Rozporządzenie Rady Ministrówz dnia 6 kwietnia 2012 r.w sprawie wprowadzenia „Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella
w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)” na lata 2012 i 2013
Spis treści
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt zarządza się, co następuje:
§ 1.
Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadza się „Krajowy program zwalczania
niektórych serotypów Salmonella w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)” na lata 2012 i 2013, stanowiący załącznik do rozporządzenia.
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
Załącznik - „Krajowy program zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)” na lata 2012 i 2013
Część A
a)
cel „Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)”
Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych
odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność (Dz. Urz. UE
L 325 z 12.12.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.
3, t. 41, str. 328, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 2160/2003”, zadaniem
krajowego programu zwalczania choroby odzwierzęcej i odzwierzęcego czynnika chorobotwórczego
jest osiągnięcie odpowiedniego celu unijnego: ograniczenia rozprzestrzeniania chorób
odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych wymienionych w kolumnie 1,
w populacjach zwierząt wymienionych w kolumnie 2 załącznika nr I do rozporządzenia
nr 2160/2003.
Cel unijny w odniesieniu do stad hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) został określony w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 200/2010 z dnia 10 marca 2010 r.
w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady
w odniesieniu do celu unijnego ograniczenia częstości występowania serotypów salmonelli
w dorosłych stadach hodowlanych gatunku Gallus gallus (Dz. Urz. UE L 61 z 11.03.2010,
str. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 200/2010”, i przewiduje ograniczenie występowania
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej maksymalnej wartości procentowej dorosłych
stad, o liczebności co najmniej 250 sztuk drobiu, z dodatnim wynikiem badań laboratoryjnych
w kierunku Salmonella Enteritidis, Salmonella Typhimurium, w tym jednofazowej Salmonelli typhimurium o wzorze antygenowym 1,4,[5],12:i:-, Salmonella Hadar, Salmonella Infantis, Salmonella Virchow do 1% lub poniżej tej wartości.
„Krajowy program zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)” na lata 2012 i 2013, zwany dalej „programem”, został opracowany celem uzyskania współfinansowania wspólnotowego
zgodnie z wymaganiami określonymi w decyzji Rady 2009/470 z dnia 25 maja 2009 r. w
sprawie wydatków w dziedzinie weterynarii (Dz. Urz. UE L 155 z 18.06.2009, str. 30).
b)
zgodność programu z minimalnymi wymaganiami w zakresie pobierania próbek określonymi
w części B załącznika nr II do rozporządzenia nr 2160/2003
Próbki do badań laboratoryjnych będą pobierane z inicjatywy posiadacza kur hodowlanych,
zwanego dalej „hodowcą”, i na jego koszt, w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) u:
1)
piskląt jednodniowych;
2)
drobiu:
a)
w czwartym tygodniu życia,
b)
na 2 tygodnie przed rozpoczęciem składania jaj lub przed przeniesieniem do jednostki
produkcyjnej,
c)
w okresie nieśności co 2 tygodnie.
Powyższy harmonogram jest zgodny z minimalnymi wymaganiami w zakresie pobierania próbek
opisanych w rozporządzeniu nr 2160/2003 w załączniku nr II w części B.
Pobieranie próbek będzie się odbywało na zasadach określonych w załączniku do rozporządzenia
nr 200/2010.
c)
zgodność programu ze szczególnymi wymaganiami określonymi w częściach C, D i E załącznika
nr II do rozporządzenia nr 2160/2003
W przypadku programu mają zastosowanie wymagania określone w rozporządzeniu nr 2160/2003
w załączniku nr II w części C.
Zgodnie z ust. 1 części C załącznika nr II do rozporządzenia nr 2160/2003, środki
ustanowione w ust. 3-5 części C załącznika nr II do rozporządzenia nr 2160/2003 będą
stosowane, w przypadku wykrycia w próbkach pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii
właściwego ze względu na miejsce prowadzenia przez podmiot działalności nadzorowanej,
zwanego dalej „powiatowym lekarzem weterynarii”, w odniesieniu do jednego z pięciu
serotypów Salmonella objętych programem.
1.
Wymagania ogólne
1.1.
Występowanie serotypów Salmonella na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
W 2004, 2005 oraz 2006 r. w ramach monitorowania występowania pałeczek Salmonella na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonego zgodnie z załącznikiem
nr III do dyrektywy Rady (EWG) 92/117 z dnia 17 grudnia 1992 r. dotyczącej środków
ochrony przed określonymi chorobami odzwierzęcymi i odzwierzęcymi czynnikami chorobotwórczymi
u zwierząt i w produktach pochodzenia zwierzęcego, w celu zapobieżenia zakażeniom
i zatruciom przenoszonym przez żywność (Dz. Urz. UE L 62 z 15.03.1993, str. 38, Dz.
Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 14, str. 40), pałeczki Salmonella stwierdzono w 6,3%, 10,3% oraz 4,8% stad hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus).
Od 2007 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest realizowany „Krajowy program
zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)”. Procentowy udział stad hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) zakażonych serotypami Salmonella objętymi programem w stadach zbadanych przedstawia rys. 1.
Rys. 1. Procentowy udział stad hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) zakażonych serotypami Salmonella objętymi programem w latach 2007-2010 w stadach zbadanych (źródło: Inspekcja Weterynaryjna)
1.2.
Struktura i organizacja organów Inspekcji Weterynaryjnej
Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej właściwą władzą wykonawczą w zakresie realizacji
programów, o których mowa w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 2160/2003, są organy Inspekcji
Weterynaryjnej, tj. Główny Lekarz Weterynarii, wojewódzcy lekarze weterynarii, powiatowi
lekarze weterynarii oraz graniczni lekarze weterynarii.
Obecnie funkcjonuje 16 wojewódzkich inspektoratów weterynarii, 305 powiatowych inspektoratów
weterynarii oraz 11 granicznych inspektoratów weterynarii.
Rys. 2. Schemat organizacyjny Inspekcji Weterynaryjnej w Polsce
Struktura oraz kompetencje organów Inspekcji Weterynaryjnej zostały określone w ustawie
z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz.
744, z późn. zm.).
Organy Inspekcji Weterynaryjnej przy wykonywaniu swoich zadań współdziałają z organami
Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Farmaceutycznej, Inspekcji Handlowej, Inspekcji
Transportu Drogowego, Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-spożywczych oraz
z organami administracji samorządowej.
W ramach programu badania laboratoryjne będą wykonywane przez laboratoria urzędowe
w rozumieniu art. 25 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej.
Krajowe laboratorium referencyjne w zakresie badań laboratoryjnych przeprowadzanych
w ramach programu określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23
grudnia 2010 r. w sprawie krajowych laboratoriów referencyjnych (Dz. U. z 2011 r.
Nr 8, poz. 38).
Nadzór nad działalnością Głównego Lekarza Weterynarii oraz krajowych laboratoriów
referencyjnych sprawuje Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
1.3.
Laboratoria, w których przeprowadza się badania laboratoryjne próbek pobranych w ramach
programu
Badania laboratoryjne próbek pobieranych w ramach programu przeprowadza się w laboratoriach
urzędowych wyznaczonych przez Głównego Lekarza Weterynarii zgodnie z art. 25 ust.
3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej.
W przypadkach uzasadnionych ekonomicznie lub organizacyjnie próbki pobrane w ramach
programu przez powiatowego lekarza weterynarii mogą być przesłane do laboratorium
urzędowego wyznaczonego przez Głównego Lekarza Weterynarii zgodnie z art. 25 ust.
3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, znajdującego się w
innym województwie. W takiej sytuacji, powiatowy lekarz weterynarii powiadamia wojewódzkiego
lekarza weterynarii o zamiarze przesłania tych próbek do innego województwa. Wojewódzki
lekarz weterynarii powiadamia wojewódzkiego lekarza weterynarii właściwego ze względu
na miejsce położenia laboratorium o zamiarze przesłania próbek.
Próbki pobrane z inicjatywy hodowcy mogą również być badane w laboratoriach innych
niż wyżej wymienione, które zostały zatwierdzone przez Głównego Lekarza Weterynarii
w sposób określony w art. 25a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej
w kierunku metody badawczej opisanej w zmianie do Polskiej Normy PN-EN ISO 6579:2003/A1:2007.
Wykaz laboratoriów zatwierdzonych przez Głównego Lekarza Weterynarii jest umieszczony,
zgodnie z art. 25 ust. 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej,
na stronie internetowej administrowanej przez Główny Inspektorat Weterynarii.
Krajowym laboratorium referencyjnym właściwym dla badań prowadzonych w kierunku salmonellozy
(w zakresie chorób odzwierzęcych), zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i
Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie krajowych laboratoriów referencyjnych,
jest Laboratorium Zakładu Mikrobiologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego
Instytutu Badawczego w Puławach, zwane dalej „KLR-Salmonella”.
Do próbek przesyłanych do badań laboratoryjnych, pobranych w ramach kontroli urzędowych,
dołącza się pismo przewodnie, którego wzór jest określony w załączniku nr 6 do rozporządzenia
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 stycznia 2008 r. w sprawie sposobu prowadzenia
dokumentacji związanej ze zwalczaniem chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. Nr 17, poz.
107).
Laboratoria urzędowe wykonujące badania laboratoryjne w ramach programu oceniają każdorazowo
efekt hamujący wzrost bakterii.
W przypadku wykrycia serotypu Salmonella innego niż objęty programem określa się ten serotyp i podaje jego nazwę.
Z przeprowadzonych badań laboratoryjnych sporządza się sprawozdanie. W sprawozdaniu
umieszcza się informacje o stadzie (numer lub oznaczenie stada oraz weterynaryjny
numer identyfikacyjny gospodarstwa), rodzaju badanego materiału oraz o wyniku badania
laboratoryjnego każdej z badanych próbek, zgodnie z jednym z poniższych zapisów:
1)
w próbce nr... nie wykryto pałeczek z rodzaju Salmonella]
2)
w próbce nr... wykryto 1 lub kilka z serotypów Salmonella objętych programem (podać nazwę serotypu);
3)
w próbce nr... nie wykryto serotypu Salmonella objętego programem, natomiast stwierdzono obecność Salmonella... (podać nazwę serotypu);
4)
w próbce nr... wykryto efekt hamujący wzrost bakterii.
Laboratoria urzędowe wykonujące badania laboratoryjne w ramach programu oraz hodowcy
po uzyskaniu dodatniego wyniku takich badań lub stwierdzeniu efektu hamującego wzrost
bakterii, w próbkach pobranych z inicjatywy hodowcy, niezwłocznie informując tym powiatowego
lekarza weterynarii.
Laboratoria urzędowe, wyznaczone zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia
2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, po uzyskaniu dodatniego wyniku badań laboratoryjnych
lub stwierdzeniu efektu hamującego wzrost bakterii w próbkach pobranych przez powiatowego
lekarza weterynarii, informują o tym powiatowego lekarza weterynarii oraz wojewódzkiego
lekarza weterynarii właściwego ze względu na miejsce pobrania próbek.
Wszystkie ww. sprawozdania są przesyłane do powiatowego lekarza weterynarii.
Laboratoria urzędowe na koniec okresu sprawozdawczego, na wniosek wojewódzkiego lekarza
weterynarii, przygotowują sprawozdanie dotyczące badań laboratoryjnych przeprowadzonych
w ramach programu.
Laboratoria urzędowe przeprowadzające badania laboratoryjne w ramach programu przechowują
wszystkie izolaty Salmonella wyizolowane w ramach programu co najmniej przez dwa lata. Ponadto spośród przechowywanych
izolatów laboratoria przesyłają do KLR-Salmonella jeden szczep reprezentujący każdy stwierdzony serotyp wraz z kartą informacyjną,
a w przypadku gdy nie została wykonana pełna identyfikacja serotypu - typ serologiczny,
w celu wykonania badań potwierdzających.
1.4.
Metody stosowane do wykrywania serotypów Salmonella w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)
Metody stosowane do wykrywania serotypów Salmonella w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) są określone w ust. 3.2 załącznika do rozporządzenia nr 200/2010. Do wykrywania serotypów
objętych programem jest stosowana metoda zalecana przez Wspólnotowe Laboratorium Referencyjne
-Salmonella w Bilthoven w Holandii, zgodna z normą PN-EN ISO 6579:2003/A1:2007 (Mikrobiologia
żywności i pasz - Horyzontalna metoda wykrywania Salmonella spp.; załącznik D: Wykrywanie Salmonelli spp. w odchodach zwierzęcych oraz w próbkach z pierwotnego etapu produkcji), w której
do selektywnego namnażania pałeczek Salmonella stosuje się półpłynną pożywkę MSRV.
Serotypowaniu podlega co najmniej jeden izolat z każdej próbki, w której badaniu laboratoryjnym
uzyskano dodatni wynik, zgodnie ze schematem Kaufmanna-White'a-Le Minora.
1.5.
Kontrole urzędowe w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) oraz kontrole urzędowe pasz przeznaczonych dla tych stad
Pobieranie próbek w ramach programu odbywa się w gospodarstwie.
Pobieranie próbek w stadzie hodowlanym gatunku kura (Gallus gallus) z inicjatywy hodowcy, zgodnie z częścią B załącznika nr II do rozporządzenia nr 2160/2003,
przeprowadza się:
1)
u piskląt jednodniowych, w trakcie rozładunku ze środka transportu przed umieszczeniem
piskląt w obiekcie, w którym będą utrzymywane, zwanym dalej „kurnikiem”, zgodnie z
następującymi zasadami:
a)
próbki wyściółki wraz z mekonium z 10 pojemników transportowych z każdej dostawy (po
25 g z pojemnika) lub
b)
wymazy powierzchniowe z dna 10 pojemników (pulowane w laboratorium w 1 próbkę), w
przypadku pojemników bez wyściółki lub
c)
pisklęta padłe (w tym również w czasie transportu), nie więcej niż 20 sztuk - pulowane
w laboratorium w 1 próbkę;
2)
u drobiu:
a)
w czwartym tygodniu życia,
b)
na 2 tygodnie przed rozpoczęciem składania jaj lub przed przeniesieniem do jednostki
produkcyjnej,
c)
w okresie nieśności co 2 tygodnie.
Koszt pobrania, transportu oraz badania laboratoryjnego ww. próbek ponosi hodowca.
W przypadku stosowania szczepień, w piśmie przewodnim dołączonym do próbek kierowanych
do badania laboratoryjnego, hodowca umieszcza informacje dotyczące rodzaju szczepionki
zastosowanej w stadzie hodowlanym gatunku kura (Gallus gallus), terminu jej podania, jak również stosowania wszelkich środków przeciwdrobnoustrojowych,
które mogą wpłynąć na wynik badań laboratoryjnych.
Hodowca jest obowiązany do prowadzenia dokumentacji związanej z pobieraniem próbek,
zawierającej co najmniej informacje dotyczące: stada (liczba sztuk drobiu, wiek),
rodzaju próbek, daty i godziny pobrania próbek, danych osoby pobierającej próbki,
daty i godziny wysłania próbek do laboratorium, nazwy i adresu laboratorium oraz wyników
badań laboratoryjnych próbek pobranych w ramach programu. Dokumentację przechowuje
się co najmniej przez 2 lata od dnia zbycia stada.
Powiatowy lekarz weterynarii nadzoruje prawidłowe pobieranie próbek z inicjatywy hodowcy
oraz kontroluje dokumentację prowadzoną przez hodowcę. Nadzór ten obejmuje kontrolę
realizacji harmonogramu oraz sposobu pobierania próbek. Kontrola sposobu pobierania
próbek jest prowadzona z częstotliwością zależną od analizy ryzyka dokonanej przez
powiatowego lekarza weterynarii.
Nadzór może odbywać się w trakcie kontroli urzędowych gospodarstw oraz w każdym przypadku,
gdy powiatowy lekarz weterynarii uzna, że zachodzi taka konieczność.
W przypadku stwierdzenia w próbkach, które zostały pobrane z inicjatywy hodowcy, obecności
serotypów Salmonella objętych programem lub efektu hamującego wzrost bakterii powiatowy lekarz weterynarii
przeprowadza potwierdzające pobranie próbek w gospodarstwie.
Częstotliwość pobierania próbek przez powiatowego lekarza weterynarii została określona
w ust. 2.1.2.2 załącznika do rozporządzenia nr 200/2010, a procedura pobierania -
w ust. 2.2.2.1 załącznika do rozporządzenia nr 200/2010.
Pobieranie próbek przez powiatowego lekarza weterynarii może zastąpić pobranie próbek
przeprowadzone z inicjatywy hodowcy.
W przypadku stwierdzenia efektu hamującego wzrost bakterii w próbkach pobranych przez
powiatowego lekarza weterynarii, opłaty związane z badaniem laboratoryjnym próbek
ponosi hodowca. Opłata obejmuje koszty:
1)
badania laboratoryjnego w wysokości określonej w poz. 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie sposobu ustalania
i wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, sposobu i
miejsc pobierania tych opłat oraz sposobu przekazywania informacji w tym zakresie
Komisji Europejskiej (Dz. U. z 2007 r. Nr 2, poz. 15, z późn. zm.);
2)
dojazdu związanego z pobraniem próbek do badania laboratoryjnego i transportu pobranych
próbek do laboratorium, według stawek za 1 kilometr przebiegu pojazdu, ustalonych
zgodnie z przepisami w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu
kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów
niebędących własnością pracodawcy;
3)
zużytych wyrobów medycznych stosowanych w medycynie weterynaryjnej.
Kontrole urzędowe pasz przeznaczonych dla stad hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) w zakresie wykrywania serotypów Salmonella objętych programem zostały przewidziane w Krajowym planie kontroli urzędowej pasz,
przygotowanym i realizowanym zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach
(Dz. U. Nr 144, poz. 1045, z późn. zm.), oraz w tytule V rozporządzenia (WE) nr 882/2004
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych
przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz
regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 165 z 30.04.2004,
str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str.
200).
1.6.
Środki podejmowane w odniesieniu do stad hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus), u których wykryto serotyp Salmonella objęty programem, lub produktów, w których wykryto ten serotyp, a także podejmowane
środki zapobiegawcze
1.6.1.
Postępowanie hodowcy i powiatowego lekarza weterynarii w przypadku wykrycia serotypu
Salmonella objętego programem lub efektu hamującego wzrost bakterii w próbkach pobranych z inicjatywy
hodowcy w stadzie hodowlanym gatunku kura (Gallus gallus):
1)
w przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych próbek pobranych z inicjatywy
hodowcy lub wykrycia efektu hamującego wzrost bakterii, hodowca jest obowiązany do:
a)
niezwłocznego zawiadomienia o tym fakcie powiatowego lekarza weterynarii,
b)
pozostawienia drobiu w kurniku i niewprowadzania tam innego drobiu,
c)
uniemożliwienia osobom postronnym dostępu do kurnika lub innych miejsc, w których
jest utrzymywany drób podejrzany o zakażenie serotypem Salmonella objętym programem lub znajdują się zwłoki drobiu,
d)
niewywożenia, niewynoszenia i niezbywania mięsa i jaj wylęgowych oraz zwłok drobiu,
paszy, ściółki i innych przedmiotów znajdujących się w kurniku lub innym miejscu utrzymywania
drobiu,
e)
udostępnienia drobiu do badań laboratoryjnych i zabiegów weterynaryjnych, a także
udzielania pomocy przy wykonywaniu tych badań i zabiegów,
f)
udzielania organowi Inspekcji Weterynaryjnej oraz osobom działającym w jego imieniu
wyjaśnień i informacji, które mogą mieć znaczenie dla wykrycia zakażeń i ich źródeł
lub zapobiegania ich dalszemu szerzeniu,
g)
udostępnienia powiatowemu lekarzowi weterynarii dokumentacji dotyczącej stada, a w
szczególności dokumentacji potwierdzającej zakup piskląt, ściółki i paszy oraz sprzedaży
zwierząt i jaj, a także dokumentacji związanej z ewidencją leczenia,
h)
zwiększenia standardów zoohigienicznych;
2)
w przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych, o których mowa w pkt
1, powiatowy lekarz weterynarii, zgodnie z art. 42 ust. 6 oraz art. 44 ust. 1 ustawy
z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych
zwierząt:
a)
przeprowadza dochodzenie epizootyczne, zgodnie z art. 42 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca
2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt,
b)
pobiera próbki do badań laboratoryjnych we wszystkich stadach drobiu w gospodarstwie
w sposób, który jest określony w załączniku do rozporządzenia nr 200/2010,
c)
powiadamia zakłady wylęgu drobiu, do których zostały przekazane jaja wylęgowe z gospodarstwa,
w którym stwierdzono w próbkach pobranych z inicjatywy hodowcy serotyp Salmonella objęty programem,
d)
przeprowadza, w celu ustalenia źródła zakażenia stada serotypem Salmonella objętym programem, badania laboratoryjne:
-
-paszy,
-
-wody z ujęć własnych gospodarstwa,
e)
nakazuje w drodze decyzji administracyjnej:
-
-izolację drobiu znajdującego się w gospodarstwie w poszczególnych kurnikach,
-
-zastosowanie produktów biobójczych:
-
-w celu odkażania jaj wylęgowych bezpośrednio po ich zbiorze,
-
-przed wejściami do kurników i wyjściami z nich, jak również przed wjazdami na teren gospodarstwa i wyjazdami z niego,
-
-wylęganie jaj już inkubowanych w zakładzie wylęgowym w oddzielnych aparatach lęgowych w oparach produktu biobójczego dopuszczonego do odkażania w czasie lęgu, aktywnego w stosunku do pałeczek Salmonella,
-
f)
zakazuje w drodze decyzji administracyjnej:
-
-wywożenia jaj wylęgowych z gospodarstwa, z wyłączeniem wywozu bezpośrednio do zakładu wytwarzającego lub przetwarzającego produkty jajeczne, o którym mowa w przepisach o produktach pochodzenia zwierzęcego, gdzie jaja niezwłocznie poddaje się obróbce cieplnej,
-
-przemieszczania drobiu z gospodarstwa i do gospodarstwa oraz ze stada i do stada w obrębie gospodarstwa chyba, że drób, na wniosek hodowcy, zostanie przemieszczony do rzeźni; w przypadku przemieszczania drobiu ze stada podejrzanego o zakażenie serotypem Salmonella objętego programem w celu poddania ubojowi w rzeźni, w świadectwie zdrowia umieszcza się informację o jego pochodzeniu ze stada, w którym uzyskano dodatni wynik badań laboratoryjnych próbek pobranych z inicjatywy hodowcy w kierunku serotypów Salmonella objętych programem,
-
-stosowania w stadzie produktów biobójczych, produktów leczniczych weterynaryjnych i innych środków utrudniających izolację pałeczek Salmonella,
-
-wywożenia - bez jego zgody - z gospodarstwa mięsa, zwłok drobiu, odchodów pochodzących od drobiu i ściółki oraz innych przedmiotów znajdujących się w kurniku lub innym miejscu utrzymywania drobiu.
Środki, o których mowa w pkt 2, są stosowane do czasu potwierdzenia lub wykluczenia
przez powiatowego lekarza weterynarii wystąpienia w stadzie hodowlanym gatunku kura
(Gallus gallus) zakażenia serotypem Salmonella objętym programem.
1.6.1.1.
W przypadku uzyskania w próbkach pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii w
ramach dochodzenia epizootycznego dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku
serotypów Salmonella objętych programem (innych niż szczepy szczepionkowe) lub w przypadku wykrycia efektu
hamującego wzrost bakterii, powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji administracyjnej:
1)
nakazuje:
a)
niezwłoczny ubój wszystkich sztuk drobiu lub
b)
niezwłoczne zabicie wszystkich sztuk drobiu ze stada zakażonego, z tym że sztuki wykazujące
objawy kliniczne choroby zawsze podlegają zabiciu,
c)
unieszkodliwienie, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)
nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającym przepisy sanitarne dotyczące
produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi,
i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych
pochodzenia zwierzęcego) (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 1) oraz ze środkami
wykonawczymi przyjętymi zgodnie z art. 40 tego rozporządzenia, zwłok wszystkich sztuk
drobiu padłego i zabitego,
d)
zniszczenie jaj wylęgowych oraz piskląt z nich wylęgniętych, zgodnie z rozporządzeniem
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającym
przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych
do spożycia przez ludzi, i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie
o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) oraz ze środkami wykonawczymi przyjętymi
zgodnie z art. 40 tego rozporządzenia, z tym że jaja wylęgowe nienałożone można poddać
obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonella,
e)
zniszczenie lub zagospodarowanie pasz przez zastosowanie środków kontroli gwarantujących
zabicie wszystkich pałeczek Salmonella, w przypadku gdy uzyskano dodatni wynik badania laboratoryjnego próbek paszy w kierunku
obecności pałeczek Salmonella,
f)
zniszczenie, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009
z dnia 21 października 2009 r. określającym przepisy sanitarne dotyczące produktów
ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającym
rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia
zwierzęcego) oraz środkami wykonawczymi przyjętymi zgodnie z art. 40 tego rozporządzenia,
lub zagospodarowanie ściółki oraz odchodów, które mogły ulec skażeniu,
g)
zniszczenie lub poddanie odkażaniu innych przedmiotów, które mogły ulec skażeniu,
h)
dokładne oczyszczenie i odkażenie kurników, w których był utrzymywany drób ze stada
hodowlanego gatunku kura (Gallus gallus) zakażonego serotypem Salmonella objętym programem, ich otoczenia, środków transportu oraz innych przedmiotów, które
mogły ulec skażeniu, pod nadzorem powiatowego lekarza weterynarii, po wykonaniu czynności,
o których mowa w lit. a-g,
i)
podjęcie przez hodowcę działań mających na celu poprawę warunków zoohigienicznych
oraz bezpieczeństwa epizootycznego w gospodarstwie, określonych w ust. 2.3;
2)
zakazuje wprowadzania drobiu do gospodarstwa oraz wyprowadzania z gospodarstwa, chyba,
że drób ze stada hodowlanego gatunku kura (Gallus gallus) podejrzanego o zakażenie pałeczkami Salmonella objętymi programem, na wniosek hodowcy, zostanie przemieszczony do rzeźni.
W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych próbek pobranych przez
powiatowego lekarza weterynarii, koszty czynności, o których mowa w pkt 1 lit. h oraz
i, ponosi hodowca.
1.6.2.
W przypadku wykrycia serotypu Salmonella objętego programem lub efektu hamującego wzrost bakterii w próbkach pobranych przez
powiatowego lekarza weterynarii w stadzie hodowlanym gatunku kura (Gallus gallus), zgodnie z ust. 2.1.2.2 załącznika do rozporządzenia nr 200/2010, powiatowy lekarz
weterynarii, w drodze decyzji administracyjnej, nakazuje podjęcie działań określonych
w ust. 1.6.1.1, z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w ust. 2.2.2.2 lit. c załącznika
do rozporządzenia nr 200/2010.
1.6.3.
Przy przemieszczaniu kur z zakażonego stada hodowlanego gatunku kura (Gallus gallus) do rzeźni, w świadectwie zdrowia umieszcza się informację, że kury te pochodzą ze
stada, w którym wykryto serotyp Salmonella objęty programem.
Wzór świadectwa zdrowia jest określony w załączniku nr I do rozporządzenia (WE) nr
854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego
szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów
pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. UE L 139
z 30.04.2004, str. 206, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.
3, t. 45, str. 75, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 854/2004”, w sekcji
IV w rozdziale X w części A.
W przypadku gdy w badaniu laboratoryjnym próbek pobranych przez powiatowego lekarza
weterynarii w stadzie hodowlanym gatunku kura (Gallus gallus) stwierdzono pałeczki Salmonella:
1)
badanie przedubojowe kur z tego stada przeprowadza się zgodnie z załącznikiem nr I
do rozporządzenia nr 854/2004 z sekcją I z rozdziałem II z częścią B oraz z sekcją
IV z rozdziałem V z częścią A;
2)
w trakcie uboju kur z tego stada postępuje się w sposób określony w załączniku nr
I do rozporządzenia nr 854/2004 w sekcji II w rozdziale III w pkt 7;
3)
ocenę mięsa przeprowadza się i z mięsem pozyskanym z kur z takiego stada postępuje
się w sposób określony w załączniku nr I rozporządzenia nr 854/2004 w sekcji II w
rozdziale V;
4)
wymagania, jakie powinno spełniać świeże mięso pozyskane z kur z takiego stada, są
określone w załączniku nr II do rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych
odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność w części E w
pkt 1 i 3.
1.6.4.
Przed ponownym umieszczeniem drobiu w kurniku, powiatowy lekarz weterynarii przeprowadza
pobranie próbek w celu stwierdzenia skuteczności wykonanego oczyszczania i odkażania.
Próbki do badań laboratoryjnych stanowią:
1)
4 wymazy powierzchniowe z podłoża kurnika, w szczególności z miejsc popękanych, zagłębień
lub połączeń konstrukcyjnych - w laboratorium łączone w jedną próbkę zbiorczą oraz
2)
4 wymazy powierzchniowe z naroży kurnika pobrane od poziomu podłogi do wysokości 1
m - w laboratorium łączone w jedną próbkę zbiorczą oraz
3)
3 wymazy powierzchniowe z urządzenia służącego do karmienia - każdy wymaz pobrany
z 5 metrów taśmy lub rynienki paszowej lub z 6 wybranych losowo karmideł - w laboratorium
łączone w jedną próbkę zbiorczą oraz
4)
2 wymazy powierzchniowe z systemu wentylacyjnego kurnika (każdy wymaz może być użyty
do 3 wlotów lub wylotów tego systemu) - w laboratorium łączone w jedną próbkę zbiorczą
oraz
5)
2 wymazy powierzchniowe z magazynu jaj (z powierzchni sortownie, stołów) lub z końcowych
5 metrów systemu przeznaczonego do zbierania zniesionych jaj (taśmy) - w laboratorium
łączone w jedną próbkę zbiorczą.
W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badania laboratoryjnego, koszty pobrania kolejnych
próbek w celu stwierdzenia skuteczności wykonanego oczyszczania i odkażania, dojazdu
do gospodarstwa oraz transportu pobranych próbek do laboratorium, jak również badania
laboratoryjnego tych próbek, ponosi hodowca.
Ponowne umieszczenie drobiu w kurniku może odbyć się tylko po uzyskaniu ujemnych wyników
badań laboratoryjnych próbek pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii.
1.6.5.
W przypadku gospodarstw, w których znajdują się dwa lub większa liczba stad drobiu,
powiatowy lekarz weterynarii może zastosować środki, o których mowa w ust. 1.6.1.1
oraz 1.6.2, w stosunku do tych stad drobiu, jeżeli:
1)
stada te są utrzymywane w kurnikach, których pomieszczenia nie są całkowicie odizolowane
od pomieszczeń, w których znajduje się zakażony drób lub
2)
czynności związane z utrzymywaniem drobiu, w tym karmienie drobiu, nie odbywają się
w sposób uniemożliwiający przenoszenie pałeczek Salmonella.
1.6.6.
Powiatowy lekarz weterynarii niezwłocznie powiadamia właściwego ze względu na miejsce
prowadzenia działalności nadzorowanej przez hodowcę państwowego powiatowego inspektora
sanitarnego o uzyskaniu dodatniego wyniku badań laboratoryjnych próbek pobranych w
stadzie hodowlanym gatunku kura (Gallus gallus) w kierunku serotypu Salmonella objętego programem zgodnie z art. 51 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.
o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
1.6.7.
Zasady stosowania środków zwalczających drobnoustroje oraz przeprowadzania szczepień
są określone w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1177/2006 z dnia 1 sierpnia 2006 r.
w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady
w odniesieniu do wymogów dotyczących stosowania szczególnych metod kontroli w ramach
krajowych programów na rzecz zwalczania salmonelli (Dz. Urz. UE L 212 z 02.08.2006,
str. 3). Rozporządzenie to wprowadza zakaz stosowania środków zwalczających drobnoustroje
w ramach krajowych programów zwalczania pałeczek Salmonella, z wyłączeniem przypadków wskazanych w art. 2 ust. 2 tego rozporządzenia.
1.7.
Ustawodawstwo krajowe odnoszące się do wdrażania programu, w tym przepisy dotyczące
działalności określonej w programie
1)
ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2007 r.
Nr 65, poz. 437, z późn. zm.);
2)
ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz.
271, z późn. zm.);
3)
ustawa z dnia 27 sierpnia 2003 r. o weterynaryjnej kontroli granicznej (Dz. U. Nr
165, poz. 1590, z późn. zm.);
4)
ustawa z dnia 10 grudnia 2003 r. o kontroli weterynaryjnej w handlu (Dz. U. z 2004 r.
Nr 16, poz. 145, z późn. zm.);
5)
ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. Nr
112, poz. 744, z późn. zm.);
6)
ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342, z późn. zm.);
7)
ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2006 r.
Nr 17, poz. 127, z późn. zm.);
8)
ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. Nr 144, poz. 1045, z późn. zm.);
9)
ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z
2010 r. Nr 136, poz. 914, z późn. zm.);
10)
ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych
u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570, z późn. zm.);
11)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 sierpnia 2004 r. w sprawie
warunków i wysokości wynagrodzenia za wykonywanie czynności przez lekarzy weterynarii
i inne osoby wyznaczone przez powiatowego lekarza weterynarii (Dz. U. Nr 178, poz.
1837, z późn. zm.);
12)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 września 2004 r. w sprawie
szczegółowych wymagań weterynaryjnych mających zastosowanie do drobiu i jaj wylęgowych
(Dz. U. Nr 219, poz. 2225, z późn. zm.);
13)
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006 r. w sprawie współpracy organów
Inspekcji Weterynaryjnej, Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej,
Inspekcji Handlowej, Inspekcji Transportu Drogowego, Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów
Rolno-spożywczych oraz jednostek samorządu terytorialnego przy zwalczaniu chorób zakaźnych
zwierząt, w tym chorób odzwierzęcych (Dz. U. Nr 83, poz. 575);
14)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie
sposobu ustalania i wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną,
sposobu i miejsc pobierania tych opłat oraz sposobu przekazywania informacji w tym
zakresie Komisji Europejskiej (Dz. U. z 2007 r. Nr 2, poz. 15, z późn. zm.);
15)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 grudnia 2006 r. w sprawie
wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych
do sprzedaży bezpośredniej (Dz. U. z 2007 r. Nr 5, poz. 38);
16)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 maja 2007 r. w sprawie wykazu
laboratoriów upoważnionych do prowadzenia badań pasz oraz pasz leczniczych w ramach
urzędowej kontroli (Dz. U. Nr 98, poz. 653, z późn. zm.);
17)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 października 2008 r. w sprawie
sposobu ustalania weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego (Dz. U. Nr 193, poz. 1193);
18)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2008 r. w sprawie
sposobu prowadzenia dokumentacji obrotu detalicznego produktami leczniczymi weterynaryjnymi
i wzoru tej dokumentacji (Dz. U. Nr 200, poz. 1236);
19)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 lipca 2009 r. w sprawie
rzeczoznawców wyznaczonych przez powiatowego lekarza weterynarii do przeprowadzenia
szacowania (Dz. U. Nr 142, poz. 1161);
20)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 września 2010 r. w sprawie
sposobu ustalania weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego (Dz. U. Nr 173, poz. 1178);
21)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 września 2010 r. w sprawie
rejestru zakładów produkujących produkty pochodzenia zwierzęcego lub wprowadzających
na rynek te produkty oraz wykazów takich zakładów (Dz. U. Nr 187, poz. 1258);
22)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie
krajowych laboratoriów referencyjnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 8, poz. 38).
23)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 września 2011 r. w sprawie
zakresu i sposobu prowadzenia dokumentacji lekarsko-weterynaryjnej i ewidencji leczenia
zwierząt oraz wzorów tej dokumentacji i ewidencji (Dz. U. Nr 224, poz. 1347).
1.8.
Środki finansowe udzielane przedsiębiorstwom spożywczym i paszowym w ramach programu
Odszkodowanie i zwrot faktycznie poniesionych wydatków związanych z wykonywaniem nakazów
zawartych w decyzji powiatowego lekarza weterynarii w związku ze zwalczaniem choroby
zakaźnej zwierząt jest przyznawane zgodnie z art. 49 i 57c ustawy z dnia 11 marca
2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
2.
WYMAGANIA DOTYCZĄCE PRZEDSIĘBIORSTW PASZOWYCH I ŻYWNOŚCIOWYCH OBJĘTYCH PROGRAMEM
2.1.
Liczba stad hodowlanych oraz liczba sztuk kur w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007-2010
Rys. 3. Dane dotyczące łącznej liczby stad hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) w latach 2007-2010 w poszczególnych województwach (źródło: Inspekcja Weterynaryjna)
Rys. 4. Liczba sztuk kur w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) w latach 2007-2010 w poszczególnych województwach (źródło: Inspekcja Weterynaryjna)
2.2.
Struktura produkcji pasz
Strukturę produkcji pasz w Polsce przestawiają rys. 5 i 6.
Rys. 5. Wielkość produkcji pasz przemysłowych w Polsce w latach 2007-2009 (źródło:
GUS, IERiGŻ)
Rys. 6. Struktura produkcji pasz przemysłowych dla drobiu w latach 2007-2009 (w %)
(źródło: GUS, IERiGŻ)
2.3.
Wytyczne dotyczące dobrych praktyk produkcji zwierzęcej lub inne wytyczne w zakresie
bezpieczeństwa biologicznego
W odniesieniu do stad hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus), wymagania w zakresie dobrej praktyki higienicznej zostały zawarte w rozdziale 1 załącznika
nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 września 2004 r.
w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych mających zastosowanie do drobiu i
jaj wylęgowych.
Zaleca się następujące środki bioasekuracji:
1)
ogrodzenie gospodarstwa uniemożliwiające wstęp osobom postronnym oraz zwierzętom;
2)
stosowanie zasady „cały kurnik pełen lub cały kurnik pusty”;
3)
zapewnienie odpowiednich warunków utrzymywania drobiu w zakresie temperatury, wilgotności,
wymiany powietrza i dostępu światła;
4)
stosowanie prawidłowej obsady kurnika;
5)
utrzymywanie w kurniku, w obrębie jednego stada, drobiu w jednakowym wieku;
6)
izolację poszczególnych kurników przez stosowanie osobnej obsługi, żywienia i narzędzi;
7)
zabezpieczenie paszy przed dostępem gryzoni i dzikich ptaków;
8)
stosowanie pasz kruszonych w żywieniu drobiu;
9)
stosowanie mat dezynfekcyjnych nasączonych środkiem odkażającym, przed wjazdem na
teren gospodarstwa oraz przed wejściami do poszczególnych kurników;
10)
zapewnienie oddzielnej odzieży ochronnej dla osób wykonujących czynności związane
z utrzymywaniem drobiu w każdym ze stad w kurniku;
11)
prowadzenie rejestrów wejść osób postronnych na teren gospodarstwa;
12)
odkażanie kół pojazdów wjeżdżających na teren gospodarstwa;
13)
regularne aktualizowanie planu zabezpieczenia gospodarstwa przed gryzoniami;
14)
prowadzenie dokumentacji dotyczącej odkażania, dezynsekcji i deratyzacji;
15)
zatrudnienie do wykonywania czynności związanych z utrzymywaniem drobiu osób posiadających
aktualne badania na nosicielstwo pałeczek Salmonella.
Zaleca się stosowanie przez hodowców środków bioasekuracji w gospodarstwie, w szczególności
zawartych w publikacjach dotyczących zasad dobrej praktyki produkcyjnej (GMP) oraz
dobrej praktyki higienicznej (GHP).
2.4.
Nadzór weterynaryjny nad gospodarstwami
W zakresie środków profilaktyki weterynaryjnej podejmowanych na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej podstawowe znaczenie ma ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia
zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Ustawa ta ustanawia nadzór organów
administracji publicznej nad prowadzeniem działalności związanej z utrzymywaniem drobiu,
określa warunki zapewniające odpowiedni poziom bezpieczeństwa epizootycznego dla prowadzenia
tego rodzaju działalności oraz określa katalog środków nadzoru. Katalog ten obejmuje
kompetencje organów administracji weterynaryjnej do wydawania aktów administracyjnych
(decyzji administracyjnych) oraz prowadzenia działań faktycznych o charakterze materialno-technicznym.
Podjęcie działalności nadzorowanej w zakresie przewozu drobiu i obrotu nim, prowadzenia
stacji kwarantanny oraz zakładu drobiu jest dozwolone po stwierdzeniu spełniania wymagań
weterynaryjnych określonych dla danego rodzaju działalności, w drodze decyzji administracyjnej
wydanej przez powiatowego lekarza weterynarii.
Powiatowy lekarz weterynarii, wydając decyzję administracyjną o spełnieniu wymagań
weterynaryjnych, nadaje weterynaryjny numer identyfikacyjny podmiotowi lub poszczególnym
obiektom budowlanym lub miejscom, w których działalność nadzorowana ma być prowadzona,
lub osobom wykonującym określone czynności w ramach tej działalności, zgodnie z art.
5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt.
Podmioty prowadzące działalność nadzorowaną są obowiązane do poinformowania powiatowego
lekarza weterynarii o zaprzestaniu prowadzenia określonego rodzaju działalności nadzorowanej,
a także o każdej zmianie stanu prawnego lub faktycznego związanego z prowadzeniem
tej działalności, w zakresie dotyczącym wymagań weterynaryjnych. Informacja taka powinna
być przekazana w formie pisemnej w terminie siedmiu dni od dnia zaistnienia takiego
zdarzenia.
Podmioty prowadzące działalność podlegającą nadzorowi organów Inspekcji Weterynaryjnej
są obowiązane zapewnić spełnienie następujących wymagań weterynaryjnych: lokalizacyjnych,
zdrowotnych, higienicznych, sanitarnych, organizacyjnych, technicznych lub technologicznych
zabezpieczających przed zagrożeniem epizootycznym lub epidemicznym lub zapewniających
właściwą jakość produktów.
W ramach nadzoru sprawowanego przez organy Inspekcji Weterynaryjnej nad ww. działalnością
pracownikom tej Inspekcji, jak również osobom wyznaczonym do wykonywania w imieniu
tej Inspekcji określonych zadań, przysługuje prawo przeprowadzenia w każdym czasie
kontroli w zakresie spełnienia przez podmioty prowadzące działalność nadzorowaną wymagań
weterynaryjnych.
Uprawnienia kontrolne, oprócz prawa wstępu na teren prowadzenia przez podmiot działalności
nadzorowanej, obejmują, zgodnie z art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r.
o Inspekcji Weterynaryjnej, także prawo do nieodpłatnego pobierania próbek do badań
laboratoryjnych oraz żądania pisemnych lub ustnych informacji w zakresie objętym przedmiotem
kontroli, w tym okazywania i udostępniania dokumentów lub danych informatycznych związanych
z tą kontrolą.
Jeżeli w wyniku kontroli zostaną stwierdzone uchybienia w spełnieniu wymagań weterynaryjnych
przez podmioty prowadzące działalność nadzorowaną, organom Inspekcji Weterynaryjnej
przysługują kompetencje doprowadzenia wadliwego stanu faktycznego do stanu nakazanego
w przepisach prawa weterynaryjnego. Inspekcja Weterynaryjna działa w tym zakresie,
łącząc realizację funkcji kontrolnych z zadaniami i kompetencjami właściwymi dla innych
organów administracji publicznej, a w szczególności z uprawnieniami władczymi dającymi
możliwość wydawania decyzji administracyjnych, w tym różnego rodzaju nakazów i zakazów.
W przypadku stwierdzenia, że przy prowadzeniu działalności nadzorowanej są naruszone
wymagania weterynaryjne, powiatowy lekarz weterynarii, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy
z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych
zwierząt, może wydać jedną z następujących decyzji administracyjnych:
1)
nakazującą usunięcie uchybień w określonym terminie;
2)
nakazującą wstrzymanie działalności nadzorowanej do czasu usunięcia uchybień;
3)
zakazującą umieszczania na rynku zwierząt lub handlu zwierzętami będącymi przedmiotem
działalności nadzorowanej albo zakazującą produkcji, umieszczania na rynku określonych
produktów wytworzonych przy prowadzeniu tej działalności lub handlu takimi produktami.
Wybór decyzji administracyjnej pozostawiono uznaniu powiatowego lekarza weterynarii.
Nie jest to jednak uznanie swobodne. Dokonując bowiem rozstrzygnięcia, organ Inspekcji
Weterynaryjnej ma na względzie wynikające z naruszenia prawa weterynaryjnego zagrożenie
dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt.
W przypadku niezastosowania się przez podmiot prowadzący działalność nadzorowaną do
nakazów lub zakazów wynikających z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art.
8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt, powiatowy lekarz weterynarii ma obowiązek wydania kolejnej
decyzji administracyjnej zakazującej prowadzenia dalszej działalności przez podmiot
i skreślenia go z rejestru. Decyzja taka nie jest wydawana w stosunku do gospodarstw
utrzymujących drób, z wyłączeniem zakładów drobiu (art. 9 ust. 3 ww. ustawy).
Oznacza to, że niezastosowanie się przez podmiot prowadzący działalność nadzorowaną
do pierwszego rozstrzygnięcia powiatowego lekarza weterynarii powoduje wydanie w sprawie
kolejnej bardziej restrykcyjnej decyzji administracyjnej.
2.5.
Wpis gospodarstw do rejestru
Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz
zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, powiatowy lekarz weterynarii prowadzi rejestr
podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną, o której mowa w ust. 2.4.
Wzór rejestru jest określony w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ustawy z dnia
11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Powiatowy lekarz weterynarii przekazuje, za pośrednictwem wojewódzkiego lekarza weterynarii,
Głównemu Lekarzowi Weterynarii dane zawarte w rejestrze, a także informacje o każdej
zmianie stanu faktycznego lub prawnego ujawnionego w tym rejestrze.
2.6.
Prowadzenie dokumentacji w gospodarstwach
Zgodnie z rozdziałem 1 z częścią I z lit. B z ust. 7 i 8 załącznika nr 1 do rozporządzenia
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 września 2004 r. w sprawie szczegółowych
wymagań weterynaryjnych mających zastosowanie do drobiu i jaj wylęgowych, dokumentację
w zakładzie hodowli zarodowej, zakładzie reprodukcyjnym oraz zakładzie odchowu drobiu
prowadzi się dla każdego stada. Dokumentację taką przechowuje się co najmniej przez
2 lata od dnia zbycia stada.
Zgodnie z art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne,
jeżeli tkanki i produkty pochodzące od zwierząt są przeznaczone do spożycia przez
ludzi, to hodowcy tych zwierząt lub osoby odpowiedzialne za zwierzęta są obowiązane
do posiadania dokumentacji w formie ewidencji nabycia, posiadania i stosowania produktów
leczniczych weterynaryjnych oraz leczenia zwierząt prowadzonej zgodnie z przepisami
ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt.
Szczegółowy zakres i sposób prowadzenia przez lekarzy weterynarii dokumentacji lekarsko-weterynaryjnej
z wykonywanych czynności leczniczych i profilaktycznych oraz stosowanych produktów
leczniczych, jak również zakres i sposób prowadzenia ewidencji leczenia zwierząt przez
posiadacza zwierząt gospodarskich, a także tryb dokonywania wpisów w tej ewidencji
przez lekarzy weterynarii jest określony w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi z dnia 29 września 2011 r. w sprawie zakresu i sposobu prowadzenia dokumentacji
lekarsko-weterynaryjnej i ewidencji leczenia zwierząt oraz wzorów tej dokumentacji
i ewidencji. Dokumentację tę lekarz weterynarii oraz posiadacz zwierzęcia przechowują
przez 5 lat od daty dokonania w niej ostatniego wpisu, zgodnie z art. 69 ust. 4 ustawy
z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne.
Wzór dokumentacji obrotu detalicznego produktami leczniczymi weterynaryjnymi jest
określony w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października
2008 r. w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji obrotu detalicznego produktami
leczniczymi weterynaryjnymi i wzoru tej dokumentacji.
2.7.
Dokumenty, w które zaopatruje się drób
W handlu, jak również przy przywozie, dokumenty są wystawiane zgodnie z:
1)
rozporządzeniem Komisji (WE) nr 599/2004 z dnia 30 marca 2004 r. dotyczącym zharmonizowanego
wzoru świadectwa i sprawozdania z kontroli związanych z wewnątrzwspólnotowym handlem
zwierzętami i produktami pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L 94 z 31.03.2004, str.
44; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 43, str. 354);
2)
rozporządzeniem Komisji (WE) nr 798/2008 z dnia 8 sierpnia 2008 r. ustanawiającym
wykaz państw trzecich, terytoriów, stref lub grup, z których dopuszczalny jest przywóz
do i tranzyt przez terytorium Wspólnoty drobiu i produktów drobiowych oraz wymogów
dotyczących świadectw weterynaryjnych (Dz. Urz. UE L 226 z 23.08.2008, str. 1);
3)
ustawą z dnia 27 sierpnia 2003 r. o weterynaryjnej kontroli granicznej;
4)
ustawą z dnia 10 grudnia 2003 r. o kontroli weterynaryjnej w handlu;
5)
ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt.
Zgodnie z art. 18 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego,
powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury
w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn.
zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, z późn. zm.),
podmioty działające na rynku powinny zapewnić możliwość monitorowania żywności, pasz,
zwierząt hodowlanych oraz wszelkich substancji przeznaczonych do dodania do żywności
lub pasz. W tym celu podmioty te powinny utworzyć systemy i procedury umożliwiające
przekazanie takich informacji na żądanie właściwych władz.
Zgodnie z art. 7 rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z
dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu
do żywności pochodzenia zwierzęcego, przesyłki produktów pochodzenia zwierzęcego zaopatruje
się w świadectwa zdrowia lub inne dokumenty określone w prawodawstwie unijnym.
Wywóz zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego odbywa się zgodnie z wymaganiami
uzgodnionymi z władzami danego państwa.
Dodatkowo dla każdej przesyłki zwierząt przemieszczanej na terytorium Unii Europejskiej,
w tym podlegającej wywozowi, wystawia się w systemie TRACES Świadectwo zdrowia dla
zwierząt w handlu wewnątrzwspólnotowym.
2.8.
Inne środki w celu zapewnienia identyfikacji zwierząt
W celu zapewnienia identyfikacji drobiu przemieszczanego na terytorium Unii Europejskiej
wystawia się w systemie TRACES Świadectwo zdrowia dla zwierząt w handlu wewnątrzwspólnotowym,
zawierające szczegółowe dane dotyczące przesyłki tego drobiu, w szczególności miejsce
jej pochodzenia i przeznaczenia.
W przypadku przesyłek podlegających wywozowi, dane dotyczące przesyłki są również
wprowadzane do systemu TRACES. W systemie jest odnotowywana również kontrola dobrostanu
zwierząt na granicy.
Przy przywozie dla każdej przesyłki jest wystawiany dokument CVED zgodny z rozporządzeniem
Komisji (WE) nr 282/2004 z dnia 18 lutego 2004 r. wprowadzającym dokument zgłoszenia
i kontroli weterynaryjnych dotyczących zwierząt wwożonych do Wspólnoty pochodzących
z krajów trzecich (Dz. Urz. UE L 49 z 19.02.2004, str. 11), którego oryginał jest
przekazywany wraz z przesyłką drobiu do miejsca jej przeznaczenia. Dodatkowo wersja
elektroniczna dokumentu CVED jest wprowadzana do systemu TRACES.
Część B
1.
Identyfikacja programu
Państwo członkowskie: Rzeczpospolita Polska
Choroba: Salmonellozy odzwierzęce
Populacja zwierząt objęta programem: stada hodowlane gatunku kura (Gallus gallus)
Rok wdrożenia: 2012 i 2013
2.
Dane historyczne dotyczące rozwoju epidemiologicznego choroby
W Rzeczypospolitej Polskiej stada hodowlane monitorowano w kierunku gatunkowo specyficznych
i niespecyficznych pałeczek Salmonella od lipca 1999 r., zgodnie z instrukcjami Głównego Lekarza Weterynarii opracowanymi
na podstawie dyrektywy Rady 92/117/EWG z dnia 17 grudnia 1992 r. dotyczącej środków
ochrony przed określonymi chorobami odzwierzęcymi i odzwierzęcymi czynnikami chorobotwórczymi
u zwierząt i w produktach pochodzenia zwierzęcego, w celu zapobieżenia zakażeniom
i zatruciom przenoszonym przez żywność (Dz. Urz. UE L 62 z 15.03.1993, str. 38, z
późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 14, str. 40, z późn.
zm.). Badania kontrolne prowadzono na koszt hodowców. Stada zakażone lub podejrzane
o zakażenie podlegały ubojowi zgodnie z zasadami określonymi w dyrektywie Rady 71/118/EWG
z dnia 15 lutego 1971 r. w sprawie problemów zdrowotnych wpływających na handel świeżym
mięsem drobiowym (Dz. Urz. WE L 55 z 08.03.1971, str. 23, z późn. zm.; Dz. Urz. UE
Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 1, str. 209, z późn. zm.).
W 2007 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczęła się realizacja „Krajowego
programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)”. Wyniki realizacji ww. programu zawiera tab. 1.
|
Tab. 1. Wyniki realizacji „Krajowego programu zwalczania Salmonella w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)” w latach 2007-2010.
Salmonella Enteritidis, w odróżnieniu od innych serotypów, posiada zdolność zakażania jajników,
co powoduje przedostawanie się bakterii do jaj. Podczas gdy inne serotypy zwykle pozostają
w kale i zanieczyszczają powierzchnię skorupek jaj, Salmonella Enteritidis za pośrednictwem
jaj zakaża pisklęta, a te w stadach nieśnych - jaja i produkty jajeczne. Zatem obserwowane
jest pionowe i poziome: bezpośrednie (z osobnika na osobnika) i pośrednie (ze środowiska)
szerzenie się zakażeń pałeczkami Salmonella w stadach drobiu.
Głównym, pierwotnym rezerwuarem odzwierzęcych pałeczek Salmonella w Rzeczypospolitej Polskiej jest drób. Do zakażeń u ludzi najczęściej dochodzi przez
spożywanie skażonych produktów pochodzenia zwierzęcego, tj. mięsa i przetworów mięsnych,
głównie drobiowych, oraz jaj i produktów jajecznych.
Informacje o zachorowaniach na choroby zakaźne, zakażeniach i zatruciach u ludzi w
Polsce są zbierane przez Zakład Epidemiologii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego
- Państwowego Zakładu Higieny, a następnie na stronie internetowej tego Instytutu
co dwa tygodnie są umieszczane meldunki o zachorowaniach na choroby zakaźne i zatruciach
u ludzi.
|
Tab. 2. Dane dotyczące liczby zatruć pokarmowych u ludzi wywołanych przez pałeczki
Salmonella w latach 2005-2009 (źródło: Zakład Epidemiologii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego
- Państwowego Zakładu Higieny)
3.
Opis wdrażania programu
Zgodnie z art. 4 ust. 5 rozporządzenia nr 2160/2003 cel wspólnotowy określony w rozporządzeniu
nr 1003/2005 został ustanowiony na okres przejściowy obejmujący trzy lata do końca
2009 r. Począwszy od 2010 r. w państwach członkowskich rozpoczęła się realizacja programów,
których celem jest osiągnięcie ostatecznego celu unijnego określonego przez Komisję
Europejską w rozporządzeniu nr 200/2010.
Celem programu w latach 2012 i 2013 będzie ograniczenie występowania w dorosłych stadach
hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus), liczących przynajmniej 250 sztuk, pięciu serotypów Salmonella mających największe znaczenie dla zdrowia publicznego do poziomu wskazanego w ww.
przepisach unijnych. Zgodnie z programem w trakcie jego realizacji w 2012 r. przewiduje
się nie więcej niż 30 stad hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) zakażonych serotypem Salmonella objętym programem, natomiast w 2013 r. - nie więcej niż 18 takich stad.
Przyjmuje się w odniesieniu do oceny realizacji celu wspólnotowego - na potrzeby sprawozdawczości
- następującą definicję stada hodowlanego gatunku kura (Gallus gallus) zakażonego serotypami Salmonella objętymi programem - jest to stado dorosłe, w którym wykryto serotypy Salmonella objęte programem (inne niż szczepy szczepionkowe) w jednej lub więcej próbek pobranych
przez powiatowego lekarza weterynarii, nawet jeżeli Salmonella została wykryta tylko w próbce kurzu, lub jeżeli potwierdzające pobieranie próbek
w ramach kontroli urzędowych przeprowadzone zgodnie z ust. 2.2.2.2 lit. b rozporządzenia
nr 200/2010 nie potwierdzi wykrycia serotypów Salmonella objętych programem, ale w próbce stwierdzono efekt hamujący wzrost bakterii.
Cel unijny będzie realizowany przez badanie wszystkich stad hodowlanych gatunku kura
(Gallus gallus) objętych zakresem rozporządzenia nr 2160/2003, w tym stad w okresie odchowu. W przypadku
wykrycia w próbkach pobranych z inicjatywy hodowcy serotypu Salmonella objętego programem, następuje pobranie próbek przez powiatowego lekarza weterynarii.
W przypadku wykrycia w próbkach pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii serotypu
Salmonella objętego programem, program przewiduje:
1)
likwidację zakażonego stada przez ubój lub zabicie drobiu,
2)
unieszkodliwienie zwłok padłego lub zabitego drobiu, zniszczenie lub poddanie obróbce
jaj wylęgowych oraz zniszczenie piskląt wylęgniętych z jaj wylęgowych pochodzących
z zakażonych stad,
3)
zniszczenie lub zagospodarowanie pasz, w przypadku gdy uzyskano dodatni wynik badania
laboratoryjnego próbek paszy w kierunku serotypu Salmonella objętego programem,
4)
zniszczenie lub zagospodarowanie ściółki, odchodów i innych przedmiotów, które mogły
ulec skażeniu,
5)
przeprowadzenie oczyszczania i odkażania
- w sposób określony w części A w ust. 1.6.1.1 i 1.6.2.
Istotnym środkiem dla osiągnięcia celu unijnego jest stosowanie przez hodowców zasad
dobrej praktyki higienicznej i produkcyjnej w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus).
Program będzie realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
4.
Środki przewidziane programem
4.1.
Podsumowanie środków przewidzianych programem
Okres trwania programu: 2012 i 2013 r.
|
4.2.
Władza centralna odpowiedzialna za nadzór i koordynację realizacji programu
Zgodnie z art. 57 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz
zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, Główny Lekarz Weterynarii jest odpowiedzialny
za opracowanie programu, a następnie nadzoruje jego realizację oraz informuje Komisję
Europejską o postępach w jego realizacji. Na poziomie województwa nadzór nad realizacją
programu spoczywa na wojewódzkim lekarzu weterynarii. Bezpośredni nadzór nad realizacją
programu na poziomie powiatu sprawuje powiatowy lekarz weterynarii, który jest również
odpowiedzialny za wykonywanie wszelkich czynności urzędowych w ramach programu.
4.3.
Obszary geograficzne i administracyjne, na których będzie realizowany program
Program będzie realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Rys. 7. Podział administracyjny Polski na województwa i powiaty.
4.4.
Środki wdrożone w ramach programu
4.4.1.
Środki i prawodawstwo w zakresie wpisu gospodarstw do rejestru
Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz
zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, powiatowy lekarz weterynarii prowadzi rejestr
podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną.
Wzór rejestru jest określony w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ustawy z dnia
11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
4.4.2.
Środki i prawodawstwo w zakresie powiadomienia o chorobie
Środki stosowane w zakresie powiadamiania o chorobie wynikają z art. 42 ust. 1-9 ustawy
z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych
zwierząt.
Zgodnie z przepisem art. 51 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, organy Inspekcji Weterynaryjnej prowadzą
system zbierania, przechowywania, analizowania, przetwarzania i przekazywania danych
o chorobach zakaźnych zwierząt, w tym o chorobach objętych programem.
Powiatowy lekarz weterynarii przekazuje informację o powzięciu podejrzenia lub potwierdzeniu
wystąpienia w stadzie hodowlanym gatunku kura (Gallus gallus) serotypu Salmonella objętego programem sąsiednim powiatowym lekarzom weterynarii oraz wojewódzkiemu lekarzowi
weterynarii. Wojewódzki lekarz weterynarii przekazuje tę informację Głównemu Lekarzowi
Weterynarii.
Ponadto powiatowy lekarz weterynarii powiadamia państwowego powiatowego inspektora
sanitarnego właściwego dla miejsca prowadzenia działalności nadzorowanej o wystąpieniu
w stadzie hodowlanym gatunku kura (Gallus gallus) serotypu Salmonella objętego programem.
4.4.3.
Środki i prawodawstwo w przypadku uzyskania dodatniego wyniku badania laboratoryjnego
Zostały szczegółowo określone w części A w ust. 1.6.
4.4.4.
Sposób przeprowadzania kontroli i środki podejmowane w przypadku uzyskania dodatniego
wyniku badania laboratoryjnego
Gospodarstwa prowadzące hodowlę lub wylęg drobiu podlegają zatwierdzeniu przez powiatowego
lekarza weterynarii, który przeprowadza kontrolę zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 września 2004 r. w sprawie szczegółowych wymagań
weterynaryjnych mających zastosowanie do drobiu i jaj wylęgowych.
W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych próbek pobranych z inicjatywy
hodowcy w zakresie wykrycia w stadzie hodowlanym gatunku kura (Gallus gallus) serotypu Salmonella objętego programem, stosuje się przepisy art. 42 ust. 1-5 ustawy z dnia 11 marca
2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Powiatowy
lekarz weterynarii zgodnie z art. 44 ust. 1 ww. ustawy podejmuje czynności weterynaryjne
w celu wykrycia lub wykluczenia choroby, w tym wydaje decyzję administracyjną, w której
nakazuje m.in. izolację drobiu znajdującego się w gospodarstwie w poszczególnych kurnikach
oraz zakazuje przemieszczania drobiu z gospodarstwa i do gospodarstwa, chyba że drób
na wniosek hodowcy zostanie przemieszczony do rzeźni, a także wywożenia jaj wylęgowych
z gospodarstwa.
4.4.5.
Środki i prawodawstwo w zakresie kontroli choroby
1)
art. 57 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt;
2)
rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada
2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników
chorobotwórczych przenoszonych przez żywność;
3)
rozporządzenie Komisji (WE) nr 1177/2006 z dnia 1 sierpnia 2006 r. w sprawie wykonania
rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do
wymogów dotyczących stosowania szczególnych metod kontroli w ramach krajowych programów
zwalczania salmonelli u drobiu;
4)
rozporządzenie Komisji (UE) nr 200/2010 z dnia 10 marca 2010 r. w sprawie wykonania
rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do
celu unijnego ograniczenia częstości występowania serotypów salmonelli w dorosłych
stadach hodowlanych gatunku Gallus gallus.
4.4.6.
Środki i prawodawstwo w zakresie odszkodowania dla właścicieli zwierząt poddanych
ubojowi lub zabitych
1)
ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt (art. 49 i 57c);
2)
zostały opisane w części A w ust. 1.8.
4.4.7.
Środki w zakresie bezpieczeństwa biologicznego obowiązujące w gospodarstwach
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 września 2004 r. w sprawie
szczegółowych wymagań weterynaryjnych mających zastosowanie do drobiu i jaj wylęgowych.
Zaleca się stosowanie w gospodarstwie środków bioasekuracji. Są one określone w zasadach
dobrej praktyki produkcyjnej (GMP) i dobrej praktyki higienicznej (GHP). Dodatkowe
informacje dotyczące bezpieczeństwa biologicznego są umieszczone na stronie Głównego
Inspektoratu Weterynarii, w zakładce „Zdrowie i ochrona zwierząt”.
5.
Ogólny opis kosztów i korzyści
Główną korzyścią z realizacji programu będzie znaczna redukcja poziomu zakażeń stad
pałeczkami Salmonella, co zwiększy konkurencyjność polskiego drobiu i jaj wylęgowych na rynku Unii Europejskiej,
jak również na rynkach państw trzecich.
Ponadto należy podkreślić, że Salmonelloza jest najczęściej notowaną chorobą odzwierzęcą,
a skażone produkty drobiowe są główną przyczyną wywołującą zachorowania u ludzi. Kontynuacja
realizacji „Krajowego programu zwalczania Salmonella w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)” pozwoli w dłuższej perspektywie na osiągnięcie celu unijnego i ograniczenie występowania
serotypów Salmonella objętych programem do 1% lub poniżej tej wartości, a także spowoduje znaczącą redukcję
zakażenia pionowego i przenoszenia pałeczek Salmonella na niższe szczeble piramidy hodowlanej drobiu, tj. na stada kur niosek lub brojlerów.
Tym samym zakup piskląt ze stad hodowlanych objętych programem oraz stosowanie zasad
bioasekuracji i dobrej praktyki higienicznej w gospodarstwach utrzymujących nioski
i brojlery pozwoli na znaczne obniżenie zakażenia w tych populacjach drobiu, a w konsekwencji
zmniejszy się liczba zachorowań u ludzi, dzięki czemu zostaną poważnie zredukowane
koszty leczenia. Zostaną zmniejszone również nakłady ze środków budżetu państwa przeznaczone
na realizację programów zwalczania Salmonella w stadach kur niosek oraz brojlerów.
Szacowane ogólne koszty realizacji programu w 2012 r. wyniosą 5 797 068,99 zł. Z ogólnej
sumy szacowanych kosztów programu strona polska wystąpiła z wnioskiem o współfinansowanie
kosztów realizacji programu w wysokości 1 237 358,88 euro. Są to szacunkowe koszty,
które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przeznaczonych na zwalczanie chorób
zakaźnych zwierząt zawartych w ustawie budżetowej na rok 2012 z dnia 2 marca 2012 r.
(Dz. U. poz. 273).
Szacowane ogólne koszty realizacji programu w 2013 r. wyniosą 3 581 308,47 zł. Z ogólnej
sumy szacowanych kosztów programu strona polska będzie występowała z wnioskiem o współfinansowanie
programu w wysokości 809 317,32 euro.
Szacunkowe koszty realizacji programów w 2012 i 2013 r. wyrażone w zł zostały przeliczone
na euro według prognozowanego kursu euro zawartego w „Wytycznych dotyczących stosowania
jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych
projektowanych ustaw” z dnia 23 grudnia 2011 r.
Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przeznaczonych
na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2013.
6.
Dane dotyczące rozwoju epidemiologicznego w ostatnich pięciu latach
6.1.
Rozwój salmonellozy odzwierzęcej
6.1.1.
Dane dotyczące rozwoju salmonellozy odzwierzęcej
Rok: 2006 Sytuacja z dnia: 31.12.2006 r. (dane zostały zebrane na podstawie dobrowolnego monitoringu)
Gatunek: Gallus gallus Choroba/zakażeniea): Salmonella Enteritidis; S. Typhimurium; S. Infantis; S. Hadar, S. Virchow
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Objaśnienia
a) Dla Salmonelli odzwierzęcej należy wskazać serotypy objęte programem zwalczania: (a1) dla Salmonella Enteritidis, (a2) dla Salmonella Typhimurium, (a3) dla innych serotypów, (a4) dla Salmonella Enteritidis lub Salmonella Typhimurium.
b) Stada hodowlane (chów, stada dorosłe).
c) Łączna liczba stad w regionie, włączając stada kwalifikujące się i niekwalifikujące
się do programu.
d) Liczba stad zbadana na obecność serotypu Salmonella objętego programem. W tej kolumnie nie należy stada liczyć dwa razy, nawet jeżeli
przebadano je więcej niż jeden raz.
e) Jeżeli, zgodnie z przypisem d), zbadano stado więcej niż jeden raz, dodatni wynik badania powinien być brany pod
uwagę tylko raz.
Rok: 2007-2010 Sytuacja z dnia: ostatni dzień grudnia każdego roku (dane zostały zebrane na podstawie
wyników realizacji „Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach hodowlanych gatunku kura Gallus gallus”)
Gatunek: Gallus gallus Choroba/zakażeniea): Salmonella Enteritidis; S. Typhimurium; S. Infantis; S. Hadar, S. Virchow
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Objaśnienia
a) Dla Salmonelli odzwierzęcej należy wskazać serotypy objęte programem zwalczania: (a1) dla Salmonella Enteritidis, (a2) dla Salmonella Typhimurium, (a3) dla innych serotypów, (a4) dla Salmonella Enteritidis lub Salmonella Typhimurium.
b) Stada hodowlane (chów, stada dorosłe).
c) Łączna liczba stad w regionie, włączając stada kwalifikujące się i niekwalifikujące
się do programu.
d) Liczba stad zbadana na obecność serotypu Salmonella objętego programem. W tej kolumnie nie należy stada liczyć dwa razy, nawet jeżeli
przebadano je więcej niż jeden raz.
e) Jeżeli, zgodnie z przypisem d), zbadano stado więcej niż jeden raz, dodatni wynik badania powinien być brany pod
uwagę tylko raz.
* Również drób w okresie odchowu.
** Jedno stado powiązane epidemiologiczne ze stadem zakażonym.
6.2.
Dane dotyczące badań w ramach nadzoru i badań laboratoryjnych
Rok: 2007-2010 Gatunek zwierząta): kura Gallus gallus Kategoria b): stada hodowlane (wszystkie stada)
Opis zastosowanych badań laboratoryjnych (serologicznych): zgodnie z ust. 3 załącznika
do rozporządzenia nr 1003/2005 oraz rozporządzenia nr 200/2010
Opis zastosowanych badań laboratoryjnych (mikrobiologicznych i wirusologicznych):
zgodnie z ust. 3 załącznika do rozporządzenia nr 1003/2005 oraz rozporządzenia nr
200/2010
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Objaśnienia
* część badań serologicznych była wykonywana na koszt hodowcy
a) Gatunek zwierząt.
b) Kategoria/dodatkowe określenia, np. stada hodowlane, kury nioski, brojlery, indyki
hodowlane, indyki brojlery.
c) Region określony w zatwierdzonym programie kontroli.
d) Liczba zbadanych próbek.
e) Liczba próbek z dodatnim wynikiem badań.
6.3.
Dane dotyczące zakażenia
Rok: 2007-2010 Gatunek kura (Gallus gallus) - stada hodowlane
|
7.
Założenia programu związane z badaniami laboratoryjnymi
Rok: 2012
Gatunek kura (Gallus gallus) - stada hodowlane (wszystkie stada)
|
Rok: 2013
Gatunek kura Gallus gallus - stada hodowlane (wszystkie stada)
|
7.1.
Badania laboratoryjne stad
Rok: 2012
Gatunek: Gallus gallus Choroba/zakażeniea): serotypy Salmonella o największym znaczeniu dla zdrowia publicznego
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Objaśnienia
a) Dla Salmonelli odzwierzęcej należy wskazać serotypy objęte programem kontroli (a1) dla Salmonella Enteritidis, (a2) dla Salmonella Typhimurium, (a3) dla innych serotypów, (a4) dla Salmonella Enteritidis lub Salmonella Typhimurium.
b) Stada hodowlane (chów, stada dorosłe).
c) Łączna liczba stad w regionie, włączając stada kwalifikujące się i niekwalifikujące
się do programu.
d) Liczba stad zbadana na obecność serotypu Salmonella objętego programem. W tej kolumnie nie należy stada liczyć dwa razy, nawet jeżeli
przebadano je więcej niż jeden raz.
e) Jeżeli, zgodnie z przypisem d), zbadano stado więcej niż jeden raz, dodatni wynik badania powinien być brany pod
uwagę tylko raz.
Rok: 2013
Gatunek: Gallus gallus Choroba/zakażeniea): serotypy Salmonella o największym znaczeniu dla zdrowia publicznego
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Objaśnienia
a) Dla Salmonelli odzwierzęcej należy wskazać serotypy objęte programem kontroli: (a1)
dla Salmonella Enteritidis, (a2) dla Salmonella Typhimurium, (a3) dla innych serotypów
- określić stosownie do sytuacji, (a4) dla Salmonella Enteritidis lub Salmonella Typhimurium.
b) Stada hodowlane (chów, stada dorosłe).
c) Łączna liczba stad w regionie, włączając stada kwalifikujące się i niekwalifikujące
się do programu.
d) Liczba stad zbadana na obecność serotypu Salmonella objętego programem. W tej kolumnie nie należy stada liczyć dwa razy, nawet jeżeli
przebadano je więcej niż jeden raz.
e) Jeżeli, zgodnie z przypisem d), zbadano stado więcej niż jeden raz, dodatni wynik badania powinien być brany pod
uwagę tylko raz.
8.
Szczegółowa analiza kosztów programu1)
Rok: 2012
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Objaśnienia
1) Analiza obejmuje szacunki kosztów ponoszonych w ramach programu. Nie wlicza się kosztów
stałych. Wszystkie wartości są podane bez VAT. Koszt programu obliczono wg kursu euro
4,17 zł. zgodnie z wytycznymi Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2011 r. dotyczącymi
stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania
skutków finansowych projektowanych ustaw.
2) Koszt jednostkowy w euro jest podany w zaokrągleniu do 2 miejsc po przecinku.
3) Zgodnie z decyzją wykonawczą Komisji 2011/807/UE z dnia 30 listopada 2011 r. zatwierdzającą
roczne i wieloletnie programy oraz wkład finansowy Unii w zakresie zwalczania, kontroli
i monitorowania niektórych chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych, przedstawione przez
państwa członkowskie na 2012 rok i na lata następne.
4) Tylko pobieranie próbek przeprowadzone przez lekarzy wyznaczonych i zakłady lecznicze
dla zwierząt.
5) Odkażanie jest rutynową czynnością wykonywaną zawsze przed zasiedleniem obiektu,
stąd jego koszty ponoszone są przez hodowcę.
Są to szacunkowe koszty realizacji programu, które zostaną dostosowane do wielkości
wydatków zaplanowanych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej
na rok 2012 z dnia 2 marca 2012 r.
Rok: 2013
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Objaśnienia
1) Analiza obejmuje szacunki kosztów ponoszonych w ramach programu. Nie wlicza się kosztów
stałych. Wszystkie wartości są podane bez VAT. Koszt programu obliczono wg kursu euro
3,90 zł, zgodnie z wytycznymi Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2011 r. dotyczącymi
stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania
skutków finansowych projektowanych ustaw.
2) Koszt jednostkowy w euro jest podany w zaokrągleniu do 2 miejsc po przecinku.
3) Zgodnie z decyzją wykonawczą Komisji 2011/807/UE z dnia 30 listopada 2011 r. zatwierdzającą
roczne i wieloletnie programy oraz wkład finansowy Unii w zakresie zwalczania, kontroli
i monitorowania niektórych chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych, przedstawione przez
państwa członkowskie na 2012 rok i na lata następne.
4) Tylko pobieranie próbek przeprowadzone przez lekarzy wyznaczonych i zakłady lecznicze
dla zwierząt.
5) Odkażanie jest rutynową czynnością wykonywaną zawsze przed zasiedleniem obiektu,
stąd jego koszty ponoszone są przez hodowcę.
Są to szacunkowe koszty realizacji programu, które zostaną dostosowane do wielkości
wydatków zaplanowanych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej
na rok 2013.