Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiejz dnia 25 kwietnia 2012 r.w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 34 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa szczegółowe zasady ustalania geotechnicznych warunków posadawiania
obiektów budowlanych, zwane dalej „geotechnicznymi warunkami posadawiania”.
§ 2.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o specjalistycznych robotach geotechnicznych, rozumie
się przez to zespół specjalistycznych robót budowlanych, mających na celu wzmocnienie
podłoża gruntowego, wzmocnienie istniejących fundamentów, wykonawstwo skomplikowanych
robót fundamentowych i ziemnych oraz zapewnienie bezpiecznej realizacji obiektu budowlanego,
w szczególności wykonywanie: iniekcji klasycznej i strumieniowej, kotw gruntowych,
pali, mikropali, kolumn konsolidacyjnych, gruntów zbrojonych, ścianek szczelnych,
ścian szczelinowych, tuneli, studni i kesonów oraz innych specjalistycznych metod
wykonawstwa robót ziemnych i fundamentowych.
§ 3.
1.
Ustalanie geotechnicznych warunków posadawiania polega na:
1)
zaliczeniu obiektu budowlanego do odpowiedniej kategorii geotechnicznej;
2)
zaprojektowaniu odwodnień budowlanych;
3)
przygotowaniu oceny przydatności gruntów stosowanych w budowlach ziemnych;
4)
zaprojektowaniu barier lub ekranów uszczelniających;
5)
określeniu nośności, przemieszczeń i ogólnej stateczności podłoża gruntowego;
6)
ustaleniu wzajemnego oddziaływania obiektu budowlanego i podłoża gruntowego w różnych
fazach budowy i eksploatacji, a także wzajemnego oddziaływania obiektu budowlanego
z obiektami sąsiadującymi;
7)
ocenie stateczności zboczy, skarp wykopów i nasypów;
8)
wyborze metody wzmacniania podłoża gruntowego i stabilizacji zboczy, skarp wykopów
i nasypów;
9)
ocenie wzajemnego oddziaływania wód gruntowych i obiektu budowlanego;
10)
ocenie stopnia zanieczyszczenia podłoża gruntowego i doboru metody oczyszczania gruntów.
2.
Zakres czynności wykonywanych przy ustalaniu geotechnicznych warunków posadawiania
powinien być uzależniony od zaliczenia obiektu budowlanego do odpowiedniej kategorii
geotechnicznej.
3.
Geotechniczne warunki posadowienia przedstawia się w formie:
1)
opinii geotechnicznej;
2)
dokumentacji badań podłoża gruntowego;
3)
projektu geotechnicznego.
4.
Forma przedstawienia geotechnicznych warunków posadawiania oraz zakres niezbędnych
badań powinny być uzależnione od zaliczenia obiektu budowlanego do odpowiedniej kategorii
geotechnicznej.
§ 4.
1.
Kategorię geotechniczną ustala się w opinii geotechnicznej w zależności od stopnia
skomplikowania warunków gruntowych oraz konstrukcji obiektu budowlanego, charakteryzujących
możliwości przenoszenia odkształceń i drgań, stopnia złożoności oddziaływań, stopnia
zagrożenia życia i mienia awarią konstrukcji, jak również od wartości zabytkowej lub
technicznej obiektu budowlanego i możliwości znaczącego oddziaływania tego obiektu
na środowisko.
2.
Warunki gruntowe w zależności od stopnia ich skomplikowania dzieli się na:
1)
proste - występujące w przypadku warstw gruntów jednorodnych genetycznie i litologicznie,
zalegających poziomo, nieobejmujących mineralnych gruntów słabonośnych, gruntów organicznych
i nasypów niekontrolowanych, przy zwierciadle wody poniżej projektowanego poziomu
posadowienia oraz braku występowania niekorzystnych zjawisk geologicznych;
2)
złożone - występujące w przypadku warstw gruntów niejednorodnych, nieciągłych, zmiennych
genetycznie i litologicznie, obejmujących mineralne grunty słabonośne, grunty organiczne
i nasypy niekontrolowane, przy zwierciadle wód gruntowych w poziomie projektowanego
posadawiania i powyżej tego poziomu oraz przy braku występowania niekorzystnych zjawisk
geologicznych;
3)
skomplikowane - występujące w przypadku warstw gruntów objętych występowaniem niekorzystnych
zjawisk geologicznych, zwłaszcza zjawisk i form krasowych, osuwiskowych, sufozyjnych,
kurzawkowych, glacitektonicznych, gruntów ekspansywnych i zapadowych, na obszarach
szkód górniczych, przy możliwych nieciągłych deformacjach górotworu, w obszarach dolin
i delt rzek oraz na obszarach morskich.
3.
Rozróżnia się następujące kategorie geotechniczne obiektu budowlanego:
1)
pierwsza kategoria geotechniczna, która obejmuje posadawianie niewielkich obiektów
budowlanych, o statycznie wyznaczalnym schemacie obliczeniowym w prostych warunkach
gruntowych, w przypadku których możliwe jest zapewnienie minimalnych wymagań na podstawie
doświadczeń i jakościowych badań geotechnicznych, takich jak:
a)
1- lub 2-kondygnacyjne budynki mieszkalne i gospodarcze,
b)
ściany oporowe i rozparcia wykopów, jeżeli różnica poziomów nie przekracza 2,0 m,
c)
wykopy do głębokości 1,2 m i nasypy budowlane do wysokości 3,0 m wykonywane w szczególności
przy budowie dróg, pracach drenażowych oraz układaniu rurociągów;
2)
druga kategoria geotechniczna, która obejmuje obiekty budowlane posadawiane w prostych
i złożonych warunkach gruntowych, wymagające ilościowej i jakościowej oceny danych
geotechnicznych i ich analizy, takie jak:
a)
fundamenty bezpośrednie lub głębokie,
b)
ściany oporowe lub inne konstrukcje oporowe, z zastrzeżeniem pkt 1 lit. b, utrzymujące
grunt lub wodę,
c)
wykopy, nasypy budowlane, z zastrzeżeniem pkt 1 lit. c, oraz inne budowle ziemne,
d)
przyczółki i filary mostowe oraz nabrzeża,
e)
kotwy gruntowe i inne systemy kotwiące;
3)
trzecia kategoria geotechniczna, która obejmuje:
a)
obiekty budowlane posadawiane w skomplikowanych warunkach gruntowych,
b)
nietypowe obiekty budowlane niezależnie od stopnia skomplikowania warunków gruntowych,
których wykonanie lub użytkowanie może stwarzać poważne zagrożenie dla użytkowników,
takie jak: obiekty energetyki, rafinerie, zakłady chemiczne, zapory wodne i inne budowle
hydrotechniczne o wysokości piętrzenia powyżej 5,0 m, budowle stoczniowe, wyspy morskie
i platformy wiertnicze oraz inne skomplikowane budowle morskie, lub których projekty
budowlane zawierają nieznajdujące podstaw w przepisach nowe niesprawdzone w krajowej
praktyce rozwiązania techniczne,
c)
obiekty budowlane zaliczane do inwestycji mogących zawsze znacząco oddziaływać na
środowisko, określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących
znacząco oddziaływać na środowisko ,
d)
budynki wysokościowe projektowane w istniejącej zabudowie miejskiej,
e)
obiekty wysokie, których głębokość posadawiania bezpośredniego przekracza 5,0 m lub
które zawierają więcej niż jedną kondygnację zagłębioną w gruncie,
f)
tunele w twardych i niespękanych skałach, w warunkach niewymagających specjalnej szczelności,
g)
obiekty infrastruktury krytycznej,
h)
obiekty zabytkowe i monumentalne.
4.
Kategorię geotechniczną całego obiektu budowlanego lub jego poszczególnych części
określa projektant obiektu budowlanego na podstawie badań geotechnicznych gruntu,
których zakres uzgadnia z wykonawcą specjalistycznych robót geotechnicznych.
5.
Po stwierdzeniu innych od przyjętych w badaniach warunków geotechnicznych gruntu projektant
obiektu budowlanego zmienia jego kategorię geotechniczną.
§ 5.
Geotechniczne warunki posadawiania ustala się w szczególności w oparciu o bieżące
wyniki badań geotechnicznych gruntu, analizę danych archiwalnych, w tym analizę i
ocenę dokumentacji geotechnicznej, geologiczno-inżynierskiej i hydrogeologicznej,
obserwacji geodezyjnych zachowania się obiektów sąsiednich oraz innych danych dotyczących
podłoża badanego terenu i jego otoczenia.
§ 6.
1.
Zakres badań geotechnicznych gruntu ustala się w zależności od kategorii geotechnicznej
obiektu budowlanego.
2.
Dla obiektów budowlanych pierwszej kategorii geotechnicznej zakres badań geotechnicznych
może być ograniczony do wierceń i sondowań oraz określenia rodzaju gruntu na podstawie
analizy makroskopowej. Wartości parametrów geotechnicznych można określać przy wykorzystaniu
lokalnych zależności korelacyjnych.
3.
Dla obiektów budowlanych drugiej i trzeciej kategorii geotechnicznej zakres badań,
poza badaniami, o których mowa w ust. 2, powinien być zależny od przewidywanego stopnia
skomplikowania warunków gruntowych oraz specyfiki i charakteru obiektu budowlanego
lub rodzaju planowanych robót geotechnicznych oraz określać:
1)
rodzaj gruntów;
2)
fizyczne i mechaniczne parametry gruntu takie jak: kąt tarcia wewnętrznego, spójność,
wytrzymałość na ścinanie bez odpływu, moduł ściśliwości lub odkształcenia, uzyskane
w badaniach laboratoryjnych lub w terenie, w szczególności za pomocą takich metod
jak:
a)
sondowania statyczne i dynamiczne,
b)
badania presjometryczne i dylatometryczne,
c)
badania sondą krzyżakową,
d)
badania próbnych obciążeń gruntu;
3)
w zależności od potrzeb fizykochemicznych - właściwość wód gruntowych.
4.
Dla obiektów budowlanych trzeciej kategorii geotechnicznej zakres badań poza badaniami,
o których mowa w ust. 2 i 3, należy dodatkowo uzupełnić badaniami niezbędnymi do przeprowadzenia
obliczeń analitycznych i numerycznych dla przyjętego modelu geotechnicznego podłoża,
w uzgodnieniu z wykonawcą specjalistycznych robót geotechnicznych.
5.
W przypadku budowli ziemnych i składowisk odpadów, zaliczanych do drugiej i trzeciej
kategorii geotechnicznej, zakres badań poza badaniami, o których mowa w ust. 2 i 3,
należy dodatkowo uzupełnić o badania:
1)
przepuszczalności hydraulicznej gruntów wykonane w terenie i laboratorium;
2)
zagęszczalności podłoża gruntowego i gruntów stosowanych do budowy;
3)
materiałów stosowanych do uszczelnień;
4)
materiałów stosowanych w konstrukcjach drenażowych.
6.
W przypadku wzmacniania podłoża gruntowego dla obiektów zaliczanych do drugiej i trzeciej
kategorii geotechnicznej, poza badaniami, o których mowa w ust. 2 i 3, zakres badań
należy dodatkowo uzupełnić o badania:
1)
efektów wzmocnienia gruntów;
2)
materiałów stosowanych do wzmocnienia gruntów.
7.
Zakres badań wymienionych w ust. 2-6, w zależności od potrzeb, może być rozszerzony
o dodatkowe badania gruntu, takie jak:
1)
badania geofizyczne;
2)
badania na poletkach doświadczalnych;
3)
odkrywki fundamentów;
4)
badania zanieczyszczenia gruntu i wód gruntowych;
5)
badania właściwości dynamicznych gruntu;
6)
badania teledetekcyjne.
8.
Próbki do badań laboratoryjnych powinny mieć jakość zgodną z Polską Normą PN-EN 1997-2 Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne - Część 2: Rozpoznanie
i badanie podłoża gruntowego i powinny być pobierane w trakcie wierceń, z wykopów badawczych, za pomocą odpowiednich
próbników.
§ 7.
1.
W przypadku obiektów budowlanych wszystkich kategorii geotechnicznych opracowuje się
opinię geotechniczną.
2.
W przypadku obiektów budowlanych drugiej i trzeciej kategorii geotechnicznej opracowuje
się dodatkowo dokumentację badań podłoża gruntowego i projekt geotechniczny.
3.
W przypadku obiektów budowlanych trzeciej kategorii geotechnicznej oraz w złożonych
warunkach gruntowych drugiej kategorii wykonuje się dodatkowo dokumentację geologiczno-inżynierską,
zgodnie z przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze .
§ 8.
Opinia geotechniczna powinna ustalać przydatność gruntów na potrzeby budownictwa oraz
wskazywać kategorię geotechniczną obiektu budowlanego.
§ 9.
Dokumentacja badań podłoża gruntowego, zgodnie z Polskimi Normami PN-EN 1997-1: Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne - Część 1: Zasady
ogólne i PN-EN 1997-2: Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne - Część 2: Rozpoznanie i badanie
podłoża gruntowego powinna zawierać opis metodyki polowych i laboratoryjnych badań gruntów, ich wyniki
i interpretację, model geologiczny oraz zestawienie wyprowadzonych wartości danych
geotechnicznych dla każdej warstwy.
§ 10.
Projekt geotechniczny zgodnie z Polskimi Normami PN-EN 1997-1: Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne - Część 1: Zasady
ogólne. PN-EN 1997-2: Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne - Część 2: Rozpoznanie
i badanie podłoża gruntowego powinien zawierać:
1)
prognozę zmian właściwości podłoża gruntowego w czasie;
2)
określenie obliczeniowych parametrów geotechnicznych;
3)
określenie częściowych współczynników bezpieczeństwa do obliczeń geotechnicznych;
4)
określenie oddziaływań od gruntu;
5)
przyjęcie modelu obliczeniowego podłoża gruntowego, a w prostych przypadkach projektowego
przekroju geotechnicznego;
6)
obliczenie nośności i osiadania podłoża gruntowego oraz ogólnej stateczności;
7)
ustalenie danych niezbędnych do zaprojektowania fundamentów;
8)
specyfikację badań niezbędnych do zapewnienia wymaganej jakości robót ziemnych i specjalistycznych
robót geotechnicznych;
9)
określenie szkodliwości oddziaływań wód gruntowych na obiekt budowlany i sposobów
przeciwdziałania tym zagrożeniom;
10)
określenie zakresu niezbędnego monitorowania wybudowanego obiektu budowlanego, obiektów
sąsiadujących i otaczającego gruntu, niezbędnego do rozpoznania zagrożeń mogących
wystąpić w trakcie robót budowlanych lub w ich wyniku oraz w czasie użytkowania obiektu
budowlanego.
§ 11.
Do obiektów budowlanych, w stosunku do których przed dniem wejścia w życie niniejszego
rozporządzenia:
1)
został złożony wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębny wniosek
o zatwierdzenie projektu budowlanego lub
2)
zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych w przypadku, gdy
nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, lub
3)
zostało dokonane zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego
części
- stosuje się przepisy dotychczasowe.
§ 12.
2)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2011 r.
Nr 32, poz. 159, Nr 45, poz. 235, Nr 94, poz. 551, Nr 135, poz. 789, Nr 142, poz.
829, Nr 185, poz. 1092 i Nr 232, poz. 1377.
3)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 24 września 1998 r. w sprawie ustalania geotechnicznych warunków
posadawiania obiektów budowlanych (Dz. U. Nr 126, poz. 839).