Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwościz dnia 21 lutego 2012 r.w sprawie zasad i trybu wykonywania nadzoru nad nieletnim przez kuratorów sądowych,
sposobu wykonywania obowiązków przez organizacje młodzieżowe lub inne organizacje
społeczne, zakłady pracy i osoby godne zaufania oraz sposobu kontrolowania obowiązków
nałożonych na rodziców lub opiekuna nieletniego
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 70e ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
zasady i tryb wykonywania nadzoru nad nieletnim;
2)
szczegółowy sposób wykonywania obowiązków i uprawnień przez kuratorów sądowych w zakresie
sprawowania nadzoru oraz kontrolowania wykonania przez nieletniego nałożonych na niego
obowiązków określonego postępowania;
3)
szczegółowy sposób kontrolowania przez kuratorów sądowych obowiązków, o których mowa
w art. 7 § 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich, zwanej dalej „ustawą”, nałożonych na rodziców lub opiekuna nieletniego;
4)
szczegółowy sposób wykonywania obowiązków i uprawnień przez organizacje młodzieżowe
lub inne organizacje społeczne, zakłady pracy albo osoby godne zaufania, którym powierzono
sprawowanie nadzoru.
§ 2.
Kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej, zwanego dalej „zespołem”, dokonuje
rozdziału spraw dotyczących nadzoru z uwzględnieniem podziału terytorialnego i obciążenia
pracą.
§ 3.
1.
Kurator zawodowy sprawuje osobiście nadzory w sprawach trudnych lub wymagających bezzwłocznego
podjęcia czynności.
2.
Kurator zawodowy może powierzyć sprawowanie nadzoru kuratorowi społecznemu w sytuacji,
gdy sprawa nie należy do kategorii wymienionych w ust. 1, w terminie 7 dni od dnia
powierzenia mu nadzoru przez kierownika zespołu.
§ 4.
1.
Nie później niż w terminie 7 dni od daty otrzymania nadzoru do prowadzenia kurator
sądowy nawiązuje kontakt z nieletnim oraz jego rodzicami lub opiekunem, informując
ich o rozpoczęciu nadzoru.
2.
W czasie pierwszego kontaktu kurator sądowy przeprowadza rozmowę z nieletnim, jego
rodzicami lub opiekunem, podczas której poucza ich o prawach i obowiązkach wynikających
z zastosowanych środków wychowawczych oraz omawia sposoby i terminy ich realizacji,
a także poucza rodziców lub opiekuna nieletniego o obowiązku powiadomienia kuratora
w terminie 7 dni o każdej zmianie ich miejsca pobytu trwającej dłużej niż jeden miesiąc.
3.
Kurator sądowy jest uprawniony do pozyskania od nieletniego, jego rodziców lub opiekuna
ich numerów telefonu lub telefaksu, umożliwiających mu kontaktowanie się z tymi osobami,
chyba że ustali, że nieletni, jego rodzice lub opiekun nie dysponują takimi urządzeniami.
4.
Kurator sądowy ma prawo przekazywać nieletniemu, jego rodzicom lub opiekunowi informacje
oraz dokonywać wezwań i zawiadomień za pośrednictwem ich numerów telefonu lub telefaksu.
Fakt dokonania tych czynności kurator sądowy odnotowuje w karcie czynności nadzoru.
§ 5.
W uzasadnionych przypadkach, polegających na braku możliwości nawiązania kontaktu
z nieletnim, jego rodzicami lub opiekunem w miejscu ich zamieszkania, kurator zawodowy,
w ramach prowadzonego postępowania wykonawczego, może wzywać nieletniego wraz z rodzicami
lub opiekunem do osobistego stawiennictwa w siedzibie zespołu.
§ 6.
1.
Jeżeli nieletni, jego rodzice lub opiekun, wezwani prawidłowo, nie stawią się na wezwanie,
kurator zawodowy wzywa ich powtórnie do osobistego stawiennictwa, podejmując jednocześnie
działania zmierzające do ustalenia przyczyn nieobecności.
2.
Jeżeli nieletni, jego rodzice lub opiekun bez należytego usprawiedliwienia nie stawią
się na powtórne wezwanie, uniemożliwiają nawiązanie kontaktu, odmawiają bez uzasadnienia
udzielenia informacji lub wyjaśnień albo udzielają informacji lub wyjaśnień nieprawdziwych,
kurator zawodowy może złożyć do sądu wniosek o zmianę lub uchylenie środków wychowawczych
zastosowanych wobec nieletniego, o odwołanie warunkowego zwolnienia z zakładu poprawczego,
o zarządzenie wykonania środka poprawczego lub wniosek o wezwanie nieletniego z rodzicami
lub opiekunem na posiedzenie sądu.
3.
Kurator społeczny przedkłada wniosek, o którym mowa w ust. 2, kuratorowi zawodowemu.
W przypadku zaakceptowania wniosku kurator zawodowy przedkłada go sądowi nie później
niż w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania.
§ 7.
Kurator sądowy, sprawując nadzór nad nieletnim:
1)
zaznajamia się z aktami sprawy nieletniego i innymi niezbędnymi źródłami informacji
o nieletnim;
2)
rozpoznaje i diagnozuje sytuację osobistą, rodzinną i środowiskową nieletniego oraz
analizuje dotychczas stosowane środki wychowawcze i przyczyny ich nieskuteczności;
3)
planuje i dokonuje wyboru optymalnych metod kontroli i oddziaływania na nieletniego;
4)
utrzymuje kontakt z nieletnim oraz udziela mu niezbędnej pomocy w postaci informacji
i wskazówek w rozwiązywaniu problemów życiowych, a zwłaszcza w podjęciu i zorganizowaniu
nauki, pracy, leczenia lub terapii;
5)
nawiązuje kontakt i współpracuje z rodziną i środowiskiem nieletniego;
6)
kontroluje zachowanie nieletniego w miejscu zamieszkania, pobytu, nauki i, w razie
potrzeby, w miejscu pracy;
7)
nawiązuje, w razie potrzeby, kontakt ze stowarzyszeniami, instytucjami i organizacjami
społecznymi zajmującymi się pomocą społeczną, pośrednictwem pracy, leczeniem lub oddziaływaniem
terapeutycznym;
8)
zasięga, w razie potrzeby, informacji o nieletnim i jego środowisku od Policji, a
także od instytucji samorządowych i organów administracji rządowej oraz współdziała
z tymi podmiotami.
§ 8.
Kurator sądowy może żądać od nieletniego oraz jego rodziców lub opiekuna:
1)
umożliwienia zapoznania się z warunkami wychowawczymi nieletniego, w tym z jego sytuacją
zdrowotną, jeżeli mają one wpływ na przebieg nadzoru i wywiązywanie się z nałożonych
obowiązków, a także z sytuacją rodzinną nieletniego oraz warunkami bytowymi rodziny,
również poprzez wstęp do mieszkania, w którym przebywa nieletni, jego rodzice lub
opiekun;
2)
informacji i udostępnienia dokumentacji dotyczącej wykonywania nałożonych obowiązków;
3)
informowania o zmianie miejsca nauki, pracy, jak również leczenia lub terapii nieletniego,
jeżeli zmiana ta ma wpływ na przebieg nadzoru i wywiązywanie się z nałożonych obowiązków;
4)
stosowania się do zaleceń, wskazówek i zobowiązań wynikających z planu pracy resocjalizacyjnej
oraz współpracy w tym zakresie.
§ 9.
1.
Kurator zawodowy składa sądowi sprawozdanie z objęcia nadzoru nie później niż w ciągu
14 dni od dnia nawiązania kontaktu z nieletnim, kolejne zaś sprawozdania z przebiegu
nadzoru składa w terminach określonych przez sąd lub na żądanie sądu.
2.
Kurator społeczny przedkłada sprawozdanie z objęcia nadzoru kuratorowi zawodowemu
nie później niż w ciągu 14 dni od dnia nawiązania kontaktu z nieletnim, kolejne zaś
sprawozdania z przebiegu nadzoru - w terminach określonych przez sąd lub na żądanie
sądu. W przypadku zaakceptowania sprawozdania kuratora społecznego kurator zawodowy
przedkłada je sądowi, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia jego otrzymania.
3.
W sprawozdaniu z objęcia nadzoru należy w szczególności przedstawić:
1)
warunki osobiste i bytowe nieletniego i jego środowiska oraz jego stosunek do nadzoru
i nałożonych obowiązków;
2)
krótką informację o przebiegu dotychczasowych nadzorów;
3)
zamierzenia profilaktyczno-resocjalizacyjne i opiekuńczo-wychowawcze;
4)
metody prowadzenia nadzoru i kontroli zachowania nieletniego;
5)
źródła informacji o nieletnim i datę ich pozyskania;
6)
plan pracy z nieletnim;
7)
numery telefonów lub telefaksu umożliwiające kontakt z nieletnim, jego rodzicami lub
opiekunem.
§ 10.
1.
W sprawozdaniach z przebiegu nadzoru należy przedstawić zmiany w warunkach osobistych
i bytowych nieletniego, metodach prowadzonego nadzoru i kontroli zachowania nieletniego,
a także postępy w procesie resocjalizacji oraz ocenę skuteczności podjętych działań.
2.
Kurator sądowy niezwłocznie zawiadamia sąd o zdarzeniach wymagających wydania zarządzeń
opiekuńczych, w szczególności w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia nieletniego
bądź innych osób albo rażącego naruszenia przez nieletniego porządku prawnego, i jednocześnie
podejmuje działania niezbędne dla uchylenia zagrożenia.
§ 11.
1.
Przebieg nadzoru i podejmowane na bieżąco czynności kurator sądowy dokumentuje w karcie
czynności nadzoru, prowadzonej osobno dla każdego nadzorowanego. W karcie czynności
wpisuje się:
1)
datę, miejsce i rodzaj czynności;
2)
zwięzłe informacje uzyskane w toku prowadzonych czynności;
3)
ewentualne uwagi lub oświadczenia nieletniego;
4)
własne uwagi i zamierzenia w zakresie sprawowanego nadzoru;
5)
źródła informacji o nieletnim.
2.
Karty czynności nadzoru nie prowadzi się, jeżeli sąd w orzeczeniu określił częstotliwość
składania sprawozdań krótszą niż 3 miesiące.
§ 12.
1.
Dokumentacja prowadzona przez kuratora sądowego powinna być, w miarę możliwości, sporządzana
pismem maszynowym.
2.
Dokumentacja, o której mowa w ust. 1, może być sporządzana także przy wykorzystaniu
systemu informatycznego, a poszczególne sprawozdania, karty czynności i inne dokumenty
mogą być generowane w zakresie wprowadzonych do systemu danych.
§ 13.
1.
Kurator sądowy, którego sąd rodzinny zobowiązał do kontroli wykonania nałożonych na
nieletniego obowiązków określonego postępowania, o których mowa w art. 6 pkt 2 ustawy,
na żądanie sądu lub okresowo, nie rzadziej niż raz na 3 miesiące, zbiera informacje
o sposobie realizacji nałożonego obowiązku. W tym celu kurator sądowy jest uprawniony
do:
1)
odwiedzania nieletniego w jego miejscu zamieszkania;
2)
żądania od nieletniego i jego rodziców lub opiekuna informacji na temat realizacji
nałożonych obowiązków, w tym w formie pisemnych oświadczeń;
3)
wzywania nieletniego i jego rodziców lub opiekuna do siedziby zespołu w celu złożenia
przez nich oświadczeń, o których mowa w pkt 2;
4)
zwracania się do pokrzywdzonych lub podmiotów, na rzecz których nieletni został zobowiązany
do wykonania określonych czynności, o informację o sposobie i terminie ich wykonania.
2.
Kurator sądowy sporządza sprawozdanie z wykonanych czynności, w którym informuje sąd
w szczególności o: sposobie i zakresie wykonania obowiązków, działaniach podjętych
względem nieletniego, jego rodziców lub opiekuna w celu zobligowania nieletniego do
realizacji obowiązku, a także przedstawia wnioski w przedmiocie zastosowania środków
wychowawczych w przypadku uchylania się od wykonania obowiązku.
§ 14.
1.
Kontrolując wykonanie obowiązków, o których mowa w art. 7 § 1 ustawy, nałożonych na
rodziców lub opiekuna nieletniego, kurator sądowy co najmniej raz w miesiącu zbiera
informacje dotyczące ich realizacji, w szczególności poprzez wizyty w miejscu zamieszkania
nieletniego, zwrócenie się do odpowiednich podmiotów lub instytucji bądź wezwanie
rodziców lub opiekuna do osobistego stawiennictwa. Sąd może określić inną częstotliwość
wykonywania tych czynności.
2.
Do kontrolowania przez kuratora sądowego obowiązków, o których mowa w art. 7 § 1 ustawy,
stosuje się odpowiednio przepisy § 8 i § 11 ust. 1.
§ 15.
Organizacje młodzieżowe lub inne organizacje społeczne, a także zakłady pracy, którym
powierzono sprawowanie nadzoru, powinny nie później niż w ciągu 7 dni od dnia powierzenia
wyznaczyć przedstawiciela, za jego zgodą, do wykonywania czynności związanych z nadzorem.
§ 16.
1.
O wyznaczeniu przedstawiciela, o którym mowa w § 15, organ statutowy organizacji lub
osoba kierująca zakładem pracy powiadamia sąd, przekazując jednocześnie jego imię
i nazwisko wraz z jego numerem telefonu lub telefaksu umożliwiającym z nim kontakt.
2.
Organ statutowy organizacji lub osoba kierująca zakładem pracy może w uzasadnionych
przypadkach, z własnej inicjatywy lub na wniosek sądu, zmienić przedstawiciela wyznaczonego
do wykonywania czynności związanych z nadzorem, w szczególności w razie stwierdzenia
niewłaściwego wykonywania nadzoru.
3.
Organ statutowy organizacji lub osoba kierująca zakładem pracy niezwłocznie powiadamia
sąd o zmianie przedstawiciela i przekazuje jego imię i nazwisko wraz z jego numerem
telefonu lub telefaksu umożliwiającym z nim kontakt.
§ 17.
1.
Organizacje młodzieżowe lub inne organizacje społeczne, zakłady pracy albo osoby godne
zaufania co najmniej raz w miesiącu nawiązują kontakt z nieletnim, jego rodzicami
lub opiekunem w celu skontrolowania zachowania nieletniego oraz podejmują inne czynności
określone w art. 70a ustawy. Sąd może określić inną częstotliwość wykonywania tych
czynności.
2.
W pozostałym zakresie do organizacji młodzieżowych lub innych organizacji społecznych,
zakładów pracy albo osób godnych zaufania, którym powierzono sprawowanie nadzoru,
stosuje się odpowiednio przepisy § 4, § 5, § 6 ust. 1 i 2, § 7, § 8, § 9 ust. 1 i
3 oraz § 10.
§ 18.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.