Rozporządzenie Ministra Środowiskaz dnia 13 września 2012 r.w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu 2)Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących
dyrektyw Unii Europejskiej: 1) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE
z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy
(Dz. Urz. UE L 152 z 11.06.2008, str. 1); 2) dyrektywy 2004/107/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie arsenu, kadmu, rtęci, niklu i wielopierścieniowych
węglowodorów aromatycznych w otaczającym powietrzu (Dz. Urz. UE L 23 z 26.01.2005,
str. 3, z późn. zm.).
Spis treści
- Treść rozporządzenia
- Załącznik nr 1 - Górne i dolne progi oszacowania dla benzenu, dwutlenku azotu, tlenków azotu, dwutlenku siarki, ozonu, tlenku węgla, pyłu zawieszonego PM2,5 i pyłu zawieszonego PM10 oraz ołowiu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10, a także dopuszczalne częstości ich przekraczania
- Załącznik nr 2 - Kryteria lokalizacji punktów poboru próbek substancji
- Załącznik nr 3 - Minimalna liczba stałych punktów pomiarowych
- Załącznik nr 4 - Wykaz substancji, które przyczyniają się do tworzenia ozonu przyziemnego w powietrzu
- Załącznik nr 5 - Zakres pomiarów zanieczyszczeń w punktach pomiarowych tła regionalnego pod kątem składu chemicznego pyłu zawieszonego, rtęci całkowitej w stanie gazowym oraz depozycji całkowitej zanieczyszczeń na obszarach tła regionalnego
- Załącznik nr 6 - Metodyki referencyjne oraz wymagania dotyczące jakości pomiarów i innych metod oceny
- Załącznik nr 7 - Zakres dokumentacji dotyczącej uzasadnienia lokalizacji punktów pomiarowych
- Załącznik nr 8 - Kryteria kontroli poprawności danych dotyczących substancji w powietrzu w trakcie ich agregacji i obliczania parametrów statystycznych dla substancji
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
metody i zakres dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu;
2)
górne i dolne progi oszacowania dla niektórych substancji w powietrzu oraz dopuszczalne
częstości przekraczania progów oszacowania;
3)
zakresy wymaganych pomiarów, z podziałem na pomiary ciągłe oraz okresowe;
4)
kryteria lokalizacji punktów poboru próbek substancji;
5)
minimalną liczbę stałych punktów pomiarowych;
6)
przypadki, gdy ocena jakości powietrza:
a)
powinna być dokonywana metodami pomiarowymi,
b)
może być dokonywana:
-
-przy zastosowaniu kombinacji metod pomiarowych i metod modelowania,
-
-metodami modelowania lub innymi metodami szacowania;
7)
zakres pomiarów wspomagających ocenę jakości powietrza, w szczególności zakres prowadzenia
analiz składu chemicznego pyłu;
8)
metodyki referencyjne;
9)
wymagania dotyczące jakości pomiarów i innych metod oceny oraz zakresu dokumentacji
dotyczącej uzasadnienia lokalizacji punktów pomiarowych;
10)
kryteria kontroli poprawności danych dotyczących substancji w powietrzu w trakcie
ich agregacji i obliczania parametrów statystycznych dla substancji w powietrzu.
§ 2.
1.
Oceny poziomów substancji w powietrzu dokonuje się w strefach, o których mowa w art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, w odniesieniu do:
1)
dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu powiększonych o margines tolerancji;
2)
dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu określonych ze względu na ochronę zdrowia
ludzi oraz ze względu na ochronę roślin, a także w odniesieniu do alarmowych poziomów
niektórych substancji w powietrzu;
3)
docelowych poziomów substancji w powietrzu;
4)
poziomów celów długoterminowych substancji w powietrzu.
2.
Oceny poziomów substancji w powietrzu ze względu na ochronę zdrowia w zakresie dwutlenku
siarki, dwutlenku azotu, tlenku węgla, pyłu zawieszonego PM2,5, pyłu zawieszonego
PM10, benzenu i ozonu w powietrzu oraz ołowiu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu
w pyle zawieszonym PM10 dokonuje się w strefach na terenie całego kraju, z wyłączeniem:
1)
terenów zakładów pracy;
2)
miejsc, do których obowiązuje zakaz wstępu;
3)
jezdni dróg i pasów rozdzielczych dróg, z wyjątkiem sytuacji, w której piesi mają
dostęp do pasa rozdzielczego.
3.
Oceny poziomów substancji w powietrzu ze względu na ochronę roślin w zakresie dwutlenku
siarki, tlenków azotu i ozonu dokonuje się w strefach na terenie całego kraju, z wyłączeniem
miejsc, o których mowa w ust. 2, oraz miasta o liczbie mieszkańców większej niż 100
tysięcy i aglomeracji, o których mowa w tabeli nr 1 i 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 sierpnia 2012 r. w sprawie stref, w których
dokonuje się oceny jakości powietrza .
§ 3.
1.
Metodami dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu są pomiary ciągłe, pomiary
okresowe oraz metody szacowania, w szczególności modelowanie matematyczne.
2.
Na potrzeby ustalania metod oceny poziomów substancji w powietrzu określa się górne
i dolne progi oszacowania.
§ 4.
1.
Górne i dolne progi oszacowania dla benzenu, dwutlenku azotu, tlenków azotu, dwutlenku
siarki, ozonu, tlenku węgla, pyłu zawieszonego PM2,5 i pyłu zawieszonego PM10 oraz
ołowiu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10, a także dopuszczalne
częstości ich przekraczania określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
2.
Dolny lub górny próg oszacowania uznaje się za przekroczony w przypadku:
1)
benzenu, dwutlenku azotu, tlenków azotu, dwutlenku siarki, ołowiu w pyle zawieszonym
PM10, pyłu zawieszonego PM10, pyłu zawieszonego PM2,5, tlenku węgla, arsenu, kadmu,
niklu, benzo(a)pirenu, jeżeli podczas pięciu poprzednich lat był on przekroczony w
trzech lub więcej odrębnych latach;
2)
ozonu, jeżeli podczas pięciu poprzednich lat został on przekroczony przynajmniej w
jednym roku.
3.
W przypadku braku danych pomiarowych z okresu poprzednich pięciu lat do określenia,
czy próg, o którym mowa w ust. 2, został przekroczony, wykorzystuje się dane z krótszego
okresu pomiarowego, jeżeli pomiary były prowadzone w czasie i w miejscach o najwyższych
poziomach substancji w powietrzu, w połączeniu z wynikami inwentaryzacji emisji i
modelowania matematycznego.
§ 5.
Kryteria lokalizacji punktów poboru próbek substancji określa załącznik nr 2 do rozporządzenia;
przy ocenie poziomów substancji w powietrzu ze względu na ochronę zdrowia ludzi oraz
ze względu na ochronę roślin wykorzystuje się zwłaszcza wyniki pomiarów z punktów
poboru próbek substancji spełniających kryteria określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
§ 6.
Minimalną liczbę stałych punktów pomiarowych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
§ 7.
1.
Oceny poziomu substancji w powietrzu w strefach, w których poziom substancji przekracza
górny próg oszacowania, dokonuje się na podstawie pomiarów ciągłych rozumianych jako
pomiary automatyczne lub jako pomiary manualne prowadzone w sposób systematyczny,
odpowiednio do metodyk referencyjnych, o których mowa w § 11, w stałych punktach pomiarowych,
w których występowały wcześniej najwyższe stężenia substancji. Przy dokonywaniu ocen
można dodatkowo wykorzystać metody modelowania matematycznego, którego wyniki powinny
być poddane sprawdzeniu poprawności (walidacji) w oparciu o wyniki pomiarów substancji.
2.
Oceny poziomu substancji w powietrzu w strefach, w których poziom substancji nie przekracza
górnego progu oszacowania, dokonuje się na podstawie pomiarów w stałych punktach pomiarowych
w połączeniu z metodami szacowania, w szczególności modelowania matematycznego, którego
wyniki powinny być poddane walidacji na podstawie pomiarów substancji oraz pomiarów
okresowych.
3.
Oceny poziomu substancji w powietrzu w strefach, w których poziom substancji nie przekracza
dolnego progu oszacowania, można dokonać na podstawie modelowania matematycznego,
innych metod szacowania lub pomiarów okresowych.
4.
Oceny poziomu dwutlenku siarki, dwutlenku azotu i ozonu na terenie aglomeracji powyżej
250 tysięcy mieszkańców dokonuje się na podstawie pomiarów ciągłych w stałych punktach
pomiarowych.
§ 8.
1.
Pomiary poziomów substancji, które przyczyniają się do tworzenia ozonu przyziemnego
w powietrzu, obejmujące co najmniej tlenki azotu, tlenek węgla i lotne związki organiczne,
prowadzi się w co najmniej jednym punkcie pomiarowym w kraju.
2.
Wykaz substancji, które przyczyniają się do tworzenia ozonu przyziemnego w powietrzu,
określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.
§ 9.
W celu określenia udziału benzo(a)pirenu w wielopierścieniowych węglowodorach aromatycznych
obecnych w powietrzu oprócz pomiarów benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10 prowadzi
się pomiary zawartości benzo(a)antracenu, benzo(b)fluorantenu, benzo(j)fluorantenu,
benzo(k)fluorantenu, indeno(1,2,3-cd)pirenu, dibenzo(a,h)antracenu w pyle zawieszonym
PM10 w jednym punkcie pomiarowym tła miejskiego w województwie.
§ 10.
1.
Pomiary składu chemicznego pyłu zawieszonego, rtęci całkowitej w stanie gazowym oraz
masy całkowitej zanieczyszczeń, która przedostaje się z atmosfery na powierzchnię
na określonym obszarze w danym czasie (depozycja całkowita), na obszarze tła regionalnego,
wspomagające ocenę jakości powietrza, prowadzi się w co najmniej trzech punktach pomiarowych
tła regionalnego kraju.
2.
Zakres pomiarów zanieczyszczeń w punkcie pomiarowym tła regionalnego pod kątem składu
chemicznego pyłu zawieszonego, rtęci całkowitej w stanie gazowym oraz depozycji całkowitej
na obszarach tła regionalnego określa załącznik nr 5 do rozporządzenia.
§ 11.
Metodyki referencyjne oraz wymagania dotyczące jakości pomiarów i innych metod oceny
określa załącznik nr 6 do rozporządzenia.
§ 12.
Zakres dokumentacji dotyczącej uzasadnienia lokalizacji punktów pomiarowych określa
załącznik nr 7 do rozporządzenia.
§ 13.
Kryteria kontroli poprawności danych dotyczących substancji w powietrzu w trakcie
ich agregacji i obliczania parametrów statystycznych dla substancji określa załącznik
nr 8 do rozporządzenia.
§ 14.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.4)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia
17 grudnia 2008 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu (Dz.
U. z 2009 r. Nr 5, poz. 31), które zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 13 kwietnia 2012 r.
o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.
460) traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
2)
Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących
dyrektyw Unii Europejskiej: 1) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE
z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy
(Dz. Urz. UE L 152 z 11.06.2008, str. 1); 2) dyrektywy 2004/107/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie arsenu, kadmu, rtęci, niklu i wielopierścieniowych
węglowodorów aromatycznych w otaczającym powietrzu (Dz. Urz. UE L 23 z 26.01.2005,
str. 3, z późn. zm.).
3)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2008 r.
Nr 111, poz. 708, Nr 138, poz. 865, Nr 154, poz. 958, Nr 171, poz. 1056, Nr 199, poz.
1227, Nr 223, poz. 1464 i Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 19, poz. 100, Nr 20, poz.
106, Nr 79, poz. 666, Nr 130, poz. 1070 i Nr 215, poz. 1664, z 2010 r. Nr 21, poz.
104, Nr 28, poz. 145, Nr 40, poz. 227, Nr 76, poz. 489, Nr 119, poz. 804, Nr 152,
poz. 1018 i 1019, Nr 182, poz. 1228, Nr 229, poz. 1498 i Nr 249, poz. 1657, z 2011 r.
Nr 32, poz. 159, Nr 63, poz. 322, Nr 94, poz. 551, Nr 99, poz. 569, Nr 122, poz. 695,
Nr 152, poz. 897, Nr 178, poz. 1060 i Nr 224, poz. 1341 oraz z 2012 r. poz. 460 i
951.
4)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia
17 grudnia 2008 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu (Dz.
U. z 2009 r. Nr 5, poz. 31), które zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 13 kwietnia 2012 r.
o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.
460) traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
Załącznik nr 1 - Górne i dolne progi oszacowania dla benzenu, dwutlenku azotu, tlenków azotu, dwutlenku siarki, ozonu, tlenku węgla, pyłu zawieszonego PM2,5 i pyłu zawieszonego PM10 oraz ołowiu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10, a także dopuszczalne częstości ich przekraczania
Tabela 1.
Górne i dolne progi oszacowania dla benzenu, dwutlenku azotu, tlenków azotu, dwutlenku siarki, ołowiu, pyłu zawieszonego PM2,5, pyłu zawieszonego PM10 i tlenku węgla oraz dopuszczalne częstości ich przekraczania
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Tabela 2.
Górne i dolne progi oszacowania dla arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu
|
Tabela 3.
Górne i dolne progi oszacowania dla ozonu
|
Objaśnienia:
1) Poziom dopuszczalny ze względu na ochronę zdrowia ludzi.
2) Poziom dopuszczalny ze względu na ochronę roślin.
3) Poziom celu długoterminowego ze względu na ochronę zdrowia ludzi.
4) Poziom celu długoterminowego ze względu na ochronę roślin.
Załącznik nr 2 - Kryteria lokalizacji punktów poboru próbek substancji
1.
Lokalizacja w skali mikro
Wyboru lokalizacji punktów pomiarowych należy dokonać w taki sposób, aby:
1)
przepływ powietrza wokół czerpni nie był ograniczony żadnymi przeszkodami,
2)
czerpnia była umieszczona w odległości kilku metrów od budynków, drzew i innych przeszkód,
z tym że w przypadku:
a)
pomiarów benzenu, dwutlenku azotu, tlenków azotu, dwutlenku siarki, ołowiu, arsenu,
kadmu, niklu, benzo(a)pirenu, pyłu zawieszonego PM2,5, pyłu zawieszonego PM10 i tlenku
węgla prowadzonych ze względu na oddziaływanie transportu w punktach reprezentatywnych
dla jakości powietrza na linii zabudowy - w odległości co najmniej 0,5 m od najbliższego
budynku,
b)
pomiarów ozonu - w odległości co najmniej 10 m od najbliższej drogi, ale tym większej,
im większe jest natężenie ruchu drogowego,
3)
czerpnia znajdowała się na wysokości od 1,5 m do 4 m powyżej poziomu gruntu; dopuszcza
się usytuowanie czerpni do 8 m w przypadkach, gdy punkt poboru próbek ma być reprezentatywny
dla większego obszaru,
4)
punkty poboru próbek substancji przy prowadzeniu pomiarów ze względu na oddziaływanie
transportu powinny być lokalizowane co najmniej w odległości 25 m od krańca głównych
skrzyżowań i nie dalej niż 10 m od krawężnika najbliższej jezdni,
5)
uniknąć ponownego zasysania przez czerpnię powietrza odprowadzanego z punktu pomiarowego,
6)
uniknąć bezpośredniego zasysania przez czerpnię substancji przed ich dostatecznym
wymieszaniem z powietrzem.
2.
Lokalizacja w skali makro
1)
Punkty poboru próbek substancji przy prowadzeniu pomiarów poziomów benzenu, dwutlenku
azotu, tlenków azotu, dwutlenku siarki, ołowiu, arsenu, kadmu, niklu, benzo(a)pirenu,
pyłu zawieszonego PM2,5, pyłu zawieszonego PM10 i tlenku węgla w powietrzu ze względu
na ochronę zdrowia ludzi powinny być zlokalizowane tak, aby:
a)
dostarczały danych z obszarów stref o najwyższych poziomach substancji w powietrzu,
na które ludność będzie narażona przez okres odpowiedni do okresu uśredniania wyników
pomiarów, dla którego określono poziomy dopuszczalne, poziomy docelowe lub poziomy
celów długoterminowych substancji w powietrzu,
b)
dostarczały danych z innych obszarów stref niż określone w lit. a, dotyczących narażenia
ogółu ludności,
c)
były reprezentatywne dla:
-
-segmentu ulicy nie mniejszego niż 100 m długości lub obszaru o powierzchni co najmniej 200 m2 w przypadku pomiarów prowadzonych z uwagi na oddziaływanie transportu,
-
-obszaru o powierzchni kilku km2 w przypadku pomiarów tła miejskiego,
-
-obszaru o powierzchni co najmniej 250 m × 250 m w przypadku pomiarów prowadzonych z uwagi na oddziaływanie przemysłu,
-
-podobnych lokalizacji nieznajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie.
2)
Punkty poboru próbek substancji przy prowadzeniu pomiarów poziomów tlenków azotu i
dwutlenku siarki w powietrzu ze względu na ochronę roślin powinny być zlokalizowane:
a)
w odległości ponad 20 km od aglomeracji powyżej 250 000 mieszkańców lub ponad 5 km
od innych obszarów zabudowanych, instalacji i głównych szlaków komunikacyjnych,
b)
tak, aby były reprezentatywne dla obszaru o powierzchni co najmniej 1000 km2.
3)
Co najmniej jeden punkt poboru próbek przy prowadzeniu pomiarów ze względu na oddziaływanie
przemysłu powinien znajdować się po stronie zawietrznej instalacji na najbliższym
terenie mieszkalnym.
4)
Punkty pomiarowe do oceny poziomu ozonu w powietrzu ze względu na:
a)
ochronę zdrowia ludzi na stanowisku miejskim powinny:
-
-uwzględniać ocenę narażania ludności na ozon (być zlokalizowane na obszarach z dużą gęstością zaludnienia i stosunkowo wysokimi stężeniami ozonu),
-
-reprezentować obszar kilku km2,
-
-być zlokalizowane z dala od wpływu źródeł emisji lokalnych, w szczególności ruchu samochodowego i stacji benzynowych,
-
-być zlokalizowane w miejscach przewietrzanych,
-
-być zlokalizowane na obszarach z zabudową mieszkaniową, w szczególności na osiedlach i terenach handlowych w obrębie miast (w odpowiedniej odległości od drzew)1),
b)
ochronę zdrowia ludzi i roślin na stanowisku podmiejskim powinny:
-
-uwzględniać ocenę narażania ludności i roślin na obrzeżach aglomeracji powyżej 250 000 mieszkańców, tam gdzie poziomy ozonu wykazują wartości najwyższe,
-
-reprezentować obszar kilkudziesięciu km2,
-
-być zlokalizowane w pewnej odległości od obszaru emisji maksymalnych, po stronie zawietrznej dla dominującego kierunku lub kierunków wiatru występujących w warunkach sprzyjających powstawaniu wysokich stężeń ozonu,
-
-być zlokalizowane w miejscach pobytu ludzi oraz występowania wrażliwych upraw lub naturalnych ekosystemów zlokalizowanych na obrzeżach aglomeracji powyżej 250 000 mieszkańców, narażonych na wysokie poziomy ozonu,
-
-być zlokalizowane po nawietrznej stronie miasta w obszarach podmiejskich w celu określenia regionalnego tła stężeń ozonu,
c)
ochronę zdrowia ludzi i roślin na stanowisku pozamiejskim (wiejskim) powinny:
-
-uwzględniać ocenę narażania ludności, upraw i naturalnych ekosystemów na stężenia ozonu,
-
-reprezentować obszar kilkuset km2,
-
-być zlokalizowane na terenie niewielkich osiedli lub na obszarach, na których występują naturalne ekosystemy, lasy lub uprawy,
-
-być zlokalizowane z dala od bezpośredniego wpływu źródeł emisji lokalnych, takich jak zakłady przemysłowe i drogi,
-
-być zlokalizowane na terenach otwartych, ale nie na szczytach górskich,
d)
ochronę zdrowia ludzi i roślin na stanowisku tła regionalnego:
-
-powinny być zlokalizowane na terenach o niskiej gęstości zaludnienia, w szczególności w obrębie naturalnych ekosystemów, lasów, w odległości co najmniej 20 km od terenów miejskich i przemysłowych i z dala od lokalnych źródeł emisji,
-
-powinny reprezentować obszar od 1000 do 10 000 km2,
-
-nie powinny być zlokalizowane na terenach narażonych na występowanie lokalnej inwersji atmosferycznej, na szczytach wyższych gór oraz na obszarach nadmorskich ze stwierdzoną lokalną cyrkulacją powietrza w cyklu dobowym.
Objaśnienie:
1) Należy brać pod uwagę szerokie ulice i skwery z bardzo ograniczonym ruchem samochodów
lub zamknięte dla ruchu ulicznego, obszary otwarte, takie jak boiska, tereny sportowe
i rekreacyjne.
Załącznik nr 3 - Minimalna liczba stałych punktów pomiarowych
1)
1.
Minimalna liczba stałych punktów pomiarowych przy prowadzeniu pomiarów poziomów benzenu,
dwutlenku azotu, tlenków azotu, dwutlenku siarki, pyłu zawieszonego PM2,5, pyłu zawieszonego
PM10 i tlenku węgla w powietrzu oraz ołowiu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu
w pyle zawieszonym PM10
Minimalna liczba stałych punktów pomiarowych wymagana na potrzeby oceny jakości powietrza
ze względu na ochronę zdrowia pod kątem poziomów dopuszczalnych i docelowych oraz
progów alarmowych, gdy pomiary stanowią jedyne źródło informacji o jakości powietrza
1)
Monitoring wpływu rozproszonych źródeł emisji
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Objaśnienia:
1) W strefach, w których są wymagane pomiary poziomów substancji w powietrzu, liczba
stałych punktów pomiarowych może być mniejsza niż określona w tabeli, jeżeli wyniki
pomiarów są uzupełniane danymi z innych źródeł, takich jak modelowanie matematyczne,
inwentaryzacje emisji lub pomiary okresowe, pod warunkiem że dane te umożliwią dokonanie
rzetelnej oceny poziomów substancji w powietrzu.
2) Jeżeli najwyższe stężenia przekraczają górny próg oszacowania, w przypadku dwutlenku
azotu, pyłu zawieszonego, benzenu i tlenku węgla należy uwzględnić przynajmniej jeden
punkt pomiarowy do pomiarów tła miejskiego i jeden w rejonie oddziaływania ruchu drogowego
(punkt pomiarowy komunikacyjny), pod warunkiem że nie spowoduje to zwiększenia liczby
punktów pomiarowych. Całkowita liczba punktów pomiarowych do pomiarów tła miejskiego
i całkowita liczba punktów pomiarowych komunikacyjnych w kraju (w odniesieniu do minimalnej
liczby punktów pomiarowych do pomiarów stałych w celu oceny zgodności z poziomami
dopuszczalnymi ze względu na ochronę zdrowia ludzi oraz z progami alarmowymi w strefach
i aglomeracjach, w których stały pomiar stanowi jedyne źródło informacji) nie mogą
się różnić o współczynnik większy niż 2.
Należy utrzymać stanowiska pomiarowe, na których nastąpiło przekroczenie poziomu dopuszczalnego
dla PM10 w ciągu ostatnich trzech lat, o ile nie jest konieczna zmiana umiejscowienia
ze względu na szczególne okoliczności, zwłaszcza rozwój przestrzenny.
3) W przypadku gdy pomiary stężeń PM2,5 i PM10 są prowadzone w tym samym punkcie pomiarowym,
są one liczone jako dwa oddzielne stanowiska pomiarowe. Łączna liczba stanowisk pomiarowych
dla PM2,5 i PM10 w kraju wymagana (jako minimalna) do ocen rocznych nie powinna się
różnić o współczynnik większy niż 2.
2)
Monitoring wpływu dużych instalacji przemysłowych:
a)
jeżeli benzen, dwutlenek azotu, tlenki azotu, dwutlenek siarki, ołów, pył zawieszony
PM2,5, pył zawieszony PM10 i tlenek węgla są wprowadzane także z dużych instalacji
rozumianych jako instalacje mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla
których jest wymagany raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, co najmniej
jeden punkt pomiarowy w strefie powinien być zlokalizowany po stronie zawietrznej
instalacji dla dominującego kierunku lub kierunków wiatru, na najbliższym obszarze
zabudowy mieszkaniowej, tak aby umożliwiał monitorowanie oddziaływania instalacji,
b)
w przypadku braku danych na temat poziomu tła dodatkowy punkt pomiarowy powinien być
zlokalizowany w dominującym kierunku wiatru (od strony nawietrznej instalacji),
c)
przy prowadzeniu pomiarów arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu, ze względu na oddziaływanie
instalacji wymagających pozwoleń zintegrowanych, punkt pomiarowy powinien być zlokalizowany
w sposób umożliwiający monitorowanie zastosowania w tych instalacjach najlepszych
dostępnych technik.
3)
Minimalna liczba stałych punktów pomiarowych przy prowadzeniu pomiarów poziomów tlenków
azotu i dwutlenku siarki w powietrzu ze względu na ochronę roślin wynosi:
a)
jeden na 20 000 km2, jeżeli poziomy tych substancji w powietrzu przekraczają górny próg oszacowania,
b)
jeden na 40 000 km2, jeżeli poziomy tych substancji w powietrzu nie przekraczają górnego progu oszacowania
i są wyższe od dolnego progu oszacowania.
2.
Minimalna liczba stałych punktów pomiarowych przy prowadzeniu pomiarów poziomu ozonu
w powietrzu ze względu na ochronę zdrowia i ochronę roślin, gdy pomiary stanowią jedyne
źródło informacji1), 2)
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Objaśnienia:
1) W strefach, w których pomiary poziomów ozonu są wymagane, prowadzi się także pomiary
ciągłe poziomów dwutlenku azotu i tlenków azotu w powietrzu, z tym że liczba stałych
punktów pomiarowych dla prowadzenia pomiarów dwutlenku azotu i tlenków azotu może
być o połowę mniejsza niż określona w tabeli.
2) W strefie, w której jest tylko jeden stały punkt pomiarowy, powinny być równocześnie
prowadzone pomiary poziomów dwutlenku azotu i tlenków azotu, z wyjątkiem stanowiska
pozamiejskiego (wiejskiego).
3) Co najmniej jedno stanowisko podmiejskie w miejscu, gdzie występuje największe narażenie
ludności. W przypadku aglomeracji powyżej 250 000 mieszkańców co najmniej połowę liczby
stałych punktów pomiarowych powinny stanowić stanowiska podmiejskie.
4) Jeżeli populacja strefy jest mniejsza niż 250 000 mieszkańców, a w strefie nie jest
przekraczany górny próg oszacowania, to koordynacja działań między sąsiadującymi strefami
powinna zapewnić właściwą ocenę poziomu ozonu w oparciu o stanowisko pozamiejskie
(wiejskie).
Załącznik nr 4 - Wykaz substancji, które przyczyniają się do tworzenia ozonu przyziemnego w powietrzu
1)
tlenki azotu;
2)
tlenek węgla;
3)
etan;
4)
etylen;
5)
acetylen;
6)
propan;
7)
propylen;
8)
butan;
9)
i-butan;
10)
1-buten;
11)
trans-2-buten;
12)
cis-2-buten;
13)
1,3-butadien;
14)
pentan;
15)
i-pentan;
16)
1-pentan;
17)
2-pentan;
18)
izopren;
19)
heksan;
20)
i-heksan;
21)
heptan;
22)
oktan;
23)
i-oktan;
24)
benzen;
25)
toluen;
26)
etylobenzen;
27)
m+p-ksylen;
28)
o-ksylen;
29)
1,2,4-trimetylobenzen;
30)
1,2,3-trimetylobenzen;
31)
1,3,5-trimetylobenzen;
32)
formaldehyd;
33)
węglowodory inne niż metan ogółem.
Załącznik nr 5 - Zakres pomiarów zanieczyszczeń w punktach pomiarowych tła regionalnego pod kątem składu chemicznego pyłu zawieszonego, rtęci całkowitej w stanie gazowym oraz depozycji całkowitej zanieczyszczeń na obszarach tła regionalnego
1.
Pomiary składu chemicznego pyłu zawieszonego PM10:
1)
pył zawieszony PM10;
2)
metale ciężkie w pyle zawieszonym PM10:
a)
ołów,
b)
kadm,
c)
arsen,
d)
nikiel;
3)
węglowodory w pyle zawieszonym PM10:
a)
benzo(a)piren,
b)
benzo(a)antracen,
c)
benzo(b)fluoranten,
d)
benzo(j)fluoranten,
e)
benzo(k)fluoranten,
f)
indeno(1,2,3-cd)piren,
g)
dibenzo(a,h)antracen.
2.
Pomiary składu chemicznego pyłu zawieszonego PM2,5:
1)
pył zawieszony PM2,5;
2)
skład chemiczny pyłu zawieszonego PM2,5:
a)
SO42-,
b)
NO3-,
c)
Cl-,
d)
NH4+,
e)
Ca2+,
f)
Mg2+,
g)
K+,
h)
Na+,
i)
węgiel elementarny,
j)
węgiel organiczny.
3.
Pomiary depozycji całkowitej substancji:
1)
depozycja całkowita metali ciężkich:
a)
kadm,
b)
arsen,
c)
nikiel,
d)
rtęć;
2)
depozycja całkowita węglowodorów:
a)
benzo(a)piren,
b)
benzo(b)antracen,
c)
benzo(a)fluoranten,
d)
benzo(j)fluoranten,
e)
benzo(k)fluoranten,
f)
indeno(1,2,3-cd)piren,
g)
dibenzo(a,h)antracen.
4.
Pomiary rtęci w stanie gazowym ogółem.
Załącznik nr 6 - Metodyki referencyjne oraz wymagania dotyczące jakości pomiarów i innych metod oceny
1.
Metodyki referencyjne1)
Tabela 1.
Metodyki referencyjne poboru próbek i analiz poziomów substancji w powietrzu
2)
|
Objaśnienia:
1) Właściwe stosowanie metod referencyjnych i wykazywanie równoważności metod niereferencyjnych
powinno być koordynowane przez krajowe laboratorium referencyjne i wzorcujące, które
powinno być akredytowane zgodnie z PN-EN ISO/IEC 17025 w zakresie metod referencyjnych
dwutlenku siarki, dwutlenku azotu i tlenków azotu, ołowiu, pyłu zawieszonego PM2,5
i PM10, benzenu, tlenku węgla i ozonu określonych w tabeli 1.
2) Stężenia substancji w powietrzu ustala się w przypadku:
1)
substancji gazowych - w warunkach temperatury 293 K i ciśnieniu atmosferycznym 101,3
kPa;
2)
pyłu zawieszonego i substancji zawartych w pyle - w warunkach otoczenia pod względem
temperatury i ciśnienia atmosferycznego w dniu pomiaru.
3) Cytowane normy należy stosować w wersji aktualnie obowiązującej.
Tabela 2.
Metodyki referencyjne poboru próbek i analiz depozycji substancji
|
Objaśnienie:
1) Cytowane normy należy stosować w wersji aktualnie obowiązującej.
2.
Wymagania dotyczące jakości pomiarów i innych metod oceny jakości powietrza1)
Tabela 1.
Wymagania, jakie powinny spełniać wyniki pomiarów ciągłych
2)
3)
|
Tabela 2.
Wymagania, jakie powinny spełniać wyniki pomiarów okresowych
2)
|
Tabela 3.
Wymagania, jakie powinny spełniać wyniki modelowania
|
Tabela 4.
Wymagania, jakie powinny spełniać inne metody szacowania
|
Objaśnienia:
1) W strefach, w których oceny jakości powietrza, zgodnie z art. 89 ustawy z dnia 27
kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, były wykonane metodami innymi niż pomiary,
należy zebrać następujące informacje:
-
-opis czynności wykonywanych w związku z oceną,
-
-opis zastosowanych metod,
-
-źródła danych i informacji,
-
-opis wyników, wraz ze wskaźnikami niepewności, a w szczególności określenie zasięgu każdego z obszarów lub, w stosownych przypadkach, długości przebiegającej przez strefę drogi, na której stężenie przekracza poziomy dopuszczalne, poziomy docelowe lub poziom celu długoterminowego, a także stosowny margines tolerancji oraz zasięg każdego obszaru, na którego terenie stężenie przekracza górny lub dolny próg oszacowania,
-
-informacje dotyczące ludności potencjalnie narażonej na działanie stężeń substancji przekraczających poziomy dopuszczalne ustanowione dla ochrony zdrowia.
Aby zagwarantować dokładność pomiarów i zgodność z celami dotyczącymi jakości danych,
należy spełnić następujące warunki:
-
-wszystkie pomiary w zakresie oceny jakości powietrza ustanowione w odniesieniu do górnych i dolnych progów oszacowania powinny mieć nawiązywalność, zgodnie z wymogami określonymi w sekcji 5.6.2.2 normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005,
-
-instytucje obsługujące sieci i poszczególne punkty pomiarowe powinny posiadać wdrożone systemy zapewniania i kontroli jakości, które gwarantują okresowe przeglądy zapewniające dokładność urządzeń pomiarowych, a także mają ustalone procedury zapewniania/kontroli jakości pomiarów w zakresie zbierania danych i przygotowywania sprawozdań.
2) Udziały procentowe są podane dla pojedynczych pomiarów uśrednionych odpowiednio do
okresu uśredniania wyników pomiarów, dla którego określono poziomy dopuszczalne, poziomy
docelowe lub poziomy celów długoterminowych substancji w powietrzu, dla 95% przedziału
ufności.
Wymagania co do minimalnej ilości ważnych danych nie uwzględniają utraty danych z
powodu okresowego sprawdzania i dostrajania przyrządu pomiarowego (kalibracja) lub
normalnej konserwacji sprzętu.
3) Pomiary ciągłe oznaczają w przypadku benzenu, arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu
pomiary systematyczne.
4) W punktach pomiarowych mierzących stężenia ozonu.
5) Niepewność pomiaru jest definiowana w PN-ISO 5725 (części od 1 do 6) Dokładność (poprawność
i precyzja) metod pomiarowych i wyników pomiarów, a także w przewodniku „Wyrażanie
niepewności pomiaru” (Główny Urząd Miar, 1999).
6) Pomiary systematyczne rozłożone równomiernie w ciągu roku, reprezentatywne dla różnych
warunków meteorologicznych i komunikacyjnych.
7) Jeden pomiar tygodniowo w sposób losowy, równomiernie w ciągu roku, lub osiem tygodni
równomiernie w ciągu roku.
8) Niepewność metod modelowania definiowana jako maksymalne odchylenie wartości stężeń
zmierzonych od obliczonych, dla 90% stanowisk pomiarowych, w okresie uśredniania przyjętym
dla poziomu dopuszczalnego, poziomu docelowego lub poziomu celu długoterminowego,
bez uwzględniania czasu wystąpienia poszczególnych zdarzeń. Niepewność modelowania
powinna być interpretowana jako stosowalna dla poziomów stężeń w zakresie zbliżonym
do odpowiedniego poziomu dopuszczalnego, poziomu docelowego lub poziomu celu długoterminowego.
Pomiary wybrane do porównania z wynikami modelowania powinny być reprezentatywne w
skali odpowiedniej do skali modelowania.
9) Niepewność metod szacowania definiowana jako maksymalne odchylenie mierzonych i obliczanych
poziomów substancji odpowiednio do okresu uśredniania wyników pomiarów, dla którego
określono poziomy dopuszczalne, poziomy docelowe lub poziomy celów długoterminowych
substancji w powietrzu.
Załącznik nr 7 - Zakres dokumentacji dotyczącej uzasadnienia lokalizacji punktów pomiarowych
Dokumentacja punktu pomiarowego powinna zawierać:
1.
Dane o punkcie pomiarowym:
1)
nazwę punktu pomiarowego,
2)
krajowy kod punktu pomiarowego,
3)
międzynarodowy kod punktu pomiarowego,
4)
adres punktu pomiarowego,
5)
współrzędne geograficzne w układzie Światowego Systemu Geodezyjnego WGS84 (szerokość
N: dd°mm’ss,ss”; długość E: dd°mm’ss,ss”),
6)
współrzędne płaskie prostokątne w Państwowym Układzie Współrzędnych Geodezyjnych 1992
(PUWG 1992),
7)
wysokość n.p.m.,
8)
typ obszaru, na którym znajduje się punkt pomiarowy:
a)
obszar miejski,
b)
obszar podmiejski,
c)
obszar pozamiejski,
9)
typ punktu pomiarowego:
a)
komunikacyjny,
b)
w strefie oddziaływań przemysłu lub zakładu,
c)
tła miejskiego,
d)
tła podmiejskiego,
e)
tła ponadregionalnego,
f)
nieokreślony,
10)
datę uruchomienia punktu pomiarowego,
11)
właściciela punktu pomiarowego.
2.
Dane o otoczeniu punktu pomiarowego:
1)
zdjęcia otoczenia punktu pomiarowego w co najmniej czterech podstawowych kierunkach
od wlotu czerpni powietrza,
2)
dokładną mapę otoczenia punktu pomiarowego, z zaznaczeniem lokalizacji punktu pomiarowego
i wszystkich obiektów znajdujących się w jego bezpośrednim otoczeniu, w tym drzew
i zarośli1).
3.
Dane o źródłach zanieczyszczeń:
1)
kategoria źródeł zanieczyszczeń o największym wpływie na otoczenie punktu pomiarowego
(według klasyfikacji SNAP2)),
2)
źródła emisji zanieczyszczeń:
a)
nazwa obiektu,
b)
odległość obiektu,
c)
azymut,
d)
wysokość głównych emitorów,
e)
emitowane zanieczyszczenia,
3)
informacje o ruchu drogowym, w przypadku punktu pomiarowego komunikacyjnego:
a)
odległość od drogi,
b)
średnie natężenie ruchu.
4.
Informacje na temat stanowisk pomiarowych:
1)
mierzone zanieczyszczenia,
2)
mierzone parametry meteorologiczne,
3)
metody pomiaru lub analizy.
Objaśnienia:
1) Miejsca lokalizacji punktu pomiarowego powinny podlegać regularnej kontroli, z wykorzystaniem
sporządzonej dokumentacji, w celu stwierdzenia, czy kryteria wyboru pozostają aktualne.
2) Klasyfikacja źródeł emisji zanieczyszczeń wykorzystywana przy raportowaniu emisji
na potrzeby sekretariatu Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ (Selected Nomenclature
for sources of Air Pollution).
Załącznik nr 8 - Kryteria kontroli poprawności danych dotyczących substancji w powietrzu w trakcie ich agregacji i obliczania parametrów statystycznych dla substancji
1.
Kryteria kontroli poprawności danych dotyczących ozonu w trakcie ich agregacji i obliczania
parametrów statystycznych
|
Objaśnienie:
1) W przypadkach gdy nie są dostępne wszystkie dane z pomiarów, należy zastosować następujący
współczynnik do obliczenia wartości AOT40:
\(
{\rm AOT40}_{{\rm OSZACOWANE}} {\rm \ = \ AOT40}_{{\rm POMIAR}} {\rm \ \times \ }{{{\rm
całkowita \ możliwa \ liczba \ godzin}^{{\rm (*)}} } \over {{\rm liczba \ zmierzonych
\ jednogodzinnych \ wartości}}}
\)
(*) Jest to liczba godzin w czasie potrzebnym do określenia AOT40 (tj. godziny od 800 do 2000 czasu środkowoeuropejskiego od dnia 1 maja do dnia 31 lipca każdego roku dla celów
ochrony roślinności oraz od dnia 1 kwietnia do dnia 30 września każdego roku dla celów
ochrony lasów).
2.
Kryteria kontroli poprawności danych dotyczących dwutlenku siarki, dwutlenku azotu,
tlenków azotu, tlenku węgla, benzenu, pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 oraz ołowiu,
arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10 w trakcie ich agregacji
i obliczania parametrów statystycznych
|
Objaśnienie:
1) Wymóg dotyczący obliczania średniej rocznej nie uwzględnia utraty danych z powodu
okresowego sprawdzania i dostrajania przyrządu pomiarowego (kalibracja) lub zwykłej
konserwacji sprzętu.