Ustawaz dnia 29 lipca 2011 r.o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich
Treść ustawy
Art. 1.
W ustawie z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 25:
a)
§ 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
W razie potrzeby uzyskania kompleksowej diagnozy osobowości nieletniego, wymagającej
wiedzy pedagogicznej, psychologicznej lub medycznej, oraz określenia właściwych kierunków
oddziaływania na nieletniego, sąd rodzinny zwraca się o wydanie opinii do rodzinnego
ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego. Sąd może zwrócić się o wydanie opinii także
do innej specjalistycznej placówki lub biegłego albo biegłych spoza rodzinnego ośrodka
diagnostyczno-konsultacyjnego.
”
,
b)
dodaje się § 4 w brzmieniu:
„
§ 4.
Jeżeli sąd dysponuje opinią o nieletnim, sporządzoną w innej sprawie w okresie 6 miesięcy
poprzedzających wszczęcie postępowania wyjaśniającego, może wykorzystać ją w prowadzonym
postępowaniu. W takim wypadku sąd nie zwraca się o wydanie opinii, o której mowa w
§ 2.
”
;
2)
po art. 40 dodaje się art. 40a w brzmieniu:
„
Art. 40a.
§ 1.
Nieletniego można również umieścić w policyjnej izbie dziecka:
1)
na czas uzasadnionej przerwy w konwoju, lecz nie dłużej niż na 24 godziny;
2)
na polecenie sądu na czas niezbędny do wykonania czynności nieprzekraczający 48 godzin.
§ 2.
W wypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1, Policja może umieścić nieletniego w policyjnej
izbie dziecka bez zarządzenia sądu rodzinnego, zawiadamiając o tym sąd, na obszarze
którego właściwości znajduje się policyjna izba dziecka. Na zarządzenie sądu kierownik
policyjnej izby dziecka niezwłocznie zwalnia nieletniego.
§ 3.
W wypadku, o którym mowa w § 1 pkt 2, można zatrzymać nieletniego, jeżeli jest to
niezbędne do umieszczenia go w policyjnej izbie dziecka.
§ 4.
Na postanowienie sądu, o którym mowa w § 1 pkt 2, przysługuje zażalenie.
”
;
3)
po art. 70 dodaje się art. 70a-70e w brzmieniu:
„
Art. 70a.
§ 1.
Kurator sądowy, sprawując nadzór nad nieletnim, organizuje i prowadzi działania mające
na celu pomoc nieletniemu w zmianie nagannych zachowań i postaw, w kierunku postaw
społecznie akceptowanych.
§ 2.
Do zakresu działania kuratora sądowego należy w szczególności:
1)
kontrolowanie zachowania nieletniego w okresie wykonywania nadzoru;
2)
odwiedzanie osób, których dotyczy postępowanie, w miejscu ich zamieszkania lub pobytu
oraz kontaktowanie się z ich rodziną i szkołą lub miejscem nauki zawodu;
3)
żądanie niezbędnych informacji i wyjaśnień od nieletniego lub innych osób objętych
kontrolą lub na które nałożono obowiązki;
4)
współdziałanie z właściwymi stowarzyszeniami, organizacjami i instytucjami w zakresie
poprawy warunków wychowawczych, bytowych lub zdrowotnych nieletniego;
5)
przeglądanie akt sądowych i sporządzanie z nich odpisów w związku z wykonywaniem czynności
zleconych przez sąd;
6)
przeprowadzanie wywiadów środowiskowych i gromadzenie niezbędnych informacji uzyskanych
od organów administracji rządowej, jednostek samorządu terytorialnego, zakładów pracy,
stowarzyszeń, organizacji i instytucji;
7)
podejmowanie innych czynności niezbędnych dla prawidłowego wykonywania środków wychowawczych;
8)
udzielanie nieletniemu innej stosownej pomocy;
9)
składanie wniosków o zmianę lub uchylenie orzeczonego wobec nieletniego środka wychowawczego;
10)
składanie wniosków o zmianę lub uchylenie środka wychowawczego zastosowanego w okresie
próby w związku z warunkowym zwolnieniem z zakładu poprawczego oraz o odwołanie warunkowego
zwolnienia z zakładu poprawczego;
11)
składanie wniosków o zarządzenie wykonania środka poprawczego;
12)
składanie wniosków o zmianę lub uchylenie zastosowanego względem nieletniego środka
tymczasowego;
13)
składanie wniosków o odroczenie wykonywania środka wychowawczego lub przerwę w jego
wykonywaniu, o przedłużenie odroczenia lub przerwy oraz o odwołanie odroczenia lub
przerwy w jego wykonywaniu;
14)
składanie wniosków o nałożenie, zmianę lub uchylenie obowiązków, o których mowa w
art. 7 § 1, wobec rodziców lub opiekuna nieletniego;
15)
udział w posiedzeniach sądu dotyczących nieletniego, wobec którego zastosowano nadzór
kuratora;
16)
kontrolowanie, na zarządzenie sędziego rodzinnego, wykonywania innych środków wychowawczych
zastosowanych wobec nieletniego.
Art. 70b.
§ 1.
Jeżeli zachowanie nieletniego wskazuje, że jest on w stanie po użyciu alkoholu lub
podobnie działającego środka, kurator sądowy może zobowiązać nieletniego do poddania
się badaniu w celu ustalenia w organizmie nieletniego obecności alkoholu lub innego
środka użytego w celu wprowadzenia się w stan odurzenia przy użyciu metod niewymagających
badania laboratoryjnego.
§ 2.
Nieletniego odmawiającego poddania się badaniu, o którym mowa w § 1, uznaje się za
osobę uchylającą się od nadzoru kuratora, o czym kurator sądowy poucza nieletniego,
zobowiązując go do poddania się badaniu, o którym mowa w § 1.
§ 3.
W razie ustalenia obecności alkoholu lub innego środka użytego w celu wprowadzenia
się w stan odurzenia w organizmie nieletniego albo w wypadku, o którym mowa w § 2,
kurator może wystąpić do sądu rodzinnego z wnioskiem o zmianę środka wychowawczego.
§ 4.
Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi,
w drodze rozporządzenia, warunki i sposób przeprowadzania badań na obecność alkoholu
lub innego środka użytego w celu wprowadzenia się w stan odurzenia w organizmie nieletniego
oraz procedury dokumentowania badań oraz sposoby weryfikacji wyników testu, uwzględniając
w szczególności cel stosowanego nadzoru kuratora sądowego oraz potrzebę powstrzymania
dalszego procesu demoralizacji nieletniego.
Art. 70c.
Przepisy art. 70a stosuje się odpowiednio do organizacji młodzieżowej, innej organizacji
społecznej, zakładu pracy oraz osoby godnej zaufania w wypadku powierzenia im nadzoru
nad nieletnim.
Art. 70d.
§ 1.
Sędzia rodzinny przyznaje, na wniosek przedstawiciela organizacji młodzieżowej, innej
organizacji społecznej, zakładu pracy lub osoby godnej zaufania, którym powierzono
sprawowanie nadzoru, miesięczny ryczałt z tytułu zwrotu kosztów ponoszonych w związku
ze sprawowanym nadzorem, płatny do 20. dnia każdego miesiąca.
§ 2.
Ryczałt za sprawowanie jednego nadzoru wynosi od 2% do 4% kwoty bazowej ustalonej
dla kuratorów zawodowych na podstawie przepisów o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej
sferze budżetowej.
Art. 70e.
Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb wykonywania
nadzoru nad nieletnim, szczegółowy sposób wykonywania obowiązków i uprawnień przez
kuratorów sądowych w zakresie sprawowania nadzoru, kontrolowania wykonania przez nieletniego
nałożonych na niego obowiązków określonego postępowania, jak również kontrolowania
obowiązków, o których mowa w art. 7 § 1, nałożonych na rodziców lub opiekuna nieletniego,
a także szczegółowy sposób wykonywania obowiązków i uprawnień przez organizacje młodzieżowe
lub inne organizacje społeczne, zakłady pracy albo osoby godne zaufania, którym powierzono
sprawowanie nadzoru, mając na względzie dobór właściwych metod wychowania resocjalizacyjnego
wobec nieletniego, prawidłowe wypełnianie przez rodziców lub opiekuna nieletniego
nałożonych na nich obowiązków oraz sprawność i cele prowadzonego postępowania wykonawczego.
”
;
4)
po art. 90 dodaje się art. 90a-90c w brzmieniu:
„
Art. 90a.
§ 1.
Dyrektor zakładu poprawczego może umieścić nieletniego na czas określony w hostelu,
jeżeli jest to uzasadnione prowadzonym procesem usamodzielniania się wychowanka lub
przygotowaniem do zwolnienia go z zakładu, a nieletni w czasie pobytu w hostelu podejmie
pracę lub naukę.
§ 2.
Hostel jest jednostką organizacyjną, przeznaczoną dla nieletnich umieszczonych w zakładzie
poprawczym, służącą ułatwieniu procesu usamodzielniania nieletnich lub przygotowaniu
ich do zwolnienia z zakładu poprawczego, zapewniającą całodobową opiekę wychowawczą
i dającą nieletnim możliwość czasowego zamieszkania, w szczególności gdy ich niezwłoczny
powrót do środowiska jest niewskazany. Hostel stanowi dział zakładu poprawczego. Hostel
może stanowić również jednostkę organizacyjną poza zakładem poprawczym, prowadzoną
przez stowarzyszenie, fundację lub inną organizację społeczną, której celem działania
jest pomoc w readaptacji społecznej nieletnich.
§ 3.
Nieletni przebywający w hostelu zobowiązany jest do częściowego pokrywania wydatków
związanych z kosztami utrzymania go w hostelu w wysokości nieprzekraczającej 25% tych
wydatków. Wysokość wydatków związanych z kosztami utrzymania nieletnich w hostelu
ustala dyrektor zakładu poprawczego, którego dział stanowi hostel, a w przypadku hostelu
prowadzonego przez stowarzyszenie, fundację lub inną organizację społeczną - kierownik
hostelu, na podstawie średniej kosztów utrzymania wychowanków tego hostelu, w tym
kosztów wyżywienia nieletnich, kosztów ich zakwaterowania oraz wynagrodzenia pracowników
zatrudnionych w hostelu, w okresie 6 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji ustalającej
wysokość odpłatności, a jeżeli obliczenie wydatków za taki okres jest niemożliwe -
za maksymalny możliwy do uwzględnienia okres. Decyzję w sprawie określenia wysokości
zobowiązania nieletniego do pokrywania wydatków związanych z kosztami utrzymania w
hostelu wydaje dyrektor zakładu poprawczego, a w przypadku hostelu prowadzonego przez
stowarzyszenie, fundację lub inną organizację społeczną - kierownik hostelu.
§ 4.
Nieletniego umieszczonego w hostelu, na jego wniosek, można całkowicie lub częściowo
zwolnić z obowiązku, o którym mowa w § 3, w przypadku gdy poniesienie przez niego
takiej opłaty jest niemożliwe lub zbyt uciążliwe z uwagi na jego sytuację materialną
lub osobistą, w szczególności stan zdrowia, niezawinione niewykonywanie pracy zarobkowej,
brak stałych źródeł dochodu lub konieczność łożenia przez nieletniego na utrzymanie
osób najbliższych.
§ 5.
O decyzji w sprawie umieszczenia nieletniego w hostelu prowadzonym przez stowarzyszenie,
fundację lub inną organizację społeczną, jak również o decyzji w sprawie pokrywania
przez nieletniego wydatków związanych z kosztami utrzymania go w hostelu, dyrektor
zakładu poprawczego zawiadamia sąd rodzinny, który wykonuje orzeczenie, przedstawiając
uzgodnione z nieletnim zasady pobytu w hostelu. Przepis art. 90 § 3 stosuje się odpowiednio.
§ 6.
Kierownik hostelu prowadzonego przez stowarzyszenie, fundację lub inną organizację
społeczną informuje okresowo sąd rodzinny, który wykonuje orzeczenie, o zachowaniu
się nieletniego w hostelu, w tym o przebiegu nauki i zatrudnienia.
§ 7.
Dyrektor zakładu poprawczego lub kierownik hostelu, prowadzonego przez stowarzyszenie,
fundację lub inną organizację społeczną, może w każdym czasie stwierdzić brak podstaw
do dalszego pobytu nieletniego w hostelu. W takim wypadku nieletni jest umieszczany
w zakładzie poprawczym, z którego został skierowany do hostelu.
§ 8.
Szczegółowe warunki pobytu w hostelu oraz szczegółowy tryb postępowania w przedmiocie
decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania nieletniego do pokrywania wydatków
związanych z kosztami utrzymania w hostelu określa regulamin hostelu.
§ 9.
Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb przyjmowania i zwalniania
nieletnich z hosteli, w tym prowadzonych przez stowarzyszenie, fundację lub inną organizację
społeczną, oraz warunki pobytu nieletnich w hostelu, a także sposób wykonywania nadzoru
dyrektora zakładu poprawczego nad nieletnimi umieszczonymi w hostelach, uwzględniając
konieczność zapewnienia właściwych warunków pobytu i przestrzegania praw nieletnich.
Art. 90b.
§ 1.
Na finansowanie lub dofinansowanie wydatków związanych z pobytem nieletnich w hostelu,
o którym mowa w art. 90a § 2 zdanie trzecie, stowarzyszenia, fundacje lub inne organizacje
społeczne mogą otrzymywać środki finansowe w formie dotacji celowej na zasadach określonych
w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych .
§ 2.
Finansowanie pobytu nieletnich w hostelach, o których mowa w art. 90a § 2 zdanie trzecie,
może odbywać się także z innych źródeł pozyskiwanych przez stowarzyszenia, fundacje
lub inne organizacje społeczne prowadzące hostel. Przepisy art. 90a § 3 i 4 stosuje
się odpowiednio.
§ 3.
Wysokość środków finansowych, o których mowa w § 1, jak również tryb i terminy ich
przekazywania określa każdorazowo umowa, o której mowa w art. 151 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, zawarta przez Ministra Sprawiedliwości z przedstawicielem organizacji prowadzącej
hostel.
§ 4.
Umieszczenie nieletniego w hostelu prowadzonym przez stowarzyszenie, fundację lub
inną organizację społeczną może nastąpić wyłącznie po zawarciu umowy, o której mowa
w § 3.
Art. 90c.
§ 1.
Wobec nieletniego, który uciekł z zakładu poprawczego lub samowolnie przedłużył urlop
lub przepustkę, przepisów art. 90 lub art. 90a nie stosuje się w okresie 6 miesięcy
od dnia ponownego umieszczenia nieletniego w zakładzie.
§ 2.
Przepis § 1 nie wyłącza zastosowania środków dyscyplinarnych lub innych środków przewidzianych
w regulaminie zakładu poprawczego za ucieczkę lub samowolne przedłużenie urlopu lub
przepustki.
”
.
Art. 2.
Do wykonywania orzeczeń, które stały się wykonalne przed dniem wejścia w życie ustawy,
stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Art. 3.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2012 r.
1)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 146, Nr
96, poz. 620, Nr 123, poz. 835, Nr 152, poz. 1020, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz.
1726 oraz z 2011 r. Nr 185, poz. 1092.