Ustawaz dnia 12 lutego 2010 r.o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi
Treść ustawy
Art. 1.
W ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych wprowadza się następujące zmiany:
1)
art. 10 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 10.
W sądach administracyjnych są zatrudnieni asesorzy sądowi, starsi referendarze sądowi,
referendarze sądowi, starsi asystenci sędziów, asystenci sędziów oraz urzędnicy i
inni pracownicy sądowi.
”
;
2)
w art. 21:
a)
§ 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
Prezesa i wiceprezesa sądu w wojewódzkim sądzie administracyjnym powołuje Prezes Naczelnego
Sądu Administracyjnego spośród sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego lub Naczelnego
Sądu Administracyjnego, po zasięgnięciu opinii zgromadzenia ogólnego tego sądu i Kolegium
Naczelnego Sądu Administracyjnego.
”
,
b)
po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu:
„
§ 1a.
Prezes i wiceprezes sądu w wojewódzkim sądzie administracyjnym są powoływani na okres
pięciu lat, najwyżej na dwie kolejne kadencje.
”
;
3)
po art. 21 dodaje się art. 21a w brzmieniu:
„
Art. 21a.
§ 1.
Prezes i wiceprezes sądu w wojewódzkim sądzie administracyjnym mogą być odwołani przez
Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w toku kadencji w przypadku:
1)
rażącego niewywiązywania się z obowiązków służbowych,
2)
gdy dalszego pełnienia funkcji z innych powodów nie da się pogodzić z dobrem wymiaru
sprawiedliwości.
§ 2.
Odwołanie prezesa i wiceprezesa sądu w wojewódzkim sądzie administracyjnym następuje
po zasięgnięciu opinii zgromadzenia ogólnego tego sądu i Kolegium Naczelnego Sądu
Administracyjnego. W przypadku niewydania opinii w terminie miesiąca od przedstawienia
zamiaru odwołania prezesa albo wiceprezesa sądu, uważa się, że opinia jest pozytywna.
§ 3.
W przypadku złożenia w toku kadencji przez prezesa albo wiceprezesa sądu w wojewódzkim
sądzie administracyjnym rezygnacji z pełnionej funkcji, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
odwołuje go bez zasięgania opinii, o której mowa w § 2.
”
;
4)
art. 27 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 27.
§ 1.
Na stanowisko referendarza sądowego, do wykonywania czynności w postępowaniu mediacyjnym
oraz innych czynności sędziowskich określonych w ustawach, może być mianowany ten,
kto spełnia wymagania określone w art. 6 § 1 pkt 1-3 oraz pozostawał co najmniej trzy
lata na stanowiskach związanych ze stosowaniem lub tworzeniem prawa administracyjnego.
§ 2.
Na stanowisko starszego referendarza sądowego może być mianowany referendarz sądowy,
który zajmował stanowisko referendarza sądowego przez co najmniej dziesięć lat, nie
był karany za przewinienia dyscyplinarne, a także uzyskiwał pozytywne okresowe oceny
kwalifikacyjne.
”
;
5)
po art. 27 dodaje się art. 27a w brzmieniu:
„
Art. 27a.
§ 1.
Na stanowisku asystenta sędziego, do samodzielnego wykonywania czynności administracji
sądowej oraz czynności przygotowania spraw sądowych do ich rozpoznania, może być zatrudniony
ten, kto spełnia wymagania określone w art. 6 § 1 pkt 1-3.
§ 2.
Na stanowisku starszego asystenta sędziego może być zatrudniony asystent sędziego,
który zajmował stanowisko asystenta sędziego przez co najmniej pięć lat, nie był karany
za przewinienia dyscyplinarne, a także uzyskiwał pozytywne okresowe oceny kwalifikacyjne.
”
;
6)
art. 28 i art. 29 otrzymują brzmienie:
„
Art. 28.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określa, w drodze rozporządzenia, stanowiska i
wymagane kwalifikacje urzędników sądowych oraz pracowników wojewódzkich sądów administracyjnych,
a także szczegółowe zasady wynagradzania i tabele wynagrodzenia zasadniczego oraz
wysokość dodatku z tytułu zajmowanego stanowiska lub pełnionej funkcji referendarzy
sądowych, starszych referendarzy sądowych, asystentów sędziów, starszych asystentów
sędziów, urzędników oraz innych pracowników tych sądów, uwzględniając zasadę różnicowania
wynagrodzenia w zależności od stanowiska i wymaganych kwalifikacji, potrzebę zapewnienia
prawidłowej organizacji działalności administracyjnej, właściwego poziomu funkcjonowania
sekretariatów sądowych oraz wysokiego poziomu kultury pracy, sprawności, racjonalności,
szybkości i profesjonalizmu przy wykonywaniu czynności niezbędnych do sprawnego przebiegu
postępowania.
Art. 29.
W sprawach nieuregulowanych w ustawie do wojewódzkich sądów administracyjnych oraz
sędziów, asesorów sądowych, starszych referendarzy sądowych, referendarzy sądowych,
starszych asystentów sędziów, asystentów sędziów, urzędników i innych pracowników
tych sądów stosuje się odpowiednio przepisy o ustroju sądów powszechnych z tym, że
do starszych asystentów sędziów stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące asystentów
sędziów, do wynagrodzeń sędziów stosuje się przepisy dotyczące sędziów sądu apelacyjnego,
a do wynagrodzeń asesorów sądowych - przepisy dotyczące sędziów sądu okręgowego. Określone
w tych przepisach uprawnienia Ministra Sprawiedliwości przysługują Prezesowi Naczelnego
Sądu Administracyjnego.
”
;
7)
art. 45 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 45.
§ 1.
Wiceprezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego powołuje na pięcioletnią kadencję Prezydent
Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożony
za zgodą Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.
§ 2.
Wiceprezes Naczelnego Sądu Administracyjnego może być odwołany przez Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w toku kadencji w przypadku:
1)
rażącego niewywiązywania się z obowiązków służbowych,
2)
gdy dalszego pełnienia funkcji z innych powodów nie da się pogodzić z dobrem wymiaru
sprawiedliwości.
§ 3.
Wystąpienie z wnioskiem o odwołanie wiceprezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego
następuje po uzyskaniu zgody Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.
§ 4.
W przypadku złożenia w toku kadencji przez wiceprezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego
rezygnacji z pełnionej funkcji, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego występuje
z wnioskiem o odwołanie go bez uzyskania zgody, o której mowa w § 3.
”
.
Art. 2.
W ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wprowadza się następujące zmiany:
1)
po art. 12 dodaje się art. 12a w brzmieniu:
„
Art. 12a.
§ 1.
Dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy się akta. Akta mogą być
tworzone i przetwarzane także z wykorzystaniem technik informatycznych.
§ 2.
Akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Strony mają prawo przeglądać akta
sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt.
§ 3.
Akta wszystkich zakończonych prawomocnie spraw sądowoadministracyjnych przechowuje
się we właściwym sądzie administracyjnym przez okres niezbędny ze względu na rodzaj
i charakter sprawy oraz znaczenie materiałów zawartych w aktach jako źródła informacji.
§ 4.
Po okresie przechowywania w sądzie akta sprawy podlegają przekazaniu do właściwych
archiwów państwowych albo zniszczeniu.
§ 5.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określi, w drodze rozporządzenia, sposób tworzenia
akt, o których mowa w § 1, oraz warunki i tryb przechowywania i przekazywania akt
wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także
warunki i tryb niszczenia tych akt po upływie okresu ich przechowywania, uwzględniając
w szczególności rodzaje spraw oraz właściwe zabezpieczenie przed dostępem osób nieuprawnionych,
utratą lub zniszczeniem.
”
;
2)
po art. 14 dodaje się art. 14a w brzmieniu:
„
Art. 14a.
Jeżeli wojewódzki sąd administracyjny nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy
lub podjąć innej czynności, Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczy na posiedzeniu niejawnym,
w składzie trzech sędziów, inny wojewódzki sąd administracyjny.
”
;
3)
uchyla się art. 23;
4)
w art. 24 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 w brzmieniu:
„
§ 2.
Wniosek o wyłączenie prokuratora przekazuje się odpowiedniemu prokuratorowi nadrzędnemu.
”
;
5)
w art. 65 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Do doręczenia pism w postępowaniu sądowym przez pocztę stosuje się tryb doręczania
pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią
inaczej.
”
;
6)
w art. 72 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 w brzmieniu:
„
§ 2.
Jeżeli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej
do odbioru pism.
”
;
7)
w art. 124 w § 1 pkt 5 otrzymuje brzmienie:
„
5)
w razie przedstawienia przez sąd w tym postępowaniu pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu
albo Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej;
”
;
8)
uchyla się art. 221;
9)
w art. 232 § 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od:
1)
pisma odrzuconego lub cofniętego;
2)
zażalenia na postanowienie w przedmiocie ukarania grzywną, jeżeli zażalenie zostało
uwzględnione.
”
;
10)
w art. 234 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania
zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu
wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie
została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła
wniosek. Przepisów art. 220 nie stosuje się.
”
;
11)
w art. 244:
a)
§ 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego
w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa.
”
,
b)
dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub
rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców
prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych,
w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą
podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę
podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę.
”
;
12)
w art. 252 dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
Postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy doręcza się stronie,
która złożyła wniosek. Zażalenie na to postanowienie przysługuje wyłącznie wnioskodawcy.
”
;
13)
w art. 272:
a)
§ 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie
trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli
w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze
prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony,
termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu.
”
,
b)
dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika
z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej
ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z
tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia
stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego.
”
;
14)
po dziale VII dodaje się dział VIIa w brzmieniu:
„
Dział VIIa
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
Art. 285a.
§ 1.
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od
prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy przez jego wydanie
została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych
przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
§ 2.
Skarga, o której mowa w § 1, przysługuje również w wyjątkowych przypadkach od prawomocnego
orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących
im środków prawnych, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad
porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, chyba
że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie
środków prawnych.
§ 3.
Od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga nie przysługuje, z wyjątkiem
gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej.
Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego traktuje się jak orzeczenia wydane w
postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi.
§ 4.
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlega opłacie
stałej.
Art. 285b.
W przypadkach, o których mowa w art. 285a § 1, 2 i 3 skargę o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego orzeczenia może wnieść także Prokurator Generalny lub Rzecznik
Praw Obywatelskich.
Art. 285c.
Od tego samego orzeczenia strona może wnieść tylko jedną skargę o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego orzeczenia.
Art. 285d.
Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia można oprzeć na
podstawie naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które spowodowały
niezgodność orzeczenia z prawem, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona
szkoda. Podstawą skargi nie mogą być jednak zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub
oceny dowodów.
Art. 285e.
§ 1.
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna zawierać:
1)
oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone
w całości lub w części;
2)
przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie;
3)
wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne;
4)
uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego
skarga dotyczy;
5)
wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych
nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono stosując art. 285a §
2 - że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi;
6)
wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem.
§ 2.
Skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony. Do skargi
- oprócz jej odpisów dla doręczenia ich stronom i uczestnikom postępowania - dołącza
się dwa odpisy przeznaczone do akt Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Art. 285f.
§ 1.
Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wnosi się do sądu,
który wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie dwóch lat od dnia jego uprawomocnienia
się.
§ 2.
W razie stwierdzenia niezachowania warunków formalnych określonych w art. 285e § 2,
przewodniczący wzywa o poprawienie lub uzupełnienie skargi.
§ 3.
Skargę nieopłaconą, skargę wniesioną z naruszeniem art. 175 § 1 oraz skargę, której
braków strona nie uzupełniła w terminie, sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym.
Art. 285g.
Po doręczeniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
stronie przeciwnej, a gdy skargę wniósł Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich
- obydwu stronom, wojewódzki sąd administracyjny przedstawia niezwłocznie akta sprawy
Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.
Art. 285h.
§ 1.
Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez
sąd niższej instancji, skargę wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą
wymagań określonych w art. 285e § 1, jak również skargę z innych przyczyn niedopuszczalną.
§ 2.
Skarga podlega także odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego orzeczenia w drodze innych
środków prawnych była lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi wyjątek, o którym
mowa w art. 285a § 2.
Art. 285i.
§ 1.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia w składzie trzech sędziów.
§ 2.
Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą, jest wyłączony od
orzekania w postępowaniu co do tej skargi.
Art. 285j.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw. Skarga podlega
rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, chyba że ważne względy przemawiają za wyznaczeniem
rozprawy.
Art. 285k.
§ 1.
Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
orzeczenia w razie braku podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne
z prawem.
§ 2.
Uwzględniając skargę Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że orzeczenie jest w
zaskarżonym zakresie niezgodne z prawem.
§ 3.
Jeżeli sprawa ze względu na osobę lub przedmiot nie podlegała orzecznictwu sądów w
chwili orzekania, Naczelny Sąd Administracyjny - stwierdzając niezgodność orzeczenia
z prawem - unieważnia zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie sądu pierwszej instancji
i odrzuca skargę.
Art. 285l.
W przypadkach nieuregulowanych przepisami niniejszego działu do postępowania wywołanego
wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia stosuje
się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej.
”
;
15)
art. 299 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 299.
§ 1.
Jeżeli strona mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą nie ustanowiła pełnomocnika
do prowadzenia sprawy mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce, obowiązana
jest wraz z wniesieniem skargi ustanowić pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce
zamieszkania lub siedzibę w Polsce.
§ 2.
W razie niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w § 1, sąd wzywa stronę, aby uzupełniła
ten brak w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia
skargi.
§ 3.
Jeżeli ze skargi wynika, że uczestnik postępowania sądowego ma miejsce zamieszkania
lub siedzibę za granicą, sąd, doręczając odpis skargi, zawiadamia go o obowiązku ustanowienia
pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce, w terminie
dwóch miesięcy od dnia doręczenia zawiadomienia. W razie niedopełnienia tego obowiązku,
pisma w postępowaniu sądowym pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia.
§ 4.
Przepis § 3 stosuje się odpowiednio do uczestnika postępowania, o którym mowa w art.
33 § 2.
§ 5.
Przepisów § 1-4 nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita
Polska jest stroną stanowi inaczej.
”
;
16)
art. 300 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 300.
W sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania w zakresie obrotu zagranicznego
stosuje się odpowiednio przepisy o ustroju sądów powszechnych oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące międzynarodowego postępowania cywilnego.
”
.
Art. 3.
Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych akty powołania prezesów i wiceprezesów
sądu w wojewódzkich sądach administracyjnych oraz wiceprezesów Naczelnego Sądu Administracyjnego
stają się aktami powołania na pięcioletnią kadencję, której bieg rozpoczyna się z
dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 4.
1.
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje także
od orzeczeń, które stały się prawomocne od dnia 1 stycznia 2004 r., a przed dniem
wejścia w życie niniejszej ustawy.
2.
Skargę, o której mowa w ust. 1, można wnieść w terminie dwóch lat od dnia wejścia
w życie niniejszej ustawy.
Art. 5.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
1)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692,
z 2005 r. Nr 94, poz. 788, Nr 169, poz. 1417, Nr 250, poz. 2118 i Nr 264, poz. 2205,
z 2006 r. Nr 38, poz. 268, Nr 208, poz. 1536 i Nr 217, poz. 1590, z 2007 r. Nr 120,
poz. 818, Nr 121, poz. 831 i Nr 221, poz. 1650, z 2008 r. Nr 190, poz. 1171 i Nr 216,
poz. 1367 oraz z 2009 r. Nr 53, poz. 433, Nr 144, poz. 1179, Nr 178, poz. 1375, Nr
216, poz. 1676 i Nr 221, poz. 1736.