Treść ustawy
Art. 1.
W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 183a:
a)
§ 4-6 otrzymują brzmienie:
„
§ 4.
Dyskryminowanie pośrednie istnieje wtedy, gdy na skutek pozornie neutralnego postanowienia,
zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne
dysproporcje albo szczególnie niekorzystna sytuacja w zakresie nawiązania i rozwiązania
stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu
podnoszenia kwalifikacji zawodowych wobec wszystkich lub znacznej liczby pracowników
należących do grupy wyróżnionej ze względu na jedną lub kilka przyczyn określonych
w § 1, chyba że postanowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione
ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być osiągnięty, a środki służące osiągnięciu
tego celu są właściwe i konieczne.
§ 5.
Przejawem dyskryminowania w rozumieniu § 2 jest także:
1)
działanie polegające na zachęcaniu innej osoby do naruszenia zasady równego traktowania
w zatrudnieniu lub nakazaniu jej naruszenia tej zasady,
2)
niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika
i stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej
atmosfery (molestowanie).
§ 6.
Dyskryminowaniem ze względu na płeć jest także każde niepożądane zachowanie o charakterze
seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika, którego celem lub skutkiem jest naruszenie
godności pracownika, w szczególności stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej,
poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery; na zachowanie to mogą się składać
fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy (molestowanie seksualne).
”
,
b)
dodaje się § 7 w brzmieniu:
„
§ 7.
Podporządkowanie się przez pracownika molestowaniu lub molestowaniu seksualnemu, a
także podjęcie przez niego działań przeciwstawiających się molestowaniu lub molestowaniu
seksualnemu nie może powodować jakichkolwiek negatywnych konsekwencji wobec pracownika.
”
;
2)
w art. 183b § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie naruszają działania, proporcjonalne
do osiągnięcia zgodnego z prawem celu różnicowania sytuacji pracownika, polegające
na:
1)
niezatrudnianiu pracownika z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1, jeżeli rodzaj pracy lub warunki jej wykonywania powodują, że przyczyna lub przyczyny
wymienione w tym przepisie są rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym
pracownikowi,
2)
wypowiedzeniu pracownikowi warunków zatrudnienia w zakresie wymiaru czasu pracy, jeżeli
jest to uzasadnione przyczynami niedotyczącymi pracowników bez powoływania się na
inną przyczynę lub inne przyczyny wymienione w art. 183a § 1,
3)
stosowaniu środków, które różnicują sytuację prawną pracownika, ze względu na ochronę
rodzicielstwa lub niepełnosprawność,
4)
stosowaniu kryterium stażu pracy przy ustalaniu warunków zatrudniania i zwalniania
pracowników, zasad wynagradzania i awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia
kwalifikacji zawodowych, co uzasadnia odmienne traktowanie pracowników ze względu
na wiek.
”
;
3)
art. 183e otrzymuje brzmienie:
„
Art. 183e.
§ 1.
Skorzystanie przez pracownika z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady
równego traktowania w zatrudnieniu nie może być podstawą niekorzystnego traktowania
pracownika, a także nie może powodować jakichkolwiek negatywnych konsekwencji wobec
pracownika, zwłaszcza nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie przez
pracodawcę stosunku pracy lub jego rozwiązanie bez wypowiedzenia.
§ 2.
Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do pracownika, który udzielił w jakiejkolwiek
formie wsparcia pracownikowi korzystającemu z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia
zasady równego traktowania w zatrudnieniu.
”
;
4)
po art. 1831 dodaje się art. 1832 w brzmieniu:
„
Art. 1832.
Pracodawca dopuszcza pracownika po zakończeniu urlopu macierzyńskiego lub urlopu na
warunkach urlopu macierzyńskiego do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie
jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu
lub na innym stanowisku odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym, za wynagrodzeniem
za pracę, jakie otrzymywałby, gdyby nie korzystał z urlopu.
”
;
5)
w art. 207:
a)
§ 1 i 2 otrzymują brzmienie:
„
§ 1.
Pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie
pracy. Na zakres odpowiedzialności pracodawcy nie wpływają obowiązki pracowników w
dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz powierzenie wykonywania zadań służby
bezpieczeństwa i higieny pracy specjalistom spoza zakładu pracy, o których mowa w
art. 23711 § 2.
§ 2.
Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych
i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.
W szczególności pracodawca jest obowiązany:
1)
organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy,
2)
zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny
pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie
tych poleceń,
3)
reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać
środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia
pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy,
4)
zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym
uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki
społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy,
5)
uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko
piersią oraz pracowników niepełnosprawnych w ramach podejmowanych działań profilaktycznych,
6)
zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy
nadzoru nad warunkami pracy,
7)
zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.
”
,
b)
po § 2 dodaje się §21 w brzmieniu:
„
§ 21.
Koszty działań podejmowanych przez pracodawcę w zakresie bezpieczeństwa i higieny
pracy w żaden sposób nie mogą obciążać pracowników.
”
;
6)
po art. 207 dodaje się art. 2071 w brzmieniu:
„
Art. 2071.
§ 1.
Pracodawca jest obowiązany przekazywać pracownikom informacje o:
1)
zagrożeniach dla zdrowia i życia występujących w zakładzie pracy, na poszczególnych
stanowiskach pracy i przy wykonywanych pracach, w tym o zasadach postępowania w przypadku
awarii i innych sytuacji zagrażających zdrowiu i życiu pracowników,
2)
działaniach ochronnych i zapobiegawczych podjętych w celu wyeliminowania lub ograniczenia
zagrożeń, o których mowa w pkt 1,
3)
pracownikach wyznaczonych do:
a)
udzielania pierwszej pomocy,
b)
wykonywania czynności w zakresie ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji pracowników.
§ 2.
Informacja o pracownikach, o których mowa w § 1 pkt 3, obejmuje:
1)
imię i nazwisko,
2)
miejsce wykonywania pracy,
3)
numer telefonu służbowego lub innego środka komunikacji elektronicznej.
”
;
7)
w art. 208:
a)
w § 1 dodaje się pkt 4 w brzmieniu:
„
4)
informować siebie nawzajem oraz pracowników lub ich przedstawicieli o działaniach
w zakresie zapobiegania zagrożeniom zawodowym występującym podczas wykonywanych przez
nich prac
”
,
b)
dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
Pracodawca, na którego terenie wykonują prace pracownicy zatrudnieni przez różnych
pracodawców, jest obowiązany dostarczać tym pracodawcom, w celu przekazania pracownikom,
informacje, o których mowa w art. 2071.
”
;
8)
po art. 209 dodaje się art. 2091-2093 w brzmieniu:
„
Art. 2091.
§ 1.
Pracodawca jest obowiązany:
1)
zapewnić środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, gaszenia
pożaru i ewakuacji pracowników,
2)
wyznaczyć pracowników do:
a)
udzielania pierwszej pomocy,
b)
wykonywania czynności w zakresie ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji pracowników,
zgodnie z przepisami o ochronie przeciwpożarowej,
3)
zapewnić łączność ze służbami zewnętrznymi wyspecjalizowanymi w szczególności w zakresie
udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, ratownictwa medycznego oraz ochrony
przeciwpożarowej.
§ 2.
Działania, o których mowa w § 1, powinny być dostosowane do rodzaju i zakresu prowadzonej
działalności, liczby zatrudnionych pracowników i innych osób przebywających na terenie
zakładu pracy oraz rodzaju i poziomu występujących zagrożeń.
§ 3.
Liczba pracowników, o których mowa w § 1 pkt 2, ich szkolenie oraz wyposażenie powinny
być uzależnione od rodzaju i poziomu występujących zagrożeń.
Art. 2092.
§ 1.
W przypadku możliwości wystąpienia zagrożenia dla zdrowia lub życia pracodawca jest
obowiązany:
1)
niezwłocznie poinformować pracowników o tych zagrożeniach oraz podjąć działania w
celu zapewnienia im odpowiedniej ochrony,
2)
niezwłocznie dostarczyć pracownikom instrukcje umożliwiające, w przypadku wystąpienia
bezpośredniego zagrożenia, przerwanie pracy i oddalenie się z miejsca zagrożenia w
miejsce bezpieczne.
§ 2.
W razie wystąpienia bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia lub życia pracodawca jest
obowiązany:
1)
wstrzymać pracę i wydać pracownikom polecenie oddalenia się w miejsce bezpieczne,
2)
do czasu usunięcia zagrożenia nie wydawać polecenia wznowienia pracy.
Art. 2093.
§ 1.
Pracodawca jest obowiązany umożliwić pracownikom, w przypadku wystąpienia bezpośredniego
zagrożenia dla ich zdrowia lub życia albo dla zdrowia lub życia innych osób, podjęcie
działań w celu uniknięcia niebezpieczeństwa - nawet bez porozumienia z przełożonym
- na miarę ich wiedzy i dostępnych środków technicznych. § 2. Pracownicy, którzy podjęli
działania, o których mowa w § 1, nie mogą ponosić jakichkolwiek niekorzystnych konsekwencji
tych działań, pod warunkiem że nie zaniedbali swoich obowiązków.
”
;
9)
w art. 210 po § 2 dodaje się § 21 w brzmieniu:
„
§ 21.
Pracownik nie może ponosić jakichkolwiek niekorzystnych dla niego konsekwencji z powodu
powstrzymania się od pracy lub oddalenia się z miejsca zagrożenia w przypadkach, o
których mowa w § 1 i 2.
”
;
10)
art. 215 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 215.
Pracodawca jest obowiązany zapewnić, aby stosowane maszyny i inne urządzenia techniczne:
1)
zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, w szczególności zabezpieczały pracownika
przed urazami, działaniem niebezpiecznych substancji chemicznych, porażeniem prądem
elektrycznym, nadmiernym hałasem, działaniem drgań mechanicznych i promieniowania
oraz szkodliwym i niebezpiecznym działaniem innych czynników środowiska pracy,
2)
uwzględniały zasady ergonomii.
”
;
11)
w art. 216 § 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
Pracodawca wyposaża w odpowiednie zabezpieczenia maszyny i inne urządzenia techniczne,
które nie spełniają wymagań określonych w art. 215.
”
;
12)
w art. 225 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Wykaz prac, o których mowa w § 1, ustala pracodawca po konsultacji z pracownikami
lub ich przedstawicielami, uwzględniając przepisy wydane na podstawie art. 23715.
”
;
13)
art. 233 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 233.
Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom odpowiednie urządzenia higieniczno-sanitarne
oraz dostarczyć niezbędne środki higieny osobistej.
”
;
14)
w art. 23711a w § 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„
3)
tworzenia służby bhp lub powierzania wykonywania zadań tej służby innym osobom oraz
wyznaczania pracowników do udzielania pierwszej pomocy, a także wykonywania czynności
w zakresie ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji pracowników,
”
.
Art. 2.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
1)
Przepisy niniejszej ustawy wdrażają postanowienia: dyrektywy Rady 76/207/EWG z dnia
9 lutego 1976 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet
i mężczyzn w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz
warunków pracy (Dz. Urz. WE L 39 z 14.02.1976, str. 40; Dz. Urz. UE Polskie wydanie
specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 187), dyrektywy Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca
1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników
w miejscu pracy (Dz. Urz. WE L 183 z 29.06.1989, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie
specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 349), dyrektywy Rady 2000/43/WE z dnia 29 czerwca
2000 r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie
rasowe lub etniczne (Dz. Urz. WE L 180 z 19.07.2000, str. 22; Dz. Urz. UE Polskie
wydanie specjalne, rozdz. 20, t. 1, str. 23), dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27
listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie
zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. WE L 303 z 02.12.2000, str. 16; Dz. Urz. UE Polskie
wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str. 79), dyrektywy 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę Rady 76/207/EWG w sprawie
wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu
do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy (Dz. Urz. WE
L 269 z 05.10.2002, str. 15; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4,
str. 255), dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada
2003 r. dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy (Dz. Urz. UE L 299
z 18.11.2003, str. 9; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str.
381), dyrektywy 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r.
w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet
i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy (wersja przeredagowana) (Dz. Urz. UE
L 204 z 26.07.2006, str. 23).
2)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1998 r.
Nr 106, poz. 668 i Nr 113, poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19,
poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 11,
poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr
123, poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1805, z 2002 r. Nr 74, poz. 676,
Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679, z 2003 r.
Nr 166, poz. 1608 i Nr 213, poz. 2081, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001,
Nr 120, poz. 1252 i Nr 240, poz. 2407, z 2005 r. Nr 10, poz. 71, Nr 68, poz. 610,
Nr 86, poz. 732 i Nr 167, poz. 1398, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 133, poz.
935, Nr 217, poz. 1587 i Nr 221, poz. 1615, z 2007 r. Nr 64, poz. 426, Nr 89, poz.
589, Nr 176, poz. 1239, Nr 181, poz. 1288 i Nr 225, poz. 1672 oraz z 2008 r. Nr 93,
poz. 586 i Nr 116, poz. 740.