Ustawaz dnia 15 czerwca 2007 r.o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju
Spis treści
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Tworzy się Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, zwane dalej „Centrum”.
2.
Centrum jest państwową osobą prawną powołaną do realizacji zadań z zakresu polityki
naukowej i innowacyjnej państwa.
3.
Siedzibą Centrum jest miasto stołeczne Warszawa.
4.
Minister właściwy do spraw nauki, w drodze rozporządzenia, nadaje Centrum statut,
który określa szczegółowy zakres zadań i tryb pracy organów Centrum oraz organizację
Biura Centrum, mając na względzie sprawne wykonywanie zadań przez Centrum, a także
wartość majątku, powyżej której rozporządzenie majątkiem Centrum wymaga opinii Rady
Centrum.
Art. 2.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
strategicznym programie badań naukowych i prac rozwojowych - należy przez to rozumieć
wymagający znacznych nakładów program określony w Krajowym Programie Badań Naukowych
i Prac Rozwojowych, obejmujący zadania badawcze i definiujący w sposób mierzalny oczekiwane
efekty;
2)
Krajowym Programie Badań Naukowych i Prac Rozwojowych - należy przez to rozumieć Krajowy
Program Badań Naukowych i Prac Rozwojowych, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki .
Art. 3.
1.
Centrum realizuje strategiczne programy badań naukowych i prac rozwojowych.
2.
Strategiczne programy badań naukowych i prac rozwojowych ustanawia minister właściwy
do spraw nauki, zwany dalej „Ministrem”, w ramach Krajowego Programu Badań Naukowych
i Prac Rozwojowych, w trybie określonym w ustawie z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki. Programy te są finansowane ze środków finansowych na naukę.
3.
Centrum może, za zgodą Ministra, realizować programy badań naukowych i prac rozwojowych
finansowane przez inne podmioty.
Art. 4.
1.
Realizacja strategicznych programów badań naukowych i prac rozwojowych obejmuje w
szczególności:
1)
określanie zadań badawczych i warunków ich wykonania;
2)
ogłaszanie konkursów na wykonanie zadań badawczych;
3)
ocenę i wybór ofert badawczych;
4)
zawieranie umów na wykonanie zadań badawczych;
5)
nadzór nad wykonaniem, odbiór, ocenę i rozliczanie realizacji zadań badawczych.
2.
Właścicielem praw własności przemysłowej powstałych w wyniku realizacji zadań badawczych
finansowanych przez Centrum jest Skarb Państwa, chyba że umowa z wykonawcą zadania
badawczego stanowi inaczej.
3.
Centrum może udostępnić zainteresowanym podmiotom wyniki badań bezpłatnie, jeżeli
przemawia za tym interes publiczny i umowa z wykonawcą zadania badawczego nie stanowi
inaczej.
4.
Za pośrednictwem Centrum może być udzielana pomoc publiczna.
5.
Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb
udzielania pomocy publicznej za pośrednictwem Centrum, uwzględniając w szczególności
cele polityki innowacyjnej państwa.
Art. 5.1 orzeczenie
1.
Do zadań Centrum należy także:
1)
wspieranie komercjalizacji i innych form transferu wyników badań naukowych i prac
rozwojowych do gospodarki;
2)
wspieranie rozwoju kadry naukowej, w szczególności udziału młodych naukowców w realizacji
programów badawczych;
3)
realizacja międzynarodowych programów mobilności naukowców;
4)
realizacja innych zadań zlecanych przez Ministra.
2.
Przy realizacji zadań, o których mowa w ust. 1, Centrum może współpracować z podmiotami
zagranicznymi i krajowymi.
3.
Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb
realizacji zadań, o których mowa w ust. 1, uwzględniając w szczególności konieczność
zapewnienia zgodności zadań z polityką naukową i innowacyjną państwa oraz kryteria,
które powinny spełniać konkursy na realizację poszczególnych zadań ogłaszane przez
Centrum.
4.
Centrum prowadzi systematyczną ewaluację efektów realizowanych programów badań naukowych
i prac rozwojowych oraz ocenę ich wpływu na rozwój nauki i gospodarki.
Art. 6.
1.
Minister sprawuje nadzór nad działalnością Centrum oraz nad pracą Dyrektora Centrum,
zwanego dalej „Dyrektorem”, z punktu widzenia legalności, gospodarności i rzetelności.
2.
W ramach nadzoru Minister:
1)
uchyla sprzeczne z prawem decyzje Dyrektora;
2)
sprawuje kontrolę finansową nad Centrum i powołuje w tym celu własne zespoły kontrolne
i biegłych rewidentów;
3)
rozpatruje sprawozdania Dyrektora z działalności Centrum.
3.
Minister przedstawia Sejmowi i Senatowi roczną informację z działalności Centrum.
Rozdział 2
Organy i organizacja centrum
Art. 7.
Organami Centrum są:
1)
Dyrektor;
2)
Rada Centrum, zwana dalej „Radą”.
Art. 8.
1.
Dyrektor jest powoływany przez Ministra spośród dwóch kandydatów wyłonionych w drodze
konkursu przeprowadzanego przez Radę.
2.
Kandydatem na Dyrektora może być wyłącznie osoba, która:
1)
korzysta z pełni praw publicznych;
2)
cieszy się nieposzlakowaną opinią;
3)
nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo
skarbowe;
4)
posiada wykształcenie wyższe oraz co najmniej 5-letnie doświadczenie w zarządzaniu
badaniami naukowymi albo przedsięwzięciami w sektorze gospodarczym lub finansowym.
3.
Kadencja Dyrektora trwa 5 lat. Ta sama osoba może pełnić funkcję Dyrektora nie dłużej
niż przez dwie następujące po sobie kadencje.
4.
Dyrektor pełni obowiązki do dnia powołania jego następcy.
5.
Wynagrodzenie Dyrektora ustala Minister.
6.
Minister na wniosek Dyrektora powołuje nie więcej niż trzech jego zastępców i ustala
ich wynagrodzenie.
7.
Do powołania Dyrektora, jego zastępców oraz kierowników komórek organizacyjnych i
ich zastępców nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach
państwowych .
8.
Kandydatów na stanowisko zastępcy Dyrektora wyłania się w drodze konkursu przeprowadzanego
przez Radę.
9.
Przepisy ust. 2 pkt 1-3 stosuje się odpowiednio do kandydatów na zastępcę Dyrektora.
10.
Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, regulaminy konkursów,
o których mowa w ust. 1 i 8, oraz procedurę konkursową, uwzględniając w szczególności
wymagania dotyczące doświadczenia i kwalifikacji zawodowych.
Art. 9.
Minister odwołuje Dyrektora w przypadku:
1)
złożenia przez niego rezygnacji;
2)
utraty zdolności do pełnienia powierzonych obowiązków na skutek długotrwałej choroby,
trwającej co najmniej 6 miesięcy;
3)
działania niezgodnego z prawem, zasadami rzetelności i gospodarności, po zasięgnięciu
opinii Rady;
4)
zaprzestania spełniania jednego z wymagań określonych w art. 8 ust. 2 pkt 1-3.
Art. 10.
1.
Dyrektor kieruje działalnością Centrum i reprezentuje je na zewnątrz, a w szczególności
decyduje w sprawach związanych z organizowaniem badań naukowych i prac rozwojowych
oraz realizacją innych zadań Centrum.
2.
W terminie do dnia 31 marca każdego roku Dyrektor przedstawia Ministrowi roczne sprawozdanie
z działalności Centrum, obejmujące w szczególności informacje o stopniu wykonania
poszczególnych zadań Centrum, wraz z opinią Rady.
3.
W terminie do dnia 31 marca każdego roku Dyrektor przedstawia Ministrowi do zatwierdzenia
sprawozdanie finansowe, wraz z opinią biegłego rewidenta.
4.
Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, niezbędne elementy
sprawozdania z działalności Centrum, mając na uwadze zakres i skuteczność sprawowania
przez Ministra nadzoru nad realizacją zadań Centrum.
Art. 11.
1.
Dyrektor zasięga opinii ekspertów lub zespołów ekspertów w zakresie realizacji zadań
Centrum.
2.
Dyrektor wyznacza ekspertów oraz ustanawia, po zasięgnięciu opinii Rady, zespoły ekspertów
spośród wybitnych przedstawicieli środowisk naukowych, gospodarczych i finansowych,
krajowych i zagranicznych.
3.
Szczegółowe zadania oraz warunki związane z wykonaniem przez eksperta lub zespół ekspertów
zadania, w tym wynagrodzenie eksperta i członków zespołu ekspertów, określa Dyrektor
w umowie.
Art. 12.
1.
W skład Rady wchodzi:
1)
sześciu przedstawicieli powołanych spośród kandydatów wskazanych przez środowiska
naukowe, reprezentujących uczelnie, Polską Akademię Nauk i jednostki badawczo-rozwojowe;
2)
sześciu przedstawicieli powołanych spośród kandydatów wskazanych przez środowiska
gospodarcze i finansowe;
3)
jeden przedstawiciel Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
4)
po jednym przedstawicielu administracji rządowej wyznaczonym przez ministrów właściwych
do spraw: nauki, finansów publicznych, gospodarki, środowiska, rolnictwa, rozwoju
regionalnego, zdrowia, budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, transportu
i łączności oraz przez Ministra Obrony Narodowej.
2.
Członków Rady, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, powołuje i odwołuje Minister.
3.
Kadencja Rady trwa 4 lata.
4.
Minister odwołuje członka Rady w przypadku:
1)
złożenia przez niego rezygnacji;
2)
utraty zdolności do pełnienia powierzonych obowiązków na skutek długotrwałej choroby,
trwającej co najmniej 6 miesięcy;
3)
niewypełniania lub nienależytego wypełniania przez niego obowiązków;
4)
utraty nieposzlakowanej opinii.
5.
W przypadku odwołania lub śmierci członka Rady przed upływem kadencji Minister powołuje
inną osobę na jego miejsce.
6.
Członkostwa w Radzie nie można łączyć z członkostwem w Radzie Nauki, o której mowa
w przepisach ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki.
Art. 13.
1.
Pracami Rady kieruje Przewodniczący wybierany przez Radę spośród jej członków.
2.
Przewodniczący zwołuje posiedzenia Rady w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż raz
w miesiącu.
3.
Przewodniczący Rady zwołuje posiedzenie z własnej inicjatywy, na wniosek Dyrektora
lub co najmniej pięciu członków Rady, w terminie dwóch tygodni od dnia otrzymania
wniosku.
4.
Rada wydaje opinię w drodze uchwały podjętej bezwzględną większością głosów w obecności
co najmniej połowy członków.
5.
Szczegółowy tryb działania Rady oraz wyboru Przewodniczącego określa regulamin ustanowiony
przez Radę.
6.
Zamiejscowi członkowie Rady otrzymują zwrot kosztów podróży na zasadach określonych
w przepisach wydanych na podstawie art. 775 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy .
7.
Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, wysokość miesięcznego
wynagrodzenia Przewodniczącego oraz członków Rady, mając na uwadze zakres wykonywanych
zadań oraz ich znaczenie dla efektywnego funkcjonowania Centrum.
Art. 14.
1.
Rada wyraża opinie w sprawach:
1)
określania proponowanych zadań badawczych służących realizacji strategicznych programów
badań naukowych i prac rozwojowych;
2)
warunków konkursu na wykonanie zadań badawczych;
3)
ustanawiania zespołów ekspertów;
4)
rozporządzania majątkiem Centrum powyżej wartości określonej w statucie;
5)
sprawozdania Dyrektora z działalności Centrum.
2.
Rada, w celu wykonania swoich zadań, ma prawo wglądu do dokumentów Centrum i może
żądać niezbędnych informacji od Dyrektora.
Art. 15.
1.
Obsługę administracyjną Centrum prowadzi Biuro Centrum, zwane dalej „Biurem”.
2.
Szczegółową strukturę organizacyjną oraz sposób działania Biura określa regulamin
ustanawiany przez Dyrektora.
3.
Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady
wynagradzania pracowników Biura, mając na uwadze zakres zadań tych pracowników i kwalifikacje
niezbędne do ich wykonywania.
Rozdział 3
Organizacja badań naukowych i prac rozwojowych
Art. 16.
1.
Zadania badawcze i warunki ich realizacji ustala Dyrektor.
2.
Wybór wykonawców zadania badawczego następuje w drodze konkursu. Dyrektor ogłasza
konkurs oraz ustala szczegółowe warunki jego przeprowadzenia.
3.
Oceny ofert w konkursie dokonują zespoły ekspertów.
Art. 17.
W konkursie na realizację zadań badawczych mogą brać udział:
1)
jednostki naukowe posiadające kategorię nadaną w wyniku oceny parametrycznej w rozumieniu
ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki - samodzielnie;
2)
jednostki naukowe wchodzące w skład sieci naukowych lub konsorcjów naukowo-przemysłowych
w rozumieniu ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki;
3)
jednostki organizacyjne prowadzące działalność badawczo-rozwojową, których roczne
przychody netto ze sprzedaży wytworzonych przez siebie wyników badań naukowych lub
prac rozwojowych stanowią co najmniej równowartość w złotych 400 000 euro przeliczoną
według średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roku
obrotowego poprzedzającego rok złożenia oferty.
Art. 18.
1.
Dyrektor zawiera z wykonawcą, wybranym w drodze konkursu, umowę na wykonanie zadania
badawczego.
2.
W umowie określa się zadanie badawcze i warunki jego realizacji, w szczególności:
1)
wysokość i tryb finansowania przez Centrum;
2)
sposób i tryb sprawowania przez Centrum nadzoru nad realizacją zadania;
3)
termin wykonania zadania;
4)
sposób finansowego rozliczenia zadania.
3.
Sposób i tryb sprawowania nadzoru nad realizacją zadań badawczych w szczególności
obejmują:
1)
kontrolę zgodności realizacji zadania badawczego z warunkami określonymi w umowie;
2)
uprawnienia Dyrektora w przypadku wydatkowania przez wykonawcę środków finansowych
niezgodnie z umową lub w przypadku nieosiągnięcia wyników zaplanowanych na danym etapie
realizacji zadania.
Art. 19.
Dyrektor po uzyskaniu oceny zespołu ekspertów oraz zasięgnięciu opinii Rady Centrum
dokonuje przyjęcia i oceny wyników realizacji zadania badawczego.
Art. 20.
Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, sposób organizacji
przez Centrum badań naukowych i prac rozwojowych mających istotne znaczenie dla bezpieczeństwa
państwa, a także kryteria, które powinny spełniać określane przez Centrum warunki
udziału w konkursach na realizację poszczególnych zadań, uwzględniając w szczególności
konieczność zapewnienia zgodności zadań z polityką naukową i innowacyjną państwa oraz
polityką bezpieczeństwa państwa.
Rozdział 4
Gospodarka finansowa centrum
Art. 21.
1.
Przychodami Centrum są środki finansowe otrzymywane w formie:
1)
dotacji celowej na realizację poszczególnych programów strategicznych Krajowego Programu
Badań Naukowych i Prac Rozwojowych oraz zadań określonych w art. 5, przekazywanej
na wniosek Dyrektora;
2)
dotacji podmiotowej na pokrycie bieżących kosztów zarządzania realizowanymi przez
Centrum zadaniami, o których mowa w pkt 1;
3)
dotacji celowej na finansowanie lub dofinansowanie kosztów inwestycji dotyczących
obsługi realizacji zadań, o których mowa w pkt 1.
2.
Przychodami Centrum mogą być środki finansowe pochodzące z innych źródeł, a w szczególności
z:
1)
tytułu realizacji zadań zlecanych przez podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 3;
2)
funduszy Unii Europejskiej;
3)
międzynarodowych programów badawczych;
4)
komercjalizacji wyników prowadzonych badań;
5)
odsetek od środków zgromadzonych na rachunkach bankowych Centrum, z wyjątkiem odsetek
od środków pochodzących z dotacji budżetowych;
6)
zapisów i darowizn.
Art. 22.
1.
Wydatkowanie środków publicznych przez Centrum jest dokonywane w szczególności zgodnie
z przepisami ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych oraz z przepisami niniejszej ustawy.
2.
Środki pochodzące ze źródeł, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy, są
gromadzone, wydatkowane i ewidencjonowane zgodnie z przepisami dotyczącymi tych środków.
Art. 23.
1.
Centrum prowadzi samodzielną gospodarkę finansową na podstawie rocznego planu finansowego,
ustalanego na okres roku obrotowego; rokiem obrotowym jest rok kalendarzowy.
2.
Projekt planu finansowego na następny rok obrotowy opracowuje Dyrektor, z uwzględnieniem
terminów określanych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych dla materiałów
do projektu ustawy budżetowej.
3.
Plan finansowy Centrum zatwierdza Minister na wniosek Dyrektora zaopiniowany przez
Radę.
4.
Podstawę gospodarki finansowej Centrum w okresie od dnia 1 stycznia do dnia zatwierdzenia
planu finansowego Centrum stanowi projekt tego planu zaopiniowany przez Radę.
Art. 24.
Roczny plan finansowy Centrum zawiera w szczególności:
1)
przewidywane wielkości wpływów z poszczególnych tytułów przychodów, określonych w
art. 21, oraz wydatków związanych z zadaniami ustawowymi Centrum;
2)
zobowiązania wynikające z realizacji umów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy,
przewidywane do uregulowania w roku, na który sporządzany jest plan, powstałe w latach
poprzednich;
3)
przewidywane wielkości wydatków na realizację poszczególnych tytułów zobowiązań powstających
w roku, na który plan jest sporządzany;
4)
zobowiązania powstające w roku, na który plan jest sporządzany, przewidziane do realizacji
w następnych 3 latach;
5)
stan środków pieniężnych na początek i na koniec roku kalendarzowego;
6)
stan należności Centrum na początek i na koniec roku kalendarzowego.
Art. 25.
1.
Realizacja poszczególnych tytułów wydatków jest dokonywana w granicach kwot ustalonych
w planie finansowym.
2.
Zwiększenie wydatków i zobowiązań w poszczególnych tytułach oraz zwiększenie zobowiązań
przewidzianych do realizacji w kolejnych 3 latach może nastąpić wyłącznie po zatwierdzeniu
zmiany planu finansowego.
Art. 26.
1.
Centrum tworzy następujące fundusze:
1)
fundusz statutowy;
2)
fundusze określone w odrębnych ustawach.
2.
Fundusz statutowy Centrum odzwierciedla równowartość netto środków trwałych, wartości
niematerialnych i prawnych oraz innych składników majątku, stanowiących wyposażenie
Centrum na dzień rozpoczęcia przez nie działalności.
3.
Fundusz statutowy ulega zwiększeniu o wartość zysku netto Centrum.
4.
Fundusz statutowy ulega zmniejszeniu o wartość pokrycia straty netto Centrum.
Art. 27.
1.
Minister dokonuje wyboru biegłego rewidenta uprawnionego do badania sprawozdania finansowego
Centrum w trybie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych .
2.
Koszty postępowania o zamówienie publiczne oraz koszty badania sprawozdania finansowego
ponosi Centrum.
Rozdział 5
Zmiana w przepisach obowiązujących
Art. 28.
W ustawie z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów
bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 4 w pkt 53 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 54 w brzmieniu:
„
54)
dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.
”
;
2)
w art. 8 w pkt 50 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 51 w brzmieniu:
„
51)
pkt 54 - minister właściwy do spraw nauki.
”
.
Rozdział 6
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 29.
1.
Minister powołuje pierwszego Dyrektora i jego zastępców na rok, bez zachowania trybu
określonego w art. 8 ust. 1 i 8.
2.
Minister powołuje pierwszą Radę nie później niż 6 miesięcy od dnia utworzenia Centrum.
3.
Plan finansowy Centrum na rok 2007 ustala Minister, w terminie do dnia 15 lipca 2007 r.
Art. 30.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2007 r.
1)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2006 r. Nr 249, poz. 1832 oraz
z 2007 r. Nr 17, poz. 96, Nr 50, poz. 331 i Nr 99, poz. 660.
2)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1998 r.
Nr 106, poz. 668 i Nr 113, poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19,
poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 11,
poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr
123, poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1805, z 2002 r. Nr 74, poz. 676,
Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679, z 2003 r.
Nr 166, poz. 1608 i Nr 213, poz. 2081, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001,
Nr 120, poz. 1252 i Nr 240, poz. 2407, z 2005 r. Nr 10, poz. 71, Nr 68, poz. 610,
Nr 86, poz. 732 i Nr 167, poz. 1398, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 133, poz.
935, Nr 217, poz. 1587 i Nr 221, poz. 1615 oraz z 2007 r. Nr 64, poz. 426 i Nr 89,
poz. 589.
3)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1420,
z 2006 r. Nr 45, poz. 319, Nr 104, poz. 708, Nr 170, poz. 1217 i 1218, Nr 187, poz.
1381 i Nr 249, poz. 1832 oraz z 2007 r. Nr 82, poz. 560 i Nr 88, poz. 587.
4)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2006 r.
Nr 170, poz. 1217 i Nr 227, poz. 1658 oraz z 2007 r. Nr 64, poz. 427 i Nr 82, poz.
560.