Ustawaz dnia 22 maja 2003 r.o zmianie ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Treść ustawy
Art. 1.1 orzeczenie
W ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 2 po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu:
„
§ 1a.
Orzekanie w postępowaniu zwyczajnym następuje wówczas, gdy brak jest podstaw do rozpoznania
sprawy w postępowaniu przyspieszonym albo nakazowym.
”
;
2)
w art. 17 § 5 otrzymuje brzmienie:
„
§ 5.
Udział w sprawie organu, który złożył wniosek o ukaranie, wyłącza Policję od udziału
w sprawie.
”
;
3)
w art. 26:
a)
§ 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
O przesłaniu wniosku o ukaranie oskarżyciel publiczny zawiadamia ujawnionego pokrzywdzonego,
wskazując sąd, do którego wniosek skierowano, i pouczając go o uprawnieniach, o których
mowa w § 3.
”
,
b)
uchyla się § 2,
c)
§ 3 otrzymuje brzmienie:
„
§ 3.
Pokrzywdzony może w terminie 7 dni od zawiadomienia, o którym mowa w § 1, oświadczyć,
że będzie działać obok oskarżyciela publicznego jako oskarżyciel posiłkowy; po upływie
tego terminu uprawnienie wygasa.
”
,
d)
uchyla się § 4;
4)
w art. 37 w § 5 wyrazy „art. 144-146,148,” zastępuje się wyrazami „art. 144-146, 147 § 3, art. 148,”;
5)
art. 38 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 38.
§ 1.
Do czynności procesowych prowadzonych w postępowaniu w sprawach o wykroczenia stosuje
się odpowiednio także przepisy art. 95, 100 § 1 i 6 zdanie pierwsze, art. 105, 107, 108, 116-121, 122-127, 128-134,
136-142, 156 § 1-4, art. 157, 158 i 160-166 oraz art. 476 § 2 Kodeksu postępowania
karnego, a gdy sąd nie orzeka jednoosobowo, również art. 109-114 i 115 § 1, § 2 zdanie pierwsze oraz § 3 Kodeksu postępowania karnego.
§ 2.
Przy pierwszym wysłuchaniu oraz w wypadku, o którym mowa w art. 54 § 7, osoba podejrzana
o popełnienie wykroczenia ma obowiązek wskazać adres dla doręczeń w kraju; w razie
nieuczynienia tego pismo wystane pod ostatnio znanym adresem w kraju albo jeżeli adresu
tego nie ma, załączone do akt sprawy, uważa się za doręczone, o czym należy ją pouczyć.
Pouczenie to odnotowuje się w protokole, o którym mowa w art. 54 § 6, lub w notatce
wskazanej w art. 54 § 7.
”
;
6)
w art. 42 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
W razie uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego sąd
lub prokurator działający na podstawie art. 56 § 1 powołuje biegłego psychiatrę. Przepis art. 202 § 4 Kodeksu postępowania
karnego stosuje się odpowiednio.
”
;
7)
art. 53 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 53.
Jeżeli miejsce pobytu osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia nie jest znane,
sąd może zarządzić ustalenie miejsca jej pobytu przez Policję. Policja ustala też
miejsce pobytu z własnej inicjatywy albo na wniosek organu dokonującego czynności
wyjaśniających. Sąd może zarządzić przymusowe doprowadzenie obwinionego.
”
;
8)
art. 54 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 54.
§ 1.
W celu ustalenia, czy istnieją podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie oraz
zebrania danych niezbędnych do sporządzenia wniosku o ukaranie, Policja przeprowadza
czynności wyjaśniające. Czynności te w miarę możności należy podjąć w miejscu popełnienia
czynu bezpośrednio po jego ujawnieniu i zakończyć w ciągu miesiąca.
§ 2.
Jeżeli czynności wyjaśniające nie dostarczyły podstaw do wniesienia wniosku o ukaranie,
zawiadamia się o tym ujawnionych pokrzywdzonych oraz osobę, o której mowa w art. 56a,
wskazując przyczynę niewniesienia wniosku o ukaranie.
§ 3.
Jeżeli okoliczności czynu nie budzą wątpliwości, utrwalenie czynności wyjaśniających
można ograniczyć do sporządzenia notatki urzędowej, zawierającej ustalenia niezbędne
do sporządzenia wniosku o ukaranie. Notatka powinna zawierać wskazanie rodzaju czynności,
czasu i miejsca oraz osób uczestniczących, a także krótki opis przebiegu czynności
i podpis osoby, która sporządziła notatkę.
§ 4.
Jeżeli okoliczności czynu budzą wątpliwości, dla realizacji celu określonego w § 1
można przeprowadzić odpowiedni dowód. Utrwalenie takiej czynności następuje w formie
protokołu ograniczonego do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących
udział w czynności.
§ 5.
W stosunku do osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia stosuje się odpowiednio
przepisy art. 74 § 3 i art. 308 § 1 Kodeksu postępowania karnego.
§ 6.
Należy niezwłocznie przesłuchać osobę, co do której istnieje uzasadniona podstawa
do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie. Osoba taka ma prawo odmówić złożenia
wyjaśnień oraz zgłosić wnioski dowodowe, o czym należy ją pouczyć. Przesłuchanie tej
osoby zaczyna się od powiadomienia jej o treści zarzutu wpisanego do protokołu przesłuchania;
przepis § 4 zdanie drugie stosuje się.
§ 7.
Od przesłuchania osoby, o której mowa w § 6, można odstąpić, jeżeli byłoby ono połączone
ze znacznymi trudnościami; osoba ta może nadesłać wyjaśnienia do właściwego organu
w terminie 7 dni od odstąpienia od przesłuchania, o czym należy ją pouczyć. Odstąpienie
od przesłuchania oraz pouczenie dokumentuje się notatką urzędową.
”
;
9)
w art. 55 § 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
Czynności wyjaśniające przeprowadza się także w celu uzupełnienia lub sprawdzenia
faktów podanych we wniosku o ukaranie w wypadku wskazanym w art. 60 § 1 pkt 6.
”
;
10)
w art. 56 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Przepisy art. 54 i 55 stosuje się odpowiednio do organów wskazanych w art. 17 § 2
i 3, w granicach ich właściwości, a także do innych organów, gdy ustawa tak stanowi.
”
;
11)
po art. 56 dodaje się art. 56a w brzmieniu:
„
Art. 56a.
Jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 27, osobie, która złożyła zawiadomienie
o popełnieniu wykroczenia, przysługuje zażalenie do organu nadrzędnego na niewniesienie
wniosku o ukaranie.
”
;
12)
w art. 57:
a)
w § 3:
-
-pkt 2 otrzymuje brzmienie:„
2)
miejsca zatrudnienia obwinionego oraz, w miarę możności, danych o jego warunkach materialnych, rodzinnych i osobistych,”, -
-pkt 7 otrzymuje brzmienie:„
7)
danych dotyczących uprzedniego skazania obwinionego za podobne przestępstwo lub wykroczenie, jeżeli oskarżyciel powołuje się na tę okoliczność.”,
b)
§ 4 otrzymuje brzmienie:
„
§ 4.
Do wniosku o ukaranie oskarżyciel publiczny dołącza materiały czynności wyjaśniających
lub postępowania przygotowawczego, a także, do wiadomości sądu, adresy świadków i
pokrzywdzonych oraz po jednym odpisie wniosku dla każdego z obwinionych.
”
;
13)
w art. 59 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Jeżeli wniosek o ukaranie odpowiada warunkom formalnym, prezes sądu, wszczynając postępowanie
zarządzeniem, kieruje sprawę do rozpoznania na rozprawie lub na posiedzeniu albo -
w razie stwierdzenia okoliczności wyłączających postępowanie lub wskazanych w art.
61 § 1 - orzekając jednoosobowo, odmawia wszczęcia postępowania. Na postanowienie
o odmowie wszczęcia postępowania służy zażalenie osobie, która złożyła zawiadomienie
o popełnieniu wykroczenia, ujawnionemu pokrzywdzonemu oraz organowi, który wniósł
wniosek o ukaranie.
”
;
14)
art. 60 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 60.
§ 1.
Prezes sądu, po wszczęciu postępowania, kieruje sprawę na posiedzenie, jeżeli:
1)
oskarżyciel publiczny wystąpił z wnioskiem o skazanie obwinionego bez przeprowadzania
rozprawy,
2)
obwiniony, po wezwaniu go na rozprawę lub zawiadomieniu o jej terminie, wystąpił z
wnioskiem o skazanie bez przeprowadzania rozprawy,
3)
zostały stwierdzone przed rozprawą okoliczności wyłączające postępowanie,
4)
zachodzi potrzeba wydania postanowienia o niewłaściwości sądu,
5)
zachodzi potrzeba umorzenia postępowania z powodu oczywistego braku podstaw obwinienia,
6)
w sprawie, w której wniosek o ukaranie złożył oskarżyciel posiłkowy, niezbędne jest
polecenie Policji lub innemu organowi dokonania określonych czynności dowodowych,
7)
zachodzi możliwość wydania wyroku nakazowego,
8)
zachodzi potrzeba wydania innego rozstrzygnięcia przekraczającego uprawnienia prezesa.
§ 2.
O terminie posiedzenia w wypadkach wskazanych w § 1 pkt 1, 2, 3 i 5 powiadamia się
strony i ich przedstawicieli procesowych. Niestawiennictwo prawidłowo powiadomionych
osób nie tamuje toku postępowania. Udział obrońcy, o którym mowa w art. 21 § 1, jest
jednak obowiązkowy w posiedzeniu określonym w § 1 pkt 1 i 2.
§ 3.
W wypadku wskazanym w § 1 pkt 2 prezes sądu może zarządzić rozpoznanie wniosku obwinionego
na rozprawie, jeżeli przyspieszy to bieg postępowania. Wniosek ten rozpoznaje się
wówczas przed rozpoczęciem przewodu sądowego.
§ 4.
W dalszym postępowaniu sąd nie jest związany oceną faktyczną ani prawną przyjętą za
podstawę rozstrzygnięć wydanych w trybie określonym w § 1-3.
”
;
15)
art. 61 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 61.
§ 1.
Można odmówić wszczęcia postępowania, a wszczęte umorzyć, także wtedy, jeżeli:
1)
w sprawie o ten sam czyn, jako mający jednocześnie znamiona przestępstwa i wykroczenia,
postępowanie karne zostało już prawomocnie zakończone orzeczeniem skazującym lub toczy
się postępowanie karne z oskarżenia publicznego,
2)
wobec sprawcy zastosowano środek oddziaływania w postaci pouczenia, zwrócenia uwagi
lub ostrzeżenia albo środek przewidziany w przepisach o odpowiedzialności dyscyplinarnej
lub porządkowej, a środek ten jest wystarczającą reakcją na wykroczenie.
§ 2.
Na postanowienie o umorzeniu postępowania z przyczyn wskazanych w § 1 przysługuje
zażalenie.
§ 3.
W sprawie o wykroczenie, w której odmówiono wszczęcia postępowania lub je umorzono,
można podjąć postępowanie w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia
w sprawie o przestępstwo, jeżeli orzeczeniem tym uniewinniono oskarżonego lub umorzono
postępowanie, a nie ustała jeszcze karalność wykroczenia.
”
;
16)
w art. 67 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Zawiadomienie obwinionego o terminie pierwszej rozprawy powinno zawierać pouczenie
o tym, że może on sprowadzić na rozprawę świadków i przedstawić inne dowody na swoją
obronę lub wskazać je sądowi w takim czasie, aby dowody te mogły być przeprowadzone
na rozprawie, nie później jednak niż w terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia,
a także o przysługującym mu prawie do odmowy złożenia wyjaśnień lub udzielenia odpowiedzi
na pytanie i do korzystania z pomocy obrońcy oraz o prawie przeglądania akt sprawy,
jak również o obowiązku powiadomienia sądu o każdej zmianie miejsca pobytu lub zamieszkania
na okres dłuższy niż 7 dni, a w razie pobytu za granicą - o konieczności wskazania
w kraju adresu dla doręczeń i o konsekwencjach uchybienia tym obowiązkom. W zawiadomieniu
należy pouczyć obwinionego o przysługującym mu prawie wystąpienia z wnioskiem, o którym
mowa w art. 58 § 3. Zawiadomienie lub wezwanie powinno także zawierać pouczenie, iż
rozprawa może być prowadzona pod nieobecność obwinionego jako zaoczna oraz pouczenie
o możliwości przymusowego doprowadzenia obwinionego na rozprawę.
”
;
17)
art. 68 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 68.
§ 1.
Jeżeli obwiniony lub świadek mieszka poza miejscowością, w której ma siedzibę właściwy
sąd, prezes sądu lub sąd może zwrócić się do sądu, na którego terenie działania mieszkają
te osoby, o przesłuchanie ich co do wskazanych okoliczności.
§ 2.
Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do obwinionego lub świadka pozbawionego wolności.
”
;
18)
w art. 74 § 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
Jeżeli obwiniony odmawia złożenia wyjaśnień albo wyjaśnia odmiennie niż poprzednio
lub oświadcza, że pewnych okoliczności nie pamięta, wolno odczytywać w odpowiednim
zakresie jego wyjaśnienia złożone poprzednio w trybie art. 54 § 6 lub 7, a także jego
wyjaśnienia złożone w charakterze obwinionego albo oskarżonego przed sądem w tej lub
innej sprawie albo w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę. Po odczytaniu
protokołu sąd wzywa obecnego obwinionego do wypowiedzenia się co do treści protokołu
i do wyjaśnienia zachodzących sprzeczności.
”
;
19)
w art. 76 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Przepis § 1 stosuje się także do notatek urzędowych, o których mowa w art. 54 § 3,
z tym że na żądanie strony sąd przeprowadza na rozprawie czynności dowodowe, których
dotyczy notatka, chyba że stwierdza ona okoliczności, którym obwiniony w wyjaśnieniach
swych nie zaprzeczał.
”
;
20)
w art. 82:
a)
w § 1 wyrazy „art. 418 § 1 i 3,” zastępuje się wyrazami „art. 418 § 1 i 3, art. 418a,”,
b)
§ 5 otrzymuje brzmienie:
„
§ 5.
W wypadku wskazanym w § 4 sąd:
1)
wobec osoby czasowo przebywającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zarządza
zatrzymanie jej paszportu lub innego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy,
na czas do stawienia się do wykonania kary lub uiszczenia grzywny w terminie 3 dni,
pod rygorem wykonania zastępczej kary aresztu, którą na wypadek nieuiszczenia grzywny
w terminie orzeka, stosując odpowiednio przepis pkt 3,
2)
wobec osoby niemającej stałego miejsca zamieszkania lub pobytu na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, skazanej na karę aresztu, zarządza natychmiastowe osadzenie jej w zakładzie
karnym,
3)
wobec osoby, o której mowa w pkt 2, skazanej na karę grzywny, orzeka zastępczą karę
aresztu, przyjmując 1 dzień aresztu za równoważny grzywnie od 20 zł do 150 zł, przy
czym kara zastępcza nie może przekroczyć 30 dni aresztu; zarządza ponadto, na wypadek
nieuiszczenia grzywny w terminie 3 dni, natychmiastowe wykonanie kary zastępczej.
”
;
21)
w art. 93 § 1-3 otrzymują brzmienie:
„
§ 1.
Sąd na posiedzeniu może wydać wyrok nakazowy w sprawach o wykroczenia, w których wystarczające
jest wymierzenie nagany, grzywny albo kary ograniczenia wolności. Sąd orzeka bez udziału
stron.
§ 2.
Orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina
obwinionego nie budzą wątpliwości. Wydając wyrok nakazowy, sąd uznaje za ujawnione
dowody dołączone do wniosku o ukaranie.
§ 3.
Wyrokiem nakazowym można orzec również środek karny.
”
;
22)
art. 94 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 94.
§ 1.
Do wyroku nakazowego stosuje się odpowiednio przepisy art. 504 i 505 z wyłączeniem zdania drugiego, a także art. 506 § 1-3, § 5 i 6 Kodeksu
postępowania karnego.
§ 2.
Na zarządzenie odmawiające przyjęcia sprzeciwu przysługuje zażalenie.
§ 3.
Wyrok nakazowy, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub sprzeciw cofnięto, staje się
prawomocny.
”
;
23)
w art. 95:
a)
uchyla się § 2,
b)
§ 4 otrzymuje brzmienie:
„
§ 4.
Jeżeli uprawnienie dla funkcjonariuszy określonego organu do nakładania grzywien wynika
z innej ustawy, a ustawa ta nie określa wykroczeń, do których stosuje się postępowanie
mandatowe, zakres wykroczeń, za które można nałożyć grzywnę w drodze mandatu karnego,
określi, w drodze rozporządzenia, właściwy minister, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości,
mając na względzie konieczność zapewnienia szybkiej reakcji na fakt popełnienia wykroczenia,
a także potrzebę należytej ochrony dóbr szczególnie narażonych na naruszenia ze strony
sprawców wykroczeń. Rozporządzenie to określa jednocześnie warunki i sposób wydawania
upoważnień do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego.
”
,
c)
§ 6 otrzymuje brzmienie:
„
§ 6.
W celu ujednolicenia sposobu reakcji organów uprawnionych do nakładania grzywien w
drodze mandatu karnego za określone wykroczenia Prezes Rady Ministrów, na wniosek
ministra właściwego do spraw wewnętrznych, złożony w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości,
określi, w drodze rozporządzenia, zróżnicowaną wysokość mandatów karnych za wybrane
rodzaje wykroczeń, uwzględniając rodzaj naruszonego lub zagrożonego dobra oraz stopień
szkodliwości poszczególnych czynów.
”
;
24)
w art. 97 § 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
W postępowaniu mandatowym, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, funkcjonariusz uprawniony
do nakładania grzywny w drodze mandatu karnego może ją nałożyć jedynie, gdy:
1)
schwytano sprawcę wykroczenia na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia,
2)
stwierdzi popełnienie wykroczenia naocznie pod nieobecność sprawcy albo za pomocą
urządzenia pomiarowego lub kontrolnego, a nie zachodzi wątpliwość co do osoby sprawcy
czynu
- w tym także, w razie potrzeby, po przeprowadzeniu w niezbędnym zakresie czynności
wyjaśniających, podjętych niezwłocznie po ujawnieniu wykroczenia. Nałożenie grzywny
w drodze mandatu karnego nie może nastąpić po upływie 14 dni od daty ujawnienia czynu
w wypadku, o którym mowa w pkt 1, i 30 dni w wypadku, o którym mowa w pkt 2.
”
;
25)
w art. 98 § 2 i 3 otrzymują brzmienie:
„
§ 2.
Mandatem karnym, o którym mowa w § 1 pkt 1, może być nałożona grzywna jedynie wobec
osoby czasowo przebywającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub niemającej
stałego miejsca zamieszkania albo pobytu. Mandat taki staje się prawomocny z chwilą
uiszczenia grzywny funkcjonariuszowi, który ją nałożył.
§ 3.
Mandatem karnym, o którym mowa w § 1 pkt 2, może być nałożona grzywna jedynie wobec
osoby innej niż wymieniona w § 2. Mandat powinien zawierać pouczenie o obowiązku uiszczenia
grzywny w terminie 7 dni od daty przyjęcia mandatu oraz o skutkach nieuiszczenia grzywny
w terminie. Staje się on prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego.
”
;
26)
w art. 103 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Od wyroku sądu pierwszej instancji służy stronom apelacja, chyba że ustawa stanowi
inaczej.
”
;
27)
w art. 104:
a)
w § 1 po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:
„
3a)
sąd niższego rzędu orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu wyższego rzędu,
”
,
b)
po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu:
„
§ 1a.
Uchylenie orzeczenia jedynie z powodów określonych w § 1 pkt 6 oraz w art. 5 § 1 pkt
4 i 5 może nastąpić tylko na korzyść obwinionego.
”
;
28)
po art. 106 dodaje się art. 106a w brzmieniu:
„
Art. 106a.
Sąd odwoławczy może, uznając potrzebę uzupełnienia przewodu sądowego, przeprowadzić
dowód na rozprawie, jeżeli przyczyni się to do przyśpieszenia postępowania, a nie
jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości lub w znacznej części. Dowód
można dopuścić również przed rozprawą.
”
;
29)
w art. 109 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Przy rozpoznawaniu środka odwoławczego stosuje się odpowiednio także przepisy art. 425 § 3 i 4, art. 426, 427, 429-438, 440-443, 447, 449, 453, 454 § 1, art. 455,
456, 462, 463 § 1, art. 465 § 1 i 2, art. 466 i 467 Kodeksu postępowania karnego.
”
;
30)
tytuł działu XII otrzymuje brzmienie:
„
Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia
”
;
31)
w dziale XII po tytule działu dodaje się wyrazy:
Rozdział 20
Odszkodowanie za niesłuszne ukaranie lub zatrzymanie
32)
w art. 114 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje także osobie niewątpliwie niesłusznie
zatrzymanej oraz osobie osadzonej w zakładzie karnym na podstawie art. 82 § 5 pkt
2 albo pkt 3, która następnie została prawomocnie uniewinniona albo wobec której prawomocnie
umorzono postępowanie.
”
;
33)
art. 119 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 119.
Do kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy art. 616, 617, 618 § 1 i 3, art. 623, 624 § 1, art. 625-627, 630, 633-635, 636 § 1
i 2, art. 637-639 i 641 Kodeksu postępowania karnego, przy czym wydatkami Skarbu Państwa są także wydatki ponoszone w toku czynności wyjaśniających.
”
.
Art. 2.
Czynności procesowe dokonane przed wejściem w życie niniejszej ustawy są skuteczne,
jeżeli dokonano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych.
Art. 3.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie niniejszej ustawy zachowują moc
przepisy wydane przed jej wejściem w życie, jeżeli nie są sprzeczne z przepisami tej
ustawy.
Art. 4.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2003 r.