z dnia 28 grudnia 1989 r.Obowiązuje do 31.12.2003 r. (Dz.U. 2003 r. Nr 90, poz. 844) USTAWA
o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy
z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
Art. 1.31 orzeczeń
1. Przepisy ustawy stosuje się do zakładów pracy <zatrudniających co najmniej
20 pracowników>, w których następuje zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn
ekonomicznych lub w związku ze zmianami organizacyjnymi, produkcyjnymi
albo technologicznymi, w tym także, gdy zmiany te następują w celu poprawy
warunków pracy lub warunków środowiska naturalnego, jeżeli powodują one
konieczność jednorazowego lub w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące rozwią-
zania stosunków pracy z grupą pracowników [obejmującą co najmniej 10% za-
łogi w zakładach zatrudniających do 1000 pracowników lub co najmniej 100
pracowników w zakładach zatrudniających powyżej 1000 pracowników]
<obejmującą co najmniej:
1)
10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników,
2)
10% pracowników, gdy pracodawca zatrudnia przynajmniej 100, jednakże mniej niż 300 pracowników,
3)
30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia 300 lub więcej pracowników>.
2. Przepisy ustawy stosuje się także do zakładów pracy <zatrudniających co naj-
mniej 20 pracowników>w przypadku ogłoszenia ich upadłości lub likwidacji, z
zastrzeżeniem przepisów art. 7a.
Art. 2.5 orzeczeń
1. O konieczności rozwiązania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn, o któ-
rych mowa w art. 1 ust. 1 i 2, kierownik zakładu pracy zawiadamia na piśmie za-
kładową organizację związkową [nie później niż na 45 dni] <nie później niż na
30 dni> przed terminem dokonywania wypowiedzeń, informując o przyczynach
uzasadniających zamierzone zwolnienia z pracy i wskazując liczbę pracowników
oraz grupy zawodowe objęte zamiarem zwolnienia z pracy. 2. Po otrzymaniu zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, zakładowa organizacja
związkowa ma prawo żądać od kierownika zakładu pracy przedstawienia infor-
macji dotyczącej sytuacji ekonomiczno-finansowej zakładu oraz zamierzeń doty-
czących poziomu i struktury zatrudnienia w zakładzie, jak również ma prawo
03-06-10
przedstawić kierownikowi zakładu, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od zawia-
domienia o zamierzonych zwolnieniach, propozycje umożliwiające ograniczenie
rozmiaru tych zwolnień, do których kierownik zakładu pracy zobowiązany jest
ustosunkować się w ciągu 7 dni, podając swoje stanowisko do wiadomości załogi.
Art. 3.2 orzeczenia
zmiany w art. 3 i w
O zamierzonym rozwiązaniu z pracownikami stosunków pracy z przyczyn, o któ-
ust. 1 w art. 4 wcho-
rych mowa w art. 1 ust. 1 i 2, kierownik zakładu pracy jest obowiązany zawiadomić
dzą w życie z dn.
również powiatowy urząd pracy [nie później niż na 45 dni] <nie później niż na 30
1.07.2003 r. (Dz.U.
dni> przed terminem dokonywania wypowiedzeń. 2002 r. Nr 135, poz.
1146)
Art. 4.16 orzeczeń
1. W terminie [nie dłuższym niż 30 dni] <nie dłuższym niż 20 dni> od zawiadomie-
nia, o którym mowa w art. 2 ust. 1, kierownik zakładu pracy i zakładowa organi-
zacja związkowa zawierają porozumienie. W porozumieniu określa się zasady po-
stępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem zwolnienia
z pracy, a w szczególności kryteria doboru pracowników do zwolnienia, kolejność
i terminy dokonywania wypowiedzeń, a także obowiązki zakładu pracy w zakre-
sie niezbędnym do rozstrzygnięcia innych spraw pracowniczych związanych z
zamierzonymi zwolnieniami. 2. W zakładzie pracy, w którym działa więcej niż jedna zakładowa organizacja
związkowa, kierownik zakładu pracy zawiera wspólne porozumienie ze wszyst-
kimi organizacjami związkowymi. 3. W razie niezawarcia porozumienia z powodu niemożności uzgodnienia przez stro-
ny jego treści, zasady postępowania w sprawach dotyczących pracowników obję-
tych zamiarem zwolnienia z pracy określa kierownik zakładu pracy w drodze re-
gulaminu, uwzględniając ustalenia dokonane z organizacją związkową w toku
uzgadniania porozumienia. 4. W zakładzie pracy, w którym nie działa zakładowa organizacja związkowa, zasa-
dy postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem
zwolnienia z pracy określa, w drodze regulaminu, kierownik zakładu pracy po za-
sięgnięciu opinii załogi w trybie przyjętym w danym zakładzie.
Art. 5.6 orzeczeń
1. Przy rozwiązywaniu z pracownikami stosunków pracy w drodze wypowiedzenia z
przyczyn przewidzianych w art. 1 ust. 1 nie stosuje się trybu postępowania okre-
ślonego w art. 38 Kodeksu pracy oraz przepisu art. 41 Kodeksu pracy, z zastrze-
żeniem wyjątków przewidzianych w ust. 2-4, a także przepisów szczególnych
dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem
stosunku pracy, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 6. 2. Przy wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy, a także warunków pracy i
płacy, przepisy art. 38 Kodeksu pracy stosuje się w razie niezawarcia porozumie-
nia, o którym mowa w art. 4. 3. Wypowiedzenie pracownikom stosunków pracy w sytuacjach, o których mowa w
art. 41 Kodeksu pracy, nie jest dopuszczalne w czasie urlopu trwającego krócej
niż 3 miesiące, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika
03-06-10
w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający zakład do rozwiązania
umowy o pracę bez wypowiedzenia. 4. Pracownikowi, w sytuacjach, o których mowa w art. 41 Kodeksu pracy, zakład
pracy może, jeżeli zachodzi taka konieczność, wypowiedzieć warunki pracy i pła-
cy. Jeżeli powoduje to obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje,
przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, dodatek wyrównawczy, obliczany według
zasad ustalonych przepisami wydanymi na podstawie art. 297 Kodeksu pracy. 5. W sytuacjach wskazanych w art. 1 ust. 1 umowy o pracę zawarte na czas określo-
ny lub na czas wykonania określonej pracy mogą być rozwiązane przez każdą ze
stron za dwutygodniowym wypowiedzeniem.
Art. 6.7 orzeczeń
dodane wyrazy w ust. 1
1. Jeżeli z przyczyn określonych w art. 1 ust. 1 nie jest możliwe dalsze zatrudnia-
w art. 6:
nie na dotychczasowych stanowiskach pracy pracowników, o których mowa w
- dot. obj. ochr. stosun-
art. 39 i 177 Kodeksu pracy, a także pracowników będących członkami zarządu ku pracy wchodzą w
życie z dn. 1.07.2003 r.
zakładowej organizacji związkowej <objętych ochroną stosunku pracy na
(Dz.U. 2002 r. Nr 135,
podstawie odrębnych przepisów> <, specjalnego zespołu negocjacyjnego
poz. 1146);
lub europejskiej rady zakładowej> albo rady pracowniczej przedsiębiorstwa - dot. spec. zesp. negocj.
wchodzą w życie z dn.
państwowego oraz społecznymi inspektorami pracy – w czasie trwania ich ka-
uzyskania przez RP
dencji oraz w okresie roku po jej upływie – zakład pracy może jedynie wypo-
członkostwa w UE
wiedzieć im dotychczasowe warunki pracy i płacy. Jeżeli powoduje to obniże- (Dz.U. z 2002 r. Nr 62,
nie wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje dodatek wyrównawczy do końca poz. 556)
okresu, w którym pracownik jest objęty szczególną ochroną stosunku pracy, ob-
liczony według zasad ustalonych przepisami wydanymi na podstawie art. 297
Kodeksu pracy. 2. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio do pracowników w okresie od dnia po-
wołania ich do czynnej służby wojskowej lub jej form zastępczych do dnia
zwolnienia ich po odbyciu tych służb, a w razie odbywania zasadniczej służby
art. 7 skreślony
wojskowej albo przeszkolenia wojskowego – ponadto do upływu trzydziestu dni
od dnia zwolnienia.
Art. 7a.2 orzeczenia
1. W razie ogłoszenia upadłości lub zarządzenia likwidacji zakładu pracy i braku
środków na wynagrodzenia dla pracowników, syndyk lub likwidator może roz-
wiązać stosunek pracy bez wypowiedzenia pod warunkiem niezgłoszenia przez
pracownika sprzeciwu w terminie 5 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o za-
mierzonym rozwiązaniu stosunku pracy. Pismo syndyka lub likwidatora powinno
zawierać pouczenie w tej sprawie. Pracownikowi, z którym rozwiązano stosunek
pracy, przysługuje, niezależnie od odprawy przewidzianej w art. 8, dodatkowo
odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. 2. Rozwiązanie stosunku pracy w trybie, o którym mowa w ust.1, traktuje się jak
rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem dokonanym przez zakład pracy z
przyczyn dotyczących zakładu pracy. 3. O zamiarze rozwiązania stosunku pracy w trybie określonym w ust. 1 syndyk lub
likwidator zawiadamia na piśmie zakładową organizację związkową, która może
w ciągu 5 dni od otrzymania zawiadomienia zgłosić na piśmie opinię w tej spra-
wie.
03-06-10 4. Przy rozwiązywaniu stosunków pracy w trybie określonym w ust. 1 i 2 nie stosuje
się przepisów art. 2-4. 5. Wszelkie niezaspokojone należności pracownicze podlegają zaspokojeniu w trybie
i na zasadach przewidzianych odrębnymi przepisami, z tym że syndyk lub likwi-
dator z urzędu uwzględnia te należności w wykazie wierzytelności do upadłego
lub likwidowanego zakładu pracy.
Art. 8.24 orzeczenia
1. Pracownikowi, z którym został rozwiązany stosunek pracy z przyczyn, o których
mowa w art. 1, przysługuje odprawa pieniężna. [2. Odprawa pieniężna przysługuje w wysokości:
1)
jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik przepracował łącznie
mniej niż 10 lat,
2)
dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik przepracował łącznie 10
lat, lecz mniej niż 20 lat,
3)
trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik przepracował łącznie 20
lat i więcej.
Odprawę pieniężną ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu
ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Wydatki z tego tytułu są po-
krywane ze środków zakładu pracy.] <2. Odprawa pieniężna przysługuje w wysokości:
1)
jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik przepracował u danego pracodawcy mniej niż 2 lata,
nowe brzmienie ust. 2
i zmiana w pkt 4 w
2)
dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik przepracował u da-
ust. 3 w art. 8 wcho-
nego pracodawcy 2 i więcej lat, jednak nie więcej niż 8 lat,
dzą w życie z dn.
3)
trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik przepracował u da- 1.07.2003 r. (Dz.U. nego pracodawcy ponad 8 lat. 2002 r. Nr 135, poz.
1146)
Odprawę pieniężną ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu
ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Przepis art. 36 § 11 Ko-
deksu pracy stosuje się odpowiednio.> 2a. Wysokość odprawy nie może przekraczać kwoty 15-krotnego minimalnego wy-
nagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedzającego rok, w
którym rozwiązano stosunek pracy, ustalanego na podstawie odrębnych przepi-
sów. 3. Odprawa pieniężna nie przysługuje jednak pracownikowi:
2)
który do dnia rozwiązania stosunku pracy przyjął propozycję zatrudnienia w zakładzie pracy przejmującym w całości lub w części mienie dotychczas zatrudniającego go zakładu albo w zakładzie pracy powstałym w wyniku takiego przejęcia,
3)
który po rozwiązaniu stosunku pracy rozpoczyna działalność gospodarczą na własny rachunek lub w ramach spółki albo spółdzielni w związku z pkt 1 w ust. 3 w art. 8 przejęciem określonych składników mienia ruchomego lub nieruchomego skreślony zakładu pracy; dotyczy to także pracownika, który w chwili rozwiązania stosunku pracy jest wspólnikiem w spółce lub członkiem spółdzielni dokonującej takiego przejęcia, 03-06-10
4)
[zatrudnionemu w niepełnym wymiarze czasu pracy i otrzymującemu emeryturę lub rentę albo zatrudnionemu] <który nabył prawo do emerytury lub renty albo który jest zatrudniony> w innym zakładzie pracy w pełnym wymiarze czasu pracy lub w kilku zakładach pracy łącznie w pełnym wymiarze czasu pracy,
5)
prowadzącemu działalność gospodarczą na własny rachunek,
6)
prowadzącemu gospodarstwo rolne o powierzchni użytków rolnych powyżej 5 ha przeliczeniowych albo gospodarstwo stanowiące dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych, z którego wyso-
ust. 4 w art. 8 skre-
kość podatku rolnego przekracza wysokość podatku z 5 ha przeliczenio-
ślony z dn. 1.07.2003
wych.
r. (Dz.U. 2003 r. Nr
90, poz. 844)
[4. W razie zbiegu prawa do odprawy przewidzianej w ust. 1 i jednorazowej odpra-
wy pieniężnej w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności
do pracy, pracownikowi przysługuje jedna, korzystniejsza dla niego odprawa.]
Art. 9.
ust. 5 i 6 w art. 8
Wypłata odprawy pieniężnej pracownikom, z którymi zakład pracy rozwiązuje sto- skreślony sunki pracy z przyczyn określonych w art. 1 ust. 1 i 2, w czasie korzystania z urlopu lub w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy albo nieświadczenia pracy na podstawie odrębnych przepisów, następuje na zasadach dotyczących ogółu pracowników objętych zwolnieniem.
Art. 10.27 orzeczeń
1. Przepisy ustawy, z wyjątkiem art. 2-4, mają odpowiednie zastosowanie także w
razie podejmowania przez kierownika zakładu pracy indywidualnych decyzji o
zmiana w ust. 1 w
zwalnianiu pracowników z przyczyn wymienionych w art. 1 ust. 1, jeżeli przy-
art. 10 wchodzi w
czyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający rozwiązanie stosunku pracy,
życie z dn. 1.07.2003
a zwolnienia w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące [obejmują nie więcej niż
r. (Dz.U. 2002 r. Nr
10% załogi w zakładach pracy zatrudniających do 1000 pracowników lub nie 135, poz. 1146)
więcej niż 100 pracowników w zakładach pracy zatrudniających powyżej 1000
pracowników] <obejmują mniejszą liczbę pracowników niż określona w art.
1 ust. 1>, z zastrzeżeniem przepisów ust. 2-5. 2. Przy wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy, a także warunków pracy i
płacy, przepisy art. 38 Kodeksu pracy mają zastosowanie, z zastrzeżeniem prze-
pisów ust. 3. 3. Rozwiązanie stosunku pracy w drodze wypowiedzenia z pracownikami, których
stosunek pracy podlega szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub roz-
wiązaniem z mocy przepisów Kodeksu pracy lub przepisów szczególnych, może
nastąpić pod warunkiem niezgłoszenia sprzeciwu przez zakładową organizację
związkową w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia o zamierzonym
wypowiedzeniu. W razie niezgłoszenia sprzeciwu w tym terminie przez organi-
zację związkową, kierownik zakładu pracy podejmuje decyzję w sprawie roz-
wiązania stosunku pracy. 4. Pracownikom, o których mowa w ust. 3, kierownik zakładu pracy może wypo-
wiedzieć warunki pracy i płacy, jeżeli z przyczyn określonych w art. 1 ust. 1 nie
jest możliwe dalsze ich zatrudnianie na dotychczasowych stanowiskach pracy. 5. Jeżeli w wyniku wypowiedzenia warunków pracy i płacy następuje obniżenie
wynagrodzenia pracowników, o których mowa w ust. 4, uprawnienie do dodatku
03-06-10
wyrównawczego przysługuje w zakresie i na zasadach przewidzianych w art. 5
ust. 4 i w art. 6.
Art. 10a.1 orzeczenie
Przepisów art.10 nie stosuje się do pracowników będących posłami, senatorami lub radnymi w okresie, w którym ich stosunek pracy podlega szczególnej ochronie.
art. 14 i 15 skreślony
Art. 11.4 orzeczenia
Przepisy ustawy stosuje się odpowiednio w razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn określonych w art. 1 ust. 1 i 2 na mocy porozumienia stron.
Art. 12.13 orzeczeń
Zakład pracy powinien ponownie zatrudnić pracownika, z którym rozwiązał stosunek pracy z przyczyn określonych w art. 1 ust. 1, w razie ponownego zatrudniania pracowników w tej samej grupie zawodowej, jeżeli pracownik zgłosi zamiar powrotu do zakładu pracy w ciągu roku od rozwiązania stosunku pracy.
Art. 13.2 orzeczenia
Do nieuzasadnionych lub niezgodnych z prawem wypowiedzeń umów o pracę mają
art. 18-22 pominięte -
odpowiednie zastosowanie przepisy oddziału 4 rozdziału II działu drugiego Kodeksu tekst w obwieszczepracy. niu
Art. 16.
Przepisy ustawy nie naruszają uprawnień samorządu załogi, wynikających z przepisów odrębnych.
Art. 17.2 orzeczenia
Przepisów ustawy nie stosuje się do pracowników zatrudnionych na podstawie mianowania. Jednakże pracownikom tym przysługuje odprawa, przewidziana w art. 8, w razie rozwiązania stosunku pracy w okolicznościach, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 2, jeżeli przepisy regulujące ich prawa i obowiązki nie przewidują żadnych świadczeń z tego tytułu.
Art. 23.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
03-06-10