Rozdział 1

Przepisy ogólne Art. 1. § 1. Notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowią- zane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych). § 2. W wypadkach określonych w ustawie czynności notarialnych może dokony- wać również asesor notarialny zatrudniony w kancelarii notarialnej. Art. 2. § 1. Notariusz w zakresie swoich uprawnień, o których mowa w art. 1, działa jako osoba zaufania publicznego, korzystając z ochrony przysługującej funkcjona- riuszom publicznym. § 2. Czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają cha- rakter dokumentu urzędowego. § 3. Czynności notarialnych dokonuje się w języku polskim. Na żądanie strony no- tariusz może dokonać dodatkowo tej czynności w języku obcym, wykorzystu- jąc własną znajomość języka obcego wykazaną w sposób określony dla tłuma- czy przysięgłych lub korzystając z pomocy tłumacza przysięgłego. Art. 3. § 1. Czynności notarialnych notariusz dokonuje w kancelarii notarialnej, zwanej dalej „kancelarią”. § 2. Czynność notarialna może być dokonana także w innym miejscu, jeżeli prze- mawia za tym charakter czynności lub szczególne okoliczności. Art. 4. § 1. Notariusz może prowadzić tylko jedną kancelarię. § 2. Notariusz zatrudnia pracowników kancelarii oraz zapewnia warunki lokalowe i wyposażenie kancelarii, stosowne dla notariatu. § 3. Kilku notariuszy może prowadzić jedną kancelarię na zasadach spółki cywilnej lub partnerskiej. W takim jednak wypadku każdy z notariuszy dokonuje czy- ności notarialnych we własnym imieniu i ponosi odpowiedzialność za czynno- ści przez siebie dokonane. Art. 5. § 1. Notariuszowi za dokonanie czynności notarialnych przysługuje wynagrodzenie określone na podstawie umowy ze stronami czynności, nie wyższe niż mak- symalne stawki taksy notarialnej właściwe dla danej czynności. § 2. Wynagrodzenie, o którym mowa w § 1, nie obejmuje kosztów przejazdu i in- nych niezbędnych wydatków, poniesionych przez notariusza w związku z do- konaniem czynności. § 3. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, określi, w drodze rozporządzenia, maksymalne stawki taksy notarialnej za czynności notarialne, o których mowa w § 1, oraz maksymalne kwoty, o które może być zwiększone wynagrodzenie za dokonanie czynności notarialnych poza kancelarią notarialną, mając na względzie wartość przedmiotu i rodzaj czynności notarialnej, stopień jej zawiłości, nakład pracy notariusza, czas przeznaczony na dokonanie czynności oraz interes społeczny gwarantujący na- leżyty dostęp do czynności notarialnych w obrocie cywilnoprawnym, a także uwzględniając, że maksymalna stawka za czynność notarialną nie może prze- kroczyć sześciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim roku, ogłaszanego do celów emerytal- nych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, stosowanego poczynając od drugiego kwartału każdego roku przez okres jednego roku. Art. 6. § 1. Jeżeli strona czynności notarialnej nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść żądanego przez notariusza wynagro- dzenia, może wystąpić z wnioskiem do sądu rejonowego właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania o zwolnienie w całości lub w części od ponoszenia tego wynagrodzenia. § 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do osoby prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na ponoszenie wynagrodzenia żądanego przez notariu- sza. § 3. Sąd po ustaleniu, że zachodzi potrzeba dokonania czynności notarialnej, uwzględnia wniosek i wyznacza notariusza do dokonania żądanej przez stronę czynności notarialnej. § 4. Za stronę zwolnioną od ponoszenia wynagrodzenia za dokonaną czynność no- tarialną wynagrodzenie ponosi Skarb Państwa. Wynagrodzenie przyznaje nota- riuszowi, na jego wniosek, sąd, który wyznaczył notariusza, na podstawie tak- sy, o której mowa w art. 5. § 5. Do rozpoznania wniosku, o którym mowa w § 1, oraz przyznania notariuszowi wynagrodzenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postę- powaniu nieprocesowym, z uwzględnieniem przepisów o zwolnieniu od kosz- tów sądowych. Art. 7. § 1. Notariusz jako płatnik na podstawie odrębnych przepisów pobiera podatki. § 2. Jeżeli wniosek o wpis do księgi wieczystej, o którym mowa w art. 92 § 4, pod- lega opłacie sądowej, notariusz pobiera od wnioskodawców tę opłatę i zazna- cza w akcie notarialnym wysokość pobranej opłaty sądowej. Notariusz obo- wiązany jest uzależnić sporządzenie aktu notarialnego od uprzedniego uisz- czenia przez strony należnej opłaty sądowej. Pobraną opłatę sądową notariusz przekazuje właściwemu sądowi rejonowemu. § 2¹. Jeżeli wnioskodawca, o którym mowa w § 2, został zwolniony od kosztów sądowych od wniosku o dokonanie wpisu do księgi wieczystej, notariusz obowiązany jest zaznaczyć w akcie notarialnym, że opłata sądowa nie została pobrana i, załączyć do wypisu aktu notarialnego przesyłanego do sądu w try- bie art. 92 § 4 prawomocne postanowienie sądu w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. W takim wypadku przepisu § 2 nie stosuje się. § 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób pobierania i uiszczania oraz sposób i termin przekazywania sądom, a także zwrotu należ- ności, o których mowa w § 2, oraz sposób prowadzenia ich ewidencji. Art. 8. Notariusz używa pieczęci urzędowej z wizerunkiem orła. Art. 9. § 1. Minister Sprawiedliwości prowadzi rejestr kancelarii. § 2. Minister Sprawiedliwości do dnia 31 stycznia każdego roku ogłasza w formie obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” wykaz zarejestrowanych kancelarii.

Rozdział 2

Powoływanie i odwoływanie notariuszy Art. 10. § 1. Notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedli- wości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właści- wej izby notarialnej. § 2. Niewyrażenie opinii, o której mowa w § 1, w ciągu 60 dni od dnia otrzymania wniosku Ministra Sprawiedliwości, uważane jest za wyrażenie opinii pozy- tywnej. § 3. Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymo- gów, o których mowa w art. 11-13. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wnio- sek. Art. 11. Notariuszem może być powołany ten, kto: 1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta w pełni z praw cywilnych i obywa- telskich, 2) jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, 3) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał ty- tuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej, 4) odbył aplikację notarialną, 5) złożył egzamin notarialny, 6) pracował w charakterze asesora notarialnego co najmniej 3 lata, 7) ukończył 26 lat. Art. 12. § 1. Wymagania, o których mowa w art. 11 pkt 4-6, nie dotyczą: 1) profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych, 2) osób, które zajmowały stanowisko sędziego lub prokuratora, 3) osób, które wykonywały zawód adwokata lub radcy prawnego przez okres co najmniej 3 lat, 4) osób, które co najmniej przez trzy lata zajmowały stanowisko radcy Proku- ratorii Generalnej Skarbu Państwa. § 2. Do złożenia egzaminu notarialnego przed komisją, o której mowa w art. 71b § 1, bez obowiązku odbycia aplikacji notarialnej, mogą przystąpić: 1) doktorzy nauk prawnych, 2) osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych były zatrudnione na podstawie umowy o pracę na stanowiskach związanych ze stosowaniem lub tworzeniem prawa przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 8 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu notarialne- go, 3) osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych wykonywały oso- biście, w sposób ciągły na podstawie umów, do których stosuje się przepisy o zleceniu, usługi polegające na stosowaniu lub tworzeniu prawa przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 8 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu notarialnego, 4) osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych prowadziły, przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 8 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu notarialnego, działalność gospodar- czą wpisaną do Ewidencji Działalności Gospodarczej, jeżeli przedmiot tej działalności obejmował świadczenie pomocy prawnej, w rozumieniu ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, z późn. zm.¹⁾) lub ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach praw- nych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, z późn. zm.²⁾), pkt 2-4 niezgodne z Konstytucją - wyrok TK (Dz.U. z 2008 r. Nr 57, poz. 348). 5) osoby, które pracowały przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuż- szym niż 8 lat, na stanowisku referendarza sądowego lub asystenta sędzie- go, 6) osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub rad- cowski w zakresie, w którym ustawowo określony przedmiot zdanego przez nich egzaminu jest różny od zakresu prawa określonego w art. 71b § 3. § 3. Pięcioletni okres zatrudnienia w ramach stosunku pracy, o którym mowa w § 2 pkt 2, ustala się jako sumę okresów pracy obliczonych z zachowaniem propor- cjonalności ich wymiaru. § 3 niezgodny z Konstytucją - wyrok TK (Dz.U. z 2008 r. Nr 57, poz. 348). § 4. Osoby, o których mowa w § 2, muszą spełniać wymagania przewidziane w art. 11 pkt 1-3 i 7. Art. 13. Wniosek, o którym mowa w art. 10 § 1, powinien zawierać dane o kwalifikacjach osoby zainteresowanej, wymienionej w art. 11 lub 12 § 1, oraz wskazywać lokal przewidywany do prowadzenia kancelarii i termin jej uruchomienia. Do wniosku osoba zainteresowana obowiązana jest dołączyć informację o niekaralności z Krajo- wego Rejestru Karnego, opatrzoną datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed jej złoże- niem, oraz – w przypadku osoby urodzonej przed dniem 1 sierpnia 1972 r. – oświad- czenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujaw- nianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. Nr 218, poz. 1592 i Nr 249, poz. 1832 oraz z 2007 r. Nr 25, poz. 162) albo informację, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy. Art. 14. § 1. Notariusz jest obowiązany w ciągu 2 miesięcy od zawiadomienia o powołaniu uruchomić kancelarię i zgłosić o tym Ministrowi Sprawiedliwości. § 2. W razie nieuruchomienia kancelarii w terminie, o którym mowa w § 1, powo- łanie traci moc; okoliczność tę stwierdza Minister Sprawiedliwości. Art. 15. § 1. Przy powołaniu notariusz składa wobec Ministra Sprawiedliwości ślubowanie według następującej roty: „Ślubuję uroczyście jako notariusz powierzone mi obowiązki wypełniać zgodnie z prawem i sumieniem, dochować tajemnicy państwowej i zawo- dowej, w postępowaniu swym kierować się zasadami godności, honoru i uczciwości.” § 2. Minister Sprawiedliwości może upoważnić prezesa właściwego sądu apelacyj- nego do przyjęcia ślubowania. Art. 16. § 1. Minister Sprawiedliwości odwołuje notariusza, jeżeli notariusz: 1) zrezygnował z prowadzenia kancelarii, 2) z powodu choroby lub ułomności został orzeczeniem komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia³⁾ uznany za trwale niezdolnego do pełnie- nia obowiązków notariusza lub bez uzasadnionej przyczyny odmówił pod- dania się takiemu badaniu, mimo zalecenia rady właściwej izby notarialnej, 2a) ukończył 70 lat, 3) (uchylony), 4) został pozbawiony prawa prowadzenia kancelarii orzeczeniem sądu dyscy- plinarnego, [4a) złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, stwierdzone prawo- mocnym orzeczeniem sądu,] pkt 4a niezgodny z Konstytucją - wyrok TK (Dz.U. z 2007 r. Nr 85, poz. 571) 5) utracił z mocy wyroku sądowego prawa publiczne lub prawo wykonywania zawodu notariusza. § 2. Odwołanie notariusza z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 2 następuje po uprzednim wysłuchaniu notariusza, chyba że nie jest to możliwe. § 3. Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza, który uzyskał dwie ujem- ne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego lub właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Od- wołanie następuje po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej, wydanej na wniosek Ministra Sprawiedliwości, w terminie miesiąca od daty wpływu wniosku. § 4. Niewydanie przez radę właściwej izby notarialnej opinii w terminie, o którym mowa w § 3, nie wstrzymuje wydania decyzji.

Rozdział 3

Obowiązki i prawa notariuszy Art. 17. Notariusz jest obowiązany postępować zgodnie ze złożonym ślubowaniem oraz stale podnosić kwalifikacje zawodowe. Art. 18. § 1. Notariusz jest obowiązany zachować w tajemnicy okoliczności sprawy, o któ- rych powziął wiadomość ze względu na wykonywane czynności notarialne. § 2. Obowiązek zachowania tajemnicy trwa także po odwołaniu notariusza. § 3. Obowiązek zachowania tajemnicy ustaje, gdy notariusz składa zeznania jako świadek przed sądem, chyba że ujawnienie tajemnicy zagraża dobru państwa albo ważnemu interesowi prywatnemu. W tych wypadkach od obowiązku za- chowania tajemnicy może zwolnić notariusza Minister Sprawiedliwości. § 4. Obowiązek zachowania tajemnicy nie dotyczy informacji udostępnianych na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1505 oraz z 2004 r. Nr 62, poz. 577) - w zakresie określonym tymi przepisami. Art. 19. § 1. Notariusz nie może podejmować zatrudnienia bez uzyskania uprzedniej zgody rady właściwej izby notarialnej, z wyjątkiem zatrudnienia w charakterze pra- cownika naukowo-dydaktycznego, dydaktycznego lub naukowego, chyba że wykonywanie tego zatrudnienia przeszkadza w pełnieniu jego obowiązków. § 2. Notariuszowi nie wolno także podejmować zajęcia, które by przeszkadzało w pełnieniu obowiązków albo mogło uchybiać powadze wykonywanego zawodu. Nie wolno mu w szczególności zajmować się handlem, przemysłem, pośred- nictwem i doradztwem w interesach. § 3. O zamiarze podjęcia zatrudnienia lub zajęcia notariusz jest obowiązany zawia- domić prezesa rady właściwej izby notarialnej. Rada rozstrzyga, czy podjęcie zatrudnienia lub zajęcia nie uchybia obowiązkom notariusza albo powadze wykonywanego zawodu. Jeżeli rada nie wyrazi zgody na zatrudnienie lub za- jęcie, o których mowa w § 1 i 2, sprawę, na wniosek notariusza, rozstrzyga Krajowa Rada Notarialna, której decyzja jest ostateczna. Art. 19a. Notariusz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 1 § 1. Art. 19b. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej oraz Polskiej Izby Ubezpieczeń, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres ubezpie- czenia obowiązkowego, o którym mowa w art. 19a, termin powstania obowiązku ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc w szczególności pod uwa- gę specyfikę wykonywanego zawodu oraz zakres realizowanych zadań. Art. 19c. Rada izby notarialnej właściwej ze względu na siedzibę kancelarii notarialnej jest obowiązana do przeprowadzania kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 19a. Spełnienie tego obowiązku ustala się na podstawie okazanej przez notariusza polisy lub innego dokumentu ubezpieczenia, potwierdzającego zawarcie umowy tego ubezpieczenia, wystawionego przez zakład ubezpieczeń. Art. 19d. Minister Sprawiedliwości nadzoruje wykonywanie przez rady izb notarialnych zadań określonych w art. 19c. Prezesi rad izb notarialnych obowiązani są do składania Mi- nistrowi Sprawiedliwości raz w roku, w terminie do dnia 15 marca, sprawozdań z kontroli przeprowadzonych w poprzednim roku kalendarzowym. Art. 20. § 1. Kancelaria powinna być czynna w dniach powszednich co najmniej 6 godzin dziennie. § 2. Rada właściwej izby notarialnej może ustalić 1 dzień powszedni tygodnia jako wolny za przepracowaną sobotę. § 3. W wypadkach niecierpiących zwłoki albo szczególnych potrzeb kancelaria może być czynna także w niedziele i święta. Art. 21. § 1. Jeżeli notariusz nie może pełnić swych obowiązków, wyznacza na ten czas za- stępcę spośród asesorów notarialnych własnej kancelarii, informując o tym prezesa rady izby, lub spośród asesorów notarialnych innej kancelarii objętej właściwością izby notarialnej, w porozumieniu z prezesem rady danej izby. § 2. (uchylony). § 3. Jeżeli z powodu nieobecności notariusza wynikłej z nieprzewidzianych przy- czyn notariusz nie pozostawił w kancelarii zastępcy na czas swej nieobecności, zastępcę wyznacza prezes rady właściwej izby notarialnej. § 4. W wypadkach, o których mowa w § 1 i 3, zastępcą notariusza może być wy- znaczony także notariusz emerytowany. Art. 22. W wypadku zaprzestania prowadzenia kancelarii przez notariusza z innych powo- dów niż jego śmierć lub zawieszenia go w czynnościach, rada izby notarialnej może wyznaczyć czasowo do pełnienia obowiązków notariusza zastępcę spośród asesorów notarialnych danej izby. Art. 23. Notariusze opłacają, na potrzeby organów samorządu notarialnego, składki mie- sięczne, których wysokość ustala corocznie Krajowa Rada Notarialna. Ponadto, sto- sownie do uchwał właściwych izb notarialnych, notariusze opłacają składki na inne określone cele. Art. 24. W zakresie ubezpieczeń społecznych do notariuszy i członków ich rodzin stosuje się przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność go- spodarczą.

Rozdział 4

Samorząd notarialny Art. 26. § 1. Notariusze tworzą samorząd notarialny. § 2. Samorząd notarialny obejmuje izby notarialne i Krajową Radę Notarialną. § 3. Izby notarialne i Krajowa Rada Notarialna posiadają osobowość prawną. Art. 27. Organami izby notarialnej są: 1) walne zgromadzenie notariuszy izby, 2) rada izby notarialnej. Art. 28. § 1. Izbę notarialną stanowią notariusze prowadzący kancelarię w okręgu sądu ape- lacyjnego. § 2. Siedzibą izby notarialnej jest siedziba sądu apelacyjnego. Art. 29. § 1. Walne zgromadzenia notariuszy izby notarialnej są zwyczajne lub nadzwy- czajne. § 2. Zwyczajne walne zgromadzenie notariuszy zwołuje, w pierwszym kwartale każdego roku, rada izby notarialnej. Nadzwyczajne walne zgromadzenie może być zwołane z inicjatywy Ministra Sprawiedliwości, na podstawie uchwały ra- dy albo na wniosek co najmniej 1/5 ogólnej liczby notariuszy wchodzących w skład izby. § 3. W walnym zgromadzeniu jest obowiązany uczestniczyć każdy notariusz nale- żący do danej izby. Art. 30. § 1. Do zakresu działania walnego zgromadzenia notariuszy izby notarialnej nale- ży: 1) wybór prezesa i wiceprezesa oraz pozostałych członków rady izby notarial- nej, 2) wybór członka Krajowej Rady Notarialnej, 3) wybór notariuszy do sądów dyscyplinarnych oraz rzecznika dyscyplinarne- go, 4) zatwierdzenie sprawozdania rocznego i zamknięcia okresu rachunkowego, przedstawionego przez radę izby notarialnej, 5) uchwalenie budżetu, 6) ustalenie składek na określone cele, 7) załatwianie innych spraw w zakresie działania notariatu. § 2. Walne zgromadzenie notariuszy uchwala regulamin swego działania. Art. 31. § 1. Rozstrzygnięcia walnego zgromadzenia zapadają w formie uchwał. § 2. Uchwały walnego zgromadzenia notariuszy izby notarialnej są podejmowane zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy członków izby. § 3. Wybory odbywają się w głosowaniu tajnym, z wyjątkiem wyboru przewodni- czącego zgromadzenia. Art. 32. § 1. Rada izby notarialnej działa w siedzibie izby i oprócz prezesa oraz wiceprezesa składa się z: 1) 5 członków w izbach liczących do 100 notariuszy, 2) 7 członków w izbach liczących od 101 do 200 notariuszy, 3) 9 członków w izbach liczących ponad 200 notariuszy. § 2. Kadencja rady trwa 3 lata. § 3. Prezes i wiceprezes nie mogą sprawować tych samych funkcji więcej niż dwie, następujące bezpośrednio po sobie, pełne kadencje. Art. 33. Rada izby notarialnej na pierwszym posiedzeniu dokonuje podziału czynności mię- dzy swych członków, jak również uchwala regulamin wewnętrznego urzędowania rady. Art. 34. § 1. Prezes rady izby notarialnej reprezentuje radę, kieruje jej pracami, przewodni- czy na posiedzeniach i wykonuje uchwały rady. W razie nieobecności prezesa, jego obowiązki wykonuje wiceprezes rady. § 2. Do składania oświadczeń woli w sprawach majątkowych wymagane jest współdziałanie dwóch członków rady, w tym prezesa lub wiceprezesa. Art. 35. Do zakresu działania rady izby notarialnej należy: 1) opiniowanie wniosków w przedmiocie powoływania i odwoływania notariu- szy i asesorów notarialnych, 2) nadzór nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, asesorów i apli- kantów notarialnych oraz nad przestrzeganiem przez nich powagi i godności notariusza, 2a) nadzór nad wykonaniem obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w art. 19a, 3) organizowanie szkolenia aplikantów notarialnych, 4) zarząd i rozporządzanie majątkiem izby, 5) zwoływanie walnych zgromadzeń notariuszy izby i wykonywanie uchwał tych zgromadzeń, 6) prowadzenie wykazów notariuszy, asesorów i aplikantów notarialnych izby, 7) wykonywanie innych czynności przewidzianych prawem. Art. 36. § 1. Do ważności uchwał rady izby notarialnej jest wymagana obecność co naj- mniej połowy jej członków. § 2. Uchwały rady zapadają zwykłą większością głosów, przy czym w razie równej liczby głosów decyduje głos prezesa rady. Art. 37. Rada izby notarialnej przedstawia każdego roku Krajowej Radzie Notarialnej wykaz asesorów i aplikantów notarialnych izby. Art. 38. Krajowa Rada Notarialna jest reprezentantem notariatu. Art. 39. § 1. Krajowa Rada Notarialna składa się z notariuszy wybranych przez walne zgromadzenia notariuszy izb notarialnych. § 2. Prezesem Krajowej Rady Notarialnej jest notariusz, wybrany w drodze tajnego głosowania spośród jej członków. § 3. Kadencja Krajowej Rady Notarialnej trwa 3 lata. § 4. Do członka Krajowej Rady Notarialnej przepis art. 32 § 3 stosuje się odpo- wiednio. Art. 40. § 1. Do zakresu działania Krajowej Rady Notarialnej należy w szczególności: 1) uchwalanie regulaminu wewnętrznego urzędowania kancelarii, 2) przedstawianie opinii i propozycji w sprawach: a) taksy notarialnej, b) zmian przepisów dotyczących funkcjonowania notariatu, 3) współpraca z notariatami innych państw, 4) wyrażanie stanowiska w sprawach przedstawionych przez Ministra Spra- wiedliwości lub inne organy samorządu notarialnego, 5) wybór spośród członków rady rzecznika dyscyplinarnego, 6) uchwalanie regulaminu swego urzędowania, 7) wypowiadanie się w sprawie zasad etyki zawodowej notariuszy, 8) ustalanie wysokości składek miesięcznych notariuszy na potrzeby samorzą- du notarialnego oraz zasad ich wydatkowania, 8a) uchwalanie zasad zwalniania aplikantów od ponoszenia w całości lub w czę- ści opłaty rocznej, a także odraczania jej płatności lub rozkładania jej na ra- ty, 9) ustalanie programu aplikacji notarialnej oraz nadzór nad szkoleniem apli- kantów, 10) ustalanie zasad i trybu zwoływania kongresu notariuszy. § 2. Krajowa Rada Notarialna składa Ministrowi Sprawiedliwości raz w roku ocenę stanu notariatu. § 3. Do Krajowej Rady Notarialnej stosuje się odpowiednio przepis art. 34 § 2. Art. 41. Krajowa Rada Notarialna może zwołać kongres notariuszy w celu zasięgnięcia opinii w istotnych sprawach notariatu.

Rozdział 5

Nadzór nad notariatem i odpowiedzialność notariuszy za szkody Art. 42. § 1. Nadzór nad działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego spra- wuje Minister Sprawiedliwości osobiście, za pośrednictwem prezesów sądów apelacyjnych lub sądów wojewódzkich⁴⁾ albo przez wyznaczone osoby. § 2. Minister Sprawiedliwości, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowo tryb wykonywania nadzoru, o którym mowa w § 1. Art. 43. § 1. Minister Sprawiedliwości może zatrudnić notariusza, za jego zgodą, w Mini- sterstwie Sprawiedliwości, sądzie apelacyjnym lub sądzie wojewódzkim⁴⁾ do wykonywania czynności nadzoru nad działalnością notariuszy i organami sa- morządu notarialnego. § 2. Do notariusza, o którym mowa w § 1, stosuje się przepisy ustawy o pracowni- kach urzędów państwowych. § 3. W okresie zatrudnienia w Ministerstwie Sprawiedliwości, sądzie apelacyjnym lub sądzie wojewódzkim⁴⁾ prawo notariusza do prowadzenia kancelarii nota- rialnej ulega zawieszeniu. § 4. Minister Sprawiedliwości, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, może, na wniosek notariusza, zawiesić prawo notariusza do prowadzenia kancelarii w razie podjęcia przez niego innego zatrudnienia lub wykonywania funkcji pu- blicznej. Art. 44. § 1. Nadzór nad notariuszami na obszarze właściwości izby notarialnej wykonuje również rada izby przez swoich członków lub przez wyznaczonych w tym celu notariuszy niebędących członkami rady albo emerytowanych notariuszy. § 2. W ramach nadzoru, o którym mowa w § 1, w każdej kancelarii przeprowadza się wizytację co najmniej raz na 3 lata. § 3. Z wizytacji sporządza się protokół. Rada izby notarialnej ocenia wyniki wizy- tacji i przedstawia - w ciągu 2 miesięcy od wizytacji - odpis protokołu Mini- strowi Sprawiedliwości, zawiadamiając go równocześnie o środkach podjętych w celu usunięcia stwierdzonych uchybień. Art. 45. Osoby powołane do nadzoru mają prawo wglądu w czynności notarialne, badania ich zgodności z prawem, a także mogą żądać wyjaśnień oraz zarządzać usunięcie uchy- bień i usterek, a w razie dostrzeżenia naruszenia przez notariusza jego obowiązków - żądać wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Art. 46. Organy samorządu notarialnego przesyłają Ministrowi Sprawiedliwości uchwały, a także protokoły walnych zgromadzeń notariuszy oraz sprawozdania roczne wraz z bilansami - w terminie 14 dni od ich powzięcia lub sporządzenia. Art. 47. § 1. Minister Sprawiedliwości zwraca się do Sądu Najwyższego o uchylenie sprzecznych z prawem uchwał organu samorządu notarialnego w terminie 3 miesięcy od dnia ich doręczenia. Jeżeli zaskarżona uchwała rażąco narusza prawo, termin ten wynosi 6 miesięcy. § 2. Sąd Najwyższy utrzymuje zaskarżoną uchwałę w mocy lub uchyla uchwałę i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania właściwemu organowi samo- rządu, ustalając wytyczne co do sposobu jej załatwienia. Skargę spóźnioną Sąd Najwyższy pozostawia bez rozpoznania. Art. 48. Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do organów samorządu notarialnego o podjęcie uchwały w określonej sprawie należącej do właściwości tych organów. Uchwała powinna być podjęta w terminie 1 miesiąca. Art. 49. Notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czyn- ności notarialnych na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym, z uwzględnie- niem szczególnej staranności, do jakiej jest obowiązany przy wykonywaniu tych czynności.

Rozdział 6

Odpowiedzialność dyscyplinarna Art. 50. Notariusz odpowiada dyscyplinarnie za przewinienia zawodowe, w tym za oczywistą i rażącą obrazę przepisów prawnych, uchybienia powadze lub godności zawodu, jak również za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mo- wa w art. 19a, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 19b. Art. 51. § 1. Karami dyscyplinarnymi są: 1) upomnienie, 2) nagana, 3) kara pieniężna do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, nie niższa od połowy tego wy- nagrodzenia, 4) pozbawienie prawa prowadzenia kancelarii. § 2. Wymierzenie kary nagany lub kary pieniężnej pociąga za sobą niemożność udziału ukaranego w organach samorządu notarialnego i w sądzie dyscyplinar- nym przez okres 3 lat. § 3. Kary pieniężne wpływają na rzecz Skarbu Państwa. Art. 52. § 1. Po upływie 3 lat od chwili czynu nie można wszcząć postępowania dyscypli- narnego, a w razie wszczęcia - ulega ono umorzeniu. § 2. Jeżeli jednak czyn zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie dyscypli- narne nie może nastąpić wcześniej niż przedawnienie przewidziane w przepi- sach Kodeksu karnego. Art. 53. § 1. Do orzekania w sprawach dyscyplinarnych są powołane sądy dyscyplinarne: 1) w pierwszej instancji - sądy dyscyplinarne izb notarialnych, 2) w drugiej instancji - Wyższy Sąd Dyscyplinarny. § 2. Członków sądów dyscyplinarnych wybierają na trzyletnią kadencję poszcze- gólne walne zgromadzenia notariuszy izb notarialnych. § 3. Ogólną liczbę członków sądów dyscyplinarnych oraz liczbę członków tych są- dów wybieranych przez poszczególne walne zgromadzenia notariuszy izb no- tarialnych określa Krajowa Rada Notarialna. § 4. Przewodniczących sądów dyscyplinarnych i ich zastępców wybierają spośród siebie członkowie tych sądów. Art. 54. § 1. Sąd dyscyplinarny orzeka w składzie 3 członków, a Wyższy Sąd Dyscyplinar- ny w składzie 5 członków. W składzie orzekającym w drugiej instancji nie może brać udziału członek sądu, który brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. § 2. Skład orzekający wyznacza przewodniczący sądu dyscyplinarnego. Art. 55. Rzecznikami sądów dyscyplinarnych izb oraz Wyższego Sądu Dyscyplinarnego są notariusze wybrani odpowiednio przez walne zgromadzenia notariuszy i Krajową Radę Notarialną. Art. 56. Obwiniony może ustanowić obrońcę spośród notariuszy lub adwokatów. Art. 57. § 1. Postępowanie dyscyplinarne toczy się z wyłączeniem jawności. Na rozprawie mogą być obecni notariusze. § 2. Protokolantem może być notariusz lub asesor notarialny wyznaczony przez przewodniczącego sądu dyscyplinarnego. Art. 57a. Ministrowi Sprawiedliwości oraz osobom przez niego upoważnionym przysługuje w każdym stadium postępowania dyscyplinarnego prawo wglądu do akt i żądania informacji o wynikach tego postępowania, jak również prawo żądania akt sprawy. Art. 58. Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego mogą zgłosić Minister Spra- wiedliwości lub rada właściwej izby notarialnej po wstępnym wyjaśnieniu okolicz- ności koniecznych do ustalenia znamion czynu zarzuconego obwinionemu oraz zło- żeniu wyjaśnień przez obwinionego, chyba że złożenie tych wyjaśnień nie jest moż- liwe. Art. 59. § 1. Po otrzymaniu wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przewod- niczący sądu wyznacza termin rozprawy i zawiadamia o nim rzecznika dyscy- plinarnego, obwinionego oraz obrońcę, a w razie potrzeby wzywa świadków i biegłych. § 2. Postępowanie dyscyplinarne w pierwszej instancji powinno być zakończone w terminie 1 miesiąca od daty wpływu wniosku. § 3. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo rzecznika dyscyplinarnego, obwinio- nego lub jego obrońcy nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Art. 60. Jeżeli w toku rozprawy ujawni się inne przewinienie oprócz objętego wnioskiem o wszczęcie postępowania, sąd może wydać co do tego przewinienia orzeczenie tylko za zgodą rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego lub jego obrońcy. Art. 61. W razie odwołania notariusza w toku postępowania dyscyplinarnego, postępowanie toczy się nadal. Art. 62. § 1. Uzasadnienie orzeczenia sądu dyscyplinarnego sporządza się na piśmie w ter- minie 7 dni od ogłoszenia orzeczenia. § 2. Orzeczenie wraz z uzasadnieniem doręcza się rzecznikowi dyscyplinarnemu i obwinionemu. Art. 63. § 1. Od orzeczenia sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji przysługuje obwinio- nemu, rzecznikowi dyscyplinarnemu oraz Ministrowi Sprawiedliwości odwo- łanie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w terminie 14 dni od dnia otrzyma- nia orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Odwołanie wnosi się do sądu dyscypli- narnego pierwszej instancji. Odwołanie powinno być przesłane w terminie 7 dni od dnia jego wpływu wraz z aktami do sądu dyscyplinarnego drugiej in- stancji. § 2. Orzeczenie wraz z uzasadnieniem wydane przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny doręcza się rzecznikowi dyscyplinarnemu, obwinionemu, Ministrowi Sprawie- dliwości oraz Krajowej Radzie Notarialnej. Art. 63a. § 1. Od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny przysługuje obwi- nionemu, rzecznikowi dyscyplinarnemu, Ministrowi Sprawiedliwości, Rzecz- nikowi Praw Obywatelskich oraz Krajowej Radzie Notarialnej kasacja do Sądu Najwyższego. § 2. Orzeczenie, od którego służy kasacja podmiotom, o których mowa w § 1, nie podlega wykonaniu do czasu wniesienia kasacji lub bezskutecznego upływu terminu do jej wniesienia. Art. 63b. Kasacja może być wniesiona z powodu rażącego naruszenia prawa, jak również ra- żącej niewspółmierności kary dyscyplinarnej. Art. 63c. Kasację wnosi się do Sądu Najwyższego za pośrednictwem sądu dyscyplinarnego drugiej instancji w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Art. 63d. § 1. Od kasacji, o której mowa w art. 63a § 1, nie uiszcza się opłaty sądowej. § 2. Orzeczenie, od którego wniesiono kasację, nie podlega wykonaniu do czasu rozpoznania kasacji. § 3. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację na rozprawie w składzie trzech sędziów. Art. 63e. Do rozpoznania kasacji, o której mowa w art. 63a § 1, stosuje się odpowiednio prze- pisy Kodeksu postępowania karnego o kasacji, z wyłączeniem art. 526 § 2 oraz art. 530 § 2 i 3. Art. 64. Po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu dyscyplinarnego przewodniczący sądu pierwszej instancji przesyła odpis orzeczenia Ministrowi Sprawiedliwości oraz ra- dzie właściwej izby notarialnej. Art. 65. § 1. Odpis prawomocnego orzeczenia skazującego na karę dyscyplinarną dołącza się do akt osobowych obwinionego. § 2. Wykonanie orzeczenia sądu dyscyplinarnego należy co do kary wymienionej w art. 51 § 1 pkt 4 do Ministra Sprawiedliwości, a co do pozostałych kar – do ra- dy właściwej izby notarialnej. § 3. Po upływie 3 lat od uprawomocnienia się orzeczenia orzekającego karę upo- mnienia, nagany albo kary pieniężnej, a po upływie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia o pozbawieniu prawa prowadzenia kancelarii, Minister Spra- wiedliwości, na wniosek ukaranego, zarządza usunięcie odpisu orzeczenia z akt osobowych, jeżeli w tym okresie nie wydano przeciwko ukaranemu innego orzeczenia o nałożeniu kary dyscyplinarnej. Art. 66. (skreślony). Art. 67. § 1. Koszty postępowania dyscyplinarnego wykładają organy samorządu notarial- nego. § 2. W wypadku prawomocnego ukarania, kosztami postępowania dyscyplinarnego obciąża się notariusza. Art. 68. § 1. Sąd dyscyplinarny może zawiesić w czynnościach zawodowych notariusza, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne, dyscyplinarne lub o ubez- własnowolnienie. § 2. Na uchwałę o zawieszeniu w czynnościach zawodowych notariuszowi przysłu- guje zażalenie. § 3. Zażalenie rozpoznaje sąd dyscyplinarny drugiej instancji. § 4. Zawieszenie w czynnościach zawodowych, z zastrzeżeniem § 5, ustaje z chwi- lą prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego, chyba że sąd dyscyplinarny uchylił je wcześniej. § 5. W przypadku skazania notariusza na karę dyscyplinarną pozbawienia prawa prowadzenia kancelarii zawieszenie w czynnościach zawodowych ustaje z chwilą uprawomocnienia się decyzji Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odwołania notariusza ze stanowiska. Art. 69. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Art. 70. Obsługę organizacyjno-kancelaryjną sądów dyscyplinarnych zapewniają odpowied- nio - rady izb notarialnych lub Krajowa Rada Notarialna.

Rozdział 7

Aplikanci i asesorzy notarialni Art. 71. § 1. Nabór na aplikację notarialną przeprowadza się w drodze egzaminu konkurso- wego na aplikację notarialną, zwanego dalej „egzaminem konkursowym”. § 2. Aplikantem notarialnym może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 11 pkt 1-3 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego. § 3. Wpis na listę aplikantów notarialnych następuje po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego na podstawie uchwały rady izby notarialnej właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia, o którym mowa w art. 71d § 2. Uzy- skanie przez kandydata pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego upraw- nia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów notarialnych w ciągu 2 lat od dnia ogłoszenia wyników egzaminu konkursowego. § 4. Nie można odmówić wpisu osobie spełniającej warunki, o których mowa w § 2 i 3. § 5. Aplikant notarialny może być również zatrudniony przez notariusza prowadzą- cego kancelarię lub przez radę izby notarialnej. Art. 71a. § 1. Rada izby notarialnej podejmuje uchwałę w sprawie wpisu na listę aplikantów notarialnych w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o wpis. § 2. Od uchwały o odmowie wpisu służy zainteresowanemu odwołanie do Krajo- wej Rady Notarialnej w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały. § 3. Od ostatecznej decyzji odmawiającej wpisu na listę aplikantów notarialnych oraz w wypadku niepodjęcia uchwały przez radę izby notarialnej w terminie 30 dni od złożenia wniosku o wpis lub niepodjęcia uchwały przez Krajową Radę Notarialną w terminie 30 dni od doręczenia odwołania zainteresowane- mu służy skarga do sądu administracyjnego. Art. 71b. § 1. Egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw apli- kacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze jednej izby notarialnej, zwane dalej „komisjami”. Siedziba komisji mieści się w sie- dzibie izby notarialnej. § 2. Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komi- sji. § 3. Egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta notarialnego, zwanego dalej „kandydatem”, z zakresu prawa: konstytucyjnego, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowe- go, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administra- cyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, pry- watnego międzynarodowego, ustroju sądów, samorządu notarialnego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu. § 4. Egzamin konkursowy przeprowadza się raz w roku, w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości, nie później niż do 30 września, przed rozpo- częciem roku szkoleniowego, równocześnie w tym samym dniu w Rzeczypo- spolitej Polskiej, z zastrzeżeniem § 5. § 5. W wypadku zaistnienia zdarzenia losowego uniemożliwiającego przeprowa- dzenie egzaminu konkursowego przez daną komisję w terminie, o którym mowa w § 4, Minister Sprawiedliwości wyznacza dodatkowy termin przepro- wadzenia egzaminu konkursowego przez tę komisję. Przepisy art. 71c § 4-7 stosuje się odpowiednio. Art. 71c. § 1. Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje pięcioosobowy zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów, zwany dalej „zespołem konkursowym”. § 2. W skład zespołu konkursowego wchodzi 5 osób, w tym 3 przedstawicieli Mi- nistra Sprawiedliwości oraz 2 przedstawicieli delegowanych przez Krajową Radę Notarialną. § 3. Przewodniczący zespołu konkursowego, wyznaczony przez Ministra Sprawie- dliwości spośród jego przedstawicieli, kieruje pracami zespołu oraz określa tryb pracy zespołu. § 4. Zespół konkursowy przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru na egzamin konkursowy dla kandydatów. § 5. Każda rada izby notarialnej może zgłosić zespołowi konkursowemu, za po- średnictwem przewodniczącego zespołu, propozycję pytań. § 6. Zespół konkursowy sporządza zestaw pytań na potrzebę egzaminu konkurso- wego, mając na uwadze konieczność zapewnienia jednakowego poziomu sprawdzenia wiedzy kandydatów. § 7. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, określi, w drodze rozporządzenia, sposób zgłaszania propozycji pytań, przygo- towywania, przechowywania oraz przekazywania komisjom pytań na egzamin konkursowy, mając na uwadze konieczność zabezpieczenia tych pytań przed ich nieuprawnionym ujawnieniem. Art. 71d. § 1. W terminie do dnia 30 czerwca każdego roku Minister Sprawiedliwości za- mieszcza w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim i Biuletynie Informacji Pu- blicznej, o którym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do in- formacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm.⁵⁾), zwanym dalej „Biuletynem”, ogłoszenie o egzaminie konkursowym, w którym podaje w szczególności: 1) termin złożenia zgłoszenia o przystąpieniu do egzaminu konkursowego na aplikację notarialną, zwanego dalej „zgłoszeniem”, 2) adres siedziby komisji, 3) termin przeprowadzenia egzaminu konkursowego, 4) wysokość opłaty konkursowej, o której mowa w art. 71e § 1. § 2. Zgłoszenie, o którym mowa w § 1 pkt 1, powinno zawierać: 1) wniosek o dopuszczenie do egzaminu konkursowego, 2) kwestionariusz osobowy, 3) życiorys, 4) oryginał albo urzędowy odpis dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych w Polsce i uzyskania tytułu magistra lub zagranicznych stu- diów prawniczych uznanych w Polsce albo zaświadczenie o zdaniu egzami- nu magisterskiego, 5) informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego opatrzoną datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed jej złożeniem, 6) 2 zdjęcia. § 3. Zgłoszenie powinno być złożone przez kandydata najpóźniej 45 dni przed dniem rozpoczęcia egzaminu konkursowego, do komisji, o której mowa w § 1 pkt 2. § 4. Jeżeli zgłoszenie nie spełnia wymagań formalnych określonych w § 2, prze- wodniczący komisji wzywa kandydata listem poleconym do usunięcia braków w trybie przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. § 5. O pozostawieniu zgłoszenia bez rozpoznania przewodniczący komisji zawia- damia kandydata listem poleconym za poświadczeniem odbioru. § 6. W wypadku nieuiszczenia przez kandydata opłaty za udział w egzaminie kon- kursowym, przewodniczący komisji wzywa go w trybie określonym w § 4, do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni. § 7. Jeżeli kandydat pomimo wezwania, o którym mowa w § 6, nie uiścił opłaty za udział w egzaminie konkursowym, przewodniczący komisji wydaje postano- wienie o zwrocie zgłoszenia. Na postanowienie to przysługuje zażalenie do Ministra Sprawiedliwości. § 8. Jeżeli zgłoszenie zostało złożone po terminie, o którym mowa w § 3, przewod- niczący komisji wydaje decyzję odmawiającą dopuszczenia kandydata do udziału w egzaminie konkursowym. Od decyzji tej przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. § 9. O terminie i miejscu przeprowadzenia egzaminu konkursowego przewodniczą- cy komisji zawiadamia kandydata, który został zakwalifikowany do udziału w egzaminie konkursowym, listem poleconym za poświadczeniem odbioru, co najmniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia egzaminu konkursowego. Art. 71e. § 1. Kandydat uiszcza opłatę za udział w egzaminie konkursowym, która stanowi dochód budżetu państwa. § 2. Minister Sprawiedliwości po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej określa, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty - nie wyższą niż równo- wartość minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. Nr 200, poz. 1679, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz z 2005 r. Nr 157, poz. 1314), zwanego dalej „minimalnym wynagrodzeniem” - uwzględniając konieczność prawidłowego i efektywnego przeprowadzenia egzaminu konkursowego. Art. 71f. § 1. Minister Sprawiedliwości powołuje komisje spośród osób, których wiedza, do- świadczenie i autorytet dają rękojmię prawidłowego przebiegu egzaminu kon- kursowego. § 2. Komisja składa się z siedmiu członków. W skład komisji wchodzą: 1) czterej przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości; przedstawicielem Mini- stra Sprawiedliwości może być także, po wyrażeniu zgody, sędzia albo sę- dzia w stanie spoczynku, 2) dwaj przedstawiciele delegowani przez Krajową Radę Notarialną, 3) jeden pracownik naukowy, naukowo-dydaktyczny lub dydaktyczny na wy- dziale prawa w szkole wyższej w Rzeczypospolitej Polskiej lub w Polskiej Akademii Nauk i posiadający co najmniej stopień naukowy doktora habili- towanego z zakresu nauk prawnych. § 3. Osoby, o których mowa w § 2 pkt 1 i 3, nie mogą być notariuszami. § 4. Minister Sprawiedliwości wyznacza przewodniczącego komisji spośród swo- ich przedstawicieli. § 5. Kadencja komisji trwa 2 lata. § 6. Nieoddelegowanie przedstawicieli do pracy w komisji przez obowiązany organ lub niestawiennictwo członka komisji nie wstrzymuje prac komisji. § 7. Członkom komisji przysługuje zwrot kosztów podróży i noclegów na zasadach określonych w przepisach dotyczących należności przysługujących pracowni- kowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budże- towej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. § 8. Członkowi komisji niebędącemu pracownikiem administracji rządowej przy- sługuje wynagrodzenie za pracę związaną z udziałem w komisji. § 9. Właściwe izby notarialne zapewniają obsługę administracyjną i techniczną działalności komisji, w tym przeprowadzanie egzaminów konkursowych i eg- zaminów notarialnych jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. § 10. Ze środków przekazanych w trybie, o którym mowa w § 9, właściwe rady po- krywają koszty przeprowadzenia egzaminów konkursowych i egzaminów no- tarialnych oraz wydatki związane z działalnością komisji. § 11. Wydatki związane z działalnością komisji, w tym z przeprowadzeniem egza- minów konkursowych i egzaminów notarialnych oraz wynagrodzenie członków komisji, pokrywane są z części budżetu państwa pozostającej w dyspozycji Ministra Sprawiedliwości. § 12. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, określi w drodze rozporządzenia: 1) tryb i termin zgłaszania kandydatów na członków komisji oraz powoływania i odwoływania członków komisji, 2) rodzaj dokumentów, o których mowa w art. 74a § 4 pkt 3-5, 3) wysokość wynagrodzenia członków komisji w wymiarze nie większym niż miesięczne wynagrodzenie zasadnicze sędziego sądu okręgowego w pierw- szej stawce awansowej, 4) szczegółowy tryb i sposób przeprowadzania egzaminu konkursowego i nota- rialnego, w szczególności: a) sposób działania komisji, b) sposób zorganizowania obsługi administracyjnej i technicznej komisji przez rady izb notarialnych, w tym sposób i tryb przekazywania środ- ków, sprawowania nadzoru nad ich wydatkowaniem i rozliczania wy- datków związanych z tą obsługą - uwzględniając konieczność prawi- dłowego i efektywnego przeprowadzenia naboru na aplikację i przebie- gu egzaminu konkursowego, a także egzaminu notarialnego oraz za- pewnienia zachowania bezstronności pracy komisji. Art. 71g. § 1. Członkostwo w komisji wygasa w przypadku śmierci członka komisji. § 2. Minister Sprawiedliwości odwołuje członka komisji w przypadku: 1) złożenia rezygnacji, 2) choroby trwale uniemożliwiającej sprawowanie przez niego funkcji członka komisji, 3) niespełnienia warunków, o których mowa w art. 71f § 2, 4) niewykonywania lub nienależytego wykonywania obowiązków, z tym że odwołanie członka komisji, o którym mowa w art. 71f § 2 pkt 2, następuje za zgodą Krajowej Rady Notarialnej, 5) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. § 3. Minister Sprawiedliwości może odwołać członka komisji w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w związku z podejrzeniem o popełnienie przez niego przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia pu- blicznego. § 4. Wygaśnięcie członkostwa lub odwołanie członka ze składu komisji w czasie trwania postępowania konkursowego nie wstrzymuje prac komisji. § 5. W wypadku wygaśnięcia członkostwa lub odwołania członka komisji przed upływem kadencji, Minister Sprawiedliwości powołuje w terminie 7 dni no- wego członka na okres do końca kadencji, z zastrzeżeniem art. 71f § 2. § 6. Członek komisji powołany na pełną kadencję może być powołany ponownie tylko raz, jednak nie na kadencję przypadającą bezpośrednio po upływie ka- dencji, w której po raz pierwszy zasiadał w składzie komisji. Art. 71h. § 1. Z prac komisji na czas przeprowadzania egzaminu konkursowego podlega wy- łączeniu członek komisji, jeżeli kandydat zakwalifikowany do egzaminu kon- kursowego jest: 1) jego małżonkiem, 2) osobą pozostającą z nim w stosunku: a) pokrewieństwa albo powinowactwa do drugiego stopnia, b) przysposobienia, 3) osobą pozostającą z nim we wspólnym pożyciu, 4) osobą pozostającą wobec niego w stosunku zależności służbowej. § 2. Powody wyłączenia trwają pomimo ustania małżeństwa lub przysposobienia. § 3. Członkowie komisji przed rozpoczęciem egzaminu konkursowego składają pi- semne oświadczenia, iż nie pozostają z żadnym z kandydatów zakwalifikowa- nych do egzaminu konkursowego w stosunku, o którym mowa w § 1. § 4. Podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w oświadczeniu, o którym mowa w § 3, powoduje odpowiedzialność na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Art. 71i. § 1. Egzamin konkursowy odbywa się w obecności co najmniej trzech członków komisji. § 2. Nieobecność kandydata podczas egzaminu konkursowego, bez względu na jej przyczynę, uważa się za odstąpienie od udziału w egzaminie konkursowym. § 3. Kandydaci podczas egzaminu konkursowego nie mogą korzystać z tekstów ak- tów prawnych, komentarzy, orzecznictwa oraz innej pomocy, a także nie mogą posiadać urządzeń służących do przekazu lub odbioru informacji. Art. 71j. § 1. Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. § 2. Test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy. § 3. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzy- skał z testu co najmniej 190 punktów. § 4. Z przebiegu egzaminu konkursowego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji uczestniczący w egzaminie konkursowym. Członkowie komisji mogą zgłaszać uwagi do protokołu. § 5. Przewodniczący komisji przesyła Ministrowi Sprawiedliwości protokół w ter- minie 7 dni od dnia sporządzenia. Art. 71k. § 1. Po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Komisja ogłasza wyniki egzaminu konkursowego. § 2. Od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego eg- zaminu do Ministra Sprawiedliwości. § 3. Minister Sprawiedliwości zawiadamia rady izb notarialnych o wynikach egza- minu konkursowego oraz publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały po- zytywny wynik z egzaminu. Art. 72. § 1. Aplikacja notarialna polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza i trwa 2 lata i 6 miesięcy. W ramach szkolenia aplikant jest obowiązany do zaznajomienia się z czynnościami sądów w sprawach cywil- nych i wieczystoksięgowych. § 2. Aplikantowi, który odbył aplikację notarialną, o której mowa w § 1, rada wła- ściwej izby notarialnej wydaje zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej. Art. 72a. § 1. Aplikacja notarialna jest odpłatna. § 2. Szkolenie aplikantów notarialnych pokrywane jest z opłat wnoszonych przez aplikantów do właściwej izby notarialnej. § 3. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, określa, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty rocznej, kierując się ko- niecznością zapewnienia aplikantom właściwego poziomu wykształcenia, przy czym wysokość tej opłaty nie może być wyższa niż sześciokrotność minimal- nego wynagrodzenia. § 4. Rada izby notarialnej może zwolnić aplikanta notarialnego od ponoszenia opła- ty, o której mowa w § 3, w całości lub w części, a także odroczyć jej płatność lub rozłożyć ją na raty. § 5. W wypadku podjęcia uchwały o zwolnieniu aplikanta notarialnego od pono- szenia opłaty w całości lub w części, koszty szkolenia tego aplikanta pokrywa- ne są, proporcjonalnie do wysokości zwolnienia, ze środków własnych wła- ściwej izby notarialnej. Art. 73. Aplikację notarialną organizuje i prowadzi rada izby notarialnej na podstawie pro- gramu ustalonego przez Krajową Radę Notarialną. Art. 74. § 1. Egzamin notarialny przeprowadzają komisje, o których mowa w art. 71b. Przepisy art. 71h stosuje się odpowiednio. § 2. Do egzaminu notarialnego może przystąpić osoba, która ukończyła aplikację notarialną i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu, oraz osoba, o której mowa w art. 12 § 2. § 3. Egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego, zwanej dalej „zdającym”, do samo- dzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu prawa: konstytucyjnego, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowe- go, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administra- cyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, pry- watnego międzynarodowego, ustroju sądów, samorządu notarialnego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu. § 4. Egzamin notarialny składa się z części pisemnej i ustnej. Przepisy art. 71i § 1 i § 2 stosuje się odpowiednio. § 5. Egzamin notarialny przeprowadza się raz w roku w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości, nie później niż do dnia 30 czerwca. Część pi- semna i ustna egzaminu rozpoczyna się równocześnie w tych samych dniach w Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 71b § 5 stosuje się odpowiednio. § 6. Minister Sprawiedliwości sporządza w ka¿dym roku zestaw pytań i tematów na potrzeby egzaminu notarialnego przeprowadzanego w terminie, o którym mo- wa w § 5. § 6 niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim pomija udział samorządu no- tarialnego w ustalaniu zestawu pytań i tematów egzaminu notarialnego, sporządzanego w każdym roku przez Ministra Sprawiedliwości - niezgod- ny z Konstytucją - wyrok TK (Dz.U. z 2008 r. Nr 57, poz. 348). § 7. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, określi, w drodze rozporządzenia, sposób przygotowywania, przechowywania oraz przekazywania komisjom pytań i tematów na egzamin notarialny, mając na uwadze konieczność zabezpieczenia tych pytań i tematów przed ich nie- uprawnionym ujawnieniem. Art. 74a. § 1. W terminie do dnia 28 lutego każdego roku Minister Sprawiedliwości zamiesz- cza w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim i w Biuletynie ogłoszenie o egzami- nie notarialnym, w którym podaje w szczególności: 1) termin złożenia wniosku o dopuszczenie do egzaminu notarialnego, zwane- go dalej „wnioskiem”, 2) adres siedziby komisji, 3) termin przeprowadzenia przez komisję części pisemnej i ustnej egzaminu notarialnego, 4) wysokość opłaty egzaminacyjnej, o której mowa w art. 74b § 1. § 2. Aplikanci notarialni, którzy odbyli aplikację notarialną przeprowadzaną przez radę właściwej izby notarialnej, oraz osoby, o których mowa w art. 12 § 2, zamieszkałe na terenie właściwości komisji, mogą złożyć w jej siedzibie wnio- sek. § 3. Osoba, która odbyła aplikację notarialną dołącza do wniosku zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej. § 4. Osoby, o których mowa w art. 12 § 2, dołączają do wniosku odpowiednio na- stępujące dokumenty: 1) kwestionariusz osobowy, 2) życiorys, 3) dokument zaświadczający uzyskanie stopnia naukowego doktora nauk prawnych lub zdanie odpowiednio egzaminu: sędziowskiego, prokurator- skiego, adwokackiego lub radcowskiego, 4) dokumenty zaświadczające co najmniej 5-letni okres zatrudnienia lub wy- konywania usług, o którym mowa w art. 12 § 2, odpowiednio na stanowi- skach: a) związanych ze stosowaniem lub tworzeniem prawa, b) referendarza sądowego lub asystenta sędziego, 5) dokumenty zaświadczające co najmniej 5-letni okres prowadzenia działal- ności gospodarczej, o której mowa w art. 12 § 2 pkt 4, 6) oryginał dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych w Rzeczypo- spolitej Polskiej i uzyskania tytułu magistra lub zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej albo jego urzędowy od- pis, 7) informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego, opatrzoną datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed jej złożeniem, 8) 2 zdjęcia. § 5. Wniosek powinien być złożony najpóźniej w terminie 45 dni przed dniem roz- poczęcia egzaminu notarialnego. Przepisy art. 71d § 4-9 stosuje się odpowied- nio. § 6. Rada izby notarialnej, każdego roku, nie później niż do dnia 30 kwietnia, prze- kazuje właściwej terytorialnie komisji listę osób, które ukończyły aplikację no- tarialną. Art. 74b. § 1. Kandydat uiszcza opłatę egzaminacyjną za udział w egzaminie notarialnym, która stanowi dochód budżetu państwa. § 2. Minister Sprawiedliwości po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej określa, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty egzaminacyjnej - nie wyż- szą niż równowartość minimalnego wynagrodzenia - uwzględniając koniecz- ność prawidłowego i efektywnego przeprowadzenia egzaminu notarialnego. Art. 74c. Pracownikowi przysługuje prawo do płatnego urlopu, w wymiarze 30 dni kalenda- rzowych, na przygotowanie się do egzaminu notarialnego oraz zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w celu uczestniczenia w egzaminie konkur- sowym i notarialnym. Art. 74d. § 1. W części pisemnej egzaminu notarialnego zdający na podstawie opisanego przypadku (casusu), opracowuje dwa projekty aktów notarialnych oraz opinię prawną na podstawie przedstawionego problemu prawnego. § 2. Podczas części pisemnej egzaminu notarialnego zdający może korzystać z tek- stów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa. Zdający nie może po- siadać urządzeń służących do przekazu lub odbioru informacji. Art. 74e. § 1. Ocena każdego tematu z części pisemnej egzaminu notarialnego dokonywana jest przy zastosowaniu skali od 0 do 20 punktów. Za część pisemną zdający może otrzymać nie więcej niż 60 punktów. Pozytywną ocenę z części pisemnej egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który uzyskał co najmniej 35 punk- tów. § 2. Oceny tematów opracowanych przez zdającego w części pisemnej egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji. Każdy z nich wystawia na piśmie łączną ocenę zawierającą liczbę punktów wraz z uza- sadnieniem i przekazuje ją niezwłocznie przewodniczącemu komisji. Liczba punktów, które otrzymuje zdający z egzaminu pisemnego, jest średnią ocen wystawionych przez członków komisji za poszczególne tematy. § 3. Przewodniczący komisji przechowuje dokumenty zawierające oceny wysta- wione przez członków komisji. Art. 74f. § 1. Zdający, który uzyskał pozytywną ocenę z części pisemnej egzaminu notarial- nego, przystępuje do części ustnej egzaminu. Przepis art. 71i § 3 stosuje się odpowiednio. § 2. Zdający w części ustnej egzaminu notarialnego odpowiada na wybrany przez siebie losowo zestaw składający się z 8 pytań. § 3. Odpowiedzi zdającego na pytania oceniane są oddzielnie przez każdego z członków komisji przy zastosowaniu skali od 0 do 5 punktów, a zdający nie może uzyskać więcej niż 5 punktów. Za część ustną egzaminu notarialnego zdający nie może łącznie otrzymać więcej niż 40 punktów. § 4. Członkowie komisji przekazują niezwłocznie przewodniczącemu komisji pi- semnie sporządzone oceny odpowiedzi, o których mowa w § 3. Przepis art. 74e § 3 stosuje się odpowiednio. § 5. Komisja ustala liczbę punktów uzyskaną przez poszczególnych zdających w trakcie ustnego egzaminu notarialnego, która stanowi sumę średnich arytme- tycznych liczby punktów przyznanych przez każdego z członków komisji da- nemu zdającemu za poszczególne pytania. Art. 74g. Pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który uzyskał łącznie za część pisemną i ustną egzaminu co najmniej 70 punktów. Art. 74h. § 1. Z przebiegu egzaminu notarialnego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji uczestniczący w egzaminie notarialnym. Człon- kowie komisji mogą zgłaszać uwagi do protokołu. § 2. Przewodniczący komisji przesyła Ministrowi Sprawiedliwości protokół w ter- minie 7 dni od dnia jego sporządzenia. Art. 74i. § 1. Po przeprowadzeniu egzaminu notarialnego komisja ustala wynik zdającego w drodze uchwały. Komisja ogłasza wyniki egzaminu notarialnego. § 2. Od uchwały komisji służy zdającemu odwołanie dotyczące wyniku jego egza- minu do Ministra Sprawiedliwości. § 3. Minister Sprawiedliwości zawiadamia rady izb notarialnych o wynikach egza- minu notarialnego oraz publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały pozy- tywny wynik z egzaminu. § 4. Uchwała komisji o pozytywnym wyniku z egzaminu notarialnego stanowi pod- stawę do ubiegania się o nominowanie na stanowisko asesora notarialnego. Art. 75. Minister Sprawiedliwości, po uzgodnieniu z Krajową Radą Notarialną, określi, w drodze rozporządzenia organizację aplikacji notarialnej. Art. 76. § 1. Asesora notarialnego powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. § 2. Asesorem notarialnym może być aplikant notarialny, który zdał egzamin nota- rialny i przedstawił oświadczenie notariusza o gotowości zawarcia z nim umowy o pracę. § 3. Minister Sprawiedliwości odwołuje asesora notarialnego w razie ustania jego zatrudnienia lub wymierzenia mu kary dyscyplinarnej określonej w art. 78 pkt 1 lit. d). Art. 77. Aplikanci i asesorzy notarialni mają prawo uczestniczyć w walnych zgromadzeniach notariuszy izby notarialnej; mogą oni zabierać głos w obradach, jednakże bez prawa składania wniosków i brania udziału w głosowaniu. Art. 78. Do aplikantów i asesorów notarialnych stosuje się przepisy art. 18 i 19 oraz przepisy o odpowiedzialności dyscyplinarnej notariuszy z następującymi zmianami: 1) karami dyscyplinarnymi są: a) upomnienie, b) nagana, c) kara pieniężna do wysokości określonej w art. 51 § 1 pkt 3, d) skreślenie z wykazu asesorów notarialnych, 2) skazany na karę nagany nie może być powołany na notariusza w ciągu roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia, a skazany na karę pieniężną nie może być również w ciągu tego okresu upoważniony do zastępowania nota- riusza.

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Rozdział 2

Tryb dokonywania czynności notarialnych Art. 85. § 1. Przy dokonywaniu czynności notarialnej notariusz jest obowiązany stwierdzić tożsamość osób biorących udział w czynności. § 2. Stwierdzenie powinno nastąpić na podstawie prawem przewidzianych doku- mentów, a w braku takich dokumentów - w sposób wyłączający wszelką wąt- pliwość co do określenia tożsamości osoby biorącej udział w czynności nota- rialnej. § 3. Sposób stwierdzenia tożsamości notariusz określi w sporządzonym dokumen- cie. Art. 86. Notariuszowi nie wolno dokonywać czynności notarialnej, jeżeli poweźmie wątpli- wość, czy strona czynności notarialnej ma zdolność do czynności prawnych. Art. 87. § 1. Jeżeli osoba biorąca udział w czynnościach: 1) nie zna języka polskiego i do czynności nie jest dołączony przekład na inny znany tej osobie język, notariusz powinien przetłumaczyć akt lub inny do- kument osobiście albo przy pomocy tłumacza; przepis art. 2 § 3 stosuje się, 2) jest głucha lub głuchoniema, notariusz jest obowiązany przekonać się, że treść czynności jest jej dokładnie znana i zrozumiała, z tym że notariusz może przywołać do czynności biegłego, 3) jest niewidoma, głucha, niema lub głuchoniema, notariusz na życzenie takiej osoby powinien przywołać do czynności wskazaną przez nią zaufaną osobę; o powyższym notariusz powinien uprzedzić osoby zainteresowane, 4) nie umie lub nie może pisać, powinna na dokumencie złożyć tuszowy odcisk palca; obok tego odcisku zaś inna osoba wpisze imię i nazwisko osoby nie- umiejącej lub nie mogącej pisać, umieszczając swój podpis, 5) może złożyć podpis jedynie w alfabecie nie znanym notariuszowi, należy stwierdzić, że jest to podpis tej osoby. § 2. O zachowaniu warunków przewidzianych w § 1 pkt 2 i 3, a także o sposobie stwierdzenia okoliczności, o których mowa w § 1, bądź o niemożności złoże- nia podpisu lub tuszowego odcisku - notariusz czyni stosowną wzmiankę w treści sporządzonego dokumentu. § 3. Nie może być świadkiem czynności notarialnej osoba będąca z zawierającymi czynność lub z osobami, na których rzecz czynność jest dokonywana, w takim stosunku, który nie pozwala notariuszowi w jej imieniu ani na jej rzecz doko- nać czynności. Art. 88. Podpisy na aktach notarialnych i poświadczonych dokumentach są składane w obec- ności notariusza. Jeżeli podpis na poświadczonym dokumencie był złożony nie w obecności notariusza, osoba, która podpisała, powinna uznać przed notariuszem zło- żony podpis za własnoręczny. Okoliczność tę notariusz zaznacza w sporządzonym dokumencie. Art. 89. § 1. Strony czynności notarialnej odpowiadają solidarnie za wynagrodzenie należne notariuszowi. § 2. Notariusz wymienia na każdym sporządzonym dokumencie wysokość pobra- nego wynagrodzenia, podatków i innych opłat, powołując podstawę prawną. Art. 90. § 1. Dokumenty obejmujące dokonane czynności notarialne, po upływie 10 lat od ich sporządzenia, notariusz przekazuje na przechowanie do archiwum ksiąg wieczystych właściwego sądu rejonowego. § 2. Minister Sprawiedliwości, w drodze rozporządzenia, określi warunki przeka- zywania na przechowanie dokumentów, o których mowa w § 1, oraz sposób prowadzenia ksiąg notarialnych, czynienia wzmianek o wydaniu wypisów, od- pisów, wyciągów i innych dokumentów.

Rozdział 3

Akty notarialne Art. 91. Notariusz sporządza akt notarialny, jeżeli wymaga tego przepis prawa lub taka jest wola stron. Art. 92. § 1. Akt notarialny powinien zawierać: 1) dzień, miesiąc i rok sporządzenia aktu, a w razie potrzeby lub na żądanie strony - godzinę i minutę rozpoczęcia i podpisania aktu, 2) miejsce sporządzenia aktu, 3) imię, nazwisko i siedzibę kancelarii notariusza, a jeżeli akt sporządził za- stępca notariusza - nadto imię i nazwisko zastępcy, 4) imiona, nazwiska, imiona rodziców i miejsce zamieszkania osób fizycznych, nazwę i siedzibę osób prawnych lub innych podmiotów biorących udział w akcie, imiona, nazwiska i miejsce zamieszkania osób działających w imie- niu osób prawnych, ich przedstawicieli lub pełnomocników, a także innych osób obecnych przy sporządzaniu aktu, 5) oświadczenia stron, z powołaniem się w razie potrzeby na okazane przy ak- cie dokumenty, 6) stwierdzenie, na żądanie stron, faktów i istotnych okoliczności, które zaszły przy spisywaniu aktu, 7) stwierdzenie, że akt został odczytany, przyjęty i podpisany, 8) podpisy biorących udział w akcie oraz osób obecnych przy sporządzaniu ak- tu, 9) podpis notariusza. § 2. Jeżeli w akcie bierze udział osoba, która nie umie lub nie może pisać, notariusz stwierdza, że osoba ta aktu nie podpisała, i podaje, z jakich powodów. § 3. Jeżeli akt notarialny dotyczy czynności prawnej, akt ten powinien zawierać tre- ści istotne dla tej czynności. Ponadto akt notarialny powinien zawierać inne stwierdzenia, których potrzeba umieszczenia w akcie wynika z niniejszej ustawy, z przepisów szczególnych albo z woli stron. § 4. Jeżeli akt notarialny w swej treści zawiera przeniesienie, zmianę lub zrzeczenie się prawa ujawnionego w księdze wieczystej albo ustanowienie prawa podle- gającego ujawnieniu w księdze wieczystej, bądź obejmuje czynność przeno- szącą własność nieruchomości, chociażby dla tej nieruchomości nie była pro- wadzona księga wieczysta, notariusz sporządzający akt notarialny jest obo- wiązany zamieścić w tym akcie wniosek o dokonanie wpisu w księdze wieczy- stej, zawierający wszystkie dane wymagane przepisami Kodeksu postępowa- nia cywilnego. Notariusz jest obowiązany przesłać z urzędu sądowi właści- wemu do prowadzenia ksiąg wieczystych wypis aktu notarialnego zawierający wniosek o wpis do księgi wieczystej wraz z dokumentami stanowiącymi pod- stawę wpisu, w terminie trzech dni od sporządzenia aktu. [§ 5. Jeżeli akt notarialny w swej treści zawiera zrzeczenie się własności nierucho- mości, notariusz, który go sporządził, jest obowiązany przesłać z urzędu wypis tego aktu gminie, której własnością nieruchomość staje się na skutek zrzecze- nia.] § 6. Jeżeli akt notarialny w swej treści zawiera przeniesienie własności nierucho- mości dokonane przez osobę, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na podstawie art. 1 ust. 1, 2 albo ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 oraz z 2007 r. Dz. U. Nr 191, poz. 1371), przed upływem 5 lat, li- cząc od dnia przekształcenia, notariusz, który sporządził ten akt, jest obowią- zany przesłać z urzędu jego wypis organowi, który wydał decyzję o prze-

Rozdział 4

Poświadczenia Art. 96. Notariusz poświadcza: 1) własnoręczność podpisu, 2) zgodność odpisu, wyciągu lub kopii z okazanym dokumentem, 3) datę okazania dokumentu, 4) pozostawanie osoby przy życiu lub w określonym miejscu. Art. 97. Każde poświadczenie powinno zawierać datę i oznaczenie miejsca jego sporządze- nia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności, oznaczenie kancelarii, pod- pis notariusza i jego pieczęć. Art. 98. Notariusz stwierdza zgodność odpisu, wyciągu lub kopii z okazanym dokumentem. Jeżeli okazany dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki, uszkodze- nia), notariusz stwierdza to w poświadczeniu. Art. 99. § 1. Notariusz poświadcza na okazanym mu dokumencie datę, a na żądanie stron także godzinę i minutę okazania tego dokumentu. § 2. W poświadczeniu notariusz wymienia imię, nazwisko i miejsce zamieszkania osoby, która dokument okazała. Art. 100. Pozostawanie przy życiu lub w określonym miejscu danej osoby poświadcza nota- riusz w razie stawiennictwa tej osoby w kancelarii notariusza albo w razie przekona- nia się o tym fakcie przez notariusza poza kancelarią. Notariusz w poświadczeniu ustala tożsamość tej osoby oraz określa dzień, godzinę i minutę stwierdzenia pozo- stawania osoby przy życiu lub w określonym miejscu. Art. 101. Minister Sprawiedliwości może, w drodze rozporządzenia, upoważnić organy samo- rządu terytorialnego i banki mające swoją siedzibę w miejscowościach, w których nie ma kancelarii notarialnej, do sporządzania niektórych poświadczeń dokonywa- nych przez notariusza.

Rozdział 5

Doręczanie oświadczeń Art. 102. § 1. Na żądanie strony notariusz doręcza na piśmie jej oświadczenie, mogące mieć skutki prawne, wskazanej przez nią stronie przeciwnej. § 2. Żądający doręczenia wnosi ustnie do protokołu, wręcza lub przesyła notariu- szowi podpisaną przez siebie treść oświadczenia. nowe brzmienie § 3 w

Rozdział 6

Protokoły Art. 104. § 1. Notariusz spisuje protokoły walnych zgromadzeń organizacji społecznych, stowarzyszeń, spółdzielni, spółek i innych osób prawnych w przypadkach prawem przewidzianych. § 2. Jeżeli statut osoby prawnej, o której mowa w § 1, lub przepis szczególny nie stanowią inaczej, protokół podpisują przewodniczący zgromadzenia i nota- riusz. [§ 3. Notariusz spisuje również protokoły w celu stwierdzenia przebiegu pewnych czynności i zdarzeń wywołujących skutki prawne, a w szczególności dotyczące stawiennictwa stron i złożonych przez nie oświadczeń, a także - na żądanie strony stawającej - niestawiennictwa strony drugiej.] <§ 3. Notariusz spisuje również protokoły, w tym protokoły dziedziczenia, w celu stwierdzenia przebiegu pewnych czynności i zdarzeń wywołujących skutki prawne, a w szczególności dotyczące stawiennictwa stron i złożo- nych przez nie oświadczeń, a także - na żądanie strony stawającej - nie- stawiennictwa strony drugiej.> § 4. Protokoły spisuje się w formie aktu notarialnego.

Rozdział 7

Protesty Art. 105. Przy sporządzaniu protestów weksli i czeków notariusz stosuje przepisy prawa wła- ściwe dla tych czynności.

Rozdział 8

Przyjmowanie na przechowanie Art. 106. Notariusz przyjmuje na przechowanie wszelkiego rodzaju dokumenty, nawet w ko- pertach zamkniętych. W tym ostatnim przypadku koperta powinna być zaopatrzona w podpis składającego. Art. 107. Z przyjęcia dokumentu na przechowanie notariusz spisuje protokół, w którym wy- mienia datę przyjęcia, ustala tożsamość osoby składającej dokument oraz wskazuje, komu i pod jakimi warunkami dokument bądź jego odpis ma być wydany. Dokument przyjęty na przechowanie wydaje się osobie wymienionej w protokole lub jej następ- cy prawnemu. Art. 108. § 1. Notariusz w związku z dokonywaną w jego kancelarii czynnością ma prawo przyjąć na przechowanie, w celu wydania ich osobie wskazanej przy złożeniu lub jej następcy prawnemu, papiery wartościowe albo pieniądze w walucie polskiej lub obcej. Dla udokumentowania tych czynności notariusz prowadzi specjalne konto bankowe. § 2. Z przyjęcia depozytu notariusz spisuje protokół, w którym wymienia datę przy- jęcia, ustala tożsamość osoby składającej, datę mającego nastąpić wydania oraz imię, nazwisko i miejsce zamieszkania osoby odbierającej depozyt. Wy- danie depozytu następuje za pokwitowaniem.

Rozdział 9

Wypisy, odpisy i wyciągi oraz przechowywanie aktów notarialnych Art. 109. Wypis ma moc prawną oryginału.