Ustawaz dnia 20 grudnia 2002 r.o zmianie ustawy o pracy na morskich statkach handlowych oraz o zmianie ustawy o bezpieczeństwie
morskim
Treść ustawy
Art. 1.
W ustawie z dnia 23 maja 1991 r. o pracy na morskich statkach handlowych wprowadza się następujące zmiany:
1)
art. 11 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 11.
1.
Książeczkę żeglarską wystawia się na wniosek:
1)
marynarza lub rybaka,
2)
osoby posiadającej udokumentowane ukończenie szkolenia dotyczące bezpieczeństwa stopnia
podstawowego w zakresie określonym w Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania
im świadectw oraz pełnienia wacht, 1978, sporządzonej w Londynie dnia 7 lipca 1978 r. ,
3)
innej osoby, jeżeli pozostaje ona z armatorem w stosunku pracy na statku,
4)
ucznia szkoły morskiej, w celu odbycia praktyki pływania określonej programem nauczania
szkoły.
2.
Za wystawienie książeczki żeglarskiej pobiera się opłatę.
3.
Wysokość opłaty za wystawienie książeczki żeglarskiej nie może przekroczyć 15 euro,
a za wydanie duplikatu książeczki żeglarskiej 30 euro.
”
;
2)
w art. 12 w ust. 1 w pkt 1 po wyrazach „marynarza lub rybaka” dodaje się wyrazy „oraz osoby, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2”;
3)
art. 16 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 16.
Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw rolnictwa oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i ministrem właściwym
do spraw zagranicznych, kierując się postanowieniami umów i przepisów międzynarodowych
w zakresie dokumentów tożsamości marynarzy, określi, w drodze rozporządzenia:
1)
wzór książeczki żeglarskiej,
2)
tryb wystawiania, wymiany i unieważniania książeczki żeglarskiej oraz rodzaj dokonywanych
w niej adnotacji urzędowych i wpisów, a także sposób i tryb ich dokonywania,
3)
wysokość pobieranych przez urząd morski opłat za wystawienie książeczki żeglarskiej,
uwzględniając przepis art. 11 ust. 3.
”
;
4)
w art. 19 ust. 4 otrzymuje brzmienie:
„
4.
Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, kierując się wymaganiami wynikającymi
z wiążącej Rzeczpospolitą Polską w tym zakresie umowy międzynarodowej, określi, w
drodze rozporządzenia, wzór listy załogi statku oraz sposób jej sporządzania, wystawiania
i dokonywania w niej wpisów.
”
;
5)
art. 20 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 20.
1.
Statek powinien posiadać załogę, której liczebność i kwalifikacje zawodowe, a także
warunki zdrowotne zapewniają bezpieczną i higieniczną pracę, prawidłową obsługę urządzeń
statku i ładunku, należytą obsługę załogi i pasażerów oraz umożliwiają przestrzeganie
przepisów o czasie pracy na statku.
2.
Armator określa liczebność i skład zawodowy załogi statku, umożliwiające spełnienie
wymagań określonych w ust. 1, a także sposób uzupełniania składu załogi w podróży
morskiej statku, jeżeli w czasie jej trwania nastąpiło jego zmniejszenie.
3.
Armator zapewnia przeszkolenie medyczne kapitana i załogi w zakresie stosowania środków
ratunkowych i medycznych, zgodnie z wymaganiami międzynarodowymi, o których mowa w
art. 11 ust. 1 pkt 2.
4.
Armator jest obowiązany zapewnić zaopatrzenie statku w środki medyczne, wyposażenie
szpitali i apteczek okrętowych oraz opiekę medyczną na statku, zgodnie z wymaganiami,
o których mowa w ust. 5.
5.
Minister właściwy do spraw zdrowia, kierując się szczególnym charakterem pracy na
morskich statkach handlowych oraz wymaganiami wynikającymi z wiążących Rzeczpospolitą
Polską umów międzynarodowych, określi, w drodze rozporządzenia:
1)
warunki zdrowotne wymagane od osób wykonujących pracę na statku oraz tryb orzekania
o zdolności do wykonywania tej pracy,
2)
rodzaje i częstotliwość profilaktycznych badań lekarskich osób wykonujących pracę
na statku,
3)
wymagania dotyczące wyposażenia apteczek okrętowych w odpowiednie rodzaje i ilości
środków farmaceutycznych, sprzętu i środków medycznych oraz zasad ich przechowywania,
ewidencji, wymiany i kontroli,
4)
wymagania dotyczące wyposażenia szpitali okrętowych i zatrudniania lekarzy okrętowych,
5)
wymagania dotyczące wyposażenia środków ratunkowych w apteczki,
6)
szczegółowe zasady i warunki udzielania drogą radiową konsultacji medycznej kapitanowi
statku przez właściwą jednostkę służby zdrowia,
7)
warunki, tryb oraz organy upoważnione do przeprowadzania kontroli zaopatrzenia medycznego
statków,
8)
wymagania dotyczące programu, zakresu i częstotliwości szkolenia medycznego kapitana
i załogi statku, z uwzględnieniem wytycznych Międzynarodowej Organizacji Morskiej
(IMO).
6.
Minister właściwy do spraw rolnictwa, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
gospodarki morskiej, ministrem właściwym do spraw pracy oraz ministrem właściwym do
spraw zdrowia, ze względu na szczególne warunki pracy na statkach rybackich, określi,
w drodze rozporządzenia, wymagania higieniczne i zdrowotne na statkach rybackich,
mając na uwadze wymogi w zakresie konstrukcji i wyposażenia statków rybackich, sprzętu
ratowniczego, szkolenia załóg i ratowania życia.
”
;
6)
w art. 45 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 i dodaje się ust. 2 i 3 w brzmieniu:
„
2.
Armator jest obowiązany zapewnić na statku pomieszczenia załogi odpowiednie do liczby
zatrudnionych pracowników.
3.
Armator jest obowiązany utrzymywać statek, jego wyposażenie i znajdujące się w nim
pomieszczenia w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy i wypoczynku
po pracy.
”
;
7)
art. 57 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 57.
1.
Czas pracy na statku nie może przekraczać przeciętnie 40 godzin, a w strefie tropikalnej
i polarnej 30 godzin, w pięciodniowym tygodniu pracy, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym
6 miesięcy.
2.
Czas pracy na statku będącym w morzu nie może przekraczać 56 godzin w siedmiodniowym
tygodniu pracy, a dla pracowników niepełniących wacht - 46 godzin w sześciodniowym
tygodniu pracy oraz 12 godzin na dobę.
3.
Z uwagi na szczególny charakter pracy na morskich statkach handlowych ustala się,
że:
1)
minimalny czas wypoczynku nie może być krótszy niż 72 godziny na tydzień oraz 10 godzin
na dobę,
2)
dobowy czas wypoczynku nie może być dzielony na więcej niż dwie części, z których
jedna nie może być krótsza niż 6 godzin, a przerwa między nimi nie może być dłuższa
niż 14 godzin,
3)
czas, w którym odbywają się zbiórki załogi, ćwiczenia przeciwpożarowe i ratownicze
oraz inne ćwiczenia wymagane postanowieniami umów i przepisów miądzynarodowych oraz
ustawodawstwa krajowego, wlicza się do czasu pracy na statku,
4)
młodociani zatrudnieni na statku w celu nauki zawodu nie mogą wykonywać pracy w godzinach
nocnych (okres 9 kolejno po sobie następujących godzin, włączając w to czas między
godziną 2400 a godziną 500),
5)
osoby poniżej 16 roku życia nie mogą wykonywać pracy na statku.
4.
Praca ponad 40 godzin tygodniowo, a w strefie tropikalnej i polarnej ponad 30 godzin
tygodniowo, w okresie rozliczeniowym, o którym mowa w ust. 1, jest pracą w godzinach
nadliczbowych.
5.
Na statku prowadzi się ewidencję czasu pracy, czasu pracy w nocy i czasu wypoczynku
po pracy dla każdego pracownika. Ewidencję prowadzi się w języku polskim i angielskim.
6.
Ewidencja czasu pracy, o której mowa w ust. 5, jest jawna. Pracownik otrzymuje kopię
zapisów dotyczących jego osoby potwierdzoną podpisem kapitana lub osoby przez niego
upoważnionej.
7.
Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej określi, w drodze rozporządzenia, sposób
prowadzenia ewidencji i wzór formularza do dokonywania zapisów czasu pracy, pracy
w nocy oraz wypoczynku pracowników, mając na uwadze konieczność dokonywania rozliczeń,
o których mowa w ust. 1, a także wymagania wynikające z wiążących Rzeczpospolitą Polską
w tym zakresie umów międzynarodowych.
”
;
8)
po art. 57 dodaje się art. 57a w brzmieniu:
„
Art. 57a.
1.
Na statkach są przeprowadzane inspekcje warunków pracy i życia na statku przez organy
inspekcyjne, w zakresie i zgodnie z procedurami określonymi przepisami o bezpieczeństwie
morskim oraz przepisami o Państwowej Inspekcji Pracy i przepisami o Państwowej Inspekcji
Sanitarnej.
2.
Organami inspekcyjnymi, o których mowa w ust. 1, są dyrektorzy właściwych urzędów
morskich, organy Państwowej Inspekcji Pracy, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej,
a za granicą konsulowie.
3.
Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej określi, w drodze rozporządzenia, warunki
i tryb wykonywania kontroli przestrzegania przepisów o czasie pracy i wypoczynku pracowników
na statku, mając na względzie szczególny charakter pracy na morskich statkach handlowych
oraz wymagania wynikające z wiążących Rzeczpospolitą Polską w tym zakresie umów międzynarodowych.
”
;
9)
w art. 58 w ust. 1 wyrazy „może być przedłużony do 12 godzin na dobę i 84 godzin na tydzień” zastępuje się wyrazami „może być przedłużony do 14 godzin na dobę i 72 godzin na tydzień”;
10)
art. 63 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 63.
Pracownik nie może odmówić wykonywania pracy w okresie planowego czasu wypoczynku
w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa statku, pasażerów, załogi lub ładunku, jak również
w razie konieczności udzielenia pomocy innemu statkowi lub rozbitkom.
”
;
11)
w art. 67 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„
1)
20 dni roboczych po roku pracy,
”
;
12)
art. 94 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 94.
1.
Kto, działając w imieniu armatora, nie dopełnia ciążącego na nim obowiązku:
1)
zaopatrzenia statku w wymaganą ilość żywności oraz w przewidziane normami urządzenia,
środki ratunkowe i medyczne,
2)
zatrudnienia na statku fachowych pracowników służby zdrowia lub przeszkolenia medycznego
kapitana i załogi statku w zakresie stosowania środków ratunkowych i medycznych,
3)
dokonania we właściwym czasie repatriacji osób do tego uprawnionych,
4)
zapewnienia na statku pomieszczeń załogi odpowiednich do liczby zatrudnionych pracowników,
5)
utrzymywania statku, jego wyposażenia i znajdujących się w nim pomieszczeń w stanie
zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy i wypoczynku po pracy
- podlega karze grzywny.
2.
Tej samej karze podlega, kto wbrew obowiązkowi:
1)
dopuszcza do zatrudnienia na statku, w składzie jego załogi, pracownika nieposiadającego
ważnej książeczki żeglarskiej,
2)
w czasie podróży morskiej statku zatrudnia na nim pracownika, nie wpisując go na listę
załogi tego statku,
3)
nie udziela pracownikowi przysługującego mu urlopu wypoczynkowego, wyrównawczego lub
innych dni wolnych, o których mowa w art. 77, albo bezpodstawnie obniża ich wymiar.
”
.
Art. 2.
W ustawie z dnia 9 listopada 2000 r. o bezpieczeństwie morskim wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 6 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 i dodaje się ust. 2 w brzmieniu:
„
2.
Niezależnie od spełnienia wymagań, o których mowa w ust. 1, statek może być dopuszczony
do żeglugi tylko wówczas, jeżeli odpowiada wymaganiom w zakresie bezpieczeństwa i
higieny pracy oraz warunków sanitarnych, określonym w:
1)
Konwencji (nr 92) Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej pomieszczenia załogi
na statku (zrewidowanej w 1949 r.), przyjętej w Genewie dnia 18 czerwca 1949 r. ,
2)
Konwencji nr 133 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej pomieszczenia załogi
na statku (postanowienia uzupełniające), przyjętej w Genewie dnia 30 października
1970 r. ,
3)
Konwencji nr 147 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej minimalnych norm na
statkach handlowych, przyjętej w Genewie dnia 29 października 1976 r. .
”
;
2)
w art. 10 dodaje się ust. 4 w brzmieniu:
„
4.
Inspekcje, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 lit. a) i art. 9, powinny być poprzedzone
kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy i Państwowej Inspekcji Sanitarnej pod względem
spełnienia wymagań międzynarodowych w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz
warunków sanitarnych i zdrowotnych.
”
.
Art. 3.
Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 16, art. 19 ust. 4 i art.
20 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1 zachowują moc do czasu wydania nowych przepisów
wykonawczych na podstawie art. 16, art. 19 ust. 4 i art. 20 ust. 5 ustawy zmienianej
w art. 1 w brzmieniu nadanym w niniejszej ustawie.
Art. 4.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2003 r.