Ustawaz dnia 20 lipca 2000 r.o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Przepisy wprowadzające Kodeks
postępowania karnego oraz ustawy - Kodeks karny skarbowy
Treść ustawy
Art. 1.1 orzeczenie
W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 84 § 3 otrzymuje brzmienie:
„
§ 3.
Obrońca wyznaczony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, w postępowaniu o stwierdzenie
nieważności orzeczenia lub w postępowaniu o wznowienie postępowania powinien sporządzić
i podpisać kasację, wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia lub wniosek o wznowienie
postępowania albo poinformować na piśmie sąd, że nie stwierdził podstaw do wniesienia
kasacji, złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia lub wniosku o wznowienie
postępowania.
”
;
2)
w art. 101 § 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
Wyrok, nakaz karny, a także postanowienie zamykające drogę do wydania wyroku, w przedmiocie
warunkowego umorzenia postępowania albo środka zabezpieczającego, oddalające wniosek
o wznowienie postępowania oraz wydane na podstawie art. 420 § 1 lub 2, są nieważne
z mocy samego prawa, jeżeli:
1)
oskarżony nie podlegał orzecznictwu polskich sądów karnych,
2)
w wydaniu orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona albo niezdolna do orzekania
bądź podlegająca wyłączeniu na podstawie art. 40 § 1 pkt 1-3 lub 6 oraz § 2 i 3,
3)
orzeczenie zostało wydane pomimo to, że inne postępowanie karne co do tego samego
czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie ukończone,
4)
orzeczono karę, środek karny lub środek zabezpieczający nie znane ustawie,
5)
orzeczenie zapadło z naruszeniem zasady większości głosów lub nie zostało podpisane
przez którąkolwiek z osób biorących udział w jego wydaniu,
6)
sąd orzekł w składzie nie znanym ustawie,
7)
zachodzi sprzeczność w treści orzeczenia, uniemożliwiająca jego wykonanie.
”
;
3)
art. 102 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 102.
§ 1.
Każdy organ postępowania jest obowiązany przedstawić uchybienie stanowiące przyczynę
nieważności orzeczenia sądowi właściwemu do stwierdzenia nieważności.
§ 2.
Nieważność z mocy samego prawa stwierdza na posiedzeniu z urzędu, z inicjatywy organu
postępowania albo na wniosek strony, sąd apelacyjny w składzie trzech sędziów. O nieważności
orzeczenia sądu apelacyjnego oraz Sądu Najwyższego orzeka Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy
orzeka o nieważności wydanego przez siebie orzeczenia w składzie siedmiu sędziów,
chyba że orzeczenie zostało wydane jednoosobowo.
§ 3.
Wniosek strony o stwierdzenie nieważności orzeczenia, jeżeli nie pochodzi od prokuratora,
powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata albo radcę prawnego będącego pełnomocnikiem.
Wniosek powinien zawierać wskazanie przyczyny nieważności oraz uzasadnienie.
§ 4.
Jeżeli wniosek nie pochodzi od prokuratora, strona dołącza dowód uiszczenia opłaty
sądowej w wysokości stanowiącej połowę opłaty od kasacji. Przepisy art. 527 § 2-4
stosuje się odpowiednio.
§ 5.
Prezes sądu właściwego do stwierdzenia nieważności orzeczenia odmawia przyjęcia wniosku,
jeżeli został złożony przez osobę nieuprawnioną lub jest niedopuszczalny z mocy ustawy.
§ 6.
Na zarządzenie w sprawie, o której mowa w § 5, oraz na zarządzenie odmawiające przyjęcia
wniosku na podstawie art. 120 § 2 przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania
wniosku. Przepis § 3 zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio.
§ 7.
Przyjęty wniosek strony doręcza się pozostałym stronom, ich obrońcom i pełnomocnikom,
którzy w terminie 14 dni od doręczenia mogą przedstawić sądowi na piśmie swoje stanowisko.
Sąd rozpoznaje kwestię nieważności na posiedzeniu bez udziału stron, chyba że prezes
sądu lub sąd postanowi inaczej.
§ 8.
Stwierdzając nieważność orzeczenia, sąd, w razie potrzeby, przekazuje sprawę, komu
należy, lub podejmuje inne odpowiednie rozstrzygnięcie.
§ 9.
Na postanowienie w przedmiocie nieważności przysługuje zażalenie, chyba że wydał je
Sąd Najwyższy.
”
;
4)
w art. 103 § 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
W razie rozpoznawania kwestii nieważności sąd może wstrzymać wykonanie orzeczenia.
Wstrzymując wykonanie orzeczenia, sąd może zastosować środek zapobiegawczy. Przepis
art. 538 stosuje się odpowiednio.
”
;
5)
w art. 180 w § 2 po wyrazach „tajemnicy adwokackiej,” dodaje się wyrazy „radcy prawnego,”;
6)
w art. 251 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
W postanowieniu o zastosowaniu tymczasowego aresztowania należy określić czas jego
trwania, a ponadto oznaczyć termin, do którego aresztowanie ma trwać. Obowiązek każdorazowego
oznaczenia terminu stosowania tymczasowego aresztowania trwa do uprawomocnienia się
orzeczenia kończącego postępowanie. W przedmiocie tymczasowego aresztowania po wydaniu
orzeczenia kończącego postępowanie orzeka sąd, który wydał to orzeczenie, a w razie
przekazania sprawy do drugiej instancji - sąd odwoławczy.
”
;
7)
art. 254 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 254.2 orzeczenia
§ 1.
Oskarżony może składać w każdym czasie wniosek o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego;
w przedmiocie wniosku rozstrzyga, najpóźniej w ciągu 3 dni, prokurator, a po wniesieniu
aktu oskarżenia do sądu - sąd, przed którym sprawa się toczy. Przepisu art. 252 §
2 nie stosuje się, zaś przepis art. 263 § 5 stosuje się odpowiednio.
§ 2.
Na postanowienie w przedmiocie wniosku zażalenie przysługuje tylko wtedy, gdy wniosek
został złożony po upływie co najmniej 2 miesięcy od dnia rozpoznania poprzedniego
wniosku dotyczącego tego samego oskarżonego.
”
;
8)
art. 263 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 263.
§ 1.
W postępowaniu przygotowawczym sąd, stosując tymczasowe aresztowanie, oznacza jego
termin na okres nie dłuższy niż 3 miesiące.
§ 2.
Jeżeli za względu na szczególne okoliczności sprawy nie można było ukończyć postępowania
przygotowawczego w terminie określonym w § 1, na wniosek prokuratora, sąd pierwszej
instancji właściwy do rozpoznania sprawy, gdy zachodzi tego potrzeba, może przedłużyć
tymczasowe aresztowanie na okres, który łącznie nie może przekroczyć 12 miesięcy.
§ 3.
Łączny okres stosowania tymczasowego aresztowania do chwili wydania pierwszego wyroku
przez sąd pierwszej instancji nie może przekroczyć 2 lat.
§ 4.
Przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania na okres oznaczony, przekraczający
terminy określone w § 2 i 3, może dokonać sąd apelacyjny, w którego okręgu prowadzi
się postępowanie, na wniosek sądu, przed którym sprawa się toczy, a w postępowaniu
przygotowawczym na wniosek właściwego prokuratora apelacyjnego - jeżeli konieczność
taka powstaje w związku z zawieszeniem postępowania karnego, przedłużającą się obserwacją
psychiatryczną oskarżonego, przedłużającym się opracowywaniem opinii biegłego, wykonywaniem
czynności dowodowych w sprawie o szczególnej zawiłości lub poza granicami kraju, celowym
przewlekaniem postępowania przez oskarżonego, a także z powodu innych istotnych przeszkód,
których usunięcie było niemożliwe.
§ 5.
Na postanowienie sądu apelacyjnego wydane na podstawie § 4 przysługuje zażalenie do
sądu apelacyjnego orzekającego w składzie trzech sędziów.
§ 6.
Z wnioskiem o przedłużenie okresu tymczasowego aresztowania należy wystąpić, z jednoczesnym
przesłaniem właściwemu sądowi akt sprawy, nie później niż 14 dni przed upływem dotychczas
określonego terminu stosowania tego środka.
§ 7.
Jeżeli zachodzi potrzeba stosowania tymczasowego aresztowania po wydaniu pierwszego
wyroku przez sąd pierwszej instancji, każdorazowe jego przedłużenie może następować
na okres nie dłuższy niż 3 miesiące.
”
;
9)
w art. 309 w § 3 wyrazy „Prokurator Generalny” zastępuje się wyrazami „właściwy prokurator apelacyjny”;
10)
w art. 331 dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
W sprawie, w której wobec podejrzanego stosowane jest tymczasowe aresztowanie, akt
oskarżenia należy wnieść nie później niż 14 dni przed upływem dotychczas określonego
terminu stosowania tego środka.
”
;
11)
art. 378 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 378.
§ 1.
Jeżeli w sprawie, w której oskarżony musi mieć obrońcę i korzysta z obrony z wyboru,
obrońca lub oskarżony wypowiada stosunek obrończy, sąd zakreśla oskarżonemu odpowiedni
termin do powołania nowego obrońcy, a po bezskutecznym upływie tego terminu prezes
sądu lub sąd wyznacza obrońcę z urzędu. W razie potrzeby rozprawę przerywa się lub
odracza.
§ 2.
W sprawie, w której oskarżony korzysta z obrońcy z urzędu, sąd na uzasadniony wniosek
obrońcy lub oskarżonego zwalnia obrońcę z jego obowiązków i wyznacza oskarżonemu innego
obrońcę z urzędu.
§ 3.
Wyznaczając nowego obrońcę, sąd jednocześnie podejmuje decyzję, czy dotychczasowy
obrońca może bez uszczerbku dla prawa oskarżonego do obrony pełnić swe obowiązki do
czasu podjęcia obrony przez nowego obrońcę.
”
;
12)
w art. 439 w § 3 skreśla się wyrazy „§ 1”;
13)
w art. 444 po wyrazie „stronom” dodaje się wyrazy „i podmiotowi określonemu w art. 52 Kodeksu karnego”;
14)
art. 451 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 451.1 orzeczenie
Sąd odwoławczy zarządza sprowadzenie na rozprawę oskarżonego pozbawionego wolności,
chyba że uzna za wystarczającą obecność obrońcy. Jeżeli sąd nie zarządza sprowadzenia
oskarżonego, który nie ma obrońcy, wyznacza obrońcę z urzędu.
”
;
15)
w art. 464 w § 3 skreśla się wyrazy „§ 1”;
16)
art. 523 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 523.1 orzeczenie
§ 1.
Kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 lub innego
rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia;
kasacja nie może być wniesiona wyłącznie z powodu niewspółmierności kary.
§ 2.
Kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo
lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia
jej wykonania.
§ 3.
Kasację na niekorzyść można wnieść jedynie w razie uniewinnienia oskarżonego albo
umorzenia postępowania z przyczyn wskazanych w art. 17 § 1 pkt 3 i 4 oraz z powodu
niepoczytalności sprawcy.
§ 4.
Ograniczenia przewidziane w § 2 i 3 nie dotyczą kasacji:
1)
wniesionej z powodu uchybień wymienionych w art. 439,
2)
w wypadku określonym w art. 521.
”
;
17)
w art. 526 w § 2 wyraz „adwokata” zastępuje się wyrazami „obrońcę lub pełnomocnika będącego adwokatem albo radcą prawnym”;
18)
w art. 527 w § 4 po wyrazie „części” dodaje się przecinek i wyrazy „albo zostanie cofnięta”;
19)
w art. 528 w § 1:
a)
w pkt 2 po wyrazie „adwokata” dodaje się wyrazy „lub radcy prawnego”,
b)
w pkt 3 po wyrazach „w art. 524 § 1” dodaje się wyrazy „zdanie pierwsze”;
20)
art. 530 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 530.
§ 1.
W wypadku określonym w art. 525 § 1, przyjmując kasację, prezes sądu doręcza jej odpis
pozostałym stronom oraz, po złożeniu przez prokuratora pisemnej odpowiedzi na kasację,
niezwłocznie przesyła akta sądowi właściwemu do rozpoznania kasacji, jeżeli sąd, do
którego wniesiono kasację, nie jest uprawniony do jej rozpoznania.
§ 2.
Prezes sądu, do którego wniesiono kasację, odmawia jej przyjęcia, jeżeli zachodzą
okoliczności, o których mowa w art. 120 § 2 lub w art. 429 § 1, albo gdy kasację oparto
na innych powodach niż wskazane w art. 523 § 1.
§ 3.
Na zarządzenie, o którym mowa w § 2, zażalenie przysługuje do Sądu Najwyższego. Przepis
art. 526 § 2 stosuje się odpowiednio. Sąd Najwyższy rozpoznaje zażalenie jednoosobowo.
§ 4.
W wypadku przyjęcia kasacji, której prokurator nie uznał za oczywiście bezzasadną,
odpis pisemnej odpowiedzi prokuratora na kasację doręcza się pozostałym stronom, ich
obrońcom i pełnomocnikom. Dalsze pisma procesowe wnosi się bezpośrednio do sądu kasacyjnego.
§ 5.
Prokurator, uznając kasację za oczywiście bezzasadną, przesyła odpis odpowiedzi na
kasację pozostałym stronom, ich obrońcom i pełnomocnikom, którzy w terminie 14 dni
od otrzymania odpowiedzi prokuratora mogą przedstawić sądowi na piśmie swoje stanowisko.
”
;
21)
art. 535 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 535.
§ 1.
Kasację od wyroku Sąd Najwyższy rozpoznaje na rozprawie, a od postanowienia może rozpoznać
na posiedzeniu, w którym strony mogą wziąć udział. Oskarżonego pozbawionego wolności
nie sprowadza się, chyba że prezes sądu lub sąd postanowi inaczej.
§ 2.
Sąd Najwyższy może oddalić na posiedzeniu bez udziału stron kasację w razie jej oczywistej
bezzasadności. Nie dotyczy to kasacji wniesionej na podstawie art. 521. Oddalenie
kasacji jako oczywiście bezzasadnej nie wymaga pisemnego uzasadnienia.
§ 3.
Sąd Najwyższy może uwzględnić w całości na posiedzeniu bez udziału stron kasację wniesioną
na korzyść oskarżonego w razie jej oczywistej zasadności.
”
;
22)
w art. 544 § 3 otrzymuje brzmienie:
„
§ 3.
W kwestii wznowienia postępowania sąd orzeka na posiedzeniu bez udziału stron, chyba
że prezes sądu lub sąd postanowi inaczej.
”
;
23)
w art. 545 w § 1 wyraz „455” zastępuje się wyrazem „456”;
24)
w art. 657 § 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
Uprawnienia procesowe Prokuratora Generalnego i prokuratora apelacyjnego przysługują
również Naczelnemu Prokuratorowi Wojskowemu, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, a
uprawnienia prokuratora okręgowego przysługują odpowiednio wojskowemu prokuratorowi
okręgowemu.
”
Art. 2.
W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego dodaje się art. 11a w brzmieniu:
„
Art. 11a.
Jeżeli rozpoznanie sprawy w sądzie miejscowo właściwym nie jest możliwe w terminie
zabezpieczającym uniknięcie przedawnienia karalności przestępstwa określonym w art.
101 Kodeksu karnego, uwzględniając wniosek sądu właściwego, sąd apelacyjny może przekazać
taką sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.
”
Art. 3.
W ustawie z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy skreśla się art. 168.
Art. 4.
Czynności procesowe dokonane przed dniem wejścia w życie ustawy są skuteczne, jeżeli
dokonano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych.
Art. 5.
Wnioski o zastosowanie i przedłużenie stosowania tymczasowego aresztowania złożone
przed dniem wejścia w życie ustawy rozpoznaje sąd dotychczas właściwy.
Art. 6.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.