Ustawaz dnia 22 stycznia 2000 r.o ogólnym bezpieczeństwie produktów
Spis treści
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa ogólne wymagania dotyczące bezpieczeństwa produktów, zasady i tryb
przeciwdziałania naruszeniom tych wymagań przez przedsiębiorców oraz organy sprawujące
nadzór nad bezpieczeństwem produktów.
Art. 2.
Ustawa nie narusza odrębnych przepisów prawnych regulujących szczególne warunki bezpieczeństwa
określonych produktów.
Art. 3.
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1)
produkt - dostarczaną przez przedsiębiorcę, zarówno odpłatnie, jak i nieodpłatnie,
rzecz ruchomą przeznaczoną do użytku konsumentów lub nadającą się do takiego użytku;
produktem jest zarówno rzecz nowa, jak i używana lub naprawiana bądź regenerowana,
a także energia; w rozumieniu ustawy produktem nie są jednak rzeczy używane wprowadzane
na rynek jako antyki albo jako rzeczy wymagające naprawy lub remontu przed użyciem,
jeżeli dostarczający powiadomił konsumenta o właściwościach tych rzeczy,
2)
producent - przedsiębiorcę, który wytwarza, wprowadza do obrotu lub naprawia produkt,
a także jego przedstawiciela oraz każdą osobę, która występuje jako wytwórca, umieszczając
na produkcie bądź do niego dołączając swoje nazwisko, nazwę, znak towarowy bądź inne
odróżniające oznaczenie; za producenta uważa się również importera oraz każdego, kto
prowadząc działalność gospodarczą może wpływać na bezpieczeństwo produktu,
3)
sprzedawca - przedsiębiorcę, który uczestniczy w obrocie handlowym i którego działalność
nie wpływa na bezpieczeństwo produktu.
Rozdział 2
Ogólne wymagania bezpieczeństwa
Art. 4.
1.
Produktem bezpiecznym jest produkt, który w zwykłych lub w innych, dających się rozsądnie
przewidzieć, warunkach jego używania, włączając czas korzystania z produktu, nie stwarza
żadnego zagrożenia dla konsumentów lub stwarza znikome zagrożenie, dające się pogodzić
z jego zwykłym używaniem i uwzględniające wysoki poziom wymagań dotyczących ochrony
bezpieczeństwa, życia i zdrowia ludzkiego.
2.
Oceniając bezpieczeństwo produktu uwzględnia się:
1)
kategorie konsumentów narażonych na zwiększone niebezpieczeństwo związane z używaniem
produktu, a zwłaszcza dzieci,
2)
cechy i właściwości produktu, w szczególności jego skład, konstrukcję i wykończenie,
opakowanie, instrukcję jego montażu i konserwacji,
3)
oddziaływanie produktu na inne produkty, jeżeli możliwe było do przewidzenia ich łączne
używanie,
4)
wygląd lub prezentację produktu, jego oznakowanie, instrukcję użycia i obsługi, sposób
przechowywania i pozbywania się oraz wszelkie inne dane lub informacje pochodzące
od producenta.
3.
Nie wystarcza do uznania produktu za niebezpieczny możliwość osiągnięcia wyższego
poziomu bezpieczeństwa lub dostępność innych produktów stwarzających niższy stopień
zagrożenia dla konsumentów.
Art. 5.
Jeżeli ustanowiono szczególne przepisy dotyczące bezpieczeństwa produktów, w szczególności
z zakresu kontroli technicznej, sanitarnej lub ochrony środowiska, produkt powinien
odpowiadać wymaganiom określonym w tych przepisach.
Art. 6.
Jeżeli do produktu nie mają zastosowania przepisy, o których mowa w art. 5, bezpieczeństwo
produktu ocenia się uwzględniając stopień spełniania przez produkt wymagań określonych
w stosowanych dobrowolnie Polskich Normach; w przypadku braku Polskich Norm bezpieczeństwo
produktu ocenia się uwzględniając inne właściwe specyfikacje techniczne, zasady dobrej
praktyki zawodowej, a także poprzez odwołanie się do stanu wiedzy i techniki lub do
uzasadnionych oczekiwań konsumentów co do bezpieczeństwa danego produktu.
Art. 7.
Spełnianie przez produkt wymagań określonych w art. 5 i 6 nie wyłącza możliwości zastosowania
środków, o których mowa w art. 14-16, jeżeli produkt stanowi zagrożenie dla konsumentów.
Rozdział 3
Obowiązki producenta i sprzedawcy
Art. 8.
Producent jest obowiązany wprowadzać do obrotu produkty bezpieczne.
Art. 9.
1.
Producent jest obowiązany:
1)
dostarczać konsumentom i sprzedawcom właściwą i pełną informację umożliwiającą im
ocenę zagrożeń związanych z produktem w czasie normalnego lub możliwego do przewidzenia
sposobu i okresu jego używania, jeżeli takie zagrożenia nie są, w braku odpowiedniego
ostrzeżenia, natychmiast zauważalne, oraz informację dotyczącą możliwości przeciwdziałania
tym zagrożeniom,
2)
podejmować odpowiednie do właściwości produktu wprowadzanego do obrotu środki zapobiegające
powstawaniu zagrożeń, o których mowa w pkt 1, a w szczególności: testować próbki produktów,
analizować składane skargi i reklamacje, oznaczać produkty lub ich serie w sposób
umożliwiający ich właściwą identyfikację,
3)
podejmować, w razie konieczności, działania mające na celu niezwłoczne wycofanie produktu
z obrotu, jeżeli produkt stwarza lub mógłby stwarzać zagrożenie dla życia lub zdrowia
konsumentów,
4)
powiadamiać o zagrożeniach związanych z produktem organy właściwe - ze względu na
te zagrożenia - do podejmowania działań administracyjnych, zwane dalej „właściwymi
organami”.
2.
Informacje i oznaczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, należy formułować w języku
polskim, w sposób jasny i zrozumiały; winny one również zawierać nazwę produktu, znak
towarowy, firmę, nazwę lub imię i nazwisko producenta oraz jego adres.
3.
Sposób oznakowania produktów określają odrębne przepisy.
Art. 10.
Sprzedawca jest obowiązany współdziałać z należytą starannością z producentami oraz
właściwymi organami w zakresie zapewnienia zgodności produktu z ogólnymi wymaganiami
bezpieczeństwa, a w szczególności:
1)
nie dostarczać produktów, które, zgodnie z wiedzą, jaką posiada lub jakiej można od
niego oczekiwać, nie spełniają tych wymagań,
2)
przyjmować informacje od konsumentów o zagrożeniach powodowanych przez produkty i
przekazywać je producentom oraz właściwym organom, a także współdziałać z nimi w celu
uniknięcia takich zagrożeń.
Rozdział 4
Nadzór nad bezpieczeństwem produktów
Art. 11.
1.
Organem sprawującym nadzór nad bezpieczeństwem produktów jest Prezes Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „organem nadzoru”, który wykonuje swoje zadania
przy pomocy Inspekcji Handlowej.
2.
Nadzór, o którym mowa w ust. 1, obejmuje wykonywanie czynności i stosowanie środków
określonych w ustawie oraz w przepisach dotyczących zakresu działania organu nadzoru,
a także Inspekcji Handlowej.
3.
Przepis ust. 1 nie ogranicza kompetencji innych właściwych organów, wynikających z
odrębnych przepisów regulujących szczególne warunki bezpieczeństwa określonych produktów.
Art. 12.
1.
Organ nadzoru może żądać od organów inspekcji i innych jednostek, do których zadań
należy wykonywanie badań bezpieczeństwa produktów, przeprowadzenia kontroli w tym
zakresie, powiadamiając równocześnie o tym właściwy organ sprawujący nadzór nad tymi
organami lub jednostkami.
2.
Organy i jednostki, o których mowa w ust. 1, oraz organy administracji rządowej i
samorządowej są obowiązane niezwłocznie zawiadamiać organ nadzoru o stwierdzonych
zagrożeniach związanych z bezpieczeństwem produktów i podjętych w związku z tym działaniach.
Art. 13.
Organ nadzoru podejmuje środki na podstawie ustawy odpowiednie do stopnia zagrożenia
powodowanego przez produkty. Mogą one zmierzać jedynie do odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa
lub usunięcia już istniejącego oraz mieć na celu zapewnienie bezpieczeństwa, zdrowia
i życia konsumentów.
Art. 14.
1.
Jeżeli przed wprowadzeniem produktu do obrotu okoliczności wskazują wystarczająco,
że produkt nie spełnia wymagań bezpieczeństwa określonych w art. 4, organ nadzoru
może nakazać producentowi dostarczenie wszelkich informacji o produkcie i związanych
z nim zagrożeniach.
2.
W przypadku stwierdzenia, iż produkt nie spełnia wymagań bezpieczeństwa określonych
w art. 4, organ nadzoru może:
1)
w zakresie uzasadnionym okolicznościami, zobowiązać producenta do poddania produktu
badaniu we właściwym akredytowanym laboratorium, określając przedmiot i termin przeprowadzenia
badania, lub
2)
na okres niezbędny do przeprowadzenia kontroli lub badań, zakazać prezentowania, oferowania,
wprowadzania do obrotu i dostarczania produktu lub grupy produktów powodujących zagrożenie,
lub
3)
zakazać wprowadzania produktu lub grupy produktów do obrotu, do czasu spełnienia przez
nie wymagań bezpieczeństwa.
3.
W przypadkach określonych w ust. 2 pkt 1 w razie stwierdzenia, że produkt nie spełnia
wymagań bezpieczeństwa, koszty badań ponosi producent.
Art. 15.
1.
Jeżeli produkt wprowadzony do obrotu nie spełnia wymagań bezpieczeństwa określonych
w art. 4, organ nadzoru może:
1)
zażądać od producenta informacji o zagrożeniach związanych z produktem oraz informacji
dotyczącej środków ostrożności niezbędnych do odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa,
2)
zobowiązać producenta do poddania produktu badaniu we właściwym akredytowanym laboratorium,
określając przedmiot i termin przeprowadzenia badania; w przypadku stwierdzenia, że
produkt nie spełnia wymagań bezpieczeństwa, koszty badań ponosi producent,
3)
nakazać producentowi podanie odpowiednich ostrzeżeń do publicznej wiadomości w określony
sposób,
4)
określić szczegółowe obowiązki producenta dotyczące udzielania konsumentom odpowiednich
informacji o produkcie,
5)
nakazać producentowi zapewnienie zgodności produktu z wymaganiami bezpieczeństwa,
6)
nakazać producentowi wycofanie produktu z obrotu lub podjęcie działań zmierzających
do odkupienia produktu od osób, które faktycznie nim władają,
7)
nakazać producentowi zniszczenie produktu, gdy stanowi to jedyny środek zapewniający
usunięcie niebezpieczeństwa.
2.
Środki przewidziane w ust. 1 mogą być stosowane odpowiednio wobec sprzedawcy.
3.
Organ nadzoru może we własnym zakresie dokonać czynności określonych w ust. 1 pkt
2 i 3.
4.
Środki określone w ust. 1 winny być wprowadzone natychmiast i - z wyjątkiem badań
określonych w ust. 1 pkt 2 - na koszt zobowiązanego do ich podjęcia. W przypadku stwierdzenia,
że produkt nie spełnia wymagań bezpieczeństwa, koszty badań ponosi producent.
Art. 16.
Jeżeli produkt nie spełnia wymagań bezpieczeństwa określonych w art. 4, organ nadzoru
może także zakazać jego reklamowania.
Art. 17.
1.
Przedsiębiorca, do którego organ nadzoru skierował żądanie, działając na podstawie
art. 14-16, może przedstawić swoje stanowisko w tej sprawie w terminie 3 dni od dnia
otrzymania żądania.
2.
W przypadku braku stanowiska lub odmowy uwzględnienia żądania, o którym mowa w ust.
1, organ nadzoru może nałożyć obowiązki określone w art. 14-16 w drodze decyzji. Art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
3.
W zakresie, w jakim jest to niezbędne, organ nadzoru może żądać od każdego przedsiębiorcy
lub instytucji współdziałania w celu zapobieżenia zagrożeniom stwarzanym przez produkt.
4.
Od decyzji, o których mowa w ust. 2, służy skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Art. 18.
1.
Producenci i sprzedawcy są obowiązani zapewniać upoważnionym pracownikom Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów, jego delegatur oraz Inspekcji Handlowej odpowiednie warunki
do przeprowadzenia kontroli.
2.
Przedmiotem kontroli jest ustalenie, czy produkt spełnia wymagania bezpieczeństwa,
a jeżeli ich nie spełnia i w związku z tym zostały wydane odpowiednie decyzje - czy
decyzje te zostały wykonane.
3.
Upoważnieni do przeprowadzenia kontroli pracownicy mają prawo:
1)
wstępu do wszystkich pomieszczeń kontrolowanego przedsiębiorcy,
2)
wglądu do dokumentów kontrolowanego przedsiębiorcy oraz żądania odpisów i wyciągów
z tych dokumentów,
3)
żądania wyjaśnień od pracowników kontrolowanego przedsiębiorcy,
4)
zabezpieczenia dokumentów i innych dowodów,
5)
pobrania i zabezpieczenia próbek produktów.
4.
Przeprowadzający kontrole mają obowiązek przeprowadzać je w sposób sprawny i możliwie
nie zakłócający funkcjonowania kontrolowanego.
5.
Uzyskane w trakcie kontroli informacje dotyczące stosowanej przez kontrolowanego technologii
lub stanowiące tajemnicę handlową są objęte tajemnicą służbową; nie dotyczy to informacji,
które muszą być ujawnione ze względu na konieczność usunięcia zagrożeń związanych
z produktem.
Art. 19.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach organ nadzoru może poinformować opinię publiczną
o zagrożeniach związanych z produktem; koszty tej informacji ponosi producent.
Art. 20.
1.
Tworzy się krajowy system informowania o produktach niebezpiecznych (KSIPN), do którego
zadań należy szybkie informowanie organów administracji rządowej i samorządowej, zainteresowanych
instytucji oraz konsumentów o produktach niebezpiecznych.
2.
Tworzy się krajowy system monitorowania wypadków konsumenckich (KSMWK), do którego
zadań należy gromadzenie informacji, w tym danych o stanie zdrowia, w celu zapobiegania
powstawaniu zagrożeń.
3.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady organizacji i
działania systemów, o których mowa w ust. 1 i 2, zarządzania tymi systemami oraz obowiązki
podmiotów w zakresie przekazywania systemom gromadzonych przez nie danych, a w szczególności:
1)
organy sprawujące nadzór nad funkcjonowaniem systemów,
2)
organy zarządzające systemami (administratorów systemów), tryb ich powoływania i odwoływania
oraz zadania i obowiązki organów związane z tym zarządzaniem,
3)
sposób zbierania, przetwarzania i udostępniania danych w ramach systemów,
4)
pojęcie wypadków konsumenckich,
5)
wzór rejestru produktów niebezpiecznych,
6)
wzory formularzy wykorzystywanych przy gromadzeniu danych o wypadkach konsumenckich.
Art. 21.
1.
Jeżeli organ celny podczas kontroli celnej produktów, które mają być objęte procedurą
dopuszczenia do obrotu, stwierdzi, że produkty mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia,
życia lub bezpieczeństwa, zatrzymuje produkty i występuje do właściwych organów o
wydanie stosownej opinii.
2.
Jeżeli właściwy organ wyda opinię potwierdzającą, że produkt stanowi zagrożenie dla
życia, zdrowia lub bezpieczeństwa, organ celny cofa produkt za granicę.
3.
Koszty cofnięcia produktu za granicę ponosi producent.
4.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia:
1)
produkty, które podlegają zatrzymaniu w trybie określonym w ust. 1 ze względu na brak
dokumentacji lub oznakowania wymaganego szczególnymi przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa
tych produktów,
2)
tryb postępowania organów celnych przy zatrzymywaniu produktów, o których mowa w ust.
1,
3)
organy, o których mowa w ust. 1, oraz ich właściwość i zadania w tym zakresie, ze
szczególnym uwzględnieniem zadań krajowego systemu informowania o produktach niebezpiecznych
(KSIPN).
Art. 22.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może określić szczegółowe warunki bezpieczeństwa
lub znakowania określonych produktów.
Art. 23.
1.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzeń, szczegółowe warunki dotyczące:
1)
bezpieczeństwa zabawek,
2)
bezpieczeństwa innych produktów, które stwarzają zagrożenie dla konsumentów przez
to, że ich wygląd wskazuje na inne przeznaczenie niż rzeczywiste,
3)
bezpieczeństwa i znakowania produktów włókienniczych.
2.
W rozporządzeniach, o których mowa w ust. 1, Rada Ministrów określa w szczególności:
1)
wymagania dotyczące wytwarzania produktów,
2)
informacje, które powinny zostać umieszczone na etykiecie lub opakowaniu produktu,
3)
sposób ponoszenia kosztów związanych z badaniem produktów na zgodność ze szczególnymi
wymogami bezpieczeństwa, z uwzględnieniem zasad określonych w art. 15,
4)
organ sprawujący nadzór nad bezpieczeństwem produktów oraz tryb wykonywania tego nadzoru.
Rozdział 5
Przepisy karne
Art. 24.
1.
Kto narusza, chociażby nieumyślnie, którykolwiek z obowiązków określonych w art. 9
lub w art. 10, bądź narusza, chociażby nieumyślnie, którykolwiek z obowiązków wynikających
z decyzji organu nadzoru wydanej na podstawie art. 17 ust. 2, podlega grzywnie.
2.
Tej samej karze podlega, kto nie wykonuje, chociażby nieumyślnie, żądania organu nadzoru
skierowanego na podstawie art. 14-16 lub art. 17 ust. 3.
Art. 25.
Kto będąc w zakresie działalności przedsiębiorstwa odpowiedzialnym za wykonanie obowiązku
określonego w art. 9 lub art. 10 albo wynikającego z żądania organu nadzoru skierowanego
na podstawie art. 14-16 lub art. 17 ust. 3, bądź z decyzji organu nadzoru wydanej
na podstawie art. 17 ust. 2, dopuszcza do naruszenia któregokolwiek z tych obowiązków,
podlega grzywnie.
Art. 26.
1.
Sąd może orzec przepadek przedmiotów pochodzących z przestępstwa, będących produktami
stwarzającymi zagrożenie dla życia, zdrowia lub bezpieczeństwa konsumentów, choćby
nie stanowiły własności sprawcy.
2.
Sąd może zarządzić zniszczenie przedmiotów, których przepadek orzeczono, niezależnie
od ich wartości.
Rozdział 6
Przepis końcowy
Art. 27.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.