Ustawaz dnia 15 września 2000 r.o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich
Treść ustawy
Art. 1.
W ustawie z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 2 wyraz „albo” zastępuje się wyrazem „lub”;
2)
po art. 3 dodaje się art. 3a w brzmieniu:
„
Art. 3a.
§ 1.
W każdym stadium postępowania sąd rodzinny może, z inicjatywy lub za zgodą pokrzywdzonego
i nieletniego, skierować sprawę do instytucji lub osoby godnej zaufania w celu przeprowadzenia
postępowania mediacyjnego.
§ 2.
Instytucja lub osoba godna zaufania sporządza, po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego,
sprawozdanie z jego przebiegu i wyników, które sąd rodzinny bierze pod uwagę, orzekając
w sprawie nieletniego.
§ 3.
Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb
przeprowadzania mediacji, regulując zwłaszcza warunki, jakim powinny odpowiadać instytucje
i osoby uprawnione do jej przeprowadzania, sposób rejestracji tych instytucji i osób
oraz szkolenia mediatorów, zakres i warunki udostępniania im akt sprawy, formę i zakres
sprawozdania z przebiegu i wyników postępowania mediacyjnego, mając na względzie wychowawczą
rolę postępowania mediacyjnego, interes pokrzywdzonego, dobrowolność i poufność mediacji
oraz fachowość i bezstronność mediatora.
”
;
3)
użyte w art. 4 w § 1-3, w art. 20, w art. 37 w § 1 i dwukrotnie w § 2 oraz w art.
67 w różnych przypadkach wyrazy „Milicja Obywatelska” zastępuje się użytym w odpowiednich przypadkach wyrazem „Policja”;
4)
po art. 4 dodaje się art. 4a w brzmieniu:
„
Art. 4a.
Podmioty współdziałające z sądem rodzinnym, a w szczególności: instytucje państwowe,
społeczne lub jednostki samorządowe oraz osoby godne zaufania, w zakresie swego działania,
udzielają na żądanie sądu rodzinnego informacji niezbędnych w toku postępowania.
”
;
5)
w art. 6:
a)
w pkt 2 po wyrazie „szkody,” dodaje się wyrazy „do wykonania określonych prac lub świadczeń na rzecz pokrzywdzonego lub społeczności
lokalnej,”, a po wyrazie „pracy,” dodaje się wyrazy „do uczestniczenia w odpowiednich zajęciach o charakterze wychowawczym, terapeutycznym
lub szkoleniowym,”
b)
pkt 6 otrzymuje brzmienie:
„
6)
skierować do ośrodka kuratorskiego, a także do organizacji społecznej lub instytucji
zajmujących się pracą z nieletnimi o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub
szkoleniowym, po uprzednim porozumieniu się z tą organizacją lub instytucją,
”
c)
w pkt 7 po wyrazie „pojazdów” skreśla się wyraz „mechanicznych”,
d)
pkt 9 otrzymuje brzmienie:
„
9)
orzec umieszczenie w rodzinie zastępczej, w odpowiedniej placówce opiekuńczo-wychowawczej
albo ośrodku szkolno-wychowawczym,
”
;
6)
w art. 7:
a)
w § 1:
-
-w pkt 1 wyrazy „wychowawczo-zawodową” zastępuje się wyrazami „psychologiczno-pedagogiczną lub inną poradnią specjalistyczną”,
-
-w pkt 2 na końcu przecinek zastępuje się kropką i skreśla się pkt 3,
b)
§ 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Sąd może zwrócić się do właściwych instytucji państwowych lub społecznych oraz jednostek
samorządowych o udzielenie niezbędnej pomocy w poprawie warunków wychowawczych, bytowych
lub zdrowotnych nieletniego.
”
;
7)
w art. 8 w § 1 wyrazy „od 20 do 500 złotych” zastępuje się wyrazami „od 50 do 1500 złotych”;
8)
w art. 11 w § 3 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu:
„
W razie popełnienia przez nieletniego czynu karalnego określonego w art. 134, art.
148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, art. 173 § 1 lub
3, art. 197 § 3, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280 Kodeksu karnego i braku podstaw
do rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy według przepisów Kodeksu postępowania karnego,
sąd rodzinny odwołuje warunkowe zawieszenie i zarządza umieszczenie nieletniego w
zakładzie poprawczym.
”
;
9)
art. 12 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 12.
W razie stwierdzenia u nieletniego upośledzenia umysłowego, choroby psychicznej lub
innego zakłócenia czynności psychicznych bądź nałogowego używania alkoholu albo innych
środków w celu wprowadzenia się w stan odurzenia, sąd rodzinny może orzec umieszczenie
nieletniego w szpitalu psychiatrycznym lub innym odpowiednim zakładzie leczniczym.
Jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia nieletniemu jedynie opieki wychowawczej, sąd
może orzec umieszczenie go w odpowiedniej placówce opiekuńczo-wychowawczej, a w przypadku
gdy nieletni jest upośledzony umysłowo w stopniu głębokim i wymaga jedynie opieki
- w domu pomocy społecznej.
”
;
10)
w dziale III tytuł rozdziału 1 otrzymuje brzmienie:
„
Przepisy ogólne o postępowaniu
”
;
11)
w art. 16 dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
Sąd rodzinny, w którego okręgu prowadzone jest śledztwo, może stosować na wniosek
prokuratora środki, o których mowa w art. 26 i 27, zawiadamiając o dokonanych czynnościach
sąd rodzinny właściwości ogólnej.
”
;
12)
w art. 18:
a)
dotychczasową treść oznacza się jako § 1, a wyrazy „9 § 2” zastępuje się wyrazami „10 § 2”,
b)
dodaje się § 2 i 3 w brzmieniu:
„
§ 2.
Postępowanie w sprawach, o których mowa w § 1, toczy się według przepisów Kodeksu
postępowania karnego, jednakże w sprawach, o których mowa:
1)
w pkt 1, gdy postępowanie wszczęto przed ukończeniem przez nieletniego lat 18:
a)
postępowanie przygotowawcze prowadzi sędzia rodzinny, z tym że przepisy art. 16 i
art. 42 § 3 stosuje się odpowiednio,
b)
nieletni musi mieć obrońcę,
c)
rodzice lub opiekun nieletniego mają prawa strony,
d)
przepisy art. 23-25, art. 27, art. 32, art. 39, art. 40, art. 52 i art. 53 § 1 stosuje
się odpowiednio,
e)
tymczasowe aresztowanie może być zastosowane tylko wtedy, gdy umieszczenie w schronisku
dla nieletnich byłoby niewystarczające,
f)
jeżeli sąd uzna, że wobec nieletniego należy zastosować środki wychowawcze lub poprawcze
przewidziane w niniejszej ustawie, orzeka o zastosowaniu tych środków,
g)
przepisy art. 60, 62 i 63 stosuje się odpowiednio,
2)
w pkt 2, jeżeli czyn zabroniony jest przez ustawę jako przestępstwo skarbowe, postępowanie
toczy się na podstawie przepisów Kodeksu karnego skarbowego.
§ 3.
Jeżeli wobec nieletniego orzeczono karę pozbawienia wolności, okres pobytu w schronisku
dla nieletnich zalicza się na poczet tej kary na zasadach stosowanych przy zaliczaniu
skazanym okresu tymczasowego aresztowania na poczet kary.
”
;
13)
w dziale III skreśla się wyrazy „Rozdział 2 Przepisy ogólne o postępowaniu”;
14)
w art. 23 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
O wszczęciu i ukończeniu postępowania w sprawie nieletniego można zawiadomić szkołę,
do której nieletni uczęszcza, odpowiednią instytucję państwową, społeczną lub jednostkę
samorządową, w szczególności powiatowe centrum pomocy rodzinie właściwe ze względu
na miejsce zamieszkania nieletniego.
”
;
15)
art. 24 i art. 25 otrzymują brzmienie:
„
Art. 24.
§ 1.
W celu ustalenia danych dotyczących nieletniego i jego środowiska, a w szczególności
dotyczących zachowania się i warunków wychowawczych nieletniego, sytuacji bytowej
rodziny, przebiegu nauki nieletniego i sposobu spędzania czasu wolnego, jego kontaktów
środowiskowych, stosunku do niego rodziców lub opiekunów, podejmowanych oddziaływań
wychowawczych, stanu zdrowia i znanych w środowisku uzależnień nieletniego, sędzia
rodzinny zleca przeprowadzenie wywiadu środowiskowego kuratorowi sądowemu.
§ 2.
W wyjątkowych przypadkach przeprowadzenie wywiadu środowiskowego może być zlecone:
1)
przedstawicielom organizacji społecznych, do których zadań statutowych należy oddziaływanie
wychowawcze na nieletnich lub wspomaganie procesu ich resocjalizacji, oraz osobom
godnym zaufania - jeżeli powierzono im nadzór nad nieletnim,
2)
jednostkom Policji, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu nieletniego
- jeżeli zachodzi potrzeba uzyskania informacji nie wymagających zastosowania wiedzy
psychologicznej i pedagogicznej,
3)
pracownikom pedagogicznym rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych - jeżeli
zachodzi potrzeba wydania opinii o nieletnim,
4)
pracownikom pedagogicznym schronisk dla nieletnich lub zakładów poprawczych - jeżeli
zachodzi potrzeba wydania opinii o nieletnim lub w celu sprawdzenia zachowania nieletniego
oraz warunków wychowawczych i bytowych, w jakich nieletni przebywa poza zakładem poprawczym.
§ 3.
Dane o osobach, które dostarczyły informacji w ramach udzielonego wywiadu środowiskowego,
ujawnia się jedynie na żądanie sądu rodzinnego.
§ 4.
Osoby, które dostarczyły w ramach wywiadu środowiskowego informacji mających istotne
znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, mogą być w razie potrzeby przesłuchane w charakterze
świadków.
§ 5.
Na żądanie kuratora sądowego Policja jest zobowiązana udzielić mu pomocy przy wykonywaniu
zadań związanych z przeprowadzaniem wywiadu środowiskowego.
§ 6.
Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych
określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania wywiadów
środowiskowych o nieletnich dla potrzeb postępowania, regulując zwłaszcza czas, termin
i miejsce ich przeprowadzania, formę i szczegółowy zakres sprawozdania z wywiadu,
uwzględniając konieczność poszanowania sfery prywatności nieletniego i jego rodziny.
Art. 25.
§ 1.
W razie potrzeby uzyskania kompleksowej diagnozy osobowości nieletniego, wymagającej
wiedzy pedagogicznej, psychologicznej lub medycznej, oraz określenia właściwych kierunków
oddziaływania na nieletniego, sąd rodzinny zwraca się o wydanie opinii do rodzinnego
ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego. Sąd może zwrócić się o wydanie opinii także
do innej specjalistycznej placówki.
§ 2.
Przed wydaniem orzeczenia o umieszczeniu nieletniego w placówce opiekuńczo-wychowawczej,
ośrodku szkolno-wychowawczym, publicznym zakładzie opieki zdrowotnej, domu pomocy
społecznej albo zakładzie poprawczym sąd zwraca się o wydanie opinii, o której mowa
w § 1.
§ 3.
Przy przeprowadzeniu dowodu z opinii, o której mowa w § 1, sąd stosuje odpowiednio
przepisy art. 279, art. 284, art. 285 § 1 i 3, art. 286 i art. 290 Kodeksu postępowania
cywilnego.
”
;
16)
po art. 25 dodaje się art. 25a w brzmieniu:
„
Art. 25a.
§ 1.
W razie potrzeby uzyskania opinii o stanie zdrowia psychicznego sąd rodzinny zarządza
badanie nieletniego przez co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów. Na wniosek
biegłych psychiatrów do udziału w wydaniu opinii sąd powołuje biegłych innych specjalności.
§ 2.
Na wniosek biegłych psychiatrów sporządzających opinię sąd może zarządzić obserwację
nieletniego w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej. Okres obserwacji nie może przekraczać
6 tygodni.
”
;
17)
w art. 26 wyrazy „oświatowo-wychowawczej” zastępuje się wyrazami „opiekuńczo-wychowawczej, ośrodku szkolno-wychowawczym lub zastosować środki leczniczo-wychowawcze,
o których mowa w art. 12”;
18)
art. 27 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 27.
§ 1.
Nieletniego można umieścić w schronisku dla nieletnich, jeżeli zostaną ujawnione okoliczności
przemawiające za umieszczeniem go w zakładzie poprawczym, a zachodzi uzasadniona obawa
ukrycia się nieletniego lub zatarcia śladów czynu karalnego, albo jeżeli nie można
ustalić tożsamości nieletniego.
§ 2.
Umieszczenie nieletniego w schronisku dla nieletnich może nastąpić wyjątkowo także
wtedy, gdy zostaną ujawnione okoliczności przemawiające za umieszczeniem go w zakładzie
poprawczym, a nieletniemu zarzucono popełnienie czynu karalnego określonego w art.
134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, art.
173 § 1 lub 3, art. 197 § 3, art. 252 § 1 lub 2 i art. 280 Kodeksu karnego.
§ 3.
Okres pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich przed skierowaniem sprawy na
rozprawę nie może trwać dłużej niż 3 miesiące; okres pobytu należy określić w postanowieniu
o umieszczeniu nieletniego w schronisku.
§ 4.
Jeżeli, ze względu na szczególne okoliczności sprawy, zachodzi konieczność przedłużenia
pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich, można ten pobyt przedłużyć na okres
nie przekraczający dalszych 3 miesięcy.
§ 5.
O przedłużeniu pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich orzeka na posiedzeniu
sąd rodzinny w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. O terminie posiedzenia
zawiadamia się strony i obrońcę nieletniego.
§ 6.
Łączny pobyt nieletniego w schronisku dla nieletnich, do chwili wydania wyroku w pierwszej
instancji, nie może być dłuższy niż rok. Do okresu tego nie wlicza się nieusprawiedliwionej
nieobecności nieletniego w schronisku dla nieletnich trwającej dłużej niż 3 dni oraz
okresu obserwacji psychiatrycznej.
§ 7.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach, na wniosek sądu prowadzącego sprawę, sąd
okręgowy, w którego okręgu toczy się postępowanie, może przedłużyć okres pobytu nieletniego
w schronisku dla nieletnich, o którym mowa w § 6, na czas oznaczony.
”
;
19)
art. 29 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 29.
Postanowienie o zastosowaniu środków, o których mowa w art. 25a § 2, art. 26, art.
27 § 1, 2, 4 i 7 oraz w art. 28, doręcza się stronom. Na postanowienie przysługuje
zażalenie. Zażalenie nie wstrzymuje wykonania postanowienia.
”
;
20)
w art. 30:
a)
§ 4 otrzymuje brzmienie:
„
§ 4.
Sąd rodzinny może dopuścić przedstawiciela organizacji społecznej, do której zadań
statutowych należy oddziaływanie wychowawcze na nieletnich lub wspomaganie procesu
ich resocjalizacji, do udziału w postępowaniu w charakterze przedstawiciela społecznego.
”
,
b)
w § 5 wyrazy „zakładu wychowawczego albo” zastępuje się wyrazami „ośrodka szkolno-wychowawczego,” oraz wyrazy „zakładu społecznego służby zdrowia albo zakładu pomocy społecznej” zastępuje się wyrazami „publicznego zakładu opieki zdrowotnej albo domu pomocy społecznej”,
c)
dodaje się § 6 w brzmieniu:
„
§ 6.
Na rozprawie może być obecny pokrzywdzony.
”
;
21)
w art. 31 dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
Pokrzywdzonego zawiadamia się o wszczęciu postępowania oraz o treści orzeczenia kończącego
postępowanie.
”
;
22)
w art. 32:
a)
w § 1 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu: „Koszty postępowania mediacyjnego ponosi
Skarb Państwa.”,
b)
§ 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Do kosztów postępowania zalicza się również należność z tytułu pobytu nieletniego
w policyjnej izbie dziecka, schronisku dla nieletnich, zakładzie poprawczym, placówce
opiekuńczo-wychowawczej albo ośrodku szkolno-wychowawczym, w domu pomocy społecznej,
jak również zryczałtowaną kwotę z tytułu: postępowania mediacyjnego, badań nieletniego
w rodzinnym ośrodku diagnostyczno-konsultacyjnym, umieszczenia w rodzinie zastępczej,
pobytu w ośrodku kuratorskim lub ustanowienia nadzoru kuratora.
”
,
c)
§ 3 otrzymuje brzmienie:
„
§ 3.
Zasady ponoszenia odpłatności za pobyt nieletnich umieszczonych przez sąd w publicznych
zakładach opieki zdrowotnej regulują odrębne przepisy.
”
,
d)
dodaje się § 4 w brzmieniu:
„
§ 4.
Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia
społecznego, ministrem właściwym do spraw finansów publicznych i ministrem właściwym
do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość i szczegółowe zasady
ustalania kosztów postępowania w sprawach nieletnich, uwzględniając możliwość zmiany
w toku postępowania wysokości kosztów, w szczególności z uwagi na zmianę sytuacji
materialnej osób zobowiązanych do ich uiszczania.
”
;
23)
w art. 35 dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
Strony, pokrzywdzony, obrońcy i pełnomocnicy mogą zgłaszać wnioski dowodowe.
”
;
24)
w art. 36 § 2 otrzymuje brzmienie:
„
§ 2.
Strony oraz obrońcy i pełnomocnicy mogą, za zezwoleniem sędziego rodzinnego, przeglądać
akta sprawy i robić z nich odpisy. Obowiązek uzyskania zezwolenia nie dotyczy prokuratora.
Uprawnienie do przeglądania akt i robienia z nich odpisów, z wyłączeniem wywiadów
środowiskowych i opinii o nieletnim, przysługuje także pokrzywdzonemu.
”
;
25)
w art. 38 w § 2 wyrazy „w art. 27 § 4.” zastępuje się wyrazami „w art. 27 § 5.”;
26)
art. 39 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 39.
Przesłuchanie nieletniego może być dokonane przez Policję, a w wyjątkowych wypadkach,
gdy jest to konieczne ze względu na dobro sprawy - przez organ wymieniony w art. 37
§ 1; przesłuchanie nieletniego odbywa się w obecności rodziców lub opiekuna albo obrońcy,
a jeżeli zapewnienie ich obecności byłoby w danym wypadku niemożliwe, należy wezwać
nauczyciela, przedstawiciela powiatowego centrum pomocy rodzinie lub przedstawiciela
organizacji społecznej, do której zadań statutowych należy oddziaływanie wychowawcze
na nieletnich lub wspomaganie procesu ich resocjalizacji.
”
;
27)
art. 40 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 40.
§ 1.
Jeżeli jest to konieczne ze względu na okoliczności sprawy, Policja może zatrzymać,
a następnie umieścić w policyjnej izbie dziecka nieletniego, co do którego istnieje
uzasadnione podejrzenie, że popełnił czyn karalny, a zachodzi uzasadniona obawa ukrycia
się nieletniego lub zatarcia śladów tego czynu, albo gdy nie można ustalić tożsamości
nieletniego.
§ 2.
Zatrzymanego nieletniego informuje się natychmiast o przyczynach zatrzymania, prawie
do złożenia zażalenia, o którym mowa w art. 38, i innych przysługujących mu prawach.
§ 3.
Z zatrzymania nieletniego sporządza się protokół.
§ 4.
Policja niezwłocznie zawiadamia rodziców lub opiekunów nieletniego o zatrzymaniu.
Zawiadomienie przekazywane rodzicom lub opiekunom nieletniego powinno zawierać informacje,
o których mowa w § 2.
§ 5.
O zatrzymaniu nieletniego należy niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od
chwili zatrzymania, zawiadomić właściwy sąd rodzinny.
§ 6.
Zatrzymanego nieletniego należy natychmiast zwolnić i przekazać rodzicom lub opiekunom,
jeżeli:
1)
ustanie przyczyna zatrzymania,
2)
poleci to sąd rodzinny,
3)
nie został zachowany termin, o którym mowa w § 5,
4)
w ciągu 72 godzin od chwili zatrzymania nie ogłoszono nieletniemu postanowienia o
umieszczeniu w schronisku dla nieletnich lub tymczasowym umieszczeniu w placówce opiekuńczo-wychowawczej
albo w zakładzie lub placówce, o których mowa w art. 12.
§ 7.
W policyjnej izbie dziecka można również umieścić nieletniego w trakcie samowolnego
pobytu poza schroniskiem dla nieletnich lub zakładem poprawczym na czas niezbędny
do przekazania nieletniego właściwemu zakładowi, nie dłużej jednak niż na 5 dni.
”
;
28)
w art. 42 § 3 otrzymuje brzmienie:
„
§ 3.
Jeżeli w toku postępowania wyjaśniającego ujawnione zostaną okoliczności uzasadniające
orzeczenie wobec nieletniego kary na podstawie art. 10 § 2 Kodeksu karnego, sędzia
rodzinny wydaje postanowienie o przekazaniu sprawy prokuratorowi. W razie ujawnienia
nowych okoliczności wskazujących, iż nie zachodzi potrzeba orzeczenia kary, prokurator
nie sporządza aktu oskarżenia i przekazuje sprawę sędziemu rodzinnemu.
”
;
29)
w art. 43:
a)
§ 3 otrzymuje brzmienie:
„
§ 3.
Postanowienia, o których mowa w art. 42, doręcza się stronom i obrońcy nieletniego.
O treści tego postanowienia zawiadamia się pokrzywdzonego.
”
,
b)
dodaje się § 4 w brzmieniu:
„
§ 4.
Postanowienie o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu poprawczym zastępuje akt oskarżenia.
”
;
30)
w art. 46 w § 2 po wyrazie „odwołania” dodaje się przecinek i wyrazy „o ile nie były obecne na posiedzeniu, na którym zostało ono ogłoszone”;
31)
po art. 47 dodaje się art. 47a w brzmieniu:
„
Art. 47a.
Środki, o których mowa w art. 12, stosuje się z uwzględnieniem przepisów art. 36 §
1, art. 45-46 oraz art. 49.
”
;
32)
art. 48 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 48.
W sprawach nieletnich nie stosuje się przepisów:
1)
o postępowaniu uproszczonym,
2)
o postępowaniu w sprawach z oskarżenia prywatnego,
3)
o powództwie cywilnym,
4)
o warunkowym umorzeniu postępowania,
5)
o oskarżycielu posiłkowym,
6)
art. 335, art. 351 i art. 387 Kodeksu postępowania karnego.
”
;
33)
w art. 51:
a)
§ 3 otrzymuje brzmienie:
„
§ 3.
Udział prokuratora w rozprawie jest obowiązkowy w sprawach o czyny karalne określone
w art. 134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166,
art. 173 § 1 lub 3, art. 197 § 3, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280 Kodeksu karnego.
W sprawach o inne czyny karalne niestawiennictwo prokuratora nie tamuje rozpoznania
sprawy.
”
,
b)
dodaje się § 4 w brzmieniu:
„
§ 4.
Niestawiennictwo rodziców lub opiekuna nie tamuje rozpoznania sprawy, chyba że sąd
uzna ich obecność za niezbędną.
”
;
34)
w dziale III skreśla się rozdział 6;
35)
w art. 59 dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
Udział nieletniego w rozprawie nie jest obowiązkowy. Sąd zarządza jednak doprowadzenie
nieletniego umieszczonego w placówce, zakładzie lub schronisku dla nieletnich, o których
mowa w art. 26 i art. 27, jeżeli uzna to za konieczne, a także gdy domagają się tego
strony lub obrońca nieletniego.
”
;
36)
po art. 63 dodaje się art. 63a w brzmieniu:
„
Art. 63a.
Przepisy art. 62 i 63 mają odpowiednie zastosowanie w razie orzeczenia środka wychowawczego
lub poprawczego na podstawie art. 10 § 4 Kodeksu karnego lub art. 5 § 2 Kodeksu karnego
skarbowego.
”
;
37)
po art. 65 dodaje się art. 65a w brzmieniu:
„
Art. 65a.
Nieletni jest obowiązany podporządkować się wydanemu w stosunku do niego orzeczeniu
oraz stosować się do poleceń podmiotu biorącego udział w wykonaniu orzeczenia.
”
;
38)
art. 66 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 66.
§ 1.
Organizacja i system wychowawczy w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, ośrodkach
szkolno-wychowawczych i schroniskach dla nieletnich oraz w zakładach poprawczych powinny
zapewniać możliwość indywidualnego oddziaływania na nieletnich odpowiednio do ich
osobowości i potrzeb wychowawczych.
§ 2.
Placówki, zakłady i schroniska dla nieletnich, o których mowa w § 1, zapewniają w
szczególności nauczanie ogólnokształcące i zawodowe, działalność kulturalno-oświatową
i sportową, działalność mającą na celu rozwijanie aktywności społecznej nieletnich
i wdrożenie ich do pracy społecznie użytecznej, a także dostęp do świadczeń zdrowotnych.
§ 3.
Korespondencja nieletniego umieszczonego w placówce, zakładzie lub schronisku dla
nieletnich, o których mowa w § 1, z wyjątkiem korespondencji z organami państwowymi
i samorządowymi, w szczególności z Rzecznikiem Praw Obywatelskich i z Rzecznikiem
Praw Dziecka oraz organami powołanymi na podstawie ratyfikowanych w drodze ustawy
przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka,
może być kontrolowana przez dyrektora zakładu, placówki lub schroniska bądź przez
upoważnionego przez niego pracownika pedagogicznego, wyłącznie w przypadkach powzięcia
uzasadnionego podejrzenia, iż zawiera ona treści godzące w porządek prawny, bezpieczeństwo
zakładu, placówki lub schroniska, w zasady moralności publicznej bądź może wpłynąć
niekorzystnie na przebieg toczącego się postępowania lub resocjalizacji nieletniego.
W razie stwierdzenia takich treści korespondencji nie doręcza się, powiadamiając o
tym nieletniego oraz sąd rodzinny wykonujący orzeczenie, podając powody tej decyzji.
Nieletniego poucza się o prawie do złożenia zażalenia, o którym mowa w art. 38. Zatrzymaną
korespondencję włącza się do akt osobowych nieletniego.
§ 4.
Dyrektor zakładu, placówki lub schroniska, o których mowa w § 1, może ograniczyć lub
zakazać kontaktów nieletniego z osobami spoza zakładu, placówki lub schroniska dla
nieletnich wyłącznie w przypadku, gdy kontakt ten stwarzałby zagrożenie dla porządku
prawnego, bezpieczeństwa zakładu, placówki lub schroniska bądź może wpłynąć niekorzystnie
na przebieg toczącego się postępowania lub proces resocjalizacji nieletniego.
§ 5.
W wypadku, o którym mowa w § 4, dyrektor zakładu, placówki lub schroniska dla nieletnich
niezwłocznie zawiadamia nieletniego i sąd rodzinny wykonujący orzeczenie o powodach
decyzji. Sąd może uchylić decyzję dyrektora.
”
;
39)
po art. 66 dodaje się art. 66a w brzmieniu:
„
Art. 66a.
§ 1.
Nieletni ma prawo do wykonywania praktyk religijnych i korzystania z posług religijnych
oraz bezpośredniego uczestniczenia w nabożeństwach odprawianych w zakładach poprawczych
i schroniskach dla nieletnich w dni świąteczne, słuchania nabożeństw transmitowanych
przez środki masowego przekazu, a także do posiadania służących do wykonywania praktyk
religijnych książek, pism i przedmiotów.
§ 2.
Nieletni ma prawo do uczestniczenia w prowadzonym w placówkach, zakładach i schroniskach
dla nieletnich, o których mowa w art. 66 § 1, nauczaniu religii, działalności charytatywnej
lub społecznej kościoła lub innego związku wyznaniowego, a także do spotkań indywidualnych
z duchownym kościoła lub innego związku wyznaniowego, do którego należy. Duchowni
ci mogą odwiedzać nieletnich w pomieszczeniach, w których przebywają.
§ 3.
Miejsce, sposób i czas uczestniczenia w lekcjach religii i organizowania innych form
życia religijnego dyrektor zakładu poprawczego lub schroniska dla nieletnich ustala
w porozumieniu z kapelanami.
§ 4.
Korzystanie z wolności religijnej nie może naruszać zasad tolerancji ani zakłócać
ustalonego porządku w zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich.
§ 5.
Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady uczestniczenia
w lekcjach religii i praktykach religijnych, korzystania z posług religijnych i organizacji
pracy duszpasterskiej w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, mając
na uwadze zasadę uwzględniania woli zainteresowanych uczestniczeniem w lekcjach religii,
wykonywaniem praktyk religijnych i korzystaniem z posług religijnych, a także potrzebę
przestrzegania praw nieletnich oraz konieczność zapewnienia bezpieczeństwa i prawidłowości
funkcjonowania zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich.
”
;
40)
art. 68 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 68.
Przepis art. 17 § 2 nie ma zastosowania w wypadkach, gdy wykonywany jest środek polegający
na umieszczeniu nieletniego w placówce opiekuńczo-wychowaczej, ośrodku szkolno-wychowawczym,
publicznym zakładzie opieki zdrowotnej, domu pomocy społecznej albo w zakładzie poprawczym.
”
;
41)
w art. 69:
a)
w § 1 wyrazy „9 § 3” zastępuje się wyrazami „10 § 4”,
b)
dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
Sąd rodzinny, wykonując środki wychowawcze, o których mowa w art. 6 pkt 7 i 8, stosuje
odpowiednio przepisy Kodeksu karnego wykonawczego.
”
;
42)
art. 70 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 70.
§ 1.
Strony postępowania oraz obrońca nieletniego mogą składać wnioski, a w przypadkach
przewidzianych w ustawie wnosić zażalenia na postanowienia wydane w postępowaniu wykonawczym.
§ 2.
W sprawach nieletnich umieszczonych w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, ośrodkach
szkolno-wychowawczych, publicznych zakładach opieki zdrowotnej, domach pomocy społecznej
oraz w schroniskach dla nieletnich i zakładach poprawczych wnioski w postępowaniu
wykonawczym może również składać dyrektor właściwego zakładu.
”
;
43)
art. 72 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 72.
O umieszczeniu nieletniego w placówce opiekuńczo-wychowawczej, ośrodku szkolno-wychowawczym
albo w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej lub w domu pomocy społecznej oraz o
umieszczeniu w zakładzie poprawczym, jak również o każdej zmianie tego zakładu, placówki,
ośrodka lub domu pomocy społecznej dyrektor zakładu, placówki, ośrodka lub domu pomocy
społecznej zawiadamia sąd rodzinny, który wykonuje orzeczenie.
”
;
44)
w art. 73 w § 1:
a)
wyrazy „6 pkt 2 i 3” zastępuje się wyrazami „6 pkt 2, 3 i 6”,
b)
wyrazy „w zakładzie wychowawczym albo placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w zakładzie społecznym
służby zdrowia albo zakładzie pomocy społecznej” zastępuje się wyrazami „placówce opiekuńczo-wychowawczej, w ośrodku szkolno-wychowawczym lub w publicznym
zakładzie opieki zdrowotnej albo domu pomocy społecznej”,
c)
wyrazy „9 § 3” zastępuje się wyrazami „10 § 4”;
45)
w art. 74:
a)
w § 2 wyrazy „6 miesięcy” zastępuje się wyrazami „3 miesięcy”,
b)
§ 3 otrzymuje brzmienie:
„
§ 3.
Jeżeli orzeczono umieszczenie w placówce opiekuńczo-wychowawczej, a zachodzą warunki,
o których mowa w § 2, sąd rodzinny może zastosować środki przewidziane w art. 26.
”
;
46)
w art. 75 w § 2 i 3 po wyrazach „art. 87 § 3” dodaje się wyrazy „i 3a”, a wyrazy „92-94” zastępuje się wyrazami „93-94”;
47)
art. 76 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 76.
§ 1.
Jeżeli rodzice lub opiekun nie mogą zapewnić nieletniemu zwalnianemu z placówki opiekuńczo-wychowawczej,
ośrodka szkolno-wychowawczego, publicznego zakładu opieki zdrowotnej, domu pomocy
społecznej, zakładu poprawczego, schroniska dla nieletnich albo opuszczającemu rodzinę
zastępczą niezbędnych warunków wychowawczych i bytowych - udziela się nieletniemu
pomocy.
§ 2.
Zasady i zakres udzielania pomocy, o której mowa w § 1, regulują odrębne przepisy.
§ 3.
Pomocy nieletnim mogą udzielać również stowarzyszenia, fundacje i organizacje społeczne,
których celem jest pomoc w społecznej readaptacji nieletniego, oraz osoby godne zaufania.
”
;
48)
art. 77 i 78 otrzymują brzmienie:
„
Art. 77.
§ 1.
Nadzór nad wykonywaniem orzeczeń o skierowaniu nieletniego do ośrodka kuratorskiego,
o umieszczeniu w placówce opiekuńczo-wychowawczej, domu pomocy społecznej, ośrodku
szkolno-wychowawczym, publicznym zakładzie opieki zdrowotnej, schronisku dla nieletnich
i zakładzie poprawczym, jak również decyzji o umieszczeniu w policyjnej izbie dziecka,
sprawuje sędzia rodzinny.
§ 2.
Nadzór sprawowany przez sędziego rodzinnego obejmuje legalność umieszczenia nieletniego
oraz prawidłowość wykonywania orzeczenia, zwłaszcza w zakresie stosowanych metod i
środków oddziaływania, warunków, w jakich przebywają nieletni, jak również przestrzegania
ich praw i obowiązków. W tym celu sędzia rodzinny ma w każdym czasie prawo wstępu
na teren nadzorowanej jednostki oraz do pomieszczeń, w których przebywają nieletni,
a także przeglądania dokumentów i żądania wyjaśnień od administracji odpowiednich
zakładów, przeprowadzania na osobności rozmów z nieletnimi oraz badania ich próśb
i skarg.
§ 3.
Sędzia rodzinny sprawuje nadzór w szczególności przez:
1)
okresowe kontrole jednostek nadzorowanych lub kontrole przeprowadzane doraźnie obejmujące
całokształt spraw poddanych nadzorowi albo niektóre zagadnienia w tym zakresie; okresowe
kontrole przeprowadza się co najmniej raz w roku,
2)
wydawanie zaleceń pokontrolnych oraz kontrolowanie prawidłowości i terminowości ich
realizacji,
3)
podejmowanie w miarę potrzeby innych czynności i decyzji zmierzających do usunięcia
uchybień i zapobieżenia ich powstawaniu.
§ 4.
Przepisy § 1-3 nie naruszają ustawowych uprawnień prokuratora w tym zakresie.
Art. 78.
Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia
społecznego, ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania, ministrem właściwym
do spraw wewnętrznych i ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowy sposób wykonywania przez sędziów rodzinnych nadzoru, o którym mowa w art.
77, określając w szczególności tryb przeprowadzania kontroli, sposób dokumentowania
jej przebiegu i wyników oraz tryb wykonywania zaleceń wydanych w toku sprawowania
nadzoru.
”
;
49)
w art. 79 w § 3 skreśla się wyraz „mechanicznych”;
50)
w art. 80:
a)
w § 1 wyrazy „zakładu społecznego służby zdrowia lub zakładu pomocy społecznej” zastępuje się wyrazami „publicznego zakładu opieki zdrowotnej lub domu pomocy społecznej” oraz po wyrazach „w zakładzie” dodaje się wyrazy „lub domu pomocy społecznej”,
b)
po użytym w § 2 dwukrotnie oraz w § 3 i 4 w różnych przypadkach wyrazie „zakład” dodaje się użyte w odpowiednich przypadkach wyrazy „lub dom pomocy społecznej”;
51)
art. 81 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 81.
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości
określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia,
zwalniania i pobytu nieletnich w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, w szczególności
wskazując organ odpowiedzialny za kierowanie nieletnich do odpowiednich placówek i
uwzględniając sprawność postępowania, konieczność zapewnienia bezpieczeństwa tych
placówek, właściwych warunków pobytu nieletnich i przestrzegania ich praw.
”
;
52)
art. 82 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 82.
§ 1.
Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi,
w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia,
zwalniania i pobytu nieletnich w publicznych zakładach opieki zdrowotnej, w szczególności
wskazując organ odpowiedzialny za kierowanie nieletnich do odpowiednich zakładów,
biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia sprawności postępowania, bezpieczeństwa tych
placówek, właściwych warunków pobytu nieletnich i przestrzegania ich praw.
§ 2.
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości
określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia,
zwalniania i pobytu nieletnich w domach pomocy społecznej, w szczególności wskazując
organ odpowiedzialny za kierowanie nieletnich do odpowiednich domów oraz formy opieki.
”
;
53)
w art. 83:
a)
§ 1 i 2 otrzymują brzmienie:
„
§ 1.
Policyjne izby dziecka podlegają ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.
§ 2.
Minister właściwy do spraw wewnętrznych w drodze zarządzenia tworzy i znosi policyjne
izby dziecka.
”
,
b)
dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości
określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady pobytu nieletnich w policyjnych
izbach dziecka, mając na uwadze stworzenie właściwych warunków pobytu nieletnich i
przestrzeganie ich praw, względy bezpieczeństwa, a także sprawność postępowania oraz
odpowiednie rozdzielenie nieletnich ze względu na charakter czynów, których się dopuścili,
i stopień ich demoralizacji.
”
;
54)
art. 84 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 84.
§ 1.
Minister Sprawiedliwości sprawuje zwierzchni nadzór nad rodzinnymi ośrodkami diagnostyczno-konsultacyjnymi
oraz ośrodkami kuratorskimi.
§ 2.
Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi rodzinne ośrodki diagnostyczno-konsultacyjne.
§ 3.
Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, organizację i zakres działania
rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych, w szczególności obejmujący diagnozowanie
nieletnich i ich środowiska rodzinnego, poradnictwo i opiekę specjalistyczną nad nieletnimi,
a także diagnozowanie i poradnictwo w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania demoralizacji.
§ 4.
Na wniosek prezesów sądów rejonowych prezesi sądów okręgowych tworzą i znoszą ośrodki
kuratorskie.
§ 5.
Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb i szczegółowe zasady
tworzenia i znoszenia ośrodków kuratorskich, sposób wykonywania nadzoru nad ośrodkami
kuratorskimi, ich organizację i zakres działania, mając w szczególności na względzie
dobór właściwych metod wychowania resocjalizacyjnego w środowisku pobytu nieletniego.
”
;
55)
w art. 87 po § 3 dodaje się § 3a w brzmieniu:
„
§ 3a.
W razie popełnienia przez nieletniego czynu karalnego określonego w art. 134, art.
148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, art. 173 § 1 lub
3, art. 197 § 3, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280 Kodeksu karnego i braku podstaw
do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy według przepisów Kodeksu postępowania karnego,
sąd odwołuje warunkowe zwolnienie i zarządza umieszczenie nieletniego w zakładzie
poprawczym. Warunkowego zwolnienia oraz art. 90 nie stosuje się przez okres roku od
chwili ponownego umieszczenia nieletniego w zakładzie poprawczym.
”
;
56)
art. 90 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 90.
§ 1.
Dyrektor zakładu poprawczego może umieścić nieletniego na czas określony poza zakładem,
jeżeli przemawiają za tym:
1)
względy szkoleniowo-wychowawcze, a w szczególności możliwość zdobycia wykształcenia,
zawodu, a także niezbędnych kwalifikacji lub uprawnień,
2)
możliwość podjęcia zatrudnienia,
3)
potrzeba specjalistycznego leczenia lub
4)
szczególne względy rodzinne,
a ocena zachowania nieletniego wskazuje, iż będzie możliwe roztoczenie nad nim skutecznego
nadzoru.
§ 2.
Nieletni umieszczony poza zakładem poprawczym jest nadal wychowankiem tego zakładu.
Zakład jest obowiązany roztoczyć nad nim nadzór. Dyrektor zakładu poprawczego może
w każdym czasie odwołać decyzję o umieszczeniu nieletniego poza zakładem, jeżeli ustały
przyczyny, o których mowa w § 1.
§ 3.
O decyzji w sprawie umieszczenia nieletniego poza zakładem poprawczym dyrektor zakładu
zawiadamia sąd rodzinny, który wykonuje orzeczenie. Do wykonania decyzji, o której
mowa w § 1, dyrektor zakładu może przystąpić po zaakceptowaniu jej przez sąd rodzinny.
Sąd rodzinny zajmuje stanowisko w terminie 14 dni od otrzymania decyzji dyrektora.
§ 4.
Sąd rodzinny może w każdym czasie uchylić decyzję dyrektora zakładu poprawczego.
”
;
57)
art. 91 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 91.
§ 1.
W braku podstaw do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy według przepisów Kodeksu
postępowania karnego, fakt popełnienia przez wychowanka zakładu poprawczego czynu
karalnego przed ukończeniem lat 17 stwierdza postanowieniem sąd rodzinny na podstawie
wyników postępowania wyjaśniającego. Odpis prawomocnego postanowienia sąd rodzinny
przesyła dyrektorowi zakładu poprawczego w celu zastosowania wobec wychowanka środka
dyscyplinarnego.
§ 2.
Stwierdzając popełnienie przez wychowanka zakładu poprawczego czynu karalnego określonego
w art. 134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166,
art. 173 § 1 lub 3, art. 197 § 3, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280 Kodeksu karnego,
sąd rodzinny orzeka także w przedmiocie przeniesienia nieletniego do zakładu poprawczego
o wzmożonym nadzorze wychowawczym bądź zastosowania art. 79 § 4. Od postanowienia
sądu przysługuje apelacja.
§ 3.
W wypadku, o którym mowa w § 2, do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy nieletniego
umieszcza się w schronisku dla nieletnich.
§ 4.
Wobec nieletniego przeniesionego zgodnie z § 2 do zakładu poprawczego o wzmożonym
nadzorze wychowawczym nie stosuje się przez okres oznaczony w orzeczeniu sądu, nie
krótszy niż rok, warunkowego zwolnienia oraz art. 90.
§ 5.
Do ustalania właściwości sądu stosuje się art. 17. W przypadku gdy czyn karalny został
popełniony na terenie zakładu poprawczego, właściwy jest sąd rodzinny miejsca położenia
zakładu, który o podjętych czynnościach zawiadamia sąd rodzinny właściwości ogólnej.
§ 6.
Dyrektor zakładu poprawczego powiadamia sąd rodzinny wykonujący orzeczenie i sędziego
rodzinnego sprawującego nadzór nad zakładem poprawczym o każdym przypadku popełnienia
przez wychowanka zakładu poprawczego czynu karalnego, a jeżeli nieletni popełnił czyn
zabroniony po ukończeniu lat 17 - także prokuratora.
”
;
58)
art. 92 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 92.
§ 1.
Jeżeli sprawca, wobec którego orzeczono umieszczenie w zakładzie poprawczym, został
skazany na karę pozbawienia wolności, wykonuje się karę pozbawienia wolności.
§ 2.
Sąd rodzinny umarza postępowanie w przedmiocie wykonania środka poprawczego po otrzymaniu
zawiadomienia o osadzeniu nieletniego w zakładzie karnym.
”
;
59)
art. 95 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 95.
§ 1.
Minister Sprawiedliwości sprawuje zwierzchni nadzór nad schroniskami dla nieletnich
i zakładami poprawczymi.
§ 2.
Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi schroniska dla nieletnich
i zakłady poprawcze.
§ 3.
Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje schronisk dla nieletnich
i zakładów poprawczych, w zależności od stosowanych wobec nieletnich środków i form
oddziaływania wychowawczego, resocjalizacyjnego i terapeutycznego, sposób wykonywania
nadzoru, o którym mowa w § 1, organizację tych schronisk i zakładów oraz szczegółowe
zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu w nich nieletnich,
uwzględniając konieczność zapewnienia sprawności postępowania, bezpieczeństwa schronisk
i zakładów, właściwych warunków pobytu i przestrzegania praw nieletnich, a także sposób
wykonywania nadzoru pedagogicznego w schroniskach dla nieletnich i zakładach poprawczych.
§ 4.
Zasady kształcenia i wychowania w schroniskach dla nieletnich i zakładach poprawczych
regulują odrębne przepisy.
”
;
60)
w dziale IV tytuł rozdziału 4 otrzymuje brzmienie:
„
Rozdział 4
Stosowanie środków przymusu bezpośredniego wobec nieletniego umieszczonego w zakładzie poprawczym, w schronisku dla nieletnich, placówce opiekuńczo-wychowawczej, ośrodku szkolno-wychowawczym”
61)
art. 95a otrzymuje brzmienie:
„
Art. 95a.
§ 1.
Środki przymusu bezpośredniego mogą być stosowane w razie bezskuteczności środków
oddziaływania psychologiczno-pedagogicznego. Środki te stosuje się wyłącznie w celu
przeciwdziałania:
1)
usiłowaniu targnięcia się nieletniego na życie lub zdrowie własne albo innej osoby,
2)
nawoływaniu do buntu,
3)
zbiorowej ucieczce,
4)
niszczeniu mienia powodującemu poważne zakłócenie porządku,
5)
samowolnemu opuszczaniu przez nieletniego zakładu poprawczego, schroniska dla nieletnich,
placówki opiekuńczo-wychowawczej, ośrodka szkolno-wychowawczego,
a także
6)
w celu doprowadzenia nieletniego do takiego zakładu, placówki lub ośrodka.
§ 2.
Środków przymusu bezpośredniego nie można stosować dłużej niż wymaga tego potrzeba,
a także nie można ich stosować jako kary.
§ 3.
Stosowanie środków przymusu bezpośredniego powinno być odpowiednie do stopnia zagrożenia
i następować dopiero po uprzednim ostrzeżeniu o możliwości ich użycia.
§ 4.
Wobec nieletniego można stosować następujące środki przymusu bezpośredniego:
1)
siłę fizyczną,
2)
umieszczenie w izbie izolacyjnej,
3)
założenie pasa obezwładniającego lub kaftana bezpieczeństwa.
§ 5.
Środki przymusu bezpośredniego, o których mowa w § 4 pkt 2 i 3, stosuje się wyłącznie
wobec nieletniego umieszczonego w zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich,
jedynie w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1.
§ 6.
Środków przymusu bezpośredniego wymienionych w § 4 pkt 3 nie stosuje się względem
nieletniego dotkniętego kalectwem. Wobec nieletniej o widocznej ciąży stosuje się
wyłącznie siłę fizyczną.
§ 7.
Jeżeli jest to konieczne, można stosować wobec nieletniego umieszczonego w zakładzie
poprawczym lub schronisku dla nieletnich jednocześnie różne środki przymusu bezpośredniego,
z tym że środek określony w § 4 pkt 2 nie może być stosowany dłużej niż 48 godzin,
a wobec nieletniego w wieku do 14 lat - dłużej niż 12 godzin.
§ 8.
Do określenia przypadków oraz warunków i sposobu użycia środków przymusu bezpośredniego
wobec nieletnich umieszczonych w publicznych zakładach opieki zdrowotnej i domach
pomocy społecznej stosuje się odrębne przepisy.
”
;
62)
w art. 95b:
a)
w § 1 wyrazy „zakładu poprawczego lub schroniska dla nieletnich” zastępuje się wyrazami „zakładu, placówki lub ośrodka, w których nieletni jest umieszczony”,
b)
w § 2 wyrazy „pracownika zakładu poprawczego, schroniska dla nieletnich albo innej osoby” zastępuje się wyrazami „osoby, a w szczególności pracownika zakładu, placówki lub ośrodka, w których nieletni
jest umieszczony”,
c)
w § 4 wyrazy „zakładu poprawczego lub schroniska dla nieletnich” zastępuje się wyrazami „placówki, zakładu lub ośrodka, w których nieletni jest umieszczony,”;
63)
art. 95c otrzymuje brzmienie:
„
Art. 95c.
§ 1.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i sposób użycia
środków przymusu bezpośredniego wobec nieletnich umieszczonych w zakładach poprawczych,
schroniskach dla nieletnich, placówkach opiekuńczo-wychowawczych i ośrodkach szkolno-wychowawczych
oraz sposób kontroli nad decyzjami o zastosowaniu tych środków, a także określi rodzaje
placówek opiekuńczo-wychowawczych, w których mogą być stosowane środki przymusu bezpośredniego,
uwzględniając w szczególności cel stosowania środków, formy, w jakich mogą być one
stosowane, związaną z ich stosowaniem potrzebę doboru właściwych metod oddziaływania
wychowawczego na nieletniego, sposób prowadzenia dokumentacji związanej z zastosowaniem
środków, szczegółowy sposób sprawowania opieki nad stanem zdrowia fizycznego i psychicznego
nieletniego, wobec którego zastosowano środek, mając na uwadze konieczność poszanowania
praw i godności nieletniego oraz zapewnienia bezpieczeństwa zakładów, schronisk i
placówek.
§ 2.
Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych,
określi, w drodze rozporządzenia, zakres i tryb współdziałania zakładów poprawczych
i schronisk dla nieletnich z Policją w wypadku zagrożenia bezpieczeństwa tych placówek,
uwzględniając w szczególności przypadki i warunki użycia sił Policji na terenie zakładów
poprawczych i schronisk dla nieletnich.
”
;
64)
w art. 95d wyrazy „15 lat” zastępuje się wyrazami „16 lat”, a wyrazy „art. 191 Kodeksu pracy” zastępuje się wyrazami „Kodeksie pracy”;
65)
skreśla się art. 99;
66)
skreśla się art. 100;
67)
w art. 102 § 1 otrzymuje brzmienie:
„
§ 1.
Do dnia 31 grudnia 2000 r., z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w art. 40, można
umieścić w policyjnej izbie dziecka również nieletniego wymagającego natychmiastowej
opieki na okres niezbędny do ustalenia jego tożsamości i oddania rodzicom lub opiekunowi
albo umieszczenia w odpowiedniej placówce opiekuńczo-wychowawczej.
”
Art. 2.
Przepisy wykonawcze, wydane na podstawie ustawy, o której mowa w art. 1, przed wejściem
w życie niniejszej ustawy, zachowują moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych,
nie dłużej jednak niż przez okres 9 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy
- w zakresie, w jakim nie są sprzeczne z jej przepisami.
Art. 3.
Minister Sprawiedliwości ogłosi w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej jednolity
tekst ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, z uwzględnieniem zmian wynikających
z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania jednolitego tekstu.
Art. 4.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.