Ustawaz dnia 25 kwietnia 1997 r.o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji
wojennych i okresu powojennego
Treść ustawy
Art. 1.5 orzeczeń
W ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących
ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 1 w ust. 2:
a)
pkt 6 otrzymuje brzmienie:
„
6)
uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach
państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Werwolfu
”
,
b)
po pkt 6 dodaje się pkt 7 w brzmieniu:
„
7)
uczestniczenie w tzw. Niszczycielskich Batalionach („Istriebitielnych Batalionach”)
na dawnych ziemiach polskich w województwach: lwowskim, stanisławowskim, tarnopolskim
i wołyńskim w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami, w latach
1944-1945.
”
;
2)
w art. 2 w pkt 3 po wyrazach „prowadzenie w okresie wojny 1939-1945” dodaje się wyrazy „zorganizowanego i profesjonalnego”;
3)
w art. 3:
a)
w pkt 1 po wyrazach „lub w obozach internowanych” dodaje się wyrazy „oraz w obozach podległych Głównemu Zarządowi do Spraw Jeńców Wojennych i Internowanych
(GUPWI) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, i obozach podległych Wydziałowi Obozów
Kontrolno-Filtracyjnych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR”,
b)
w pkt 2 wyrazy „a także w więzieniach i obozach karnego zesłania (łagrach) w ZSRR, w więzieniach i
obozach będących pod nadzorem NKWD na terenie Polski” zastępuje się wyrazami „a także w więzieniach i poprawczych obozach pracy oraz poprawczych koloniach pracy
podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych (GUŁag) NKWD, a od marca
1946 r. MWD ZSRR”;
4)
w art. 4 w ust. 1:
a)
w pkt 1 po lit. b) dodaje się lit. c) w brzmieniu:
„
c)
w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny,
a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,
”
b)
w pkt 3 lit. a) otrzymuje brzmienie:
„
a)
w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych
Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR,
”
;
5)
po art. 6 dodaje się art. 61 w brzmieniu:
„
Art. 61.
Dzień 1 września ustanawia się Dniem Weterana.
”
;
6)
po art. 7 dodaje się art. 71, 72 i 73 w brzmieniu:
„
Art. 71.
Przy Kierowniku Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działa Rada do
Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zwana dalej „Radą”, jako organ opiniodawczo-doradczy
w sprawach objętych działaniem Urzędu.
Art. 72.
1.
W skład Rady wchodzi od 12 do 15 członków.
2.
Członkowie Rady są powoływani spośród kombatantów i osób represjonowanych i odwoływani
przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
3.
Członkowie Rady pełnią swoją funkcję społecznie.
4.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych określi, w drodze zarządzenia,
organizację i tryb pracy Rady.
Art. 73.
1.
Realizację zadań w zakresie:
1)
opieki zdrowotnej i usług opiekuńczych,
2)
działań związanych z organizacją na terenie województwa obchodów rocznic w celu upamiętnienia
walki o niepodległość Polski oraz uczczenia pamięci ofiar wojny i okresu powojennego,
a także z opieką nad cmentarzami wojennymi i miejscami spoczynku kombatantów,
3)
świadczenia pomocy w przygotowywaniu udokumentowanych wniosków o przyznanie, w drodze
wyjątku, emerytur i rent,
4)
analizy sytuacji życiowej kombatantów i osób represjonowanych oraz podejmowania w
tym zakresie stosownych inicjatyw,
5)
działań zmierzających do integracji środowisk kombatanckich i koordynacji ich działalności
powierza się wojewodzie, który współdziała z właściwymi organami administracji rządowej,
organami samorządu terytorialnego, organizacjami społecznymi oraz stowarzyszeniami
kombatantów i osób represjonowanych.
2.
Do wypełnienia zadań określonych w ust. 1 wojewoda może powołać pełnomocnika w porozumieniu
z Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
3.
Powołanie, o którym mowa w ust. 2, może nastąpić w terminie określonym przez Ministra
Spraw Wewnętrznych i Administracji w porozumieniu z Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów
i Osób Represjonowanych.
”
;
7)
w art. 8:
a)
użyte w ust. 1 w pkt 1 i 2 oraz w ust. 2 w pkt 3 w różnych przypadkach wyrazy „Główna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce - Instytut Pamięci Narodowej” zastępuje się użytymi w tych samych przypadkach wyrazami „Główna Komisja Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu - Instytut Pamięci Narodowej”,
b)
w ust. 1 w pkt 2 po wyrazach „lit. b)” dodaje się wyrazy „, lit. c)”,
c)
w ust. 2:
-
-skreśla się pkt 1,
-
-w pkt 2 wyrazy „Minister Sprawiedliwości” zastępuje się wyrazami „Prezes sądu wojewódzkiego lub, w przypadku przebywania w więzieniu bez wyroku, Szef Urzędu Ochrony Państwa”;
8)
w art. 12 w ust. 2 w pkt 1 oraz w ust. 3 i 4 wyrazy „art. 3 pkt 2 i art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 lit. a) oraz pkt 4” zastępuje się wyrazami „art. 3 i art. 4 ust. 1”;
9)
w art. 18:
a)
w ust. 1 po wyrazie „szczególnej” dodaje się wyrazy „i nieodpłatnej”,
b)
po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„
1a.
Kombatanci, o których mowa w art. 1, mają także prawo do nieodpłatnych świadczeń zdrowotnych
w zakładach opieki zdrowotnej podległych Ministrowi Obrony Narodowej.
”
,
c)
w ust. 3 wyrazy „ust. 1 i 2” zastępuje się wyrazami „ust. 1, 1a i 2”;
10)
w art. 19:
a)
w ust. 2 skreśla się wyrazy „i nie pobierają dodatku pielęgnacyjnego, przewidzianego w przepisach o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników i ich rodzin”,
b)
po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
„
2a.
Uprawnienia, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługują również wdowom lub wdowcom -
emerytom, rencistom lub inwalidom, pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych.
”
,
c)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„
3.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonuje podziału środków
na pomoc pieniężną, o której mowa w ust. 1, 2 i 2a.
”
,
d)
po ust. 3 dodaje się ust. 4, 5 i 6 w brzmieniu:
„
4.
Pomoc, o której mowa w ust. 1, przyznają i udzielają wojewódzkie zespoły pomocy społecznej,
a w przypadkach osób pobierających renty inwalidy wojennego - Związek Inwalidów Wojennych
RP i Związek Ociemniałych Żołnierzy RP.
5.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w porozumieniu z Ministrem
Pracy i Polityki Socjalnej określi, w drodze zarządzenia, zasady, tryb przyznawania
i udzielania pomocy przez jednostki i organizacje, o których mowa w ust. 4.
6.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych może udzielić pomocy, o której mowa w ust. 1, 2 i 2a.
”
;
11)
w art. 20 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„
2)
zniżka w wysokości 10% ceny zakupu od Skarbu Państwa lub gminy lokalu mieszkalnego
lub domu jednorodzinnego na własność, jeżeli w dniu zakupu są ich najemcami lub dzierżawcami.
”
;
12)
po art. 201 dodaje się art. 202 w brzmieniu:
„
Art. 202.
1.
Uznaje się zasługi osób, które z narażeniem życia, zdrowia lub wolności ukrywały i
ratowały osoby ścigane przez okupacyjne władze niemieckie lub sowieckie, a także przez
polskie władze okresu powojennego do 1956 r. z powodu ich działalności na rzecz suwerenności
i niepodległości Polski oraz z przyczyn narodowościowych, religijnych i rasowych.
W dowód uznania tych zasług Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
występuje, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, z wnioskiem do Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej o nadanie odznaczeń przewidzianych w ustawie z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach .
2.
Za osoby spełniające warunki, o których mowa w ust. 1, uznaje się zwłaszcza obywateli
polskich odznaczonych medalem „Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata” przez Instytut Yad
Vashem w Jerozolimie.
3.
Do osób, o których mowa w ust. 1 i 2, nie stosuje się przepisów o świadczeniach przewidzianych
w rozdziałach 2, 3 i 4.
”
;
13)
w art. 21:
a)
w ust. 2:
-
-w pkt 1 skreśla się wyrazy „lub dobrowolnie zadeklarowała odstępstwo od narodowości polskiej”,
-
-pkt 2 otrzymuje brzmienie:„
2)
przymusowo pełniła służbę w armii niemieckiej lub dobrowolnie zadeklarowała odstępstwo od narodowości polskiej, jeżeli potem do końca wojny nie brała udziału w walce o niepodległość Polski,” -
-po pkt 2 dodaje się pkt 21 w brzmieniu:„
21)
kolaborowała z radzieckimi władzami okupacyjnymi w latach 1939-1941,” -
-pkt 4 otrzymuje brzmienie:„
4)
w latach 1944-1956:a)
pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej,b)
była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w jednostkach organizacyjnych lub na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej:-
-w organach prokuratury i prokuraturze wojskowej,
-
-w sądownictwie powszechnym lub wojskowym,
-
-w służbie więziennej,
c)
była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej,” -
-
-w pkt 6 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 7 w brzmieniu:„
7)
dopuściła się zabójstwa lub innej zbrodni wobec osób cywilnych w okresie do 31 grudnia 1956 r. w związku z działalnością uznaną za działalność kombatancką lub równorzędną w rozumieniu ustawy, za co została skazana prawomocnym wyrokiem sądu.”,
b)
po ust. 2 dodaje się ust. 3 i 4 w brzmieniu:
„
3.
Nie stosuje się przepisu ust. 2 pkt 4 lit. a) i b) wobec osób:
1)
które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez
organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia
im pomocy,
2)
które przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w strukturach,
jednostkach i na stanowiskach, o których mowa w ust. 2 w pkt 4 lit. a) i b), wykonywały
wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na
rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.
4.
Przy orzekaniu w sprawach osób, o których mowa w ust. 3, Kierownik Urzędu do Spraw
Kombatantów i Osób Represjonowanych zasięga opinii powołanej przez niego komisji,
składającej się z przedstawicieli stowarzyszeń (związków) kombatanckich i osób represjonowanych,
zgłoszonych przez Radę.
”
;
14)
w art. 22:
a)
w ust. 1 wyrazy „powołani przez niego pełnomocnicy” zastępuje się wyrazami „osoby przez niego upoważnione”,
b)
po ust. 2 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„
3.
Wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 mogą być kierowane,
w trybie, o którym mowa w ust. 1, do dnia 31 grudnia 1997 r. przez osoby zamieszkałe
na stałe w Polsce, a do dnia 31 grudnia 1998 r. przez osoby zamieszkałe poza granicami
Polski.
”
;
15)
w art. 23:
a)
w ust. 3:
-
-pkt 1 otrzymuje brzmienie:„
1)
doraźną pomoc, o której mowa w art. 19, oraz na finansowanie kosztów administracyjnych związanych z przyznawaniem i udzielaniem tej pomocy,” -
-w pkt 2 po wyrazach „z wyjątkiem” dodaje się wyrazy „ust. 1 pkt 2 oraz”,
-
-pkt 3 i 4 otrzymują brzmienie:„
3)
finansowanie kosztów rozszerzenia bazy domów pomocy społecznej, zakładów leczniczych, a także kosztów utrzymania ośrodków wczasowo-rehabilitacyjnych przeznaczonych dla kombatantów i innych osób uprawnionych,4)
upamiętnianie i popularyzowanie historii dotyczącej walk o Odrodzenie Polski i represji wojennych oraz okresu powojennego, w tym na działalność dokumentacyjną i wydawniczą.”,
b)
w ust. 4 w pkt 1 wyrazy „art. 20 ust. 2 pkt 1” zastępuje się wyrazami „art. 20 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1”;
16)
art. 24 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 24.
Świadczenia pieniężne przewidziane dla kombatantów i innych osób uprawnionych oraz
pozostałych po nich członków rodzin, a także ryczałt energetyczny określony w art.
20 ust. 2 pkt 3 i ust. 3, są wypłacane przez właściwe organy rentowe ze środków będących
w dyspozycji tych organów i finansowane z budżetu państwa. Świadczenia te oraz ryczałt
wraz z odsetkami za opóźnienie w ustaleniu do nich prawa lub ich wypłaty oraz koszty
obsługi podlegają refundacji na rzecz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz Funduszu
Emerytalno-Rentowego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dotacji budżetu państwa.
”
;
17)
w art. 25:
a)
w ust. 2:
-
-w pkt 1 lit. a) otrzymuje brzmienie:„
a)
w pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3,” -
-w pkt 1 lit. b) po wyrazach „w pkt 2,” dodaje się wyraz „21,”,
-
-pkt 2 otrzymuje brzmienie:„
2)
które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze «uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej» lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.”,
b)
w ust. 4 skreśla się ostatnie zdanie,
c)
w ust. 6 po wyrazie „pozbawienia” dodaje się wyrazy „i przywrócenia”;
18)
w art. 26:
a)
w zdaniu wstępnym po wyrazach „z ustawy” dodaje się wyrazy „z wyjątkiem uprawnień, o których mowa w art. 12,” oraz po wyrazach „przyznaje się” skreśla się wyrazy „od dnia wejścia w życie ustawy”,
b)
w pkt 2 na końcu kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się wyrazy „przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin stosuje się odpowiednio.”;
19)
w art. 30:
a)
w ust. 1:
-
-w zdaniu pierwszym skreśla się wyrazy „orderów i odznaczeń wojennych oraz innych”,
-
-w pkt 1 wyrazy „art. 1 i 2” zastępuje się wyrazami „art. 1”,
-
-w pkt 2 wyrazy „o których mowa w art. 4” zastępuje się wyrazami „o których mowa w art. 2 i 4”,
b)
w ust. 2 skreśla się wyrazy „orderów i”.
Art. 2.3 orzeczenia
1.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przywraca uprawnienia
kombatanckie z urzędu w przypadkach, w których decyzja pozbawiająca uprawnień kombatanckich
była w momencie jej wydania nieważna z mocy prawa.
2.
Przywrócenie uprawnień kombatanckich z innych przyczyn niż określone w ust. 1 następuje
na wniosek osoby uprawnionej złożony w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
3.
Do spraw związanych z przywróceniem uprawnień kombatanckich stosuje się odpowiednio
art. 22 i 25 ustawy, o której mowa w art. 1, z tym że rekomendacja stowarzyszenia
właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji nie jest
wymagana.
4.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1, wznowienie wypłaty świadczeń pieniężnych wynikających
z przywrócenia uprawnień kombatanckich, wraz z należytymi odsetkami, następuje z urzędu
od miesiąca, w którym wstrzymano wypłatę świadczeń lub obniżono ich wysokość.
5.
Wypłata świadczeń pieniężnych dla osób, o których mowa w ust. 2, następuje od dnia
wejścia w życie ustawy, jeżeli wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich zostanie
zgłoszony do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w ciągu 12 miesięcy
od dnia wejścia w życie ustawy.
6.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powiadamia organ rentowy
z urzędu o przywróceniu uprawnień kombatanckich w przypadkach, o których mowa w ust.
1 i 2.
Art. 3.
1.
Wznowienie wypłaty renty inwalidy wojennego, przewidzianej w art. 12 ustawy, o której
mowa w art. 1, osobom, którym wstrzymano wypłatę tej renty na podstawie decyzji pozbawiającej
uprawnień kombatanckich i którym nie przywrócono tych uprawnień, następuje na wniosek
osoby uprawnionej zgłoszony w organie rentowym, z tym że wypłaty renty dokonuje się
na zasadach ogólnych, nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie ustawy.
2.
Postanowienia ust. 1 stosuje się odpowiednio do renty rodzinnej przewidzianej w art.
12 ustawy, o której mowa w art. 1.
Art. 4.
Prezes Rady Ministrów ogłosi w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej jednolity
tekst ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących
ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania
jednolitego tekstu.
Art. 5.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.