Ustawaz dnia 25 października 1996 r.o waloryzacji emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw
Treść ustawy
Art. 1.2 orzeczenia
Ustawa określa zasady i tryb waloryzacji emerytur i rent przysługujących na podstawie:
1)
ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin , z uwzględnieniem przepisów:
a)
art. 86 i art. 88-91 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela ,
b)
art. 112-114 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym ,
c)
art. 27 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych ,
d)
art. 23 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych ,
e)
art. 28 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora ,
2)
ustawy z dnia 27 września 1973 r. o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich rodzin ,
3)
ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz
ich rodzin ,
4)
ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób
zawodowych ,
5)
ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę
na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia ,
6)
dekretu z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni
produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin ,
7)
ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność
gospodarczą oraz ich rodzin ,
8)
ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin ,
9)
ustawy z dnia 28 kwietnia 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych
i ich rodzin ,
10)
ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o ubezpieczeniu społecznym duchownych ,
11)
ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ,
12)
ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących
ofiarami represji wojennych i okresu powojennego .
Art. 2.3 orzeczenia
1.
Emerytury i renty podlegają corocznej waloryzacji w celu zachowania co najmniej ich
realnej wartości w odniesieniu do wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem.
2.
Podstawę do ustalenia wysokości zwaloryzowanych emerytur i rent stanowi prognozowany
na dany rok średnioroczny wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw
domowych emerytów i rencistów albo prognozowany średnioroczny wzrost cen towarów i
usług konsumpcyjnych ogółem, jeżeli jest wyższy.
Art. 3.
1.
Jeżeli wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych, stosownie do art. 2 ust. 2, wynosi:
1)
co najmniej 10% - emerytury i renty waloryzuje się od dnia 1 marca i od dnia 1 września,
2)
mniej niż 10% - emerytury i renty waloryzuje się od dnia 1 czerwca.
2.
Dla przeprowadzenia waloryzacji w terminach określonych w ust. 1 pkt. 1 ustala się
dwa jednakowe wskaźniki waloryzacji.
3.
Waloryzacja obejmuje emerytury i renty przyznane przed dniem określonym jako termin
waloryzacji.
Art. 4.1 orzeczenie
1.
Jeżeli wskaźnik realnej przeciętnej emerytury i renty brutto w poprzednim roku jest
niższy od przyjętego w ustawie budżetowej, podwyższa się wskaźnik waloryzacji ustalony
w ustawie budżetowej dla najbliższego terminu waloryzacji w bieżącym roku.
2.
Podwyższony wskaźnik waloryzacji, o którym mowa w ust. 1, otrzymuje się przez pomnożenie
wskaźnika waloryzacji określonego w ustawie budżetowej dla podwyżki świadczeń w bieżącym
roku i wskaźnika weryfikacyjnego.
3.
Wskaźnik weryfikacyjny otrzymuje się przez podzielenie wskaźnika realnej przeciętnej
emerytury i renty brutto, jaki miał być uzyskany w poprzednim roku, przez wskaźnik
realnej przeciętnej emerytury i renty brutto w poprzednim roku, ogłoszony przez Prezesa
Głównego Urzędu Statystycznego.
4.
Wskaźnik realnej przeciętnej emerytury i renty brutto w poprzednim roku otrzymuje
się przez podzielenie wskaźnika wzrostu nominalnego przeciętnej emerytury i renty
brutto przez średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem.
5.
Wskaźnik wzrostu nominalnego przeciętnej emerytury i renty brutto stanowi iloraz wysokości
przeciętnej emerytury i renty brutto z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w danym roku
i w poprzednim roku kalendarzowym.
6.
Jeżeli wystąpią okoliczności, o których mowa w ust. 1, emeryci i renciści, którym
przyznano świadczenia do dnia 31 grudnia poprzedniego roku, otrzymają jednorazową
wypłatę w terminie najbliższej waloryzacji w bieżącym roku.
7.
Kwotę jednorazowej wypłaty oblicza się jako uzupełnienie łącznej kwoty emerytury i
renty wypłaconej za poprzedni rok do wysokości uzyskanej po jej podwyższeniu wskaźnikiem
weryfikacyjnym, o którym mowa w ust. 3.
Art. 5.2 orzeczenia
1.
Ustalenie wysokości zwaloryzowanej emerytury i renty polega na pomnożeniu podstawy
wymiaru podwyższonej wskaźnikiem waloryzacji przez wskaźnik wymiaru świadczenia.
2.
Wskaźnik wymiaru świadczenia ustala się dzieląc kwotę emerytury lub renty - obliczoną
od podstawy wymiaru ustalonej w decyzji o przyznaniu świadczenia wraz ze wszystkimi
przysługującymi wzrostami i zwiększeniami - przez tę kwotę podstawy wymiaru, z zastrzeżeniem
art. 14. Wskaźnik ten wyraża się w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu.
3.
Wskaźnik wymiaru świadczenia ustala się ponownie, jeżeli w prawie do emerytury lub
renty albo w ich wysokości zaszła inna zmiana niż przewidziana w art. 3.
4.
Wskaźnika wymiaru świadczenia nie ustala się, jeżeli emeryturę lub rentę przyznaje
się bez ustalania podstawy wymiaru.
Art. 6.
Podwyższenie emerytur i rent w ramach waloryzacji następuje z urzędu, a jeżeli wypłata
ich była wstrzymana - po jej wznowieniu, z uwzględnieniem wszystkich kolejnych waloryzacji
przypadających w okresie wstrzymania wypłaty.
Art. 7.2 orzeczenia
1.
W ustawie budżetowej ustala się:
1)
wzrost emerytur i rent na dany rok, co najmniej w wysokości wynikającej z art. 2 ust.
2,
2)
wskaźnik realnej przeciętnej emerytury i renty brutto w odniesieniu do średniorocznego
wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem,
3)
wskaźnik waloryzacji emerytur i rent, dla każdego terminu waloryzacji, stosownie do
art. 3,
4)
średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych
emerytów i rencistów, opracowany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego,
5)
średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem.
2.
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego opracowuje prognozę średniorocznego wskaźnika
cen, o którym mowa w ust. 1 pkt. 4, w oparciu o przyjęte do opracowania projektu ustawy
budżetowej założenia dotyczące wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych oraz planowanych
podwyżek cen urzędowych i kontrolowanych.
3.
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej „Monitor Polski” - w terminie do dnia 9 lutego:
1)
średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem,
2)
wskaźnik wzrostu nominalnego przeciętnej emerytury i renty brutto,
3)
wskaźnik realnej przeciętnej emerytury i renty brutto, stosownie do art. 4 ust. 4,
w poprzednim roku kalendarzowym.
4.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej „Monitor Polski” - w terminie do dnia 10 lutego - podwyższony wskaźnik waloryzacji,
o którym mowa w art. 4.
5.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej „Monitor Polski” - co najmniej na 12 dni roboczych przed najbliższym terminem
waloryzacji - należne od tego terminu kwoty:
1)
najniższej emerytury i renty,
2)
dodatków: pielęgnacyjnego, dla sieroty zupełnej, za tajne nauczanie, kombatanckiego
oraz dodatku dla żołnierzy zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionych w
kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu,
3)
świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz
osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Art. 8.
W ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz
ich rodzin wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 11 skreśla się ust. 2 i 5;
2)
w art. 25 w ust. 2 i w art. 46 wyrazy „pobierającym rentę inwalidzką” zastępuje się wyrazami „uprawnionym do renty inwalidzkiej”;
3)
w art. 45 w ust. 1 skreśla się ostatnie zdanie.
Art. 9.
W ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin wprowadza się następujące zmiany:
1)
skreśla się art. 491, 492, 74, 741, 742 i 75;
2)
w art. 99 wyrazy „jednak za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc” zastępuje się wyrazami „nie wcześniej jednak niż od miesiąca”;
3)
w art. 101:
a)
w ust. 1 wyrazy „za okres nie dłuższy niż” zastępuje się wyrazami „nie wcześniej niż”,
-
-w pkt. 1 wyrazy „3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc” zastępuje się wyrazami „od miesiąca”,
-
-w pkt. 2 wyrazy „3 lata wstecz” zastępuje się wyrazami „za okres 3 lata wstecz”,
b)
ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio również w razie ponownego ustalenia prawa do
świadczeń lub ich wysokości wskutek wznowienia postępowania przed organami odwoławczymi
albo wskutek kasacji, z tym że za miesiąc zgłoszenia wniosku przyjmuje się miesiąc
wniesienia wniosku o wznowienie postępowania lub o kasację.
”
;
4)
w art. 103 w ust. 1 wyrazy „za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe wstecz” zastępuje się wyrazami „nie wcześniej niż” oraz skreśla się zdanie ostatnie.
Art. 10.1 orzeczenie
W ustawie z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach
ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 8 w ust. 1 w pkt. 1 po wyrazie „uwzględniającej” dodaje się wyrazy „rewaloryzację oraz”;
2)
w art. 10 skreśla się ust. 3;
3)
w art. 11 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„
3.
Przepis art. 10 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
”
;
4)
w art. 12 skreśla się ust. 4;
5)
w art. 15 skreśla się ust. 4;
6)
w art. 16 skreśla się ust. 5;
7)
skreśla się art. 17, 171 i 172;
8)
w art. 18 skreśla się ust. 2;
9)
skreśla się art. 19 i 20.
Art. 11.
1.
W razie gdy wystąpią okoliczności wymienione w art. 171 ust. 5 ustawy, o której mowa w art. 10, emerytury i renty, które podlegały waloryzacji
od dnia 1 września 1996 r., oraz podstawy ich wymiaru zostaną podwyższone wskaźnikiem
weryfikacyjnym, o którym mowa w art. 171 ust. 6 wyżej powołanej ustawy.
2.
Podwyższenie, o którym mowa w ust. 1, nastąpi od dnia 1 marca 1997 r., przed dokonaniem
waloryzacji, o której mowa w art. 12.
Art. 12.2 orzeczenia
1.
W 1997 r. emerytury i renty podlegają podwyższeniu w ramach waloryzacji w taki sposób,
by realny wzrost przeciętnej emerytury i renty brutto w 1997 r., ustalony na podstawie
prognozowanego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, wyniósł co najmniej
1,5% w porównaniu z 1996 r.
2.
Waloryzacja emerytur i rent polega na podwyższeniu wskaźnikiem waloryzacji kwoty świadczenia
przysługującego w dniu poprzedzającym dzień określony jako termin waloryzacji i obejmuje
świadczenia przyznane przed tym dniem.
3.
W 1997 r. świadczenia waloryzuje się od dnia 1 marca i od dnia 1 września.
4.
Dla przeprowadzenia waloryzacji w terminach określonych w ust. 3 ustala się w ustawie
budżetowej dwa jednakowe wskaźniki.
5.
Równocześnie z podwyższeniem emerytury i renty w ramach waloryzacji następuje podwyższenie
podstawy jej wymiaru wskaźnikiem waloryzacji, o którym mowa w ust. 4.
Art. 13.
W zakresie uregulowanym w art. 12 nie stosuje się w 1997 r. przepisów art. 17 ustawy,
o której mowa w art. 10.
Art. 14.1 orzeczenie
Dla emerytury i renty przyznanej do dnia 31 grudnia 1997 r. wskaźnik wymiaru świadczenia
ustala się dzieląc kwotę emerytury lub renty wraz z przysługującymi wzrostami i zwiększeniami,
przysługującą w dniu poprzedzającym termin pierwszej waloryzacji w 1998 r., przez
kwotę podstawy jej wymiaru. Wskaźnik ten wyraża się w procentach z zaokrągleniem do
setnych części procentu.
Art. 15.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., z wyjątkiem art. 1, art. 7 ust.
1, 2 i 5, art. 9 pkt. 2-4, art. 11, 12 i art. 13, które wchodzą w życie z dniem 31
grudnia 1996 r.