Ustawaz dnia 24 listopada 1995 r.o nasiennictwie
Spis treści
- Treść ustawy
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Ocena i rejestracja odmian
- Rozdział 3 - Wyłączne prawo do odmiany
- Rozdział 4 - Wytwarzanie materiału siewnego
- Rozdział 5 - Ocena i kontrola materiału siewnego
- Rozdział 6 - Obrót materiałem siewnym
- Rozdział 7 - Opłata hodowlana
- Rozdział 8 - Prawa twórców odmian
- Rozdział 9 - Przepisy karne
- Rozdział 10 - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Ustawa reguluje sprawy:
1)
hodowli i oceny odmian roślin uprawnych,
2)
praw i obowiązków hodowców odmian roślin oraz praw twórców tych odmian,
3)
wytwarzania, obrotu oraz oceny i kontroli materiału siewnego.
2.
Przepisów ustawy nie stosuje się do rosnących w lesie drzew, krzewów i roślin zielnych,
z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłącznego prawa hodowcy do odmiany.
Art. 2.
1.
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1)
odmiana rośliny, zwana dalej „odmianą” - zbiorowość roślin w obrębie botanicznej jednostki
systematycznej najniższego znanego stopnia:
a)
którą można określić przejawianymi właściwościami wynikającymi z określonego genotypu
lub kombinacji genotypów,
b)
którą można odróżnić od każdej innej zbiorowości roślin co najmniej jedną przejawiającą
się właściwością,
c)
która nie zmienia się po rozmnożeniu albo na końcu właściwego jej cyklu rozmnożeń
lub krzyżowań,
2)
mieszaniec - odmianę wytwarzaną każdorazowo przez krzyżowanie określonych zbiorowości
roślin, zgodnie z określonym sposobem i kolejnością,
3)
hodowla roślin - działalność zmierzającą do wytworzenia i zachowania odmian roślin
uprawnych, obejmującą:
a)
hodowlę twórczą, mającą na celu tworzenie nowych odmian,
b)
hodowlę zachowawczą, mającą na celu zachowanie charakterystycznych właściwości oraz
wyrównania i trwałości wytworzonych odmian,
4)
twórca odmiany, zwany dalej „twórcą” - osobę fizyczną, która wytworzyła lub odkryła
odmianę oryginalną, a w przypadku mieszańca - osobę fizyczną, która wytworzyła lub
odkryła jedną lub więcej zbiorowości roślin wykorzystywanych przy rozpoczynaniu cyklu
wytwarzania mieszańca lub określiła sposób i kolejność krzyżowania tych zbiorowości,
5)
hodowca odmiany, zwany dalej „hodowcą” - osobę, która jest właścicielem roślin tej
odmiany lub ich części oraz dokumentacji niezbędnej do prowadzenia hodowli zachowawczej
odmiany,
6)
materiał siewny - rośliny lub ich części przeznaczone do siewu, sadzenia, szczepienia
i okulizacji lub tylko do rozmnażania roślin,
7)
materiał szkółkarski - materiał siewny drzew i krzewów,
8)
kwalifikowany materiał siewny - materiał siewny wytworzony w hodowli zachowawczej
odmiany albo stanowiący jego dalsze rozmnożenie lub materiał siewny mieszańca, o stwierdzonej
przez Inspekcję Nasienną tożsamości odmiany, zgodności z obowiązującymi wymaganiami
jego wytwarzania oraz z wymaganiami jakościowymi,
9)
standardowy materiał siewny - materiał siewny wytworzony w hodowli zachowawczej odmiany
albo stanowiący jego dalsze rozmnożenie lub materiał siewny mieszańca o stwierdzonej
przez jej hodowcę tożsamości odmiany, zgodności z obowiązującymi wymaganiami jego
wytwarzania oraz wymaganiami jakościowymi,
10)
handlowy materiał siewny - materiał siewny odpowiadający normom i innym wymaganiom
jakościowym,
11)
materiał ze zbioru - rośliny lub ich części uzyskiwane z uprawy określonej odmiany
nie przeznaczone do stosowania jako materiał siewny,
12)
urzędowe badanie odmiany, zwane dalej „urzędowym badaniem” - badanie odmiany w celu
jej urzędowej rejestracji lub przyznania jej hodowcy wyłącznego prawa do tej odmiany,
13)
wartość gospodarcza odmiany - korzyść, jaką odmiana, uwzględniając całość jej właściwości
wpływających na tę wartość, może przynieść w wytwarzaniu, przerobie, obrocie i użytkowaniu
produktów uzyskiwanych z jej uprawy; pojedyncze niekorzystne właściwości odmiany mogą
być wyrównane innymi korzystnymi właściwościami,
14)
obrót materiałem siewnym:
a)
nabycie lub przyjęcie w komis materiału siewnego w celu jego sprzedaży,
b)
oferowanie do sprzedaży i sprzedaż nabytego materiału siewnego,
c)
oferowanie do sprzedaży i sprzedaż w zorganizowanych punktach materiału siewnego wytworzonego
przez sprzedawcę,
d)
przywóz materiału siewnego z zagranicy.
2.
Rozróżnia się odmiany:
1)
oryginalne - odznaczające się odrębnością, wyrównaniem i trwałością,
2)
selekcjonowane - nie różniące się istotnie od odmian macierzystych, odznaczające się
wyrównaniem, trwałością i hodowane przez innych hodowców niż hodowcy odmian macierzystych.
3.
Wśród odmian oryginalnych wyróżnia się odmiany pochodne odkryte lub wytworzone z odmian
macierzystych lub z innych odmian pochodnych, które:
1)
zachowują przejawiane charakterystyczne właściwości odmiany macierzystej wynikające
z jej genotypu lub kombinacji genotypów, pomijając różnice związane ze sposobem wytworzenia
odmiany pochodnej,
2)
są odrębne od odmiany macierzystej.
4.
Za odmianę macierzystą uważa się odmianę, w której odkryto lub z której wytworzono
odmianę pochodną albo z której wywiedziono odmianę selekcjonowaną; odmiany pochodnej
lub selekcjonowanej nie uważa się za odmianę macierzystą.
5.
Odmianę uważa się za odrębną, jeżeli różni się istotnie od innych znanych odmian,
w tym od odmian zgłoszonych lub wpisanych do urzędowych rejestrów lub innych urzędowych
wykazów odmian albo do ksiąg lub innych wykazów ochrony wyłącznego prawa do odmian.
6.
Odmianę uważa się za wyrównaną, jeżeli jej rośliny są wystarczająco podobne charakterystycznymi
dla niej właściwościami, przy uwzględnieniu sposobu rozmnażania właściwego tej odmianie.
7.
Odmianę uważa się za trwałą, jeżeli jej charakterystyczne właściwości nie zmieniają
się po jej rozmnażaniu lub na końcu właściwego jej cyklu rozmnożeń albo krzyżowań.
8.
Odmiana chroniona - odmiana, do której uprawniony hodowca posiada w Rzeczypospolitej
Polskiej wyłączne prawo.
Art. 3.
Przepisy ustawy dotyczące twórcy odmiany stosuje się odpowiednio do współtwórców.
Art. 4.
Do postępowania w sprawach regulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Rozdział 2
Ocena i rejestracja odmian
Art. 5.
Rejestr odmian roślin uprawnych, zwany dalej „rejestrem”, jest urzędowym wykazem oryginalnych
i selekcjonowanych odmian tych roślin uprawnych, które mają znaczenie w gospodarce
narodowej.
Art. 6.
1.
Odmianę wpisuje się do rejestru po sprawdzeniu, czy odmiana oryginalna jest odrębna,
wyrównana i trwała, a odmiana selekcjonowana nie różni się istotnie od odmiany macierzystej,
z której ją wywiedziono, jest wyrównana i trwała oraz jeżeli:
1)
odmiana rośliny wymienionej w wykazie, o którym mowa w art. 23 pkt 2, ma zadowalającą
wartość gospodarczą,
2)
hodowca odmiany:
a)
prowadzi jej hodowlę zachowawczą lub zachowuje ją w inny sposób i posiada jej materiał
siewny w ilości co najmniej wystarczającej do urzędowych badań,
b)
nadał jej nazwę.
2.
Przepis ust. 1 pkt 1 nie dotyczy:
1)
odmian selekcjonowanych wytworzonych z odmian macierzystych wpisanych do rejestru,
2)
odmian drzew owocowych i krzewów jagodowych,
3)
odmian przeznaczonych wyłącznie na eksport,
4)
jeżeli wymagają tego porozumienia międzynarodowe, których stroną jest Rzeczpospolita
Polska.
3.
Wartość gospodarczą odmian roślin wieloletnich określonych w ust. 2 pkt 2 ocenia się
po ich wpisaniu do rejestru.
Art. 7.
Za odmianę o zadowalającej wartości gospodarczej uważa się odmianę, co do której można
oczekiwać, że w odniesieniu do innych porównywalnych odmian wpisanych do rejestru
całością swych właściwości stanowi wyraźną poprawę wartości gospodarczej w uprawie
oraz w przerobie i użytkowaniu materiału ze zbioru lub wyrobów wytworzonych z tego
materiału.
Art. 8.
1.
Nazwa odmiany:
1)
powinna umożliwiać utożsamianie odmiany i różnić się od nazw istniejących odmian tej
samej lub pokrewnej rośliny, w tym od nazwy odmian wpisanych do rejestru lub objętych
ochroną wyłącznego prawa do zarobkowego z niej korzystania w kraju i w państwach,
z którymi Rzeczpospolita Polska ma porozumienie dotyczące nazw odmian,
2)
nie może wprowadzać w błąd co do właściwości odmiany i jej wartości gospodarczej,
a także hodowcy i miejsca pochodzenia odmiany, ani składać się wyłącznie z cyfr,
3)
nie może naruszać prawa osób trzecich do znaków towarowych oraz innych praw do używania
oznaczeń materiału siewnego lub materiału ze zbioru.
2.
Można używać tylko jednej nazwy odmiany zgłoszonej lub wpisanej do rejestru.
3.
W uzasadnionych przypadkach odmianie hodowanej w Rzeczypospolitej Polskiej można nadać
dodatkowe nazwy (synonimy), które po wpisaniu ich do rejestru mogą być używane tylko
do:
a)
oferowania do sprzedaży i do oznaczania materiału siewnego odmiany przeznaczonego
na eksport oraz zgłaszania tego materiału do uznania za materiał siewny kwalifikowany,
b)
zgłaszania odmiany za granicą do urzędowych rejestrów odmian i do przyznania wyłącznego
prawa hodowcy do jego odmiany.
4.
Nazwa odmiany podlega ochronie od dnia wydania decyzji o wpisaniu jej do rejestru
do dnia wydania decyzji o jej skreśleniu z rejestru, a po tym dniu trwa dopóty, dopóki
materiał siewny lub materiał ze zbioru odmiany znajduje się w obrocie lub w sprzedaży.
Obowiązek stosowania nazwy odmiany dotyczy każdego, kto jej materiał siewny i materiał
ze zbioru ocenia, oferuje do sprzedaży, zbywa lub reklamuje albo udziela informacji
dotyczących odmiany.
5.
Do nazwy odmiany selekcjonowanej dodaje się określenie wskazujące na jej hodowcę.
Art. 9.
Odmianę hodowaną w kraju wpisuje się do rejestru na wniosek jej hodowcy, a odmianę
hodowaną za granicą - na wniosek przedstawiciela jej hodowcy w Rzeczypospolitej Polskiej,
upoważnionego na piśmie do reprezentowania tego hodowcy we wszystkich sprawach związanych
z rejestracją jego odmian w Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 10.
1.
Przed wydaniem decyzji w sprawie wpisania odmiany do rejestru podlega ona urzędowym
badaniom i ocenie, chyba że z wniosku o wpisanie odmiany do rejestru wynika, że nie
zostały spełnione wymagania określone w art. 6 ust. 1.
2.
Jeżeli do rejestru zgłoszono dwie lub więcej odmian oryginalnych nie różniących się
istotnie od siebie, do rejestru wpisuje się odmianę zgłoszoną wcześniej.
Art. 11.
1.
Zgłoszenie odmiany do rejestru, jej urzędowe badanie, wpisanie do rejestru i utrzymywanie
jej wpisu w rejestrze podlega opłacie rejestrowej.
2.
Jeżeli hodowca odmiany zgłoszonej do rejestru zalega ponad 30 dni z uiszczeniem opłaty
rejestrowej za urzędowe badanie tej odmiany, można nie rozpoczynać lub przerwać to
badanie.
3.
W uzasadnionych gospodarczo przypadkach lub jeżeli wynika to z porozumień międzynarodowych,
których Rzeczpospolita Polska jest stroną, Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej
może całkowicie lub częściowo zwolnić hodowcę odmiany z obowiązku uiszczenia opłaty
rejestrowej.
Art. 12.
1.
Hodowcy przysługuje prawo wglądu do rejestru w odniesieniu do jego odmiany.
2.
Udostępnienie instytucjom lub organizacjom zagranicznym danych i informacji zawartych
w rejestrze może następować tylko w przypadkach określonych odpowiednimi porozumieniami
międzynarodowymi, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
Art. 13.
1.
Wszelkie sprawy związane z urzędowym badaniem i oceną odmian, prowadzeniem rejestru,
przyznawaniem hodowcy wyłącznego prawa do odmiany oraz z lustracją hodowli odmian
należą do właściwości Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych, zwanego
dalej „Centralnym Ośrodkiem”.
2.
Centralny Ośrodek może zlecać przeprowadzanie urzędowych badań odmian innym wykonawcom,
a także uznawać za równorzędne badania przeprowadzone przez inne osoby fizyczne lub
prawne albo jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej.
Art. 14.
1.
Centralny Ośrodek jest państwową jednostką organizacyjną podległą Ministrowi Rolnictwa
i Gospodarki Żywnościowej i ma prawo używania pieczęci okrągłej z godłem państwa.
2.
Centralny Ośrodek prowadzi gospodarkę finansową na zasadach określonych przepisami
prawa budżetowego dla państwowej jednostki budżetowej.
Art. 15.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, w drodze rozporządzenia, nada Centralnemu
Ośrodkowi statut, w którym określi jego organizację, szczegółowe zadania oraz tryb
działania.
Art. 16.
1.
Hodowcę odmiany zgłoszonej do rejestru i przyjętej do urzędowego badania obowiązuje
w określonych przez Centralny Ośrodek terminach:
1)
nadanie odmianie nazwy,
2)
dostarczenie nieodpłatnie materiału siewnego do urzędowego badania odmiany o określonej
jakości i w minimalnej ilości niezbędnej do przeprowadzania badań,
3)
udzielenie informacji i wyjaśnień potrzebnych do urzędowego badania i oceny odmiany,
4)
umożliwienie lustracji hodowli zachowawczej odmiany lub zachowania jej w inny sposób.
2.
Przy przeprowadzaniu lustracji hodowli zachowawczej odmiany jej hodowcę obowiązuje:
1)
umożliwienie przeglądu roślinnych materiałów hodowlanych i hodowlanego materiału siewnego,
2)
udostępnienie do wglądu niezbędnej dokumentacji hodowlanej,
3)
umożliwienie zapoznania się z warunkami organizacyjnymi i technicznymi prowadzenia
hodowli zachowawczej odmiany lub zachowania jej w inny sposób,
4)
udzielenie informacji i wyjaśnień w sprawach wymienionych w pkt 1-3.
3.
Jeżeli nastąpiła zmiana hodowcy odmiany, nowy hodowca jest obowiązany zawiadomić o
tym Centralny Ośrodek w terminie do 30 dni.
Art. 17.
1.
Wpisanie odmiany do rejestru, odmowa wpisania i skreślenie odmiany z rejestru następuje
w drodze decyzji Dyrektora Centralnego Ośrodka, po zasięgnięciu opinii odpowiedniej
komisji do spraw rejestracji odmian.
2.
W skład komisji powinni wchodzić rzeczoznawcy oraz przedstawiciele organizacji naukowych,
zawodowych i gospodarczych zainteresowanych użytkowaniem odmian, wskazani przez właściwe
organy, z tym że co najmniej jeden członek komisji powinien być specjalistą z zakresu
genetyki i hodowli roślin.
3.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej tworzy i znosi komisje odpowiednie dla
rośliny uprawnej i grupy pokrewnych roślin.
Art. 18.
1.
Po wpisaniu odmiany do rejestru, jej hodowcy wydaje się świadectwo wpisania odmiany
do rejestru.
2.
Twórcy odmiany oryginalnej, wytworzonej w kraju lub częściowo za granicą albo odkrytej
w kraju, wydaje się świadectwo jej wytworzenia lub odkrycia.
Art. 19.
1.
Przeprowadza się stałe lub okresowe, urzędowe badanie i ocenę odmiany wpisanej do
rejestru.
2.
Przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio.
Art. 20.
Odmianę skreśla się z rejestru, jeżeli:
1)
nie jest tożsama, wyrównana lub trwała,
2)
hodowca odmiany:
a)
zgłosił wniosek o skreślenie jej z rejestru,
b)
zaprzestał prowadzenia jej hodowli zachowawczej lub zachowania jej w inny sposób albo
nie posiada jej materiału siewnego w ilości wystarczającej do urzędowego badania.
Art. 21.
Odmianę można skreślić z rejestru, jeżeli:
1)
przestała mieć zadowalającą wartość gospodarczą w zastosowaniu do odmian, u których
ta wartość stanowi warunek wpisania lub utrzymania w rejestrze,
2)
hodowca odmiany:
a)
nie dostarcza materiału siewnego lub informacji potrzebnych do jej urzędowego badania
i oceny,
b)
nie zezwolił na przeprowadzenie lustracji hodowli zachowawczej odmiany lub zachowania
jej w inny sposób,
c)
zaprzestał wytwarzania materiału siewnego odmiany,
d)
zalega ponad sześć miesięcy z uiszczeniem opłat rejestrowych,
e)
nie nadał odmianie nowej nazwy, gdy nie spełnia ona obowiązujących wymagań.
Art. 22.
Jeżeli osoba nieuprawniona zgłosiła wniosek o wpisanie odmiany oryginalnej do rejestru
lub jeżeli taką odmianę wpisano do rejestru na wniosek tej osoby, hodowca odmiany
może żądać:
1)
odmowy wpisania lub skreślenia odmiany z rejestru,
2)
wpisania odmiany do rejestru na jego rzecz, z tym że:
a)
za datę zgłoszenia wniosku o wpisanie odmiany do rejestru przyjmuje się datę zgłoszenia
wniosku przez osobę nieuprawnioną,
b)
uznaje się dokumentację dostarczoną przez osobę nieuprawnioną i poniesione przez nią
opłaty rejestrowe oraz wyniki urzędowego badania odmiany.
Art. 23.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia:
1)
wykaz roślin uprawnych, których odmiany wpisuje się do rejestru,
2)
wykaz roślin uprawnych, których wpisanie do rejestru wymaga stwierdzenia zadowalającej
wartości gospodarczej,
3)
wykaz roślin uprawnych, których odmiany, określone w art. 6 ust. 2 pkt 2 i 4, wpisuje
się do rejestru bez stwierdzenia zadowalającej wartości gospodarczej,
4)
szczegółowe wymagania obowiązujące przy zgłaszaniu, wpisywaniu i skreślaniu odmian
z rejestru, nadawaniu im nazw, urzędowym badaniu odmian, prowadzeniu rejestru oraz
przy dokonywaniu lustracji hodowli lub zachowania w inny sposób odmian zgłoszonych
lub wpisanych do rejestru,
5)
zakres działania komisji, o których mowa w art. 17 ust. 3,
6)
stawki opłaty rejestrowej i terminy ich uiszczania - w porozumieniu z Ministrem Finansów.
Rozdział 3
Wyłączne prawo do odmiany
Art. 24.
1.
Wyłączne prawo zarobkowego korzystania z odmiany, zwane dalej „wyłącznym prawem”,
przysługuje jej hodowcy, jeżeli:
1)
jest on twórcą odmiany lub
2)
twórca odmiany wytworzył ją lub odkrył w ramach umowy o pracę lub innej umowy z hodowcą,
o ile umowa nie stanowiła inaczej.
2.
Hodowca odmiany, któremu przysługuje wyłączne prawo, lub jego następca prawny zwany
jest dalej „uprawnionym hodowcą”.
Art. 25.
1.
Wyłączne prawo obejmuje prowadzenie hodowli zachowawczej odmiany chronionej, a w odniesieniu
do jej materiału siewnego:
1)
wytwarzanie i rozmnażanie oraz przygotowanie do rozmnażania,
2)
oferowanie do sprzedaży, sprzedaż i wszelką inną formę zbywania,
3)
eksport i import,
4)
przechowywanie do celów wymienionych w pkt 1-3.
2.
Jeżeli uprawniony hodowca nie miał właściwej sposobności wykonywania wyłącznego prawa
w odniesieniu do materiału siewnego chronionej odmiany, prawo to odnosi się do materiału
ze zbioru tej odmiany.
3.
Wyłączne prawo odnosi się także do:
1)
odmian pochodnych odkrytych lub wytworzonych bezpośrednio lub pośrednio z chronionej
odmiany macierzystej, przy czym za pośrednie odkrycie lub wytworzenie odmiany pochodnej
uważa się jej odkrycie lub wytworzenie:
a)
z odmiany pochodnej chronionej odmiany macierzystej lub
b)
z odmiany nie różniącej się istotnie od chronionej odmiany macierzystej,
2)
odmian, które nie różnią się istotnie od odmiany chronionej,
3)
odmian, których wytworzenie wymaga powtarzalnego używania chronionej odmiany lub odmian
wymienionych w pkt 2.
4.
Wyłączne prawo nie dotyczy materiału siewnego i materiału ze zbioru:
1)
sprzedanego lub zbytego w inny sposób przez uprawnionego hodowcę lub za jego zgodą,
chyba że materiał został wykorzystany przez nabywcę w celu:
a)
ponownego wytworzenia materiału siewnego,
b)
eksportu z zachowaniem warunków umożliwiających wytworzenie materiału siewnego danej
odmiany w kraju, który nie chroni wyłącznego prawa uprawnionego hodowcy do odmian
tego samego rodzaju lub gatunku rośliny,
2)
przeznaczonego:
a)
do celów doświadczalnych,
b)
na własne niezarobkowe potrzeby,
c)
do tworzenia nowych odmian nie będących odmianami pochodnymi odmiany chronionej i
korzystania z nich w celach zarobkowych, w zakresie określonym w ust. 1 pkt 1-4 i
ust. 2,
d)
do tworzenia odmian pochodnych i odmian wymagających powtarzalnego używania odmiany
chronionej.
Art. 26.
1.
Posiadacz gruntów może, bez zgody uprawnionego hodowcy, stosować materiał ze zbioru
jako materiał siewny odmiany chronionej lub odmian wymienionych w art. 25 ust. 3 pkt
1 i 2.
2.
Przepis ust. 1 dotyczy materiału ze zbioru wytworzonego i zastosowanego jako materiał
siewny na gruntach tego samego posiadacza.
3.
Posiadacz uiszcza uprawnionemu hodowcy uzgodnione wynagrodzenie za zastosowanie materiału
ze zbioru jako materiału siewnego. Wynagrodzenie to powinno być niższe od opłaty licencyjnej
za korzystanie z materiału siewnego odmiany chronionej.
4.
Wynagrodzenie wymienione w ust. 3 nie przysługuje, jeżeli materiału ze zbioru odmiany
chronionej użyto jako materiału siewnego w ilości potrzebnej na obsianie lub obsadzenie:
1)
uprawy gruntowej rośliny rolniczej - do 50 ha,
2)
rośliny uprawnej nie wymienionej w pkt 1 - do 1 ha,
3)
uprawy pod osłonami każdej rośliny uprawnej - do 200 m2.
Art. 27.
Uprawniony hodowca korzysta również z praw nie uregulowanych w ustawie, jeżeli wynikają
one z porozumień międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
Art. 28.
1.
Wyłączne prawo:
1)
odnosi się do odmian roślin uprawnych, których odmiany wpisuje się do rejestru, a
do odmian wszystkich roślin - po upływie pięciu lat od dnia wejścia w życie w Rzeczypospolitej
Polskiej Aktu z dnia 19 marca 1991 r. Międzynarodowej konwencji o ochronie nowych
odmian roślin,
2)
rozpoczyna się od dnia jego przyznania,
3)
trwa 30 lat w odniesieniu do odmian winorośli oraz drzew i ich podkładek,
4)
trwa 25 lat w odniesieniu do odmian nie wymienionych w pkt 3.
2.
Wyłączne prawo jest dziedziczne lub zbywalne w drodze umowy zawartej w formie pisemnej.
Art. 29.
1.
Jeżeli odmianę wspólnie wytworzono lub odkryto u dwóch lub więcej hodowców, wyłączne
prawo przysługuje im łącznie.
2.
Po przyznaniu wyłącznego prawa każdy ze współuprawnionych może, bez zgody pozostałych
współuprawnionych, korzystać z wyłącznego prawa i dochodzić roszczeń z powodu jego
naruszenia, z tym że do przeniesienia, udzielenia licencji lub innego rozporządzenia
wspólnym prawem wymagana jest zgoda wszystkich współuprawnionych. Współuprawnieni
mogą inaczej regulować wzajemne prawa i obowiązki.
Art. 30.
1.
Przyznanie wyłącznego prawa następuje na wniosek hodowcy odmiany.
2.
Wyłączne prawo przyznaje się, jeżeli:
1)
odmiana jest nowa, odrębna, wyrównana i trwała,
2)
hodowca nadał odmianie nazwę odpowiadającą obowiązującym wymaganiom.
3.
Odmianę uważa się za nową, jeżeli przed zgłoszeniem wniosku o przyznanie wyłącznego
prawa jej hodowca nie sprzedał lub w inny sposób nie przekazał do wykorzystania w
celach zarobkowych materiału siewnego lub materiału ze zbioru albo nie wyraził na
to zgody:
1)
w kraju - przez okres dłuższy niż jeden rok,
2)
za granicą - przez okres dłuższy niż sześć lat co do odmian drzew i ich podkładek,
a przez okres dłuższy niż cztery lata co do odmian innych roślin.
4.
Nie uważa się za wykorzystywanie w celach zarobkowych materiału siewnego lub materiału
ze zbioru odmiany, jeżeli w umowie zawartej z hodowcą odmiany postanowiono, że materiał
mogący służyć do wytworzenia materiału siewnego nie może być zbywany osobom trzecim.
Art. 31.
1.
Pierwszeństwo do przyznania wyłącznego prawa ustala się według daty otrzymania wniosku
o jego przyznanie.
2.
Hodowca, który złożył wniosek o przyznanie za granicą wyłącznego prawa, może korzystać
w kraju z prawa pierwszeństwa do przyznania wyłącznego prawa w okresie dwunastu miesięcy
od daty najwcześniejszego złożenia wniosku za granicą.
3.
Przepis ust. 2 dotyczy wniosków o przyznanie wyłącznego prawa, złożonych w państwach
będących stronami odpowiednich porozumień międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita
Polska.
Art. 32.
1.
Hodowca, który złożył wniosek o przyznanie wyłącznego prawa, korzysta z tymczasowego
wyłącznego prawa od daty jego złożenia.
2.
Przepisy dotyczące wyłącznego prawa stosuje się odpowiednio do tymczasowego wyłącznego
prawa.
3.
Tymczasowe wyłączne prawo ustaje z dniem podjęcia decyzji o przyznaniu lub odmowie
przyznania wyłącznego prawa.
Art. 33.
1.
Przed przyznaniem wyłącznego prawa przeprowadza się urzędowe badanie w celu stwierdzenia,
czy odmiana jest odrębna, wyrównana i trwała, chyba że uznano za wystarczające wyniki
badań i inne informacje dostarczone przez hodowcę ubiegającego się o przyznanie wyłącznego
prawa. Przepis art. 13 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
2.
Uprawniony hodowca powinien dostarczyć terminowo i na własny koszt materiał siewny
oraz udzielić informacji i wyjaśnień niezbędnych do badania odmiany, w przeciwnym
razie może to stanowić podstawę odmowy przyznania wyłącznego prawa.
3.
Jeżeli nastąpiła zmiana uprawnionego hodowcy odmiany, nowy uprawniony hodowca jest
obowiązany powiadomić o tym Centralny Ośrodek w terminie do 30 dni.
Art. 34.
Zgłoszenie wniosku o przyznanie wyłącznego prawa, urzędowe badanie odmiany oraz przyznanie
i utrzymywanie wyłącznego prawa podlega opłacie, zwanej dalej „opłatą za ochronę”.
Art. 35.
1.
Dyrektor Centralnego Ośrodka w drodze decyzji przyznaje, odmawia przyznania lub stwierdza
nieważność wyłącznego prawa albo pozbawia uprawnionego hodowcę tego prawa.
2.
Nieważność wyłącznego prawa stwierdza się, jeżeli:
1)
odmiana w dniu przyznania wyłącznego prawa nie była nowa, odrębna,
2)
odmiana w dniu przyznania wyłącznego prawa nie była wyrównana lub trwała, a przyznano
je na podstawie informacji i dokumentów dostarczonych przez jej uprawnionego hodowcę,
3)
wyłączne prawo przyznano osobie nieuprawnionej.
3.
Pozbawienie uprawnionego hodowcy wyłącznego prawa następuje przy zastosowaniu odpowiednio
przepisów art. 20 pkt 1 i art. 21 pkt 2 lit. a), pkt 2 lit. d) lub pkt 2 lit. e) albo
w przypadku, gdy uprawniony hodowca zgłosił rezygnację z wyłącznego prawa.
Art. 36.
1.
Centralny Ośrodek prowadzi księgę ochrony wyłącznego prawa do odmian, zwaną dalej
„księgą”, oraz spis odmian zgłoszonych do przyznania wyłącznego prawa, zwany dalej
„spisem”.
2.
Księga jest urzędowym wykazem chronionych odmian i uprawnionych hodowców.
3.
Spis jest urzędowym wykazem odmian zgłoszonych do przyznania wyłącznego prawa i uprawnionych
hodowców posiadających tymczasowe wyłączne prawo do tych odmian.
4.
Przepisy art. 12 dotyczące rejestru stosuje się odpowiednio do księgi i spisu.
5.
Uprawnionemu hodowcy wydaje się świadectwo przyznania wyłącznego prawa, a na jego
wniosek świadectwo tymczasowego wyłącznego prawa.
Art. 37.
Nazwa odmiany, do której złożono wniosek o przyznanie wyłącznego prawa, podlega ochronie
od dnia złożenia wniosku. Przepisy art. 8 ust. 4 stosuje się odpowiednio.
Art. 38.
1.
Uprawniony hodowca może, w drodze umowy licencyjnej, udzielić innej osobie upoważnienia
(licencji) do korzystania z wyłącznego prawa.
2.
Umowa licencyjna wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.
3.
Jeżeli uprawniony hodowca udzielił licencji pełnej, licencjobiorca ma prawo niewyłącznego
korzystania ze wszystkich uprawnień przysługujących uprawnionemu hodowcy, wymienionych
w art. 25 ust. 1-3, w art. 26 ust. 3 z zastrzeżeniem art. 26 ust. 4 oraz art. 27,
chyba że w umowie licencyjnej postanowiono inaczej.
4.
Korzystający z licencji może udzielić sublicencji tylko za zgodą uprawnionego hodowcy
wyrażoną w formie pisemnej.
5.
Udzielenie licencji niewyłącznej nie wyklucza możliwości udzielania dalszych licencji
na korzystanie z wyłącznego prawa, a także jednoczesnego korzystania z wyłącznego
prawa przez uprawnionego hodowcę, chyba że w umowie licencyjnej postanowiono inaczej.
6.
W przypadku udzielenia licencji obejmującej uprawnienia do prowadzenia hodowli zachowawczej
umowa staje się skuteczna wobec osób trzecich z dniem wpisania jej do księgi lub spisu.
7.
Licencjobiorca wyłączny może na równi z licencjodawcą dochodzić roszczeń z powodu
naruszenia wyłącznego prawa, chyba że umowa licencyjna stanowi inaczej.
Art. 39.
1.
Jeżeli uprawniony hodowca lub licencjobiorca nie zachowują chronionej odmiany lub
odmiany określonej w art. 25 ust. 3 albo nie dostarczają na rynek materiału siewnego
lub materiału ze zbioru, Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej może udzielić,
w drodze decyzji, licencji przymusowej innej osobie na korzystanie z wyłącznego prawa,
określając jednocześnie szczegółowe wymagania dotyczące korzystania z tego prawa oraz
obowiązki uprawnionego hodowcy wobec licencjobiorcy.
2.
Licencja przymusowa ma charakter niewyłączny i nie ogranicza prawa uprawnionego hodowcy
do udzielania licencji określonej w art. 38 ust. 1-4.
Art. 40.
Jeżeli osoba nieuprawniona zgłosiła wniosek o przyznanie wyłącznego prawa lub jeżeli
przyznano to prawo osobie nieuprawnionej, hodowca odmiany może żądać:
1)
odmowy przyznania wyłącznego prawa lub jego unieważnienia,
2)
przyznania mu wyłącznego prawa, z tym że:
a)
za datę zgłoszenia wniosku o przyznanie wyłącznego prawa przyjmuje się datę zgłoszenia
wniosku przez osobę nieuprawnioną,
b)
uznaje się dokumentację dostarczoną przez osobę nieuprawnioną i poniesione przez nią
opłaty za ochronę, a także wyniki urzędowego badania odrębności, wyrównania i trwałości.
Art. 41.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, w drodze rozporządzenia:
1)
określi szczegółowe wymagania obowiązujące przy składaniu wniosku o przyznanie wyłącznego
prawa i urzędowym badaniu odmian, przyznawaniu i pozbawianiu wyłącznego prawa oraz
przy prowadzeniu księgi i spisu,
2)
określi stawki opłaty za ochronę i sposób ich pobierania - w porozumieniu z Ministrem
Finansów.
Rozdział 4
Wytwarzanie materiału siewnego
Art. 42.
1.
Wytwarzanie kwalifikowanego i standardowego materiału siewnego rozpoczyna się od materiału
siewnego wytworzonego przez hodowcę danej odmiany w hodowli zachowawczej i stanowi
jedno lub kilka jego rozmnożeń; w mieszańcu wytwarzanie tego materiału obejmuje wytwarzanie
składników mieszańca oraz ich krzyżowanie.
2.
W wytwarzaniu kwalifikowanego i standardowego materiału siewnego powinny być spełnione
warunki zapewniające w szczególności:
1)
utrzymanie tożsamości i czystości odmiany,
2)
zabezpieczenie przed porażeniem chorobami i szkodnikami przenoszonymi przez materiał
siewny,
3)
uzyskiwanie materiału siewnego o jakości zgodnej z obowiązującymi wymaganiami lub
normami.
Art. 43.
1.
W celu ochrony roślinnych materiałów hodowlanych i upraw nasiennych przed szkodliwym
wpływem innych odmian lub innych roślin uprawnych albo upraw porażonych chorobami,
wojewoda na wniosek zainteresowanego i po zasięgnięciu opinii właściwych rad gmin
może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić zakaz uprawiania niektórych roślin uprawnych
lub ich odmian albo zakaz stosowania materiału siewnego o nieodpowiedniej zdrowotności
lub zakaz umieszczania uli z pszczołami na gruntach rolnych położonych w pobliżu chronionych
upraw.
2.
Zakaz powinien być wprowadzony i podany do wiadomości w takim terminie, aby mógł być
uwzględniony przed dokonaniem siewu lub sadzenia na gruntach rolnych objętych zakazem.
3.
Warunkiem wprowadzenia zakazu jest zapewnienie zainteresowanym posiadaczom gruntów
rolnych możliwości nabycia odpowiedniego materiału siewnego.
4.
Jeżeli pomimo zakazu dokonano siewu lub sadzenia nieodpowiednim materiałem siewnym,
wojewoda w drodze decyzji nakaże posiadaczowi gruntu rolnego zniszczenie w określonym
terminie zasiewów lub zasadzeń.
Art. 44.
1.
Wojewoda, na wniosek zainteresowanego i po zasięgnięciu opinii właściwych rad gmin,
może, w drodze rozporządzenia:
1)
tworzyć i znosić rejony zamknięte wytwarzania kwalifikowanego materiału siewnego odmian
ziemniaka,
2)
ustalać podmioty gospodarcze organizujące na zasadzie wyłączności wytwarzania ziemniaka
i skup kwalifikowanego materiału siewnego odmian ziemniaka w tych rejonach.
2.
Podmioty gospodarcze wymienione w ust. 1 pkt 2 są obowiązane do:
1)
lustracji upraw ziemniaka,
2)
doradztwa oraz szkolenia osób uprawiających ziemniaka,
3)
sprzedaży posiadaczom gruntów rolnych kwalifikowanego materiału siewnego odmian ziemniaka
w ilościach niezbędnych do zasadzenia całej powierzchni upraw ziemniaka.
3.
Posiadacze gruntów rolnych w rejonie zamkniętym są obowiązani:
1)
stosować wyłącznie materiał siewny ziemniaka o zdrowotności odpowiadającej materiałowi
kwalifikowanemu,
2)
umożliwiać przeprowadzanie lustracji upraw ziemniaka przez podmioty gospodarcze wymienione
w ust. 1 pkt 2.
Art. 45.
1.
Wytwarzanie materiału szkółkarskiego drzew owocowych i krzewów jagodowych wymaga zezwolenia.
2.
Zezwolenie wymienione w ust. 1 wydaje dyrektor właściwego terytorialnie okręgowego
inspektoratu Inspekcji Nasiennej na wniosek zainteresowanego producenta po sprawdzeniu,
czy spełnia on warunki właściwego wytwarzania materiału szkółkarskiego, a szczególnie
czy jest posiadaczem gruntu do prowadzenia tej produkcji oraz czy posiada znajomość
jej technologii i przepisów dotyczących wytwarzania i zbywania materiału szkółkarskiego.
3.
Zezwolenia mogą dotyczyć wytwarzania materiału szkółkarskiego bez ograniczeń lub mogą
ograniczać jego zakres do określonych roślin uprawnych lub kategorii materiału szkółkarskiego
(drzewek, krzewów, podkładek, zrazów, nasion).
4.
Dyrektor okręgowego inspektoratu Inspekcji Nasiennej może cofnąć zezwolenie w całości
lub w części, jeśli producent nie przestrzega przepisów i wymagań obowiązujących w
wytwarzaniu bądź zbywaniu materiału szkółkarskiego albo nie uiszcza obowiązujących
opłat hodowlanych.
Art. 46.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze zarządzenia:
1)
wymagania dotyczące wytwarzania kwalifikowanego i standardowego materiału siewnego,
2)
wykaz norm materiału siewnego, których stosowanie w ocenie i obrocie jest obligatoryjne,
3)
wymagania jakościowe materiału siewnego nie objęte normami.
Rozdział 5
Ocena i kontrola materiału siewnego
Art. 47.
1.
Ocena materiału siewnego polega na sprawdzeniu, czy uprawy nasienne odpowiadają wymaganiom
obowiązującym w wytwarzaniu materiału siewnego oraz czy materiał siewny odpowiada
wymaganiom jakościowym.
2.
Ocena materiału siewnego obejmuje sprawdzenie:
1)
upraw nasiennych, zwane dalej „oceną polową”,
2)
jakości siewnej nasion, zwane dalej „oceną laboratoryjną”,
3)
zdrowotności sadzeniaków ziemniaka lub innego materiału siewnego, zwane dalej „oceną
weryfikacyjną”,
4)
tożsamości i czystości odmianowej materiału siewnego, zwane dalej „oceną tożsamości”,
5)
cech zewnętrznych materiału siewnego, zwane dalej „oceną cech zewnętrznych”.
3.
Oceny materiału siewnego dokonuje się na wniosek zainteresowanego.
Art. 48.
1.
Na podstawie wyników oceny materiału siewnego wydaje się świadectwo o uznaniu lub
nieuznaniu go za materiał siewny kwalifikowany, warunkowo kwalifikowany, standardowy,
handlowy lub za mieszankę materiału siewnego, zwane dalej „świadectwem”.
2.
Za kwalifikowany lub standardowy można uznać materiał siewny odpowiadający normom
i innym wymaganiom jakościowym:
1)
odmian wpisanych do rejestru,
2)
odmian skreślonych z rejestru przez okres dwóch lat po roku, w którym skreślono odmianę,
3)
dopuszczony do obrotu, zgodnie z art. 66 ust. 2 pkt 1 i 2, na okres dłuższy niż rok,
4)
wytwarzany z przeznaczeniem wyłącznie na eksport.
3.
Za warunkowo kwalifikowany można uznawać materiał siewny odmian zgłoszonych do rejestru
w okresie od przyjęcia ich do urzędowych badań do podjęcia decyzji o wpisaniu lub
odmowie wpisania odmiany do rejestru. Za warunkowo kwalifikowany można uznać również
materiał siewny, którego wytwarzanie rozpoczęto przed podjęciem decyzji o odmowie
wpisania odmiany do rejestru.
4.
Po wpisaniu odmiany do rejestru warunkowo kwalifikowany materiał siewny tej odmiany
uznaje się, na wniosek zainteresowanego, za kwalifikowany materiał siewny.
5.
W razie odmowy wpisania odmiany do rejestru, warunkowo kwalifikowany materiał siewny
tej odmiany uznaje się, na wniosek zainteresowanego, za materiał siewny kwalifikowany
w najniższym stopniu kwalifikacji.
6.
Warunkowo kwalifikowanego materiału siewnego nie uznaje się za kwalifikowany materiał
siewny, jeżeli przyczyną odmowy wpisania odmiany do rejestru był brak odrębności odmiany
zgłoszonej jako oryginalna lub jeżeli jej wartość gospodarcza jest mniejsza od wartości
gospodarczej wszystkich odmian wpisanych do rejestru.
7.
Za handlowy materiał siewny można uznać materiał siewny znanej lub nieznanej odmiany
odpowiadający normom i innym wymaganiom jakościowym.
8.
Za kwalifikowaną lub standardową mieszankę materiału siewnego można uznać mieszankę
sporządzoną z dopuszczonego do obrotu kwalifikowanego lub standardowego materiału
siewnego o określonym udziale poszczególnych składników tej mieszanki.
9.
Za handlową mieszankę materiału siewnego można uznać mieszankę sporządzoną ze składników
dopuszczonych do obrotu o określonym ich udziale, w której przynajmniej jeden składnik
stanowi handlowy materiał siewny.
Art. 49.
1.
Materiał siewny zgłoszony do uznania za materiał siewny kwalifikowany, warunkowo kwalifikowany
lub standardowy podlega ocenie polowej oraz ocenie laboratoryjnej lub ocenie cech
zewnętrznych i może podlegać ocenie tożsamości lub ocenie weryfikacyjnej.
2.
Materiał siewny zgłoszony do uznania za handlowy podlega ocenie laboratoryjnej lub
ocenie cech zewnętrznych.
3.
Materiał siewny zgłoszony do uznania za mieszankę materiału siewnego podlega ocenie
laboratoryjnej w celu sprawdzenia udziału poszczególnych składników tej mieszanki.
4.
Świadectwo uznające mieszankę materiału siewnego za kwalifikowaną lub handlową można
wydać na podstawie świadectw oceny laboratoryjnej poszczególnych składników mieszanki
oraz ich udziału w mieszance.
Art. 50.
Do zgłoszenia materiału siewnego mieszańca w celu uznania go za materiał siewny kwalifikowany
lub warunkowo kwalifikowany należy dołączyć opis składników rodzicielskich mieszańca
do wyłącznego wykorzystania w ocenie polowej.
Art. 51.
Ocenę materiału siewnego, z zastrzeżeniem art. 55 ust. 1, 2 i 4, oraz jego kontrolę
wykonuje Inspekcja Nasienna.
Art. 52.
1.
Inspekcja Nasienna jest organem administracji państwowej podległym Ministrowi Rolnictwa
i Gospodarki Żywnościowej i ma prawo używania pieczęci okrągłej z godłem państwa.
2.
Inspekcja Nasienna prowadzi gospodarkę finansową na zasadach określonych przepisami
prawa budżetowego dla państwowej jednostki budżetowej.
3.
Organami Inspekcji Nasiennej są: Dyrektor Centralnego Inspektoratu Inspekcji Nasiennej,
zwany dalej „Dyrektorem Centralnego Inspektoratu”, oraz dyrektorzy okręgowych inspektoratów
Inspekcji Nasiennej, zwani dalej „dyrektorami okręgowych inspektoratów”.
4.
W postępowaniu administracyjnym organem pierwszej instancji jest dyrektor okręgowego
inspektoratu, a organem drugiej instancji Dyrektor Centralnego Inspektoratu.
Art. 53.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, w drodze rozporządzenia, nada Inspekcji
Nasiennej statut, w którym określi jej organizację i szczegółowe zadania oraz tryb
działania.
Art. 54.
Dyrektor Centralnego Inspektoratu kieruje działalnością Inspekcji Nasiennej, w tym:
1)
ustala metody oceny i kontroli materiału siewnego,
2)
określa stopnie kwalifikacji materiału siewnego,
3)
określa wykaz roślin uprawnych, których materiał siewny może być uznawany za standardowy,
4)
ustala wykaz odmian, których materiał siewny może być uznany za kwalifikowany, warunkowo
kwalifikowany lub standardowy,
5)
określa materiał siewny podlegający ocenie tożsamości lub weryfikacyjnej,
6)
ustala, które dokumenty oceny materiału siewnego wystawione za granicą obowiązują
w kraju,
7)
ustala rodzaje i wzory świadectw,
8)
ustala tryb i szczegółowe warunki wydawania zezwoleń:
a)
na wytwarzanie materiału szkółkarskiego drzew owocowych i krzewów jagodowych,
b)
na obrót materiałem siewnym.
Art. 55.
1.
Oceny polowej i laboratoryjnej materiału siewnego, w celu uznania go za standardowy,
dokonują upoważnieni hodowcy w odniesieniu do materiału siewnego hodowanych przez
nich odmian.
2.
Oceny laboratoryjnej własnego materiału siewnego, w celu uznania go za materiał handlowy
lub za handlową mieszankę materiału siewnego, mogą dokonywać upoważnione podmioty
gospodarcze prowadzące obrót tym materiałem.
3.
Dokonujący ocen wymienionych w ust. 1 i 2 wydają świadectwa.
4.
Ocena cech zewnętrznych materiału siewnego należy do podmiotów gospodarczych prowadzących
obrót tym materiałem siewnym.
5.
Oceny cech zewnętrznych materiału siewnego przeznaczonego na eksport dokonuje Inspekcja
Nasienna. Oceny tej mogą także dokonywać podmioty gospodarcze prowadzące obrót materiałem
siewnym, jeżeli pozwalają na to przepisy międzynarodowe lub kraju importera.
Art. 56.
1.
Oceny polowej materiału siewnego, zgłoszonego do uznania za materiał kwalifikowany
lub warunkowo kwalifikowany, oraz urzędowej oceny cech zewnętrznych materiału siewnego
przeznaczonego na eksport dokonują, na zlecenie dyrektora okręgowego inspektoratu,
upoważnione osoby fizyczne, zwane dalej „kwalifikatorami”.
2.
Próbki materiału siewnego do oceny na zlecenie zainteresowanego pobierają upoważnione
osoby fizyczne, zwane dalej „próbobiorcami”.
3.
Kwalifikatorom i próbobiorcom przysługuje za dokonanie zleconych czynności wynagrodzenie
według stawek ustalonych przez Dyrektora Centralnego Inspektoratu, na podstawie szczegółowych
zasad określonych przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
4.
Przepis ust. 3 nie dotyczy próbobiorców zatrudnionych w podmiotach gospodarczych upoważnionych
do oceny materiału siewnego, jeżeli pobierają próbki na zlecenie tych podmiotów.
Art. 57.
1.
Upoważnienia, wymienione w art. 55 ust. 1 i 2 oraz w art. 56 ust. 1 i 2, wydaje dyrektor
okręgowego inspektoratu, jeżeli ubiegający się o upoważnienie zapewnia należyte wykonywanie
czynności związanych z oceną materiału siewnego, a także posiada odpowiednie kwalifikacje,
pomieszczenia i urządzenia do wykonywania tych czynności.
2.
Dyrektor okręgowego inspektoratu może cofnąć upoważnienie wymienione w ust. 1, jeżeli
upoważniony nie spełnia warunków wymaganych do udzielenia tego upoważnienia lub nie
przestrzega obowiązujących przepisów.
Art. 58.
Ocena materiału siewnego dokonana przez organy Inspekcji Nasiennej podlega opłacie
według stawek ustalonych przez Dyrektora Centralnego Inspektoratu na podstawie szczegółowych
zasad określonych przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
Art. 59.
1.
Jeżeli zainteresowany nie zgadza się z ustaleniami świadectwa wydanego przez kwalifikatora,
który dokonał oceny polowej lub oceny cech zewnętrznych materiału siewnego, albo z
ustaleniami świadectwa wystawionego na podstawie oceny laboratoryjnej wymienionej
w art. 55 ust. 2, może zwrócić się do dyrektora okręgowego inspektoratu z wnioskiem
o powtórne dokonanie oceny i wydanie nowego świadectwa.
2.
Jeżeli zainteresowany nie zgadza się z ustaleniami świadectwa oceny materiału siewnego,
wydanego przez dyrektora okręgowego inspektoratu, może zwrócić się do jednostki organizacyjnej,
wskazanej przez Dyrektora Centralnego Inspektoratu, z wnioskiem o powtórne dokonanie
oceny i wydanie nowego świadectwa.
3.
Ustalenia powtórnego świadectwa są ostateczne.
4.
Wniosek wymieniony w ust. 1 lub 2 należy złożyć w terminie trzech dni, jeżeli dotyczy
świadectwa oceny polowej lub cech zewnętrznych, a w terminie siedmiu dni, jeżeli dotyczy
oceny laboratoryjnej lub weryfikacyjnej. Termin złożenia wniosku biegnie od dnia otrzymania
świadectwa.
5.
Składający wniosek uiszcza opłatę za ocenę, którą zwraca się w przypadku zmiany świadectwa
na korzyść wnioskodawcy.
Art. 60.
1.
Kontrola materiału siewnego polega na sprawdzeniu przestrzegania wymagań obowiązujących
w wytwarzaniu, przechowywaniu, a także w przygotowaniu do obrotu i w obrocie materiałem
siewnym.
2.
Kontrolę materiału siewnego przeprowadza się z urzędu.
Art. 61.
1.
Pracownicy Inspekcji Nasiennej, przeprowadzający kontrolę materiału siewnego lub kontrolę
dokonywania jego oceny, są uprawnieni do:
1)
wstępu na grunty, na których wytwarza się materiał siewny, oraz do pomieszczeń, w
których znajduje się ten materiał lub dokonuje się jego oceny,
2)
kontroli dokumentów i żądania wyjaśnień związanych z wytworzeniem, przechowywaniem,
oceną, przygotowaniem do obrotu i obrotem materiałem siewnym,
3)
zabezpieczenia niezbędnych dokumentów i kontrolowanego materiału siewnego,
4)
pobierania nieodpłatnie próbek materiału siewnego.
2.
Organy Inspekcji Nasiennej mogą:
1)
zakazać wprowadzenia do obrotu albo nakazać wyłączenie z obrotu materiału siewnego
nie odpowiadającego normom i wymaganiom jakościowym oraz warunkom obrotu materiałem
siewnym wymienionym w art. 63, 66 i 67,
2)
nakazać poddanie materiału siewnego wymienionego w pkt 1 zabiegom uniemożliwiającym
użycie go do siewu, sadzenia, szczepienia, okulizacji lub tylko do rozmnażania roślin.
3.
Decyzje wymienione w ust. 2 pkt 1 podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
Art. 62.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia:
1)
sposób i tryb przeprowadzania kontroli materiału siewnego,
2)
siedziby i zasięg działania okręgowych inspektoratów Inspekcji Nasiennej, zwanych
dalej „okręgowymi inspektoratami”,
3)
szczegółowe zasady ustalania stawek wynagrodzeń kwalifikatorów i próbobiorców oraz
stawek opłat za ocenę materiału siewnego - w porozumieniu z Ministrem Finansów.
Rozdział 6
Obrót materiałem siewnym
Art. 63.
1.
Obrót materiałem siewnym mogą prowadzić podmioty gospodarcze posiadające zezwolenie
na prowadzenie tego obrotu, wydane przez dyrektora okręgowego inspektoratu właściwego
terytorialnie dla siedziby tego podmiotu.
2.
Dyrektor okręgowego inspektoratu wydaje zezwolenie na wniosek zainteresowanego podmiotu
gospodarczego po stwierdzeniu, czy spełnia on warunki właściwego prowadzenia obrotu,
a w szczególności czy zapewnia przestrzeganie obowiązujących przepisów oraz czy posiada
pomieszczenia i urządzenia zapewniające prawidłowe przygotowanie, przechowywanie i
sprzedaż materiału siewnego.
3.
Zezwolenia mogą dotyczyć prowadzenia obrotu materiałem siewnym bez ograniczeń lub
mogą go ograniczyć ze względu na grupy roślin uprawnych, rodzaje materiału siewnego,
rodzaje opakowań, obszar i okres czasu.
Art. 64.
1.
Podmioty gospodarcze prowadzące obrót materiałem siewnym są obowiązane:
1)
składać właściwemu terytorialnie okręgowemu inspektoratowi półroczne informacje dotyczące
obrotu materiałem siewnym do końca miesiąca po upływie półrocza, w zakresie określonym
przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w drodze rozporządzenia,
2)
udzielać zainteresowanemu hodowcy odmiany, na jego żądanie, informacji i umożliwiać
wgląd do dokumentów dotyczących:
a)
obrotu materiałem siewnym jego odmiany,
b)
wartości sprzedanego materiału siewnego odmiany.
2.
Przepis ust. 1 pkt 2 lit. b) stosuje się odpowiednio do podmiotów gospodarczych sprzedających
wytworzony przez nie materiał siewny.
Art. 65.
Dyrektor okręgowego inspektoratu może cofnąć zezwolenie na prowadzenie obrotu materiałem
siewnym w całości lub w części podmiotowi gospodarczemu naruszającemu zasady i przepisy
obowiązujące w obrocie albo nie uiszczającemu obowiązujących opłat hodowlanych.
Art. 66.
1.
Do obrotu dopuszcza się:
1)
kwalifikowany i standardowy materiał siewny odmian wpisanych do rejestru,
2)
kwalifikowany i standardowy materiał siewny odmian skreślonych z rejestru, nie dłużej
jednak niż przez okres trzech lat po roku, w którym skreślono odmianę,
3)
kwalifikowany i standardowy materiał siewny w celu rozmnożenia i sprzedaży na eksport:
a)
odmian hodowanych za granicą i nie wpisanych do rejestru,
b)
odmian hodowanych w kraju i wpisanych do rejestru z przeznaczeniem wyłącznie na eksport,
4)
handlowy materiał siewny tych roślin uprawnych, których odmiany wpisuje się do rejestru
w przypadkach, gdy nie ma w rejestrze odmian tych roślin,
5)
handlowy materiał siewny tych roślin uprawnych, których odmian nie wpisuje się do
rejestru,
6)
kwalifikowaną i handlową mieszankę materiału siewnego złożoną z materiału siewnego
dopuszczonego do obrotu.
2.
W razie braku wystarczającej ilości materiału siewnego, a także z innych ważnych powodów
gospodarczych, Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej może dopuścić do obrotu:
1)
kwalifikowany, standardowy lub handlowy materiał siewny odmian nie wpisanych do rejestru,
2)
kwalifikowany lub standardowy materiał siewny odmian krajowych wpisanych do rejestru
i przeznaczony wyłącznie na eksport,
3)
warunkowo kwalifikowany materiał siewny,
4)
handlowy materiał siewny roślin uprawnych, których odmiany wpisuje się do rejestru,
5)
inne kategorie materiału siewnego niż przewidziane w ustawie, jeżeli wynika to z porozumień
międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, określając wymagania
związane z wytworzeniem i uznaniem tego materiału.
3.
Dopuszczenie do obrotu materiału siewnego, na podstawie przepisu ust. 2, powinno określać
rodzaj i ilość materiału siewnego oraz okres jego ważności.
4.
Producent może oferować do sprzedaży i zbywać jedynie dopuszczony do obrotu materiał
szkółkarski drzew owocowych i krzewów jagodowych.
Art. 67.
1.
Z zagranicy można sprowadzać materiał siewny dopuszczony do obrotu, a także materiał
siewny przeznaczony do:
1)
prac w hodowli roślin lub do doświadczeń,
2)
uprawy w ogródkach przydomowych i działkowych, sprowadzony bez pośrednictwa podmiotów
gospodarczych prowadzących obrót materiałem siewnym.
2.
Kontrolę graniczną materiału siewnego w miejscach kontroli fitosanitarnej przeprowadza
Inspekcja Nasienna lub na zlecenie jej organów - Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin.
3.
W zależności od wyników kontroli organ dokonujący kontroli zezwala na przywóz lub
zakazuje przywozu kontrolowanego materiału siewnego.
4.
Urzędy celne dokonują odprawy celnej tylko tego materiału siewnego, na który zostało
wydane zezwolenie na przywóz.
Rozdział 7
Opłata hodowlana
Art. 68.
1.
Opłata hodowlana jest częścią wpływów finansowych uzyskiwanych ze sprzedaży materiału
siewnego w obrocie oraz ze sprzedaży tego materiału przez jego producenta podmiotom
gospodarczym nie prowadzącym obrotu materiałem siewnym.
2.
Opłata hodowlana dotyczy sprzedaży kwalifikowanego i standardowego materiału siewnego.
Art. 69.
1.
Opłatę hodowlaną uiszczają podmioty gospodarcze:
1)
prowadzące obrót materiałem siewnym przeznaczonym:
a)
dla użytkowników tego materiału,
b)
do sprzedaży detalicznej,
c)
na eksport,
2)
wytwarzające materiał siewny, jeżeli sprzedały go podmiotom gospodarczym nie prowadzącym
obrotu materiałem siewnym.
2.
Przepis ust. 1 pkt 1 nie dotyczy podmiotów gospodarczych prowadzących wyłącznie detaliczną
sprzedaż materiału siewnego kupionego lub przyjętego w komis od podmiotów gospodarczych
prowadzących obrót tym materiałem.
3.
Opłatę hodowlaną ze sprzedaży materiału siewnego odmiany uiszcza się na rzecz jej
hodowcy.
4.
Opłatę hodowlaną za materiał siewny sprzedany w ciągu kwartału uiszcza się do końca
miesiąca po zakończeniu kwartału.
5.
Za zwłokę w uiszczaniu opłaty hodowlanej należą się odsetki ustawowe.
6.
Nie uiszcza się opłaty hodowlanej, jeżeli:
1)
hodowca odmiany chronionej udzielił licencji na sprzedaż jej materiału siewnego,
2)
hodowca odmiany hodowanej za granicą nie określił wysokości tej opłaty w pisemnej
umowie dotyczącej sprzedaży materiału siewnego,
3)
materiał siewny odmiany sprzedano jej hodowcy.
Art. 70.
1.
Hodowca odmiany hodowanej w kraju może w umowie zawartej w formie pisemnej z nabywającym
od niego materiał siewny tej odmiany ustalić wysokość opłaty hodowlanej albo zrzec
się tej opłaty.
2.
Jeżeli hodowca odmiany hodowanej w kraju nie ustalił wysokości opłaty hodowlanej ani
nie zrzekł się tej opłaty, obowiązuje uiszczanie na jego rzecz opłaty hodowlanej według
stawki ustalonej przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w drodze rozporządzenia.
3.
Hodowca odmiany hodowanej w kraju może zrzec się opłaty hodowlanej lub ustalić jej
stawkę niższą niż ustalił Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej jedynie wówczas,
gdy nie korzysta z dotacji budżetowej na hodowlę roślin.
Rozdział 8
Prawa twórców odmian
Art. 71.
1.
Twórca odmiany wytworzonej w kraju lub częściowo za granicą lub odkrytej w kraju,
po wpisaniu jej do rejestru lub po przyznaniu do niej wyłącznego prawa, ma prawo do
wynagrodzenia za wszelkie zarobkowe korzystanie z tej odmiany, chyba że umowa pisemna
pomiędzy twórcą a hodowcą stanowi inaczej.
2.
Wynagrodzenie twórcy wymienione w ust. 1 ustala hodowca odmiany w słusznej proporcji
do korzyści uzyskiwanych z zarobkowego korzystania z odmiany, chyba że umowa między
hodowcą odmiany a jej twórcą stanowi inaczej.
3.
Wynagrodzenie wymienione w ust. 1 za wytworzenie odmiany częściowo za granicą nie
przysługuje jej twórcy, jeżeli jest właścicielem, pracobiorcą lub zleceniobiorcą zagranicznej
jednostki organizacyjnej współpracującej przy tworzeniu tej odmiany.
4.
Do wynagrodzenia twórcy wymienionego w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy podatkowe,
jak dla autorów w rozumieniu prawa autorskiego i praw pokrewnych.
Art. 72.
1.
Twórca odmiany wymieniony w art. 71 ust. 1 może żądać powiększenia wynagrodzenia za
wytworzenie lub odkrycie odmiany, jeżeli wynagrodzenie ustalone przez hodowcę tej
odmiany jest wyraźnie za małe w stosunku do korzyści osiąganych przez hodowcę z zarobkowego
korzystania z odmiany.
2.
Twórca odmiany wymieniony w art. 71 ust. 1 może dochodzić roszczenia o wynagrodzenie
za zarobkowe korzystanie z odmiany przed właściwym sądem wojewódzkim bez obowiązku
uiszczania kosztów sądowych.
Rozdział 9
Przepisy karne
Art. 73.
1.
Kto:
1)
oznacza nazwą odmiany wpisanej do rejestru, spisu lub księgi materiał siewny lub materiał
ze zbioru innej lub nieznanej odmiany (art. 8 ust. 2 i art. 37),
2)
prowadzi obrót materiałem siewnym bez zezwolenia wymienionego w art. 63,
3)
wprowadza do obrotu materiał siewny nie wymieniony w art. 66 albo nie odpowiadający
obowiązującym wymaganiom,
4)
utrudnia lub udaremnia działalność organów Inspekcji Nasiennej
- podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
2.
Kto:
1)
nie stosuje nazwy odmiany zgodnie z art. 8 ust. 4 i art. 37,
2)
nie stosuje się do nakazów obowiązujących w rejonie zamkniętym (art. 44 ust. 3),
3)
wytwarza materiał szkółkarski drzew owocowych i krzewów jagodowych bez zezwolenia
(art. 45 ust. 1),
4)
nie udziela informacji określonych w art. 64,
5)
wykorzystuje wiadomości uzyskane w trakcie lustracji hodowli zachowawczej odmiany
do innych celów niż określone w art. 16 ust. 1 pkt 3
- podlega karze grzywny.
3.
W przypadkach określonych w ust. 1 i 2 orzeka się w trybie przepisów o postępowaniu
w sprawach o wykroczenia.
Rozdział 10
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 74.
Uprawnienia do prowadzenia obrotu materiałem siewnym, przysługujące lub uzyskane na
podstawie dotychczasowych przepisów, tracą moc po upływie sześciu miesięcy od dnia
wejścia w życie ustawy.
Art. 75.
Zachowują moc zezwolenia na wytwarzanie materiału szkółkarskiego drzew owocowych i
krzewów jagodowych uzyskane na podstawie dotychczasowych przepisów.
Art. 76.
1.
Prawa hodowców, autorów odmian i osób fizycznych, które udzieliły pomocy przy wytwarzaniu
odmian, istniejące w dniu wejścia w życie ustawy, pozostają w mocy do czasu ich wygaśnięcia.
Do praw tych stosuje się przepisy, jakim podlegały one przed wejściem w życie ustawy.
2.
Hodowca odmiany wpisanej do rejestru przed wejściem w życie ustawy jest obowiązany
dostarczyć Centralnemu Ośrodkowi informacje niezbędne do ustalania wielkości premii
autorskiej.
Art. 77.
1.
Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych do tego
dnia decyzją ostateczną, stosuje się przepisy niniejszej ustawy, z zastrzeżeniem przepisu
ust. 2.
2.
Wyłączne prawo, określone w art. 25 ust. 3 pkt 1, nie odnosi się do odmian pochodnych,
które przed wejściem w życie ustawy były przedmiotem wniosku o przyznanie do nich
wyłącznego prawa.
Art. 78.
Opłaty wymienione w art. 11, 34 i 58 stanowią dochód budżetu państwa.
Art. 79.
Dotychczasowy Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych oraz Inspekcja Nasienna
stają się, w rozumieniu ustawy, odpowiednio Centralnym Ośrodkiem Badania Odmian Roślin
Uprawnych i Inspekcją Nasienną.
Art. 80.
Traci moc ustawa z dnia 10 października 1987 r. o nasiennictwie , z tym że zachowują moc przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 37 tej ustawy
dotyczące premii autorskiej i pomocniczej premii autorskiej.
Art. 81.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.