Ustawaz dnia 26 maja 1995 r.o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw
Treść ustawy
Art. 1.
W ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy dział II w tytule II otrzymuje brzmienie:
„
Dział II
Przysposobienie
Art. 114.
§ 1.
Przysposobić można osobę małoletnią, tylko dla jej dobra.
§ 2.
Wymaganie małoletności powinno być spełnione w dniu złożenia wniosku o przysposobienie.
Art. 1141.
§ 1.
Przysposobić może osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, jeżeli jej kwalifikacje
osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązków
przysposabiającego.
§ 2.
Między przysposabiającym a przysposobionym powinna istnieć odpowiednia różnica wieku.
Art. 1142.
§ 1.
Przysposobienie, które spowoduje zmianę dotychczasowego miejsca zamieszkania przysposabianego
w Rzeczypospolitej Polskiej na miejsce zamieszkania w innym państwie, może nastąpić
wówczas, gdy tylko w ten sposób można zapewnić przysposabianemu odpowiednie zastępcze
środowisko rodzinne.
§ 2.
Przepis § 1 nie ma zastosowania, jeżeli między przysposabiającym a przysposabianym
istnieje stosunek pokrewieństwa lub powinowactwa albo gdy przysposabiający już przysposobił
siostrę lub brata przysposabianego.
Art. 115.
§ 1.
Przysposobić wspólnie mogą tylko małżonkowie.
§ 2.
Przysposobienie ma skutki przysposobienia wspólnego także wtedy, gdy osoba przysposobiona
przez jednego z małżonków zostaje następnie przysposobiona przez drugiego małżonka.
§ 3.
Sąd opiekuńczy może na wniosek przysposabiającego orzec, że przysposobienie ma skutki
przysposobienia wspólnego, jeżeli przysposabiający był małżonkiem osoby, która wcześniej
dziecko przysposobiła, a małżeństwo ustało przez śmierć małżonka, który już dokonał
przysposobienia.
Art. 116.
Przysposobienie przez jednego z małżonków nie może nastąpić bez zgody drugiego małżonka,
chyba że ten nie ma zdolności do czynności prawnych albo że porozumienie się z nim
napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.
Art. 117.
§ 1.
Przysposobienie następuje przez orzeczenie sądu opiekuńczego na żądanie przysposabiającego.
§ 2.
Orzeczenie nie może być wydane po śmierci przysposabiającego lub osoby, która ma być
przysposobiona.
§ 3.
Po śmierci przysposabiającego orzeczenie o przysposobieniu może być wydane wyjątkowo,
jeżeli z żądaniem przysposobienia wystąpili oboje małżonkowie, jeden z nich zmarł
po wszczęciu postępowania, a drugi żądanie przysposobienia wspólnie przez małżonków
podtrzymuje oraz gdy przez dłuższy czas przed wszczęciem postępowania przysposabiany
pozostawał pod pieczą wnioskodawców lub tylko zmarłego wnioskodawcy i między stronami
powstała więź jak między rodzicami a dzieckiem.
§ 4.
Na miejsce zmarłego w postępowaniu wstępuje kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.
§ 5.
Przysposobienie, o którym mowa w § 3, ma takie same skutki jak orzeczone przed śmiercią
małżonka.
Art. 1171.
Przysposobienie nie stoi na przeszkodzie ponownemu przysposobieniu po śmierci przysposabiającego.
Art. 118.
§ 1.
Do przysposobienia potrzebna jest zgoda przysposabianego, który ukończył lat trzynaście.
§ 2.
Sąd opiekuńczy powinien wysłuchać przysposabianego, który nie ukończył lat trzynastu,
jeżeli może on pojąć znaczenie przysposobienia.
§ 3.
Sąd opiekuńczy może wyjątkowo orzec przysposobienie bez żądania zgody przysposabianego
lub bez jego wysłuchania, jeżeli nie jest on zdolny do wyrażenia zgody lub jeżeli
z oceny stosunku między przysposabiającym a przysposabianym wynika, że uważa się on
za dziecko przysposabiającego, a żądanie zgody lub wysłuchanie byłoby sprzeczne z
dobrem przysposabianego.
Art. 119.
§ 1.
Do przysposobienia potrzebna jest zgoda rodziców przysposabianego, chyba że zostali
oni pozbawieni władzy rodzicielskiej lub są nieznani albo porozumienie się z nimi
napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Nie jest też potrzebna zgoda ojca,
jeżeli jego ojcostwo zostało ustalone przez sąd, a władza rodzicielska nie została
mu przyznana.
§ 2.
Sąd opiekuńczy może, ze względu na szczególne okoliczności, orzec przysposobienie
mimo braku zgody rodziców, których zdolność do czynności prawnych jest ograniczona,
jeżeli odmowa zgody na przysposobienie jest oczywiście sprzeczna z dobrem dziecka.
Art. 1191.
§ 1.
Rodzice mogą przed sądem opiekuńczym wyrazić zgodę na przysposobienie swego dziecka
w przyszłości bez wskazania osoby przysposabiającego. Zgodę tę mogą odwołać przez
oświadczenie złożone przed sądem opiekuńczym, nie później jednak niż przed wszczęciem
sprawy o przysposobienie.
§ 2.
Przepisy o przysposobieniu za zgodą rodziców bez wskazania osoby przysposabiającego
stosuje się odpowiednio, jeżeli jedno z rodziców wyraziło taką zgodę, a zgoda drugiego
nie jest do przysposobienia potrzebna. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli porozumienie
się z drugim rodzicem napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.
§ 3.
Przepisy o przysposobieniu za zgodą rodziców bez wskazania osoby przysposabiającego
stosuje się odpowiednio również wtedy, gdy rodzice przysposabianego są nieznani albo
nie żyją, jeżeli sąd opiekuńczy w orzeczeniu o przysposobieniu tak postanowi.
Art. 1192.
Zgoda na przysposobienie dziecka nie może być wyrażona wcześniej niż po upływie sześciu
tygodni od urodzenia się dziecka.
Art. 120.
Jeżeli dziecko pozostaje pod opieką, do przysposobienia potrzebna jest zgoda opiekuna.
Jednakże sąd opiekuńczy może, ze względu na szczególne okoliczności, orzec przysposobienie
nawet mimo braku zgody opiekuna, jeżeli wymaga tego dobro dziecka.
Art. 1201.
§ 1.
Przed orzeczeniem przysposobienia sąd opiekuńczy może określić sposób i okres osobistej
styczności przysposabiającego z przysposabianym.
§ 2.
W wypadku określenia styczności w formie pieczy nad dzieckiem stosuje się odpowiednio
przepisy o rodzinach zastępczych, z tym że całkowite koszty utrzymania przysposabianego
obciążają przysposabiającego.
§ 3.
Jeżeli jednak przez przysposobienie przysposabiany ma zmienić dotychczasowe miejsce
zamieszkania w Rzeczypospolitej Polskiej na miejsce zamieszkania w innym państwie,
przysposobienie może być orzeczone po upływie określonego przez sąd opiekuńczy okresu
osobistej styczności przysposabiającego z przysposabianym w dotychczasowym miejscu
zamieszkania przysposabianego lub w innej miejscowości w Rzeczypospolitej Polskiej.
§ 4.
Przy wykonywaniu nadzoru nad przebiegiem styczności przysposabiającego z przysposabianym
sąd opiekuńczy może korzystać z pomocy ośrodka adopcyjno-opiekuńczego lub organu pomocniczego
w sprawach opiekuńczych.
Art. 121.
§ 1.
Przez przysposobienie powstaje między przysposabiającym a przysposobionym taki stosunek,
jak między rodzicami a dziećmi.
§ 2.
Przysposobiony nabywa prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa w stosunku do krewnych
przysposabiającego.
§ 3.
Ustają prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego
krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego.
§ 4.
Skutki przysposobienia rozciągają się na zstępnych przysposobionego.
Art. 1211.
§ 1.
Przepisu art. 121 § 3 nie stosuje się względem małżonka, którego dziecko zostało przysposobione
przez drugiego małżonka, ani względem krewnych tego małżonka, także w razie przysposobienia
po ustaniu małżeństwa przez śmierć tego małżonka.
§ 2.
W wypadku gdy małżonek przysposobił dziecko swego małżonka po śmierci drugiego z rodziców
przysposobionego, przepisu art. 121 § 3 nie stosuje się względem krewnych zmarłego,
jeżeli w orzeczeniu o przysposobieniu sąd opiekuńczy tak postanowił.
Art. 122.
§ 1.
Przysposobiony otrzymuje nazwisko przysposabiającego, a jeżeli został przysposobiony
przez małżonków wspólnie albo jeżeli jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego
małżonka - nazwisko, które noszą albo nosiłyby dzieci zrodzone z tego małżeństwa.
§ 2.
Na żądanie osoby, która ma być przysposobiona, i za zgodą przysposabiającego sąd opiekuńczy
w orzeczeniu o przysposobieniu postanawia, że przysposobiony nosić będzie nazwisko
złożone z jego dotychczasowego nazwiska i nazwiska przysposabiającego. Jeżeli przysposabiający
albo przysposobiony nosi złożone nazwisko, sąd opiekuńczy rozstrzyga, który człon
tego nazwiska wejdzie w skład nazwiska przysposobionego. Przepisu tego nie stosuje
się w razie sporządzenia nowego aktu urodzenia przysposobionego z wpisaniem przysposabiających
jako jego rodziców.
§ 3.
Na wniosek przysposabiającego sąd opiekuńczy może w orzeczeniu o przysposobieniu zmienić
imię lub imiona przysposobionego. Jeżeli przysposobiony ukończył lat trzynaście, może
to nastąpić tylko za jego zgodą. Przepis art. 118 § 2 stosuje się odpowiednio.
Art. 123.
§ 1.
Przez przysposobienie ustaje dotychczasowa władza rodzicielska lub opieka nad przysposobionym.
§ 2.
Jeżeli jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, władza rodzicielska
przysługuje obojgu małżonkom wspólnie.
Art. 124.
§ 1.
Na żądanie przysposabiającego i za zgodą osób, których zgoda jest do przysposobienia
potrzebna, sąd opiekuńczy orzeka, że skutki przysposobienia polegać będą wyłącznie
na powstaniu stosunku między przysposabiającym a przysposobionym. Jednakże i w tym
wypadku skutki przysposobienia rozciągają się na zstępnych przysposobionego.
§ 2.
Nie jest dopuszczalne ograniczenie skutków przysposobienia w wypadku, gdy rodzice
przysposobionego wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę na przysposobienie dziecka
bez wskazania osoby przysposabiającego.
§ 3.
Na żądanie przysposabiającego i za zgodą osób, których zgoda jest do przysposobienia
potrzebna, sąd opiekuńczy może w okresie małoletności przysposobionego zmienić przysposobienie
orzeczone stosownie do § 1 na przysposobienie, którego skutki podlegają przepisom
art. 121-123.
Art. 1241.
W przypadku gdy rodzice przysposobionego wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę na
jego przysposobienie bez wskazania osoby przysposabiającego, nie jest dopuszczalne
uznanie przysposobionego, unieważnienie uznania, sądowe ustalenie lub zaprzeczenie
jego pochodzenia.
Art. 125.
§ 1.
Z ważnych powodów zarówno przysposobiony, jak i przysposabiający mogą żądać rozwiązania
stosunku przysposobienia przez sąd. Rozwiązanie stosunku przysposobienia nie jest
dopuszczalne, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro małoletniego dziecka. Orzekając
rozwiązanie stosunku przysposobienia, sąd może, stosownie do okoliczności, utrzymać
w mocy wynikające z niego obowiązki alimentacyjne.
§ 2.
Po śmierci przysposobionego lub przysposabiającego rozwiązanie stosunku przysposobienia
nie jest dopuszczalne, chyba że przysposabiający zmarł po wszczęciu sprawy o rozwiązanie
stosunku przysposobienia. W wypadku takim na miejsce przysposabiającego w procesie
wstępuje kurator ustanowiony przez sąd.
Art. 1251.
§ 1.
Nie jest dopuszczalne rozwiązanie przysposobienia, na które rodzice przysposobionego
wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę bez wskazania osoby przysposabiającego.
§ 2.
Takie przysposobienie nie stoi na przeszkodzie ponownemu przysposobieniu za życia
przysposabiającego.
Art. 126.
§. 1. Z chwilą rozwiązania stosunku przysposobienia ustają jego skutki. Jeżeli rozwiązanie
nastąpiło po śmierci przysposabiającego, uważa się że skutki przysposobienia ustały
z chwilą jego śmierci.
§ 2.
Przysposobiony zachowuje nazwisko nabyte przez przysposobienie oraz otrzymane w związku
z przysposobieniem imię lub imiona. Jednakże z ważnych powodów sąd na wniosek przysposobionego
lub przysposabiającego może w orzeczeniu o rozwiązaniu stosunku przysposobienia postanowić,
że przysposobiony powraca do nazwiska, które nosił przed orzeczeniem przysposobienia.
Na wniosek przysposobionego sąd orzeka o jego powrocie do poprzednio noszonego imienia
lub imion.
Art. 127.
Powództwo o rozwiązanie przysposobienia może wytoczyć także prokurator.
”
Art. 2.
W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny w art. 936 dodaje się § 3 w brzmieniu:
„
§ 3.
W wypadku gdy jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, przepisu §
2 nie stosuje się względem tego małżonka i jego krewnych, a jeżeli takie przysposobienie
nastąpiło po śmierci drugiego z rodziców przysposobionego, także względem krewnych
zmarłego, których prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa zostały w orzeczeniu
o przysposobieniu utrzymane.
”
Art. 3.
W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 586 dodaje się § 4 w brzmieniu:
„
§ 4.
Przed wydaniem orzeczenia sąd opiekuńczy zasięga opinii ośrodka adopcyjno-opiekuńczego
lub innej specjalistycznej placówki.
”
;
2)
po art. 586 dodaje się art. 5861 w brzmieniu:
„
Art. 5861.
Na postanowienie w przedmiocie określenia sposobu i okresu osobistej styczności przysposabiającego
z przysposabianym przysługuje zażalenie.
”
;
3)
w art. 587 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 w brzmieniu:
„
§ 2.
Jednakże postępowanie zawiesza się w razie śmierci przysposabiającego, który złożył
wniosek o przysposobienie wspólnie z małżonkiem, do czasu ustanowienia przez sąd opiekuńczy
kuratora.
”
Art. 4.
W ustawie z dnia 12 listopada 1965 r. - Prawo prywatne międzynarodowe w art. 22 w § 2 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się wyrazy „a także ograniczeń przysposobienia z powodu zmiany dotychczasowego miejsca zamieszkania
na miejsce zamieszkania w innym państwie.”
Art. 5.
W ustawie z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego wprowadza się następujące zmiany:
1)
art. 47 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 47.
1.
W razie orzeczenia przysposobienia dziecka, wpisuje się do aktu urodzenia wzmiankę
dodatkową o przysposobieniu.
2.
Jeżeli przysposobienie zostało dokonane wspólnie przez małżonków, w odpisie skróconym
aktu urodzenia wymienia się przysposabiających jako rodziców przysposobionego.
3.
Jeżeli przysposobienie zostało dokonane przez męża matki lub żonę ojca, w odpisie
skróconym aktu urodzenia wymienia się przysposabiającego oraz jego małżonka jako rodziców
dziecka.
4.
W razie przysposobienia dziecka przez osobę nie pozostającą w związku małżeńskim,
w odpisie skróconym aktu urodzenia wymienia się przysposabiającego jako rodzica dziecka.
Jako imię drugiego z rodziców wpisuje się imię wskazane przez przysposabiającego,
a jako nazwisko drugiego z rodziców i jego nazwisko rodowe - nazwisko przysposabiającego.
5.
Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio w razie przysposobienia przez jednego z małżonków
dziecka nie pochodzącego od współmałżonka.
6.
Przepisów ust. 2-5 nie stosuje się do przysposobienia, które wywołuje skutki z art. 124 § 1
Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli sąd opiekuńczy tak postanowił na wniosek przysposabiającego i za zgodą osób,
których zgoda jest do przysposobienia potrzebna.
”
;
2)
w art. 48:
a)
ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Przepisy art. 47 ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio.
”
,
b)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„
3.
O sporządzeniu nowego aktu urodzenia wpisuje się do dotychczasowego aktu urodzenia
przysposobionego wzmiankę dodatkową; dotychczasowy akt urodzenia przysposobionego
nie podlega ujawnieniu i nie wydaje się z niego odpisów, chyba że zażąda tego sąd
w związku ze sprawą, w której uzna to za konieczne.
”
,
c)
dodaje się ust. 4 w brzmieniu:
„
4.
Przysposobiony po uzyskaniu pełnoletności może żądać udostępnienia księgi stanu cywilnego
w części dotyczącej dotychczasowego aktu urodzenia.
”
;
3)
w art. 49:
a)
ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
W razie orzeczenia przysposobienia w sposób określony w art. 121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, może być sporządzony nowy akt urodzenia przysposobionego, w którym jako rodziców
wpisuje się przysposabiających, jeżeli sąd opiekuńczy tak postanowił. Przepisy art.
47 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio.
”
,
b)
dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„
1a.
O sporządzeniu nowego aktu urodzenia sąd opiekuńczy orzeka na wniosek przysposabiającego,
za zgodą przysposobionego, który ukończył lat trzynaście, albo na wniosek przysposobionego
za zgodą przysposabiającego. Przepisy art. 118 § 2 i 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stosuje się odpowiednio.
”
,
c)
w ust. 2 po wyrazach „lub rozwiązaniem stosunku przysposobienia” dodaje się wyrazy „albo w związku z innymi sprawami, w których sąd uzna to za konieczne.”,
d)
dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
„
2a.
Przysposobiony po uzyskaniu pełnoletności może żądać udostępnienia księgi stanu cywilnego
w części dotyczącej dotychczasowego aktu urodzenia.
”
Art. 6.
Do spraw o przysposobienie wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się
przepisy dotychczasowe.
Art. 7.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.