Obwieszczenie Ministra Obrony Narodowejz dnia 14 grudnia 1991 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie
wojskowej żołnierzy zawodowych
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Powołanie do zawodowej służby wojskowej
- Rozdział 3 - Przebieg zawodowej służby wojskowej
- Rozdział 4 - Szczególne obowiązki i uprawnienia służbowe żołnierzy zawodowych
- Rozdział 5 - Publiczna działalność żołnierzy zawodowych
- Rozdział 6 - Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej
- Rozdział 7 - Służba wojskowa kandydatów na żołnierzy zawodowych
- Rozdział 8 - Przepisy końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 pkt 4 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o powszechnym
obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz niektórych innych ustaw ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i
ich rodzin ,
2)
ustawą z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących
w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową ,
3)
ustawą z dnia 26 czerwca 1974 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks pracy ,
4)
ustawą z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy ,
5)
ustawą z dnia 28 czerwca 1979 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Polskiej
Rzeczypospolitej Ludowej ,
6)
ustawą z dnia 23 marca 1983 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy
zawodowych i ich rodzin ,
7)
ustawą z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach ,
8)
ustawą z dnia 29 maja 1989 r. o przekazaniu dotychczasowych kompetencji Rady Państwa
Prezydentowi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i innym organom państwowym ,
9)
ustawą z dnia 30 maja 1989 r. o zmianie upoważnień do wydawania aktów wykonawczych ,
10)
ustawą z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami
stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw ,
11)
ustawą z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych ,
12)
ustawą z dnia 27 września 1991 r. o zasadach odpłatności za leki i artykuły sanitarne ,
13)
ustawą z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz niektórych innych ustaw
oraz z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania
niniejszego jednolitego tekstu i z zastosowaniem ciągłej numeracji rozdziałów, artykułów,
ustępów, punktów oraz porządku alfabetycznego liter.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy nie obejmuje
następujących przepisów:
1)
w tytule rozdziału 7 wyrazów „przejściowe i”, a także art. 78, 79 i 81-84 ustawy z dnia 30
czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu:
„
Art. 78.
Żołnierze pełniący w dniu wejścia w życie ustawy wojskową służbę zawodową stają się
z mocy prawa żołnierzami zawodowymi w rozumieniu niniejszej ustawy.
Art. 79.
1.
Podoficerowie pełniący w dniu wejścia w życie ustawy wojskową służbę nadterminową
stają się z mocy prawa podoficerami zawodowymi pełniącymi służbę w okresie próbnym.
2.
Okres próbny kończy się z upływem czasu, przez który podoficerowie wymienieni w ust.
1 mieli pełnić wojskową służbę nadterminową.
”
,
„
Art. 81.
W ustawie z dnia 31 marca 1965 r. o wyższym szkolnictwie wojskowym wprowadza się następujące zmiany:
1)
art. 31 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 31.
Do słuchaczy akademii wojskowych będących w czynnej służbie wojskowej, którzy nie
są żołnierzami zawodowymi, w sprawach nie uregulowanych w niniejszej ustawie stosuje
się przepisy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w części dotyczącej kandydatów
na żołnierzy zawodowych.
”
;
2)
art. 41 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 41.
1.
Do osób ubiegających się o przyjęcie do wyższych szkół oficerskich oraz do słuchaczy
tych szkół, którzy nie są żołnierzami zawodowymi, stosuje się przepisy o służbie wojskowej
żołnierzy zawodowych, w części dotyczącej kandydatów na żołnierzy zawodowych.
2.
Słuchacze wyższych szkół oficerskich, którzy nie są żołnierzami zawodowymi, mogą być
zobowiązani, w przypadku zwolnienia ich ze szkoły na własną prośbę albo wydalenia,
do zwrotu kosztów wyżywienia i umundurowania poniesionych przez wojsko.
”
;
3)
w art. 52 ust. 1 i 3 oraz w art. 53 wyrazy „oficerów Sił Zbrojnych” zastępuje się
wyrazami „żołnierzy zawodowych”.
Art. 82.
1.
Tracą moc:
1)
ustawa z dnia 13 grudnia 1957 r. o służbie wojskowej oficerów Sił Zbrojnych ;
2)
ustawa z dnia 6 czerwca 1958 r. o służbie wojskowej szeregowców i podoficerów Sił
Zbrojnych ;
3)
ustawa z dnia 29 marca 1963 r. o służbie wojskowej chorążych Sił Zbrojnych .
2.
Pozostają w mocy:
1)
przepisy o świadczeniach pieniężnych określonych w:
a)
art. 59 ust. 1 pkt 1 i ust. 2-5 oraz art. 60 i 61 ustawy wymienionej w ust. 1 pkt
1,
b)
art. 92 ust. 1 pkt 1 i ust. 2-5 oraz art. 93 ustawy wymienionej w ust. 1 pkt 2
- przy odpowiednim uwzględnieniu art. 50 i 51 niniejszej ustawy;
2)
art. 20 ust. 2 ustawy wymienionej w ust. 1 pkt 3.
3.
Żołnierze zwolnieni z zawodowej służby wojskowej w okresie próbnym otrzymują odprawę
w wysokości jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze
stałym, pobieranego na ostatnio zajmowanym stanowisku, tylko w razie zwolnienia ze
służby z przyczyn określonych w art. 56 ust. 1 pkt 1 lub 2 albo ust. 3 pkt 2.
Art. 83.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie niniejszej ustawy zachowują moc
przepisy dotychczasowe ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy.
Art. 84.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 1970 r.
”
;
2)
art. 89 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych
i ich rodzin w brzmieniu:
„
Art. 89.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1973 r.
”
;
3)
art. 23 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. oświadczeniach odszkodowawczych przysługujących
w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową w brzmieniu:
„
Art. 23.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1973 r.
”
;
4)
art. XXV ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks pracy w brzmieniu:
„
Art. XXV.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1975 r.
”
;
5)
art. 48 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy w brzmieniu:
„
Art. 48.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1975 r.
”
;
6)
art. 14 ustawy z dnia 28 czerwca 1979 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku
obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w brzmieniu:
„
Art. 14.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 1979 r.
”
;
7)
art. 8 ustawy z dnia 23 marca 1983 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym
żołnierzy zawodowych i ich rodzin w brzmieniu:
„
Art. 8.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1983 r.
”
;
8)
art. 57 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach w brzmieniu:
„
Art. 57.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
”
;
9)
art. 21 ustawy z dnia 29 maja 1989 r. o przekazaniu dotychczasowych kompetencji Rady
Państwa Prezydentowi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i innym organom państwowym w brzmieniu:
„
Art. 21.
Ustawa wchodzi w życie z dniem objęcia urzędu przez Prezydenta, z tym że art. 15 pkt
4 wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1990 r.
”
;
10)
art. 80 i 81 ustawy z dnia 30 maja 1989 r. o zmianie upoważnień do wydawania aktów
wykonawczych w brzmieniu:
„
Art. 80.
Przepisy wykonawcze wydane przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie upoważnień,
o których mowa w art. 1-43 pkt 1 i w art. 44-79, zachowują moc do czasu wydania przepisów
na podstawie upoważnień w brzmieniu określonym ustawą. Art. 81. Ustawa wchodzi w życie
z dniem 1 lipca 1989 r.
”
;
11)
art. 23 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami
stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw w brzmieniu:
„
Art. 23.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
”
;
12)
art. 49 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych w brzmieniu:
„
Art. 49.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
13)
art. 25 ustawy z dnia 27 września 1991 r. o zasadach odpłatności za leki i artykuły
sanitarne w brzmieniu:
„
Art. 25.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisu
art. 6 ust. 2 pkt 2, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1992 r.
”
;
14)
art. 14, 17 i 18 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o powszechnym
obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz niektórych innych ustaw w brzmieniu:
„
Art. 14.
1.
Żołnierze zawodowi pełniący w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy zawodową służbę
wojskową stają się z mocy prawa żołnierzami zawodowymi pełniącymi czynną służbę wojskową
jako służbę stałą w rozumieniu art. 3 ust. 1 a ustawy wymienionej w art. 2.
2.
Przepisów art. 14-14d ustawy wymienionej w art. 2 nie stosuje się do żołnierzy zawodowych
będących posłami i senatorami oraz zajmujących kierownicze stanowiska państwowe i
zatrudnionych w administracji rządowej w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
3.
Żołnierzy zawodowych, którzy w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy są urlopowani
do pracy poza wojskiem przenosi się w stan nieczynny, chyba że w ciągu trzech miesięcy
od dnia wejścia w życie ustawy wystąpią o odwołanie z urlopowania.
”
,
„
Art. 17.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawach zmienianych niniejszą
ustawą, nie dłużej jednak niż przez okres sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie
niniejszej ustawy, zachowują moc przepisy dotychczasowe.
Art. 18.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
”
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Żołnierzem zawodowym może być wyłącznie obywatel polski o nieposzlakowanej opinii,
którego wierność dla Rzeczypospolitej nie ulega wątpliwości, posiadający odpowiednie
kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do zawodowej służby wojskowej.
Art. 2.
1.
Żołnierze zawodowi pełnią służbę wojskową w interesie Rzeczypospolitej Polskiej. Służba
ta wymaga w każdych okolicznościach zdyscyplinowania, lojalności i poświęcenia.
2.
Państwo zapewnia żołnierzom zawodowym warunki umożliwiające pełne oddanie się służbie
Narodowi i Ojczyźnie oraz zapewniające godziwe życie, rekompensując odpowiednio trud
i wyrzeczenia związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej.
Art. 3.
1.
Żołnierze zawodowi tworzą kadrę zawodową Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Kadra zawodowa Sił Zbrojnych składa się z następujących korpusów:
1)
korpusu oficerów zawodowych,
2)
korpusu chorążych zawodowych,
3)
korpusu podoficerów zawodowych.
3.
Korpusy oficerów, chorążych i podoficerów zawodowych dzielą się na korpusy osobowe.
4.
Minister Obrony Narodowej tworzy i znosi korpusy osobowe, ustala ich podział na grupy
i specjalności wojskowe oraz określa zasady zaliczania i przenoszenia żołnierzy do
poszczególnych korpusów osobowych, grup i specjalności wojskowych.
Art. 4.
1.
Żołnierze zawodowi są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej.
2.
Żołnierze zawodowi pełnią czynną służbę wojskową jako służbę stałą lub służbę kontraktową.
Art. 5.
Czynną służbę wojskową na zasadach określonych w ustawie pełnią również osoby powołane
do tej służby w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych.
Art. 6.
1.
Zdolność fizyczną i psychiczną do zawodowej służby wojskowej ustalają wojskowe komisje
lekarskie.
2.
Do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się osobę, która zgłosiła się do zawodowej
służby wojskowej, i żołnierza zawodowego z urzędu lub na wniosek zainteresowanego.
3.
Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia zasady oceny stopnia zdolności
fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej i orzekania o tej zdolności
oraz właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.
Art. 7.
Ilekroć w ustawie jest mowa o „żołnierzach zawodowych” bez bliższego określenia, należy
przez to rozumieć żołnierzy zawodowych pełniących stałą i kontraktową zawodową służbę
wojskową.
Rozdział 2
Powołanie do zawodowej służby wojskowej
Art. 8.
1.
Stosunek służbowy żołnierza zawodowego w służbie stałej powstaje w drodze powołania,
na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do tej służby.
2.
Stosunek służbowy żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej powstaje w drodze powołania,
na podstawie umowy, zwanej dalej „kontraktem”, zawartej pomiędzy osobą, która dobrowolnie
zgłosiła się do tej służby, a właściwym organem wojskowym.
3.
Kontrakt zawiera się na okres pięciu lat. Zawarcie kontraktu z tą samą osobą może
nastąpić najwyżej trzykrotnie.
4.
Do zawodowej służby wojskowej powołuje Minister Obrony Narodowej lub określony przez
niego organ wojskowy. Minister Obrony Narodowej określa organy wojskowe właściwe do
zawierania kontraktów.
Art. 9.
Powołanie do zawodowej służby wojskowej następuje:
1)
do służby stałej - na czas nieokreślony,
2)
do służby kontraktowej - na czas trwania kontraktu.
Art. 10.
1.
Do służby stałej powołuje się oficerów, chorążych i podoficerów, którzy ukończyli
szkołę wojskową kształcącą kandydatów na żołnierzy zawodowych i zostali mianowani
na stopień wojskowy w odpowiednim korpusie.
2.
Do służby stałej powołuje się również żołnierzy skierowanych przez organy wojskowe
na studia lub naukę do szkół niewojskowych, po ukończeniu tych studiów lub nauki oraz
mianowaniu na stopień wojskowy w odpowiednim korpusie.
3.
W razie mianowania na pierwszy stopień oficerski słuchacza akademii wojskowej w czasie
odbywania studiów, równocześnie z mianowaniem powołuje się go do służby stałej.
Art. 11.
1.
Do służby stałej mogą być powołani kandydaci na żołnierzy zawodowych, którzy odbywali
studia lub naukę w szkołach kształcących na oficerów lub chorążych zawodowych, odpowiednio
w korpusie chorążych lub podoficerów, lecz ich nie ukończyli, po mianowaniu ich na
stopień wojskowy w tym korpusie.
2.
Do służby stałej, w przypadku szczególnie uzasadnionym potrzebami sił zbrojnych, mogą
być powołani oficerowie rezerwy lub absolwenci szkół wyższych, którzy odbyli przeszkolenie
wojskowe i złożyli egzamin na oficera, po mianowaniu na stopień podporucznika. Pierwsze
dwadzieścia cztery miesiące służby są dla nich okresem próbnym.
Art. 12.
1.
Absolwenci szkół wojskowych powołani do służby stałej pełnią tę służbę jako obowiązkową:
1)
oficerowie - przez pierwsze 12 lat,
2)
chorążowie - przez pierwsze 8 lat,
3)
podoficerowie - przez pierwsze 7 lat.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do żołnierzy skierowanych przez organy wojskowe
na studia lub naukę do szkół niewojskowych.
3.
Dla podoficerów zawodowych pierwsze dwadzieścia cztery miesiące służby obowiązkowej
są okresem próbnym.
4.
Po upływie okresu służby obowiązkowej żołnierze zawodowi, o których mowa w ust. 1,
pełnią nadal służbę stałą bez odrębnego powołania.
Art. 13.
1.
Do służby kontraktowej powołuje się:
1)
w korpusie oficerów:
a)
oficerów rezerwy,
b)
absolwentów szkół wyższych, którzy odbyli przeszkolenie wojskowe i złożyli egzamin
na oficera, po mianowaniu na stopień podporucznika
- jeżeli posiadają wykształcenie wyższe o kierunku przydatnym w korpusie osobowym,
w jakim mają pełnić zawodową służbę wojskową,
2)
w korpusie chorążych:
a)
chorążych rezerwy,
b)
żołnierzy rezerwy, którzy odbyli zasadniczą służbę wojskową oraz posiadają wykształcenie
w zakresie szkoły średniej o kierunku przydatnym w korpusie osobowym, w jakim mają
pełnić zawodową służbę wojskową po mianowaniu na stopień młodszego chorążego,
3)
w korpusie podoficerów:
a)
podoficerów rezerwy,
b)
żołnierzy rezerwy, którzy odbyli zasadniczą służbę wojskową oraz ukończyli specjalistyczne
przeszkolenie wojskowe lub posiadają zawód przydatny w korpusie osobowym, w jakim
mają pełnić zawodową służbę wojskową,
c)
żołnierzy zasadniczej służby wojskowej pełnionej nadterminowo, po odbyciu co najmniej
sześciu miesięcy tej służby.
2.
Początkowe sześć miesięcy pierwszego kontraktu są dla żołnierzy zawodowych w służbie
kontraktowej okresem próbnym.
Art. 14.
1.
Minister Obrony Narodowej może zwolnić żołnierzy zawodowych, o których mowa w art.
11 ust. 2, art. 12 ust. 3 i art. 13 ust. 2, od odbycia okresu próbnego.
2.
Najpóźniej na jeden miesiąc przed upływem okresu próbnego żołnierz zawodowy lub właściwy
organ wojskowy mogą oświadczyć o zamiarze rozwiązania stosunku służbowego. W takim
przypadku z dniem upływu okresu próbnego żołnierza zawodowego zwalnia się z czynnej
służby wojskowej.
3.
W przypadku niezłożenia oświadczeń, o których mowa w ust. 2, żołnierz zawodowy nadal
pełni odpowiednią służbę bez odrębnego powołania.
Art. 15.
Najpóźniej na sześć miesięcy przed upływem okresu, na jaki został zawarty kontrakt,
żołnierz zawodowy lub organ wojskowy, o którym mowa w art. 8 ust. 4, mogą wystąpić
o zawarcie kolejnego kontraktu. W przypadku zawarcia kolejnego kontraktu, żołnierz
zawodowy nadal pełni służbę kontraktową.
Art. 16.
1.
Żołnierz zawodowy służby kontraktowej może wystąpić o przeniesienie do służby stałej.
Warunkiem powołania do tej służby jest pozytywna opinia służbowa i uzyskiwanie co
najmniej dobrych wyników w służbie.
2.
Z inicjatywą powołania żołnierza zawodowego służby kontraktowej do służby stałej może
również wystąpić organ wojskowy.
3.
W razie pozytywnej decyzji organu wojskowego, o którym mowa w art. 8 ust. 4, żołnierza
zawodowego służby kontraktowej powołuje się do służby stałej z chwilą upływu terminu
kontraktu.
Art. 17.
1.
W przypadkach uzasadnionych potrzebami Sił Zbrojnych do zawodowej służby wojskowej
można powołać osoby nie spełniające warunków określonych w art. 10 lub 11, jeżeli
posiadają szczególne kwalifikacje lub umiejętności do pełnienia tej służby.
2.
Do zawodowej służby wojskowej mogą być powołane kobiety, które nie są żołnierzami
rezerwy, jeżeli posiadają kwalifikacje przydatne do tej służby.
3.
Osoby określone w ust. 1 i 2 powołuje się do zawodowej służby wojskowej po mianowaniu
ich na stopień wojskowy w odpowiednim korpusie.
Art. 18.
Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia:
1)
szczegółowe zasady i tryb powoływania do zawodowej służby wojskowej oraz właściwość
organów wojskowych w tych sprawach,
2)
szczegółowe warunki mianowania na stopnie wojskowe osób, o których mowa w art. 11
ust. 1 i art. 17 ust. 1 i 2, oraz organy właściwe do mianowania.
Art. 19.
1.
Pracownik powołany do zawodowej służby wojskowej zachowuje prawo do ostatnio pobieranego
wynagrodzenia z zakładu pracy do końca miesiąca kalendarzowego, w którym jest obowiązany
stawić się do pełnienia tej służby.
2.
Zakład pracy jest obowiązany umożliwić pracownikowi wykorzystanie należnego mu urlopu
wypoczynkowego przed dniem stawienia się do pełnienia służby albo wypłacić ekwiwalent
pieniężny za nie wykorzystany urlop.
3.
Stosunek pracy z pracownikiem powołanym do zawodowej służby wojskowej ulega rozwiązaniu
z mocy prawa z dniem stawienia się do tej służby.
Rozdział 3
Przebieg zawodowej służby wojskowej
Art. 20.
1.
Żołnierze zawodowi pełnią służbę w jednostkach wojskowych.
2.
Żołnierze zawodowi mogą być wyznaczani za ich zgodą do pełnienia służby na stanowiskach
służbowych w innych niż określone w ust. 1 jednostkach organizacyjnych podległych
lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej.
3.
Ze względu na potrzeby obronności Państwa żołnierze zawodowi mogą być wyznaczani za
ich zgodą do pełnienia służby na stanowiskach służbowych w jednostkach organizacyjnych
poza Ministerstwem Obrony Narodowej.
4.
Żołnierze zawodowi mogą być wyznaczani za ich zgodą do pełnienia służby poza granicami
Państwa w czasie pokoju.
5.
Rada Ministrów określa:
1)
w drodze rozporządzenia zasady i tryb postępowania oraz organy właściwe w sprawach
określonych w ust. 2-4, a także szczególne uprawnienia i obowiązki żołnierzy zawodowych,
o których mowa w ust. 2-4,
2)
jednostki organizacyjne i stanowiska służbowe, o których mowa w ust. 2 i 3.
Art. 21.
1.
Żołnierzy zawodowych w służbie stałej przenosi się w stan nieczynny:
a)
w razie wyboru, powołania lub mianowania na kierownicze stanowisko państwowe w rozumieniu
przepisów o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe albo skierowania
do pracy za granicą w polskim przedstawicielstwie dyplomatycznym, urzędzie konsularnym
lub innym przedstawicielstwie,
b)
w razie wybrania na posła na Sejm lub senatora,
c)
w celu podjęcia zatrudnienia w administracji rządowej.
2.
Jeżeli nie sprzeciwiają się temu interesy służby, żołnierze zawodowi w służbie stałej
mogą być przenoszeni w stan nieczynny:
1)
na swój wniosek - w celu sprawowania osobistej opieki nad najbliższym członkiem rodziny
przez czas dłuższy niż sześćdziesiąt dni,
2)
z urzędu - w razie uznania ich przez wojskową komisję lekarską za czasowo niezdolnych
do zawodowej służby wojskowej, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że odzyskają
oni zdolność do tej służby.
3.
Żołnierz zawodowy w służbie stałej może pozostawać w stanie nieczynnym łącznie nie
dłużej niż pięć lat w okresie zawodowej służby wojskowej. Ograniczenia tego nie stosuje
się do posłów na Sejm i senatorów.
Art. 22.
1.
W stanie nieczynnym żołnierz zawodowy:
1)
nie wykonuje zadań służbowych,
2)
nie otrzymuje z wojska uposażenia i innych należności pieniężnych oraz świadczeń w
naturze, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 21 ust. 2,
3)
nie może być zwolniony z zawodowej służby wojskowej, z wyjątkiem przypadków określonych
w art. 75 ust. 1 lub art. 76 ust. 1 pkt 1,
4)
nie może być mianowany na kolejny stopień wojskowy.
2.
Okres przebywania w stanie nieczynnym zalicza się żołnierzowi zawodowemu do wszelkich
uprawnień uzależnionych od stażu czynnej służby wojskowej.
Art. 23.
1.
Żołnierz zawodowy przeniesiony w stan nieczynny wraca do czynnej służby wojskowej
bez odrębnego powołania z dniem ustania przyczyny, która spowodowała przeniesienie
go w stan nieczynny.
2.
W przypadkach, o których mowa w art. 21 ust. 1, żołnierza zawodowego wyznacza się
w miarę możliwości na to samo lub równorzędne stanowisko służbowe, jakie zajmował
w dniu przeniesienia w stan nieczynny.
Art. 24.
Minister Obrony Narodowej określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb
przenoszenia żołnierzy zawodowych w stan nieczynny oraz właściwość organów w tych
sprawach, a także szczególne uprawnienia i obowiązki żołnierzy zawodowych pozostających
w tym stanie.
Art. 25.
1.
Żołnierze zawodowi podlegają służbowemu opiniowaniu.
2.
Przełożony jest obowiązany zapoznać żołnierza zawodowego z całością wydanej o nim
opinii służbowej, w ciągu trzydziestu dni od daty jej sporządzenia.
3.
Żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo wniesienia odwołania od wydanej o nim opinii
służbowej do wyższego przełożonego w terminie czternastu dni od daty zapoznania się
z opinią.
4.
Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia zasady i tryb opiniowania
żołnierzy, zapoznawania ich z opinią, tryb wnoszenia i sposób rozpatrywania odwołań
oraz właściwość organów wojskowych w tych sprawach.
Art. 26.
1.
Stopniami wojskowymi żołnierzy zawodowych są stopnie ustanowione w ustawie o powszechnym
obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Nadanie żołnierzowi zawodowemu pierwszego i kolejnych stopni wojskowych następuje
w drodze mianowania.
3.
Pierwszym stopniem wojskowym jest:
1)
w korpusie oficerów zawodowych - stopień podporucznika (podporucznika marynarki),
2)
w korpusie chorążych zawodowych - stopień młodszego chorążego (młodszego chorążego
marynarki),
3)
w korpusie podoficerów zawodowych - stopień plutonowego (bosmanmata).
4.
Minister Obrony Narodowej może określać w korpusie podoficerów zawodowych inny stopień
wojskowy niż wymieniony w ust. 3 pkt 3 jako pierwszy stopień w tym korpusie.
Art. 27.
1.
Warunkiem mianowania na stopień wojskowy podporucznika jest ukończenie wyższej szkoły
wojskowej albo posiadanie wyższego wykształcenia i złożenie egzaminu na oficera.
2.
Na stopień wojskowy podporucznika mianuje się:
1)
absolwentów:
a)
wyższych szkół oficerskich,
b)
Wojskowej Akademii Medycznej po uzyskaniu dyplomu lekarza,
c)
szkół wyższych niewojskowych, którzy zostali skierowani na studia wyższe przez organy
wojskowe,
2)
słuchaczy Wojskowej Akademii Technicznej i Akademii Marynarki Wojennej, po ukończeniu
IV roku studiów i złożeniu egzaminu na oficera.
3.
Na stopień wojskowy podporucznika mogą być mianowani - po złożeniu egzaminu na oficera
- chorążowie i podoficerowie zawodowi, którzy w wyniku ukończenia studiów wyższych
nabyli kwalifikacje przydatne do pełnienia służby na stanowiskach oficerskich i posiadają
co najmniej dobrą opinię służbową oraz nie przekroczyli trzydziestu pięciu lat życia.
Art. 28.
1.
Na stopień wojskowy młodszego chorążego mianuje się absolwentów szkół wojskowych kształcących
kandydatów na chorążych zawodowych.
2.
Na stopień wojskowy młodszego chorążego może być również mianowany podoficer zawodowy,
jeżeli uzyska wykształcenie średnie o odpowiednim kierunku i posiada co najmniej dobrą
opinię służbową. Mianowanie jest uzależnione od złożenia egzaminu na chorążego.
Art. 29.
Mianowanie żołnierza zawodowego na kolejny stopień wojskowy następuje stosownie do
posiadanych kwalifikacji, w zależności od opinii służbowej, zajmowanego stanowiska
służbowego oraz potrzeb Sił Zbrojnych.
Art. 30.
1.
Mianowanie na kolejny stopień wojskowy jest uzależnione od przesłużenia w posiadanym
stopniu odpowiedniego okresu, który w czasie pokoju wynosi co najmniej:
1)
w korpusie oficerów zawodowych, w stopniu:
-
-podporucznika (podporucznika marynarki) - 3 lata,
-
-porucznika (porucznika marynarki) - 4 lata,
-
-kapitana (kapitana marynarki) - 5 lat,
-
-majora (komandora podporucznika) - 4 lata,
-
-podpułkownika (komandora porucznika) - 4 lata,
-
-pułkownika (komandora) - 4 lata,
2)
w korpusie chorążych zawodowych, w stopniu:
-
-młodszego chorążego (młodszego chorążego marynarki) - 3 lata,
-
-chorążego (chorążego marynarki) - 4 lata,
-
-starszego chorążego (starszego chorążego marynarki) - 5 lat,
-
-chorążego sztabowego (chorążego sztabowego marynarki) - 5 lat,
3)
w korpusie podoficerów zawodowych, w stopniu:
-
-plutonowego (bosmanmata) - 2 lata,
-
-sierżanta (bosmana, ogniomistrza) - 4 lata,
-
-starszego sierżanta (starszego bosmana, starszego ogniomistrza) - 5 lat,
-
-sierżanta sztabowego (bosmana sztabowego, ogniomistrza sztabowego) - 5 lat.
2.
Mianowanie na kolejny stopień wojskowy w korpusie oficerów zawodowych może być również
uzależnione od przesłużenia odpowiedniego czasu na określonym stanowisku służbowym.
Art. 31.
Żołnierz zawodowy może być mianowany na kolejny stopień wojskowy w drodze wyróżnienia
z pominięciem warunków określonych w art. 30. Mianowanie może nastąpić wyłącznie w
ramach korpusu, do którego żołnierz jest zaliczony.
Art. 32.
Żołnierza zawodowego nie można mianować na kolejny stopień wojskowy, jeżeli toczy
się przeciwko niemu postępowanie karne lub przed sądem honorowym oraz w okresie próby
orzeczonej w związku z warunkowym umorzeniem postępowania karnego, warunkowym zawieszeniem
wykonania kary pozbawienia wolności lub warunkowym przedterminowym zwolnieniem i w
okresie odbywania kary ograniczenia wolności.
Art. 33.
1.
Zasady mianowania żołnierzy zawodowych na kolejne stopnie wojskowe w szczególnych
okolicznościach, przyczyny obniżania i utraty przez nich stopni wojskowych oraz przypadki
odzyskania i przywrócenia tych stopni, a także organy właściwe w tych sprawach określają,
z zastrzeżeniem ust. 2, odrębne ustawy.
2.
Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia organy wojskowe właściwe
do mianowania na stopnie wojskowe chorążych i podoficerów, a także szczegółowe warunki
oraz zasady i tryb mianowania żołnierzy zawodowych na stopnie wojskowe, jak również
tryb postępowania z wnioskami sądów honorowych w sprawach stopni wojskowych.
Art. 34.
Żołnierz zawodowy może być przeniesiony przez Ministra Obrony Narodowej lub określony
przez niego
organ wojskowy do innego korpusu osobowego lub do innej grupy w tym samym korpusie,
stosownie do posiadanych kwalifikacji:
1)
na własną prośbę,
2)
ze względu na stan zdrowia stwierdzony orzeczeniem wojskowej komisji lekarskiej,
3)
ze względów organizacyjnych.
Art. 35.1 orzeczenie
1.
Żołnierza zawodowego wyznacza na stanowisko służbowe i zwalnia z tego stanowiska Minister
Obrony Narodowej lub określony przez niego organ wojskowy, jeżeli przepisy szczególne
nie stanowią inaczej.
2.
Żołnierza wyznacza się na stanowisko służbowe stosownie do posiadanych kwalifikacji,
w zależności od opinii służbowej oraz w miarę wolnych stanowisk.
3.
Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia kwalifikacje wymagane do
objęcia poszczególnych stanowisk, uwzględniając kwalifikacje wymagane w myśl odrębnych
przepisów do zajmowania niektórych stanowisk lub wykonywania niektórych zawodów.
Art. 36.
1.
Żołnierza zawodowego w służbie stałej można wyznaczyć na niższe stanowisko służbowe:
1)
w razie niewywiązywania się z zadań służbowych na zajmowanym stanowisku, stwierdzonego
w opinii służbowej wydanej co najmniej po dwunastu miesiącach pełnienia służby na
tym stanowisku,
2)
w trybie dyscyplinarnym, określonym w odrębnych ustawach.
2.
Żołnierza zawodowego w służbie stałej można wyznaczyć na niższe stanowisko służbowe
za jego zgodą:
1)
jeżeli uzasadnia to stan zdrowia stwierdzony orzeczeniem wojskowej komisji lekarskiej,
2)
z innych przyczyn uzasadnionych potrzebami organizacyjnymi, szkoleniowymi lub kadrowymi
wojska, a w szczególności w razie likwidacji zajmowanego przez niego stanowiska służbowego,
- gdy nie ma możliwości wyznaczenia go na inne równorzędne stanowisko służbowe.
3.
Żołnierza można wyznaczyć na niższe stanowisko służbowe również na jego wniosek.
4.
Żołnierza zawodowego w służbie stałej, który nie wyrazi zgody na wyznaczenie na niższe
stanowisko służbowe w przypadkach określonych w ust. 2, można zwolnić z zawodowej
służby wojskowej.
5.
Przez niższe stanowisko służbowe rozumie się:
1)
w stosunku do oficerów zawodowych - stanowisko, którego stopień etatowy jest niższy
od stopnia etatowego poprzednio zajmowanego stanowiska służbowego,
2)
w stosunku do chorążych i podoficerów zawodowych - stanowisko, które jest zaszeregowane
do niższej grupy uposażenia niż poprzednio zajmowane stanowisko służbowe, z wyjątkiem
przypadków, gdy żołnierzowi zachowano dotychczasową grupę uposażenia.
Art. 37.
1.
Żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej wyznacza się na stanowisko służbowe określone
w kontrakcie.
2.
Żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej:
1)
w przypadkach wymienionych w art. 36 ust. 1 - wyznacza się na niższe stanowisko służbowe
w tej samej lub innej jednostce wojskowej albo w innej miejscowości; jeżeli żołnierz
odmówi pełnienia służby na niższym stanowisku, zwalnia się go z zawodowej służby wojskowej,
2)
w przypadkach wymienionych w art. 36 ust. 2 - przenosi się za jego zgodą na inne (wyższe,
równorzędne lub niższe) stanowisko służbowe w tej samej lub innej jednostce wojskowej
albo w innej miejscowości; jeżeli żołnierz odmówi pełnienia służby na innym stanowisku
służbowym, można go zwolnić z zawodowej służby wojskowej.
Art. 38.
Żołnierza zawodowego w służbie stałej i w służbie kontraktowej wyznacza się na inne
stanowisko służbowe w tej samej lub innej jednostce wojskowej albo w innej miejscowości
w razie prawomocnego zawieszenia lub pozbawienia prawa wykonywania zawodu (specjalności
zawodowej) przez organ właściwego samorządu zawodowego.
Art. 39.
Minister Obrony Narodowej określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb
wyznaczania i zwalniania żołnierzy zawodowych ze stanowisk służbowych oraz właściwość
organów wojskowych w tych sprawach, a także tryb postępowania z orzeczeniami sądów
honorowych i organów samorządów zawodowych w sprawach stanowisk służbowych.
Art. 40.
1.
Dowódca jednostki wojskowej może delegować żołnierza zawodowego do wykonania zadań
służbowych poza jednostką na czas nie dłuższy niż trzy miesiące w ciągu roku.
2.
Delegowanie żołnierza zawodowego na czas dłuższy - do sześciu miesięcy w ciągu roku
- może nastąpić za zgodą organu wojskowego, określonego przez Ministra Obrony Narodowej.
3.
Delegowanie żołnierza-kobiety w okresie ciąży lub bezpośredniej opieki nad członkiem
rodziny, który nie ukończył 16 lat życia, nie może nastąpić bez jej zgody.
4.
Żołnierz delegowany pozostaje na stanowisku służbowym w dotychczasowej jednostce wojskowej.
Art. 41.
1.
Żołnierzom zawodowym wydaje się wojskowy dokument osobisty stwierdzający pełnienie
zawodowej służby wojskowej.
2.
Minister Obrony Narodowej określa rodzaje i wzory wojskowych dokumentów osobistych,
organy właściwe do ich wydawania oraz zasady dokonywania wpisów w tych dokumentach.
Art. 42.
Sposób pełnienia czynnej służby wojskowej przez żołnierzy zawodowych określa ustawa
oraz wydane na jej podstawie rozporządzenia i zarządzenia, a także regulaminy i rozkazy
wydane przez Ministra Obrony Narodowej.
Rozdział 4
Szczególne obowiązki i uprawnienia służbowe żołnierzy zawodowych
Art. 43.
1.
Żołnierz zawodowy ma szczególny obowiązek obrony Rzeczypospolitej Polskiej i poświęcenia
się służbie Narodowi i Ojczyźnie. Powinien być wzorem patriotyzmu i honoru, pełnić
służbę lojalnie i sumiennie, być sprawiedliwym i dbałym dowódcą, opiekunem i wychowawcą,
zdyscyplinowanym podwładnym, szczerym i dobrym kolegą.
2.
Żołnierze zawodowi są obowiązani wykonywać rozkazy przełożonych i są odpowiedzialni
za realizację powierzonych im zadań; jednakże nie wolno im wykonywać rozkazów, jeżeli
łączyłoby się to z popełnieniem przestępstwa. Odpowiedzialność osobista podwładnych
nie zwalnia przełożonych od ich własnej odpowiedzialności.
Art. 44.
1.
Żołnierze zawodowi są obowiązani do noszenia w czasie wykonywania zadań służbowych
umundurowania i oznak wojskowych.
2.
Minister Obrony Narodowej określa:
1)
wzory, zasady i sposób noszenia umundurowania i oznak wojskowych oraz zasady i sposób
noszenia uzbrojenia,
2)
przypadki, w których żołnierze zawodowi są zwolnieni od obowiązku noszenia umundurowania
i oznak wojskowych w czasie wykonywania zadań służbowych,
3)
zasady i sposób noszenia orderów, odznaczeń i odznak.
Art. 45.
1.
Tytułem żołnierza zawodowego jest jego stopień wojskowy.
2.
Żołnierz posiadający tytuł lub stopień naukowy albo tytuł oficera dyplomowanego, magistra,
magistra inżyniera, lekarza lub równorzędny bądź inny tytuł zawodowy może używać go
w sprawach służbowych tylko w publikacjach, korespondencji i przy podpisach.
Art. 46.
1.
Żołnierze zawodowi są obowiązani zachować w tajemnicy wszystkie wiadomości, z którymi
zapoznali się bezpośrednio lub w związku z odbywaniem czynnej służby wojskowej, jeżeli
wiadomości te stanowią tajemnicę państwową lub służbową; za nieprzestrzeganie tajemnicy
żołnierz zawodowy ponosi odpowiedzialność na zasadach określonych w odrębnych ustawach.
2.
Obowiązek zachowania tajemnicy trwa zarówno w czasie pełnienia zawodowej służby wojskowej,
jak i po zwolnieniu z niej.
3.
Od obowiązku zachowania tajemnicy może zwolnić żołnierza zawodowego przełożony o uprawnieniach
co najmniej dowódcy okręgu wojskowego, a żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej
- Minister Obrony Narodowej lub organ wojskowy przez niego upoważniony, chyba że odrębne
przepisy stanowią inaczej.
Art. 47.
Żołnierze zawodowi są obowiązani uzyskać zezwolenie Ministra Obrony Narodowej lub
organu wojskowego przez niego upoważnionego na rozpowszechnianie rezultatów swej działalności
naukowej, literackiej, artystycznej lub publicystycznej, zawierających wiadomości
stanowiące tajemnicę państwową lub służbową, w trybie określonym przez Ministra Obrony
Narodowej w drodze rozporządzenia.
Art. 48.
1.
Żołnierz zawodowy może pobierać naukę poza Siłami Zbrojnymi, jeżeli nie koliduje to
z wykonywaniem zadań służbowych.
2.
W okresie pobierania nauki żołnierz zawodowy może otrzymywać pomoc od organów wojskowych.
Pomoc ta jest udzielana wyłącznie w przypadkach, gdy żołnierz na pobieranie nauki
uzyskał zezwolenie dowódcy jednostki wojskowej.
3.
Minister Obrony Narodowej określa, jaka pomoc może być udzielana żołnierzom zawodowym
pobierającym naukę, oraz warunki jej otrzymywania.
Art. 49.
1.
Żołnierzowi zawodowemu nie wolno, z zastrzeżeniem ust. 3, podejmować prac zarobkowych.
2.
Za pracę zarobkową w rozumieniu ust. 1 uważa się pracę osobiście świadczoną w ramach
stosunku pracy lub z innego tytułu, o ile ma ona charakter stały bądź przynosi stały
dochód.
3.
Dowódca jednostki wojskowej może zezwolić żołnierzowi zawodowemu na wykonywanie pracy
zarobkowej, jeżeli:
1)
przemawia za tym istotny interes organu państwowego, organu samorządu terytorialnego,
szkoły wyższej, jednostki badawczo-rozwojowej, podmiotu gospodarczego lub innej jednostki
organizacyjnej oraz
2)
wykonywanie pracy nie koliduje z wykonywaniem zadań służbowych przez żołnierza zawodowego
oraz wpływa dodatnio na podwyższenie jego kwalifikacji, a także nie narusza prestiżu
zawodu żołnierza.
4.
Od obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę zarobkową są zwolnieni żołnierze zawodowi
pozostający w stanie nieczynnym.
5.
Szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 3, określa
Minister Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia.
Art. 50.
1.
Żołnierze zawodowi mogą wchodzić w skład władz spółek, fundacji i innych podmiotów
gospodarczych za zezwoleniem Ministra Obrony Narodowej lub organu wojskowego przez
niego upoważnionego.
2.
Szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 1, określa
Minister Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia.
Art. 51.
1.
Żołnierz zawodowy jest obowiązany uzyskać na wyjazd i pobyt za granicą zezwolenie
Ministra Obrony Narodowej lub organu wojskowego przez niego określonego.
2.
Żołnierze zawodowi mają prawo do otrzymywania paszportu na zasadach określonych w
ustawie o paszportach, z tym że Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia,
stanowiska służbowe, z powodu zajmowania których żołnierze zawodowi są obowiązani
uzyskać uprzednią zgodę właściwego organu wojskowego.
3.
Szczegółowe zasady i tryb postępowania oraz właściwość organów w sprawach, o których
mowa w ust. 1 i 2, określa Minister Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia.
Art. 52.
1.
Wymiar czasu służby żołnierzy zawodowych jest określony ich zadaniami służbowymi,
z zachowaniem prawa do wypoczynku.
2.
Rozkład czasu służby w tygodniu oraz zasady udzielania czasu wolnego za wykonywanie
zadań służbowych poza normalnymi godzinami służby określa Minister Obrony Narodowej.
Art. 53.
1.
Żołnierze zawodowi otrzymują w czasie pokoju corocznie urlop wypoczynkowy w wymiarze
30 dni kalendarzowych, w tym nie więcej niż cztery dni ustawowo wolne od pracy.
2.
Jeżeli ważne względy służbowe nie pozwalają na udzielenie żołnierzowi urlopu wypoczynkowego
w danym roku kalendarzowym, urlopu tego należy udzielić w ciągu pierwszych trzech
miesięcy, a w wyjątkowych przypadkach - w ciągu pierwszych sześciu miesięcy następnego
roku kalendarzowego.
Art. 54.
1.
Żołnierze zawodowi zajmujący określone stanowiska służbowe pracowników naukowych,
naukowo-dydaktycznych, dydaktycznych lub badawczych otrzymują corocznie urlop dodatkowy
w wymiarze 12 dni kalendarzowych.
2.
Żołnierze zawodowi zajmujący stanowiska służbowe sędziów lub prokuratorów otrzymują
urlop dodatkowy na zasadach i w wymiarze określonych w odrębnych ustawach.
3.
Żołnierze pełniący służbę w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia albo
którzy osiągnęli określony wiek lub staż służby bądź jeżeli jest to uzasadnione szczególnymi
właściwościami służby wojskowej, otrzymują urlopy dodatkowe w wymiarze do 15 dni kalendarzowych
rocznie.
4.
Żołnierzom zawodowym mogą być udzielane urlopy zdrowotne lub okolicznościowe, a żołnierzom
w służbie stałej - również urlopy ze względów służbowych, urlopy bezpłatne lub z innych
ważnych przyczyn.
Art. 55.
1.
Żołnierza zawodowego można odwołać z urlopu wypoczynkowego z ważnych względów służbowych,
a także wstrzymać udzielenie mu urlopu w całości lub w części. Termin urlopu może
być także przesunięty na wniosek żołnierza zawodowego, umotywowany ważnymi względami.
2.
Żołnierzowi zawodowemu odwołanemu z urlopu wypoczynkowego przysługuje zwrot kosztów
spowodowanych odwołaniem.
3.
Odwołanie żołnierza zawodowego z urlopu wypoczynkowego ze względów służbowych następuje
na polecenie dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę.
Art. 56.
Minister Obrony Narodowej, w drodze rozporządzenia, określa:
1)
szczegółowe zasady i tryb udzielania urlopów żołnierzom zawodowym,
2)
szczegółowy wymiar urlopów, o których mowa w art. 54 ust. 3 i 4,
3)
szczegółowe zasady i tryb odwoływania z urlopu wypoczynkowego i zwracania kosztów
spowodowanych odwołaniem.
Art. 57.
Kobiety będące żołnierzami zawodowymi korzystają ze szczególnych uprawnień, które
przysługują pracownicom według przepisów prawa pracy.
Art. 58.
1.
Żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie zapewniające im warunki oddania się wyłącznie
powierzonym im zadaniom służbowym oraz zapewniające warunki godziwego życia.
2.
Z tytułu pełnienia czynnej służby wojskowej żołnierz zawodowy otrzymuje jedno uposażenie
i inne należności pieniężne, określone w ustawie o uposażeniu żołnierzy.
Art. 59.
1.
Żołnierze zawodowi otrzymują umundurowanie, wyekwipowanie i uzbrojenie oraz - w określonych
przypadkach - wyżywienie.
2.
Minister Obrony Narodowej określa:
1)
zasady i normy umundurowania, wyekwipowania i uzbrojenia żołnierzy zawodowych,
2)
przypadki, w których żołnierzom zawodowym przysługuje wyżywienie, oraz normy tego
wyżywienia,
3)
w porozumieniu z Ministrem Finansów - wysokość równoważników pieniężnych przysługujących
w zamian za umundurowanie i wyżywienie.
Art. 60.
1.
Żołnierze zawodowi w służbie stałej otrzymują dla siebie i członków rodziny osobną
kwaterę stałą w miejscowości, w której pełnią służbę, lub w miejscowości pobliskiej,
a w przypadku jej nieprzydzielenia - równoważnik pieniężny na wynajęcie mieszkania
lub za rozłąkę z rodziną.
2.
Żołnierzom zawodowym w służbie kontraktowej przysługuje dla siebie i członków rodziny
prawo do zakwaterowania tymczasowego, a w przypadku braku takich możliwości - równoważnik
na wynajęcie mieszkania.
3.
Żołnierzom zawodowym w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny na remont
zajmowanej kwatery (mieszkania).
4.
Uprawnienia, o których mowa w ust. 1-3, przysługują na zasadach określonych w ustawie
o zakwaterowaniu sił zbrojnych.
Art. 61.
1.
Żołnierzom zawodowym i członkom ich rodzin przysługują:
1)
z zastrzeżeniem pkt 2, bezpłatna wojskowa pomoc lecznicza, a w określonych przypadkach
bezpłatna pomoc lecznicza publicznych zakładów opieki zdrowotnej - w zakresie i na
warunkach określonych w drodze rozporządzenia przez Ministrów Obrony Narodowej oraz
Zdrowia i Opieki Społecznej;
2)
zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością
oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne na zasadach i w zakresie określonych w odrębnej
ustawie,
3)
ulgi przy przejazdach państwowymi środkami komunikacji - w zakresie i na warunkach
określonych w drodze rozporządzenia przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej
w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej.
2.
Za członków rodziny uprawnionych do bezpłatnej pomocy leczniczej oraz do ulg przy
przejazdach państwowymi środkami komunikacji uważa się małżonka i dzieci żołnierza
odpowiadające warunkom, które zostaną określone w rozporządzeniach wydanych na podstawie
ust. 1.
3.
Prawo do bezpłatnej pomocy leczniczej może być przyznane również innym osobom pozostającym
na utrzymaniu żołnierza - na warunkach, które zostaną określone w rozporządzeniu wydanym
na podstawie ust. 1 pkt 1.
Art. 62.
1.
Żołnierzowi zawodowemu oraz jego małżonkowi i dzieciom przysługuje prawo do przejazdu
na koszt wojska raz w roku do obranej przez uprawnionego miejscowości w kraju i z
powrotem.
2.
W razie niewykorzystania przysługującego przejazdu na koszt wojska osoba uprawniona
otrzymuje zryczałtowany ekwiwalent pieniężny w wysokości odpowiadającej cenie biletu
kolejowego na odległość 500 km, z uwzględnieniem rodzaju i klasy pociągu oraz ulgi
taryfowej przysługującej według zasad określonych w odrębnych przepisach.
3.
Zasady i warunki korzystania z uprawnień, o których mowa w ust. 1 i 2, określa w drodze
rozporządzenia Minister Obrony Narodowej.
4.
Osobom wymienionym w ust. 1 mogą być przyznane także inne świadczenia socjalno-bytowe,
których rodzaj i zakres określa Minister Obrony Narodowej.
Art. 63.
Minister Obrony Narodowej może w drodze rozporządzenia ograniczyć uprawnienia określone
w art. 59 i 62 w stosunku do żołnierzy zawodowych w służbie stałej, którzy nie wykonują
zadań służbowych z powodu udzielenia im urlopów, o których mowa w art. 54 ust. 4,
albo przeniesienia ich w stan nieczynny.
Art. 64.
1.
Żołnierz zawodowy, który posiada wymagane okresy służby wojskowej, nabywa prawo do
zaopatrzenia emerytalnego z tytułu wysługi lat.
2.
Żołnierz zawodowy, który stał się inwalidą, otrzymuje zaopatrzenie z tytułu inwalidztwa.
3.
W razie śmierci żołnierza członkowie jego rodziny otrzymują zaopatrzenie z tytułu
utraty żywiciela.
4.
Zasady przyznawania świadczeń wymienionych w ust. 1-3 normują przepisy o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.
Art. 65.
Żołnierz zawodowy, który podczas lub w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych
w czasie pokoju doznał wskutek wypadku trwałego uszczerbku na zdrowiu, a w razie jego
śmierci pozostali po nim członkowie rodziny otrzymują - niezależnie od zaopatrzenia
emerytalnego i innych świadczeń - jednorazowe odszkodowanie pieniężne w przypadkach
i na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących
w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową.
Art. 66.
Uprawnienia i obowiązki żołnierzy zawodowych określa ustawa oraz wydane na jej podstawie
rozporządzenia i zarządzenia, a także regulaminy i rozkazy wydane przez Ministra Obrony
Narodowej.
Rozdział 5
Publiczna działalność żołnierzy zawodowych
Art. 67.
Żołnierzowi zawodowemu przysługują wszelkie prawa obywatelskie do udziału w życiu
publicznym, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawach.
Art. 68.
1.
W czasie pełnienia zawodowej służby wojskowej żołnierzom nie wolno:
1)
być członkiem partii politycznej ani stowarzyszenia lub innej organizacji o charakterze
politycznym,
2)
brać udziału w działalności ruchów obywatelskich i innych ugrupowań obywateli o charakterze
politycznym,
3)
brać udziału w zgromadzeniach o charakterze politycznym,
4)
prowadzić działalności politycznej, w tym rozpowszechniać publikacji dotyczących zagadnień
politycznych.
2.
Zastrzeżenie określone w ust. 1 pkt 3 nie dotyczy zgromadzeń związanych z wyborami
władz państwowych i samorządowych.
3.
Z chwilą powołania żołnierza do zawodowej służby wojskowej ustaje jego dotychczasowe
członkostwo w partii politycznej albo w stowarzyszeniu lub innej organizacji o charakterze
politycznym.
Art. 69.
1.
Żołnierz zawodowy jest obowiązany poinformować dowódcę jednostki wojskowej o swojej
przynależności do stowarzyszeń i innych organizacji krajowych działających poza wojskiem.
2.
Przynależność żołnierza zawodowego do stowarzyszeń i innych organizacji zagranicznych
lub międzynarodowych wymaga zezwolenia Ministra Obrony Narodowej lub organów wojskowych
przez niego określonych.
Art. 70.
1.
Żołnierzom zawodowym nie wolno tworzyć i zrzeszać się w związkach zawodowych. Obowiązkiem
Państwa jest zagwarantowanie żołnierzowi zawodowemu godziwych warunków służby i uposażenia.
2.
Przepis art. 68 ust. 3 stosuje się odpowiednio do związków zawodowych.
Art. 71.
1.
Żołnierz zawodowy może kandydować do Sejmu i Senatu oraz na inne kierownicze stanowiska
państwowe obsadzane na podstawie wyboru, a także prowadzić związaną z tym kampanię
wyborczą.
2.
Na czas trwania kampanii wyborczej, o której mowa w ust. 1, żołnierz zawodowy otrzymuje
urlop okolicznościowy.
3.
W czasie kampanii wyborczej, o której mowa w ust. 1, żołnierzom zawodowym nie wolno
nosić umundurowania oraz odznak i oznak wojskowych.
Art. 72.
Żołnierze zawodowi mogą kandydować i wchodzić w skład organów samorządu terytorialnego,
z wyjątkiem stanowisk zajmowanych z wyboru przez pracowników samorządowych, a także
w skład organów samorządów zawodowych utworzonych na podstawie odrębnych ustaw.
Art. 73.
Ograniczenia określone w niniejszym rozdziale nie naruszają, zagwarantowanego odrębnymi
ustawami żołnierzom zawodowym, prawa przynależności do kościołów i innych związków
wyznaniowych, a także prawa uczestniczenia w czynnościach i obrzędach religijnych,
wypełniania obowiązków religijnych i obchodzenia świąt religijnych oraz posiadania
i korzystania z przedmiotów potrzebnych do uprawiania kultu i praktyk religijnych
na terenie jednostek wojskowych, na pokładzie okrętów wojennych i wojskowych statków
powietrznych oraz poza nimi.
Rozdział 6
Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej
Art. 74.
1.
Z zawodowej służby wojskowej zwalnia żołnierzy zawodowych Minister Obrony Narodowej
lub określony przez niego organ wojskowy.
2.
Właściwość organów wojskowych i tryb zwalniania z zawodowej służby wojskowej określa
Minister Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia.
Art. 75.
1.
Żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek:
1)
utraty obywatelstwa polskiego lub nabycia obywatelstwa innego państwa,
2)
ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do zawodowej służby wojskowej,
z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 2,
3)
osiągnięcia wieku:
a)
przez podoficera, chorążego i oficera młodszego - 55 lat,
b)
przez oficera starszego i generała - 60 lat,
c)
przez żołnierza-kobietę, bez względu na posiadany stopień wojskowy - 50 lat,
4)
otrzymania dwóch kolejnych opinii służbowych, stwierdzających niewywiązywanie się
z obowiązków służbowych,
5)
upływu czasu służby określonego w kontrakcie, jeżeli nie nastąpi zawarcie kolejnego
kontraktu lub powołanie do służby stałej,
6)
niewyrażenia zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe w przypadku, o którym
mowa w art. 37 ust. 2 pkt 1,
7)
upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego
lub organ wojskowy,
8)
upływu okresu próbnego, jeżeli żołnierz zawodowy lub organ wojskowy skorzystał z uprawnienia
określonego w art. 14 ust. 2,
9)
utraty (pozbawienia) stopnia wojskowego,
10)
prawomocnego orzeczenia przez sąd kary zakazu wykonywania zawodu żołnierza zawodowego,
11)
ukarania karą usunięcia z zawodowej służby wojskowej na wniosek sądu honorowego lub
w postępowaniu dyscyplinarnym,
12)
skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności
(aresztu wojskowego) bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.
2.
Żołnierza zawodowego zajmującego stanowisko służbowe profesora zwyczajnego lub profesora
nadzwyczajnego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej z końcem roku akademickiego,
w którym żołnierz ukończył 65 lat życia.
3.
Zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej w przypadku, o którym
mowa w ust. 1 pkt 7, gdy wypowiedzenia dokonał organ wojskowy, nie może nastąpić w
okresie obłożnej choroby żołnierza, chyba że od dnia zachorowania upłynęło sześć miesięcy.
4.
Jeżeli przemawiają za tym interesy służby, Minister Obrony Narodowej może zatrzymać
w zawodowej służbie wojskowej żołnierzy:
1)
posiadających stopień wojskowy generała,
2)
posiadających tytuł naukowy lub stopień naukowy doktora habilitowanego,
3)
zaliczonych do korpusów osobowych medycznego, weterynarii, sprawiedliwości i obsługi
prawnej oraz duszpasterstwa
- na wniosek żołnierza lub za jego zgodą, nie dłużej jednak niż do końca roku kalendarzowego,
w którym kończy on 65 lat życia.
5.
W wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych interesami służby przypadkach Minister Obrony
Narodowej, na wniosek żołnierza zawodowego, może zatrzymać w zawodowej służbie wojskowej
żołnierza zajmującego stanowisko służbowe profesora zwyczajnego lub profesora nadzwyczajnego,
nie dłużej jednak niż do końca roku akademickiego, w którym żołnierz ukończył 70 lat
życia.
Art. 76.
1.
Żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek:
1)
nabycia prawa do emerytury w pełnej wysokości, określonej w przepisach o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy zawodowych,
2)
nabycia prawa do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu wysługi lat i osiągnięcia wieku:
a)
przez podoficera i chorążego - 50 lat,
b)
przez oficera młodszego - 40 lat,
c)
przez majora - 45 lat,
d)
przez podpułkownika - 50 lat,
e)
przez pułkownika - 55 lat,
f)
przez generała - 58 lat,
3)
wystąpienia żołnierza zawodowego z wnioskiem o zwolnienie w przypadkach określonych
w art. 21 ust. 2, jeżeli żołnierz nie skorzystał z uprawnienia określonego w tym przepisie,
4)
niewyrażenia zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe w przypadku, o którym
mowa w art. 36 ust. 4, albo na wyższe, równorzędne lub niższe stanowisko służbowe
w przypadku, o którym mowa w art. 37 ust. 2 pkt 2,
5)
skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego)
w przypadkach nie wymienionych w art. 75 ust. 1 pkt 12,
6)
prawomocnego ukarania przez organ właściwego samorządu zawodowego karą zawieszenia
lub pozbawienia prawa wykonywania zawodu (specjalności zawodowej).
2.
Przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do żołnierzy zawodowych w służbie kontraktowej.
3.
Żołnierza zawodowego w służbie stałej, który nabył prawo do zaopatrzenia emerytalnego
z tytułu wysługi lat, można zwolnić za jego zgodą z zawodowej służby wojskowej, chociażby
nie osiągnął wieku określonego w ust. 1 pkt 2.
4.
Zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej może nastąpić z urzędu
lub na wniosek żołnierza.
Art. 77.
1.
Żołnierz zawodowy pełniący służbę stałą w okresie próbnym lub służbę kontraktową w
ramach pierwszego kontraktu, niezależnie od przyczyn określonych w art. 75 ust. 1
i art. 76 ust. 1, może być zwolniony z zawodowej służby wojskowej również w razie:
1)
stwierdzenia w opinii służbowej, wydanej nie wcześniej niż po trzech miesiącach służby,
braku przydatności do tej służby,
2)
niepełnienia obowiązków służbowych z powodu choroby co najmniej przez okres sześciu
miesięcy.
2.
Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej z powodu wymienionego w ust. 1 pkt 1 nie może
nastąpić w okresie obłożnej choroby żołnierza, chyba że od dnia zachorowania upłynęło
sześć miesięcy albo mimo choroby żołnierz wnosi o zwolnienie.
3.
Żołnierza-kobiety nie można zwolnić z zawodowej służby wojskowej w okresie ciąży i
w czasie urlopu macierzyńskiego, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 75 ust.
1 pkt 9-12 i w art. 76 ust. 1 pkt 5 oraz w art. 75 ust. 1 pkt 7, gdy wypowiedzenia
dokonała kobieta-żołnierz.
Art. 78.
1.
Żołnierz zawodowy może w każdym czasie, z zastrzeżeniem art. 79 i art. 80 ust. 1,
wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny.
2.
Dokonanie przez organ wojskowy wypowiedzenia stosunku służbowego może nastąpić, jeżeli
jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, podlega
rozformowaniu lub zmniejsza się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia
go na inne stanowisko służbowe albo gdy żołnierz odmówi przyjęcia innego równorzędnego
lub wyższego stanowiska służbowego.
Art. 79.
1.
Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego w służbie stałej, który
odbył służbę obowiązkową, oraz żołnierza zawodowego w służbie kontraktowej wskutek
dokonanego przez nich wypowiedzenia stosunku służbowego, następuje po upływie sześciomiesięcznego
terminu wypowiedzenia.
2.
Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego w okresie pełnienia służby
obowiązkowej wskutek dokonanego przez niego wypowiedzenia stosunku służbowego następuje
po upływie dwunastomiesięcznego terminu wypowiedzenia oraz pod warunkiem przekazania
do dyspozycji organów wojskowych osobnej kwatery stałej przydzielonej przez te organy
i zwrócenia równowartości kosztów, o których mowa w art. 80 ust. 1.
3.
Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego w okresie próbnym wskutek
dokonanego przez niego wypowiedzenia stosunku służbowego następuje po upływie trzymiesięcznego
terminu wypowiedzenia, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2.
4.
Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadku określonym w art. 78 ust. 2 następuje
po upływie dwunastomiesięcznego terminu wypowiedzenia, z zastrzeżeniem art. 14 ust.
2.
5.
Termin wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 1-4, biegnie od pierwszego dnia miesiąca
następującego po miesiącu, w którym dokonano wypowiedzenia.
Art. 80.
1.
Żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby
obowiązkowej, o której mowa w art. 12 ust. 1 i 2, z powodu wypowiedzenia stosunku
służbowego dokonanego przez żołnierza albo z przyczyn określonych w art. 75 ust. 1
pkt 9-12 lub art. 76 ust. 1 pkt 5 jest obowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania,
wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie studiów lub nauki.
2.
Minister Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia:
1)
określa równowartość kosztów, o których mowa w ust. 1, oraz zasady i tryb ich zwracania,
2)
może określać przypadki, w których żołnierz zawodowy jest zwolniony od obowiązku zwrotu
równowartości kosztów, o których mowa w ust. 1.
Art. 81.
W razie uchylenia prawomocnego wyroku sądu skazującego żołnierza na karę pozbawienia
wolności (aresztu wojskowego), degradację lub obniżenie stopnia wojskowego oraz umorzenia
lub warunkowego umorzenia postępowania karnego albo wydania wyroku uniewinniającego,
ulegają uchyleniu skutki tych kar, jakie wynikły dla żołnierza z tego skazania. Przywrócenie
do zawodowej służby wojskowej następuje jednak na wniosek żołnierza, o ile spełnia
on wymogi w zakresie wieku oraz zdolności fizycznej i psychicznej.
Art. 82.
W zakresie zwalniania z zawodowej służby wojskowej żołnierzy, których stosunek służbowy
lub wykonywanie zawodu unormowane jest w odrębnych przepisach, stosuje się również
te przepisy.
Art. 83.
Żołnierz zawodowy, który nabył prawo do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu wysługi
lat, może być w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej mianowany na kolejny
stopień wojskowy, chociażby nie spełniał warunków wymaganych do mianowania.
Art. 84.
Żołnierzom zawodowym zwolnionym z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa,
uposażenie oraz inne należności związane ze zwolnieniem z tej służby według zasad
określonych w ustawie o uposażeniu żołnierzy.
Art. 85.
1.
Żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej i członkom ich rodzin oraz członkom
rodzin pozostałym po żołnierzach zmarłych w czasie pełnienia zawodowej służby wojskowej
przysługuje bezpłatna pomoc lecznicza na zasadach przewidzianych dla żołnierzy zawodowych
i ich rodzin przez okres jednego roku od dnia zwolnienia żołnierza ze służby lub od
dnia jego śmierci. W szczególnych przypadkach Minister Obrony Narodowej lub określony
przez niego organ wojskowy może przyznać prawo do korzystania z tej pomocy przez dłuższy
okres.
2.
Bezpłatna pomoc lecznicza, o której mowa w ust. 1, nie przysługuje żołnierzom zwolnionym
z zawodowej służby wojskowej z przyczyn określonych w art. 75 ust. 1 pkt 1, 4 i 9-12,
art. 76 ust. 1 pkt 5 oraz art. 77 ust. 1 pkt 1 oraz członkom ich rodzin. Osobom tym
przysługuje prawo do pomocy leczniczej publicznych zakładów opieki zdrowotnej na zasadach
przewidzianych dla pracowników, z którymi stosunek pracy został rozwiązany, jeżeli
nie mają prawa do pomocy leczniczej z innego tytułu.
3.
Uprawnienia do bezpłatnej pomocy leczniczej:
1)
żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej i członków ich rodzin,
2)
członków rodzin pozostałych po żołnierzach zmarłych w czasie pełnienia służby
- którzy nabyli prawo do zaopatrzenia emerytalnego przewidzianego w ustawie o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy zawodowych - określa ta ustawa.
Art. 86.
Żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej i członkom ich rodzin oraz członkom
rodzin pozostałym po zmarłych żołnierzach zawodowych przysługuje prawo do osobnej
kwatery stałej lub innego mieszkania - na zasadach określonych w ustawie o zakwaterowaniu
sił zbrojnych.
Art. 87.
Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia szczegółowe zasady i tryb
zwalniania żołnierzy z zawodowej służby wojskowej.
Art. 88.
1.
Żołnierze zawodowi zwolnieni z przyczyn określonych w art. 75 ust. 1 pkt 2, 5, 7 i
8 oraz w art. 76 ust. 1 pkt 2 i 3 z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba
stała korzystają z pierwszeństwa w zakresie pośrednictwa pracy.
2.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej określa,
w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady prowadzenia pośrednictwa pracy w stosunku
do żołnierzy, o których mowa w ust. 1.
3.
Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej oraz
Ministrem Finansów może określać zasady i tryb prowadzenia przez jednostki wojskowe
przyuczenia do zawodu lub przekwalifikowania żołnierzy, o których mowa w ust. 1.
4.
Skorzystanie przez żołnierza, o którym mowa w ust. 1, z przyuczenia do zawodu lub
przekwalifikowania prowadzonego przez jednostki wojskowe nie pozbawia go uprawnień
bezrobotnych, określonych w odrębnych ustawach.
Art. 89.
Czas pełnienia zawodowej służby wojskowej wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia
w zakresie wszystkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem.
Art. 90.
1.
Żołnierze zwolnieni z zawodowej służby wojskowej podlegają z dniem zwolnienia z tej
służby przepisom ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej w czasie pokoju przenosi się do
rezerwy, jeżeli ze względu na wiek podlegają obowiązkowi służby wojskowej i zostali
uznani za zdolnych do tej służby. Żołnierze ci mogą używać posiadanych stopni wojskowych
z określeniem „w rezerwie”.
3.
Żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, którzy ze względu na wiek albo
stan zdrowia nie podlegają obowiązkowi służby wojskowej, przenosi się w stan spoczynku.
Żołnierze ci mogą używać posiadanych stopni wojskowych z określeniem „w stanie spoczynku”.
Rozdział 7
Służba wojskowa kandydatów na żołnierzy zawodowych
Art. 91.
1.
Kandydaci na żołnierzy zawodowych pełnią czynną służbę wojskową jako służbę kandydacką.
2.
Do służby kandydackiej może być powołany, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia, obywatel
polski, który posiada odpowiednią zdolność psychiczną i fizyczną do zawodowej służby
wojskowej, wiek co najmniej 17 lat i odpowiednie wykształcenie oraz złoży zobowiązanie
pełnienia zawodowej służby wojskowej po ukończeniu szkoły.
3.
Warunkiem powołania osób, które nie ukończyły 18 lat życia, jest zgoda ich ustawowego
opiekuna.
4.
Osoby ubiegające się o powołanie do służby kandydackiej mogą być kierowane do wojskowej
komisji lekarskiej w celu ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej.
5.
Osoby ubiegające się o powołanie do służby kandydackiej kieruje się do komisji poborowych,
wzywa do osobistego stawienia się w sprawach związanych z powołaniem oraz powołuje
się do czynnej służby wojskowej na zasadach i w trybie określonym w odrębnej ustawie.
6.
Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia szczegółowe zasady, tryb
i warunki powoływania do służby kandydackiej.
Art. 92.
1.
Osoby powołane do służby kandydackiej stają się żołnierzami w czynnej służbie wojskowej
z dniem stawienia się do tej służby.
2.
Z dniem stawienia się do służby kandydackiej żołnierze otrzymują bez szczególnego
nadania tytuł:
1)
podchorążego, jeżeli kształcą się w wyższej szkole wojskowej,
2)
kadeta, jeżeli kształcą się w szkole chorążych zawodowych,
3)
elewa, jeżeli kształcą się w podoficerskiej szkole zawodowej.
Art. 93.
1.
Kandydatów na żołnierzy zawodowych kształci się w szkołach wojskowych. Kandydaci mogą
być kierowani na studia lub naukę również do szkół niewojskowych.
2.
Kandydaci na żołnierzy zawodowych do służby w orkiestrach wojskowych mogą odbywać
naukę w tych orkiestrach.
Art. 94.
1.
Szkołami wojskowymi kształcącymi kandydatów na podoficerów i chorążych zawodowych
są podoficerskie szkoły zawodowe i szkoły chorążych zawodowych.
2.
Szkołami wojskowymi kształcącymi kandydatów na oficerów zawodowych są działające na
podstawie odrębnej ustawy wyższe szkoły wojskowe (wyższe szkoły oficerskie i akademie
wojskowe).
Art. 95.
1.
Podoficerskie szkoły zawodowe, szkoły chorążych zawodowych tworzy, przekształca i
znosi Minister Obrony Narodowej.
2.
Minister Obrony Narodowej określa organizację szkół wojskowych wymienionych w ust.
1, tytuły przysługujące absolwentom tych szkół oraz wzory dyplomów i świadectw stwierdzających
ich ukończenie.
3.
Minister Obrony Narodowej ustala programy i czas trwania nauki w szkołach wojskowych
wymienionych w ust. 1, organizację szkolenia i składania egzaminów oraz zasady odbywania
praktyk.
Art. 96.
1.
W szkołach wojskowych wymienionych w art. 95 ust. 1 może być prowadzone również nauczanie
odpowiednio w zakresie zasadniczej lub średniej szkoły zawodowej.
2.
W sprawach, o których mowa w art. 95 ust. 2 i 3, związanych z nauczaniem w zakresie
zasadniczej lub średniej szkoły zawodowej oraz uzyskiwaniem kwalifikacji wynikających
z ukończenia tych szkół Minister Obrony Narodowej działa w porozumieniu z Ministrem
Edukacji Narodowej.
Art. 97.
Pierwsze dwanaście miesięcy służby kandydackiej słuchaczy wyższej szkoły wojskowej
stanowi dla nich okres próbny. Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia
okresy próbne dla słuchaczy szkół chorążych zawodowych i podoficerskich szkół zawodowych.
Art. 98.
1.
Stopniami wojskowymi kandydatów na żołnierzy zawodowych są stopnie ustanowione w ustawie
o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Osoba powołana do służby kandydackiej otrzymuje bez szczególnego nadania stopień wojskowy
szeregowego z dniem stawienia się do tej służby. Nadanie kolejnego stopnia wojskowego
następuje w drodze mianowania.
3.
Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia zasady, warunki i tryb mianowania
na kolejne stopnie wojskowe kandydatów na żołnierzy zawodowych oraz organy wojskowe
właściwe w tych sprawach.
4.
Kandydat na żołnierza zawodowego traci stopień wojskowy w razie:
1)
utraty obywatelstwa polskiego,
2)
skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia praw publicznych lub degradacji.
Art. 99.
1.
Kandydaci na żołnierzy zawodowych otrzymują:
1)
uposażenie i inne należności pieniężne oraz zakwaterowanie określone odpowiednio w
ustawach o uposażeniu żołnierzy i zakwaterowaniu sił zbrojnych,
2)
wyżywienie, umundurowanie, wyekwipowanie i uzbrojenie; przepis art. 59 ust. 2 stosuje
się odpowiednio.
2.
Kandydatom na żołnierzy zawodowych przysługują:
1)
bezpłatna wojskowa pomoc lecznicza, a w określonych przypadkach bezpłatna pomoc lecznicza
publicznych zakładów opieki zdrowotnej - w zakresie i na warunkach określonych w drodze
rozporządzenia przez Ministrów Obrony Narodowej oraz Zdrowia i Opieki Społecznej;
2)
ulgi przy przejazdach państwowymi środkami komunikacji w zakresie i na warunkach określonych
w drodze rozporządzenia przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w porozumieniu
z Ministrem Obrony Narodowej.
3.
Do kandydatów na żołnierzy zawodowych stosuje się odpowiednio art. 64 ust. 2 i 4 oraz
art. 65.
Art. 100.
Kandydatom na żołnierzy zawodowych oraz członkom ich rodzin przysługują szczególne
uprawnienia i ulgi przewidziane w ustawie o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej
Polskiej dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i członków ich rodzin, z wyjątkiem
uprawnień do zasiłków przewidzianych w art. 128 ust. 1 tej ustawy. Należności i opłaty
przewidziane w art. 131 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy wypłacają organy wojskowe.
Art. 101.
1.
Na naukę do szkół wojskowych kształcących kandydatów na żołnierzy zawodowych oraz
do orkiestr wojskowych mogą być przyjęci - za zgodą przedstawiciela ustawowego - również
małoletni, którzy nie ukończyli 17 lat życia, posiadający odpowiednią zdolność fizyczną
i psychiczną do odbywania nauki w szkołach i orkiestrach wojskowych, jeżeli złożą
zobowiązanie do pełnienia zawodowej służby wojskowej po ukończeniu nauki.
2.
Małoletni przyjęci na naukę zgodnie z ust. 1 nie są żołnierzami w czynnej służbie
wojskowej do czasu ukończenia 17 lat życia. Po ukończeniu 17 lat życia powołuje się
ich do służby kandydackiej, jeżeli zostaną uznani za zdolnych do zawodowej służby
wojskowej.
3.
Minister Obrony Narodowej określa w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej
w drodze rozporządzenia zasady orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej małoletnich
do odbywania nauki w szkołach i orkiestrach wojskowych.
4.
Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia warunki przyjmowania małoletnich
na naukę do szkół i orkiestr wojskowych oraz prawa, obowiązki i przebieg nauki uczniów
nie będących żołnierzami w czynnej służbie wojskowej.
5.
Po ukończeniu nauki i mianowaniu kandydata na stopień wojskowy w odpowiednim korpusie
powołuje się go do zawodowej służby wojskowej.
Art. 102.
1.
Kandydata na żołnierza zawodowego zwalnia się ze służby kandydackiej wskutek:
1)
utraty obywatelstwa polskiego lub nabycia obywatelstwa innego państwa,
2)
ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do zawodowej służby wojskowej,
3)
stwierdzenia w opinii służbowej braku kwalifikacji na żołnierza zawodowego,
4)
niedostatecznych postępów w nauce.
2.
Kandydata na żołnierza zawodowego można zwolnić ze służby kandydackiej na jego wniosek
wniesiony w okresie próbnym, a po upływie tego okresu - w przypadku zasługującym na
szczególne uwzględnienie.
3.
W razie zwolnienia ze służby kandydackiej okres tej służby zalicza się żołnierzowi
do czasu trwania zasadniczej służby wojskowej określonej w ustawie o powszechnym obowiązku
obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 103.
1.
Kandydata na żołnierza zawodowego wydala się ze służby kandydackiej wskutek:
1)
skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego),
karę pozbawienia praw publicznych lub karę degradacji;
2)
popełnienia czynu nie licującego z honorem i godnością żołnierza;
3)
zaniedbywania nauki lub innych obowiązków służbowych.
2.
Kandydata na żołnierza zawodowego można zwolnić ze służby kandydackiej wskutek skazania
prawomocnym wyrokiem sądu na karę obniżenia stopnia wojskowego.
3.
Minister Obrony Narodowej lub organ wojskowy przez niego określony może zezwolić na
pozostanie żołnierza
w służbie kandydackiej w razie skazania go na karę pozbawienia wolności (w tym również
na karę aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
4.
Przepis art. 102 ust. 3 stosuje się odpowiednio.
Art. 104.
1.
Kandydatów na żołnierzy zawodowych, którzy ukończyli szkołę wojskową albo studia lub
naukę w szkole niewojskowej, mianuje się po ukończeniu nauki (studiów) na stopień
wojskowy w odpowiednim korpusie.
2.
Słuchacze akademii wojskowych mogą być mianowani na pierwszy stopień wojskowy w korpusie
oficerów również przed ukończeniem studiów w przypadkach określonych przez Ministra
Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia.
Art. 105.
1.
Słuchacze szkół wojskowych będący kandydatami na żołnierzy zawodowych mogą być zobowiązani
do zwrotu równowartości kosztów wyżywienia, umundurowania i zakwaterowania otrzymanych
w czasie studiów lub nauki, w przypadku wydalenia ich ze służby kandydackiej lub zwolnienia
ich z tej służby na ich wniosek.
2.
O obowiązku zwrotu kosztów, o których mowa w ust. 1, orzeka komendant szkoły wojskowej.
Art. 106.
Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia:
1)
przebieg służby kandydackiej, zasady i tryb opiniowania kandydatów na żołnierzy zawodowych,
ich obowiązki i uprawnienia nie uregulowane w ustawie oraz tryb postępowania związany
ze zwalnianiem i wydalaniem ze szkoły wojskowej,
2)
równowartość kosztów, o których mowa w art. 105 ust. 1, oraz zasady ich zwracania,
a także może określać przypadki, w których od słuchacza zwolnionego z czynnej służby
wojskowej nie dochodzi się ich zwrotu.
Rozdział 8
Przepisy końcowe
Art. 107.3 orzeczenia
1.
Od decyzji wydanych przez organy wojskowe w sprawach określonych w ustawie żołnierz
zawodowy (kandydat na żołnierza zawodowego) może wnieść, w terminie siedmiu dni od
daty doręczenia mu decyzji, odwołanie do organu wojskowego wyższego stopnia, a także
skargę do sądu administracyjnego - na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
2.
Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia organy wojskowe wyższego
stopnia w rozumieniu art. 17 Kodeksu postępowania administracyjnego, właściwe w sprawach określonych w ustawie.
Art. 108.
1.
Uprawnienia Ministra Obrony Narodowej przewidziane w ustawie przysługują Ministrowi
Spraw Wewnętrznych w stosunku do żołnierzy zawodowych pełniących służbę w podporządkowanych
mu jednostkach wojskowych oraz do kandydatów na żołnierzy zawodowych kształconych
w nadzorowanych przez niego szkołach.
2.
Ministrowie Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych ustalą, które z uprawnień określonych
w ust. 1 będą wykonywane we wzajemnym porozumieniu.