Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 28 lutego 1991 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 31 lipca 1985 r. o obowiązkach
i prawach posłów i senatorów
Spis treści
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. o zmianie ustawy o obowiązkach i prawach posłów
na Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 31 lipca 1985 r. o obowiązkach i prawach posłów na Sejm Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
dekretem z dnia 1 lipca 1989 r. o zmianie ustawy o obowiązkach i prawach posłów na
Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ,
2)
ustawą z dnia 27 grudnia 1989 r. o zmianie ustawy o obowiązkach i prawach posłów na
Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ,
3)
ustawą z dnia 5 stycznia 1991 r. o zmianie ustawy o obowiązkach i prawach posłów na
Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania jednolitego tekstu
i z zastosowaniem ciągłej numeracji rozdziałów, artykułów, ustępów i punktów.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst nie obejmuje następujących
przepisów:
1)
rozdziału 6 ustawy z dnia 31 lipca 1985 r. o obowiązkach i prawach posłów na Sejm
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w brzmieniu:
„
Rozdział 6
Przepis końcowy
Art. 33.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
”
,
2)
art. 2 dekretu z dnia 1 lipca 1989 r. o zmianie ustawy o obowiązkach i prawach posłów
na Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w brzmieniu: „Art. 2. Dekret wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.”,
3)
art. 2 i 3 ustawy z dnia 27 grudnia 1989 r. o zmianie ustawy o obowiązkach i prawach
posłów na Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w brzmieniu:
„
Art. 2.
W ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin w art. 11 w ust. 2 w pkt 6 na końcu zdania dodaje się wyrazy „oraz mandatu senatora
Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.”
Art. 3.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1990 r.
”
,
4)
art. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. o zmianie ustawy o obowiązkach i prawach posłów
na Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w brzmieniu:
„
Art. 3.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
”
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 31 lipca 1985 r. o obowiązkach i prawach posłów i senatorów
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Posłowie i senatorowie są przedstawicielami wyborców i wykonują swój mandat zgodnie
z ich wolą, kierując się dobrem Narodu.
Art. 2.
1.
Posłowie, realizując konstytucyjne uprawnienia Sejmu, uczestniczą w sprawowaniu władzy
państwowej, w szczególności przez czynny udział w:
1)
kształtowaniu podstawowych kierunków działalności i polityki państwa,
2)
stanowieniu prawa,
3)
sprawowaniu kontroli nad działalnością organów państwowych.
2.
Senatorowie, realizując konstytucyjne uprawnienia Senatu, uczestniczą w sprawowaniu
władzy państwowej, w szczególności przez czynny współudział w stanowieniu prawa.
Art. 3.
1.
Przed przystąpieniem do wykonania mandatu poseł składa ślubowanie poselskie: „Ślubuję
uroczyście jako poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej rzetelnie i sumiennie wykonywać
obowiązki wobec Narodu, strzec suwerenności Ojczyzny i dobra obywateli, przestrzegać
porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.”
2.
Przed przystąpieniem do wykonania mandatu senator składa ślubowanie senatorskie: „Ślubuję
uroczyście jako senator Rzeczypospolitej Polskiej rzetelnie i sumiennie wykonywać
obowiązki wobec Narodu, strzec suwerenności Ojczyzny i dobra obywateli, przestrzegać
porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.”
Art. 4.
Posłowie i senatorowie są obowiązani traktować swoje mandaty jako najważniejszą powinność
obywatelską, a pierwszym i podstawowym ich obowiązkiem jest udział w pracach Sejmu
i Senatu oraz komisji, których są członkami.
Art. 5.
Posłom i senatorom zapewnia się warunki niezbędne dla skutecznej realizacji ich obowiązków
oraz ochronę ich praw wynikających z tytułu sprawowania mandatu.
Art. 6.
Organizację wewnętrzną Sejmu i Senatu, porządek ich prac oraz związane z tym obowiązki
i prawa posłów i senatorów określają szczegółowo regulaminy Sejmu i Senatu.
Rozdział 2
Obowiązki posłów i senatorów wobec wyborców
Art. 7.
Poseł i senator, poświęcając szczególną uwagę zagadnieniom stanowiącym przedmiot pracy
Sejmu lub Senatu oraz ich organów, obowiązany jest przedstawiać i wyjaśniać wyborcom
zasadnicze cele polityki państwa oraz uchwalonych ustaw i uchwał.
Art. 8.
1.
Posłowie i senatorowie przyjmują opinie, postulaty i wnioski swoich wyborców i ich
organizacji oraz instytucji lokalnych, rozpatrują je i biorą pod uwagę w swojej działalności
parlamentarnej.
2.
Poseł lub senator nie może być zobowiązany do udzielania informacji o osobie, która
mu, jako posłowi lub senatorowi, powierzyła określone fakty lub przedstawiła opinię.
Art. 9.
Realizacji obowiązków poselskich i senatorskich wobec wyborców służą w szczególności:
1)
organizowanie otwartych i środowiskowych spotkań poselskich i senatorskich,
2)
wizytacja zakładów pracy,
3)
dyżury poselskie i senatorskie,
4)
ogłaszanie wypowiedzi posłów i senatorów w państwowych środkach masowej informacji,
5)
prawo do udziału w sesjach organów samorządu terytorialnego.
Art. 10.
1.
W celu umożliwienia posłom i senatorom realizacji ich obowiązków wobec wyborców mogą
być tworzone wojewódzkie biura klubów parlamentarnych, a także inne jednostki organizacyjne
dla obsługi terenowej działalności posłów i senatorów.
2.
Warunki techniczno-organizacyjne i finansowe pracy biur jednostek, o których mowa
w ust. 1, zapewnia Kancelaria Sejmu i Kancelaria Senatu we współdziałaniu z wojewodami.
Rozdział 3
Prawa i obowiązki posłów w Sejmie
Art. 11.
Udział w pracach Sejmu jest prawem i obowiązkiem każdego posła. Posła obowiązuje obecność
i czynny udział w posiedzeniach Sejmu oraz organów Sejmu, do których został wybrany.
Art. 12.
W wykonywaniu obowiązków poselskich poseł w szczególności ma prawo:
1)
wyrażać swoje stanowisko oraz zgłaszać wnioski w sprawach rozpatrywanych na posiedzeniach
Sejmu oraz organów, do których został wybrany,
2)
wybierać i być wybierany do organów Sejmu,
3)
zwracać się do Prezydium Sejmu o rozpatrzenie określonej sprawy przez Sejm lub komisję
sejmową,
4)
uczestniczyć - na zasadach i w trybie określonych w regulaminie Sejmu - w podejmowaniu
poselskich inicjatyw ustawodawczych i uchwałodawczych oraz rozpatrywaniu projektów
ustaw i uchwał Sejmu,
5)
uczestniczyć w dyskusji nad każdą sprawą rozpatrywaną przez Sejm lub komisję sejmową,
6)
wnosić - na zasadach i w trybie określonych w regulaminie Sejmu - interpelacje i zapytania
poselskie.
Art. 13.
1.
Wnioski i uwagi posłów wypowiedziane w toku posiedzeń Sejmu i komisji sejmowych powinny
być przedmiotem wnikliwego rozpatrzenia przez właściwe organy państwowe, instytucje
i organizacje.
2.
Regulamin Sejmu określa tryb postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 1, a także
tryb i formy obowiązkowego udzielania odpowiedzi na interpelacje i zapytania poselskie
oraz ich rozpatrywania przez Sejm.
Art. 14.1 orzeczenie
1.
Posłowie mogą tworzyć w Sejmie kluby parlamentarne, koła lub zespoły poselskie.
2.
Władze klubów, kół lub zespołów poselskich podają do wiadomości Prezydium Sejmu ich
składy osobowe oraz wiążące członków tych klubów, kół lub zespołów regulaminy (statuty)
wewnętrzne. Treść tych regulaminów powinna sprzyjać realizacji konstytucyjnych i ustawowych
praw oraz obowiązków poselskich.
3.
Posłowie wraz z senatorami mogą tworzyć wspólne kluby parlamentarne.
4.
Do obsługi działalności klubów parlamentarnych w Sejmie mogą być tworzone ich biura,
na wniosek prezydium klubu.
5.
Prezydium Sejmu określa warunki organizacyjno-finansowe funkcjonowania tych biur.
Rozdział 4
Prawa i obowiązki senatorów w Senacie
Art. 15.
Udział w pracach Senatu jest prawem i obowiązkiem każdego senatora. Senatora obowiązuje
obecność i czynny udział w posiedzeniach Senatu oraz organów Senatu, do których został
wybrany.
Art. 16.
W wykonywaniu obowiązków senatorskich senator w szczególności ma prawo:
1)
wyrażać swoje stanowisko oraz zgłaszać wnioski w sprawach rozpatrywanych na posiedzeniach
Senatu oraz organów, do których został wybrany,
2)
wybierać i być wybierany do organów Senatu,
3)
zwracać się do Prezydium Senatu o rozpatrzenie określonej sprawy przez Senat lub komisję
senacką,
4)
uczestniczyć na zasadach i w trybie określonych w regulaminie Senatu w podejmowaniu
inicjatyw ustawodawczych i uchwałodawczych Senatu,
5)
uczestniczyć w dyskusji nad każdą sprawą rozpatrywaną przez Senat lub komisję senacką,
6)
uzyskiwać od członków Rady Ministrów oraz przedstawicieli właściwych organów państwowych,
instytucji i organizacji informacje i wyjaśnienia w sprawach wynikających z wykonywania
obowiązków senatorskich.
Art. 17.
Wnioski senatorów, przedstawione w toku posiedzeń Senatu i jego komisji, powinny być
przedmiotem wnikliwego rozpatrzenia przez właściwe organy państwowe, instytucje i
organizacje.
Art. 18.
1.
Senatorowie mogą tworzyć w Senacie kluby senackie.
2.
Władze klubów senackich podają do wiadomości Senatu ich składy osobowe oraz wiążące
członków tych klubów regulaminy (statuty) wewnętrzne. Treść tych regulaminów ma służyć
realizacji konstytucyjnych i ustawowych praw oraz obowiązków senatorskich.
3.
Do obsługi działalności klubów senatorskich w Kancelarii Senatu mogą być tworzone
ich biura, na wniosek prezydium klubu.
4.
Prezydium Senatu określa warunki organizacyjno-finansowe funkcjonowania tych biur.
Rozdział 5
Inne prawa i obowiązki posłów i senatorów
Art. 19.1 orzeczenie
1.
W wykonywaniu mandatu poseł i senator ma prawo do uzyskiwania wszelkich informacji
i materiałów oraz wglądu w działalność organów administracji państwowej, zakładów
i przedsiębiorstw państwowych i innych jednostek gospodarki uspołecznionej.
2.
Posłowie i senatorowie mają prawo dostępu do wiadomości stanowiących tajemnicę państwową
i służbową, a także wstępu na teren obiektów lub do pomieszczeń, w których wiadomości
te występują, bez potrzeby uzyskiwania odrębnych upoważnień, z wyjątkiem dostępu do
wiadomości stanowiących tajemnicę państwową o szczególnie ważnym znaczeniu dla obronności
Państwa, Sił Zbrojnych i bezpieczeństwa Państwa, oznaczonych klauzulą „tajne specjalnego
znaczenia”.
3.
Dostęp posłów i senatorów do wiadomości oznaczonych klauzulą „tajne specjalnego znaczenia”,
a także tryb udostępniania wiadomości stanowiących tajemnicę państwową i służbową
określają przepisy o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej.
Art. 20.
1.
Poseł i senator ma prawo uczestniczyć w sesjach i posiedzeniach organów samorządu
terytorialnego, właściwych dla okręgu wyborczego, z którego został wybrany.
2.
Uczestnicząc w sesjach i posiedzeniach, o których mowa w ust. 1, poseł i senator może
zgłaszać swoje uwagi i wnioski.
3.
Właściwe organy samorządu terytorialnego obowiązane są zapewnić warunki dla realizacji
praw posła i senatora, o których mowa w ust. 1 i 2.
Art. 21.
1.
Poseł i senator ma prawo podjąć - w wykonaniu swoich obowiązków poselskich i senatorskich
- interwencję w organie administracji rządowej i samorządu terytorialnego, zakładzie
lub przedsiębiorstwie państwowym oraz organizacji społecznej, a także w niepaństwowej
jednostce organizacyjne] dla załatwienia sprawy, którą wnosi we własnym imieniu albo
w imieniu wyborcy lub wyborców, jak również zaznajamiać się z tokiem jej rozpatrywania.
2.
Organy i jednostki, wymienione w ust. 1, wobec których poseł lub senator podjął interwencję,
są obowiązane najpóźniej w ciągu 14 dni powiadomić posła lub senatora o stanie rozpatrywania
sprawy i w terminie uzgodnionym z posłem lub senatorem ostatecznie ją załatwić.
3.
Kierownik urzędu lub instytucji jest obowiązany niezwłocznie przyjąć posła lub senatora,
który przybył w celu załatwienia sprawy związanej z wykonywaniem swojego mandatu,
oraz udzielić wszystkich informacji i wyjaśnień dotyczących sprawy.
Art. 22.
Organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego, zakłady i przedsiębiorstwa
państwowe i samorządowe oraz organizacje społeczne obowiązane są udzielać posłom i
senatorom wszechstronnej pomocy w wykonywaniu ich obowiązków. Uchybienia zatrudnionych
w tych organach i jednostkach organizacyjnych pracowników w tym względzie stanowią
naruszenie obowiązków pracowniczych w rozumieniu prawa pracy.
Rozdział 6
Warunki wykonywania mandatu
Art. 23.
1.
Poseł lub senator nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnosądowej i karnoadministracyjnej
ani aresztowany bez zgody odpowiednio Sejmu lub Senatu.
2.
Zakaz aresztowania, o którym mowa w ust. 1, bez zgody Sejmu lub Senatu oznacza także
zakaz zatrzymywania lub ograniczenia w jakikolwiek inny sposób nietykalności poselskiej
lub senatorskiej.
3.
Wniosek uprawnionego organu w sprawie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnosądowej i karnoadministracyjnej lub aresztowanie posła albo senatora rozpatruje
Sejm lub Senat na posiedzeniu plenarnym. Tryb postępowania w tych sprawach określają
regulaminy Sejmu i Senatu.
Art. 24.3 orzeczenia
1.
Zakład pracy zatrudniający posła lub senatora, na jego wniosek, udzieli mu urlopu
bezpłatnego dla umożliwienia wykonywania mandatu.
2.
W okresie urlopu bezpłatnego poseł lub senator zachowuje prawo dla siebie i dla członków
rodziny:
1)
do świadczeń zakładów społecznych służby zdrowia,
2)
do ulg taryfowych przy przejazdach kolejami i autobusami Państwowej Komunikacji Samochodowej,
3)
do mieszkania zakładowego,
4)
do korzystania ze świadczeń z zakładowego funduszu socjalnego i zakładowego funduszu
mieszkaniowego na zasadach przewidzianych dla pracowników danego zakładu pracy.
3.
Poseł lub senator korzystający z urlopu, o którym mowa w ust. 1, otrzymuje miesięczny
ryczałt poselski lub senatorski.
4.
W wypadkach innych niż określone w ust. 1 o przyznaniu w całości lub części miesięcznego
ryczałtu poselskiego lub senatorskiego i związanych z tym świadczeń decyduje odpowiednio
Prezydium Sejmu i Prezydium Senatu.
5.
Ryczałt poselski i ryczałt senatorski w zakresie składek oraz świadczeń z ubezpieczenia
społecznego jest traktowany jako wynagrodzenie za pracę, a okres pobierania tego ryczałtu
jak okres zatrudnienia. Okres ten zalicza się również do stażu pracy, od którego zależą
uprawnienia pracownicze, w tym także uprawnienia szczególne, uzależnione od zatrudnienia
w określonym zawodzie, branży lub zakładzie pracy.
6.
Wydatki wymienione w ust. 3-5 są pokrywane z budżetu państwa, w części dotyczącej
odpowiednio Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu.
7.
Zakład pracy jest obowiązany zatrudnić posła lub senatora po zakończeniu urlopu bezpłatnego
na tym samym lub równorzędnym stanowisku pracy; w takim wypadku podjęcie zatrudnienia
powinno nastąpić w okresie trzech miesięcy po zakończeniu urlopu.
8.
Wysokość ryczałtu, o którym mowa w ust. 3 i 4, określa odpowiednio Prezydium Sejmu
i Senatu.
9.
Rada Ministrów, na wniosek Prezydium Sejmu i Prezydium Senatu, ustala formy i zakres
opieki zdrowotnej świadczonej na rzecz posłów i senatorów przez zakłady społeczne
służby zdrowia.
Art. 25.
1.
Zakład pracy, w którym zatrudniony jest poseł lub senator, obowiązany jest stwarzać
właściwe warunki do wykonywania przez niego obowiązków parlamentarnych. Za czas nieobecności
spowodowanej wykonywaniem tych obowiązków poseł lub senator otrzymuje wynagrodzenie
jak za czas urlopu.
2.
Wydatki z tytułu wynagrodzeń, o których mowa w ust. 1, zwracane są zakładowi pracy
z budżetu państwa, w części dotyczącej odpowiednio Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu,
w drodze kwartalnej refundacji na wniosek tego zakładu.
Art. 26.2 orzeczenia
1.
Rozwiązanie stosunku pracy z posłem lub senatorem oraz zmiana warunków pracy i płacy
bez ich zgody, w czasie trwania kadencji oraz w ciągu dwóch lat po jej upływie, nie
może nastąpić bez zgody odpowiednio Prezydium Sejmu i Prezydium Senatu.
2.
Stosunek pracy zawarty na czas określony, który ustałby przed upływem kadencji, ulega
przedłużeniu do końca trzymiesięcznego okresu liczonego od dnia wygaśnięcia mandatu.
3.
Stosunek pracy z nauczycielem lub nauczycielem akademickim nie może wygasnąć wcześniej
niż z końcem roku szkolnego (akademickiego), następującym po upływie okresu, o którym
mowa w ust. 2.
Art. 27.
1.
Poseł i senator otrzymuje w związku z wykonywaniem mandatu diety poselskie lub senatorskie,
obejmujące ponoszone przez niego koszty związane z wykonywaniem mandatu.
2.
Diety nie podlegają opodatkowaniu.
3.
Diety, o których mowa w ust. 1, są płatne z budżetu państwa, w części dotyczącej odpowiednio
Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu.
4.
Wysokość oraz zasady wypłacania diet określają wspólnie Prezydium Sejmu i Prezydium
Senatu.
Art. 28.
Posłowie i senatorowie otrzymują bezpłatnie dzienniki urzędowe i inne oficjalne wydawnictwa
i publikacje, zgodnie z wykazami ustalonymi przez Prezydium Sejmu i Prezydium Senatu,
a także odpowiednio wszystkie wydawnictwa i druki sejmowe i senackie.
Art. 29.
1.
Poseł i senator ma prawo, na terenie całego kraju, do bezpłatnego przejazdu państwowymi
środkami komunikacji oraz przelotów w krajowym przewozie lotniczym, a także do bezpłatnych
przejazdów środkami masowej komunikacji miejskiej.
2.
Właściwi ministrowie, za zgodą Prezydium Sejmu i Prezydium Senatu, określają szczegółowe
warunki korzystania z tych uprawnień.
Art. 30.
1.
Posłowi wydaje się legitymację poselską.
2.
Senatorowi wydaje się legitymację senatorską.
3.
Wzory legitymacji określają odpowiednio Prezydium Sejmu i Prezydium Senatu.
Art. 31.
1.
Prezydium Sejmu i Prezydium Senatu udziela odpowiednio posłom i senatorom niezbędnej
pomocy w ich pracy, czuwa nad wykonywaniem przez posłów i senatorów obowiązków parlamentarnych,
jak również nad wykonywaniem wobec nich przez organy państwowe i inne jednostki organizacyjne
obowiązków określonych w ustawie.
2.
Kancelaria Sejmu i Kancelaria Senatu zapewnia i organizuje odpowiednio właściwą obsługę
posłów i senatorów w wykonywaniu ich obowiązków oraz pomoc merytoryczną, zwłaszcza
w zakresie dostępu do opracowań fachowych, literatury i ekspertyz, a także organizacyjne
i materialno-techniczne warunki ich realizacji.
3.
Zadania Prezydium Sejmu i Kancelarii Sejmu oraz Prezydium Senatu i Kancelarii Senatu
w zakresie wskazanym w ust. 1 i 2 określają szczegółowo odpowiednio regulamin Sejmu
i regulamin Senatu.
Art. 32.
1.
Kancelaria Sejmu i Kancelaria Senatu zapewnia posłom i senatorom oraz byłym posłom
i byłym senatorom, w uzasadnionych wypadkach, pomoc socjalną.
2.
Zasady i formy pomocy, o której mowa w ust. 1, określają odpowiednio Prezydium Sejmu
i Prezydium Senatu.