Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 10 października 1991 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale
Konstytucyjnym
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Orzekanie o zgodności z konstytucją aktów ustawodawczych
- Rozdział 3 - Orzekanie o zgodności z konstytucją lub aktami ustawodawczymi innych aktów normatywnych
- Rozdział 4 - Pytania prawne
- Rozdział 5 - Powszechnie obowiązująca wykładnia ustaw
- Rozdział 6 - Organizacja Trybunału Konstytucyjnego
- Rozdział 7 - Postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich
oraz ustaw - Kodeks postępowania karnego, o Sądzie Najwyższym i o Trybunale Konstytucyjnym ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich ,
2)
ustawą z dnia 29 maja 1989 r. o przekazaniu dotychczasowych kompetencji Rady Państwa
Prezydentowi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i innym organom państwowym ,
3)
ustawą z dnia 20 grudnia 1989 r. o zmianie ustaw - Prawo o ustroju sądów powszechnych,
o Sądzie Najwyższym, o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, o Trybunale Konstytucyjnym,
o ustroju sądów wojskowych i Prawo o notariacie ,
4)
ustawą z dnia 1 grudnia 1989 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym ,
5)
ustawą z dnia 19 stycznia 1990 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym ,
6)
ustawą z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach
szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie
niektórych ustaw ,
7)
ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ,
8)
ustawą z dnia 24 sierpnia 1991 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich
oraz ustaw - Kodeks postępowania karnego, o Sądzie Najwyższym i o Trybunale Konstytucyjnym
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania niniejszego jednolitego
tekstu i z zastosowaniem ciągłej numeracji artykułów, ustępów i punktów.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst nie obejmuje następujących
przepisów:
1)
z ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym :
a)
oznaczenia i tytułu rozdziału 7:
Rozdział 7
Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe
b)
art. 33 w brzmieniu:
„
Art. 33.
W ustawie z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagradzaniu osób zajmujących kierownicze stanowiska
państwowe w art. 2 w pkt 1 na końcu dodaje się wyrazy „oraz prezesa i wiceprezesa Trybunału
Konstytucyjnego”.
”
,
c)
art. 34 ust. 3 i 4 w brzmieniu:
„
Art. 34.1 orzeczenie
3.
Prezesowi Trybunału Konstytucyjnego wybranemu w trybie określonym w ust. 2 powierza
się w okresie do dnia 1 grudnia 1985 r. czynności związane z organizacją Trybunału
Konstytucyjnego.
4.
Wydatki związane z organizacją i funkcjonowaniem Trybunału w okresie do dnia 31 grudnia
1985 r. pokrywane są z budżetu centralnego, w części dotyczącej Kancelarii Sejmu.
”
,
d)
art. 36 w brzmieniu:
„
Art. 36.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1986 r., z tym że przepisy art. 32 i 34
wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.
”
;
2)
art. 28 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich w brzmieniu:
„
Art. 28.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1988 r., z tym że art. 18 ust. 2 i art.
27 wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.
”
;
3)
art. 21 ustawy z dnia 29 maja 1989 r. o przekazaniu dotychczasowych kompetencji Rady
Państwa Prezydentowi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i innym organom państwowym w brzmieniu:
„
Art. 21.
Ustawa wchodzi w życie z dniem objęcia urzędu przez Prezydenta, z tym że art. 15 pkt
4 wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1990 r.
”
;
4)
art. 18 ustawy z dnia 20 grudnia 1989 r. o zmianie ustaw - Prawo o ustroju sądów powszechnych,
o Sądzie Najwyższym, o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, o Trybunale Konstytucyjnym,
o ustroju sądów wojskowych i Prawo o notariacie w brzmieniu:
„
Art. 18.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
”
;
5)
art. 2 ustawy z dnia 1 grudnia 1989 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym w brzmieniu:
6)
art. 2 ustawy z dnia 19 stycznia 1990 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym w brzmieniu:
7)
art. 47 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w
ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o
zmianie niektórych ustaw w brzmieniu:
„
Art. 47.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 27 maja 1990 r.
”
;
8)
art. 123 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w brzmieniu:
„
Art. 123.1 orzeczenie
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1991 r., z wyjątkiem art. 61 ust. 2, który
wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 1991 r.
”
;
9)
art. 6 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich
oraz ustaw - Kodeks postępowania karnego, o Sądzie Najwyższym i o Trybunale Konstytucyjnym w brzmieniu:
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.10 orzeczeń
1.
Trybunał Konstytucyjny orzeka o zgodności:
1)
z Konstytucją - aktów ustawodawczych: ustaw oraz dekretów zatwierdzonych przez Sejm,
a także ustaw przed podpisaniem ich przez Prezydenta, zgodnie z art. 27 ust. 4 Konstytucji,
2)
z Konstytucją lub aktami ustawodawczymi - innych niż wymienione w pkt 1 aktów normatywnych
(aktów ustanawiających normy prawne) wydawanych przez Prezydenta, naczelne i centralne
organy administracji państwowej oraz inne naczelne i centralne organy państwowe.
2.
Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio do aktów normatywnych wydanych przez
Radę Państwa.
Art. 2.10 orzeczeń
Orzekając o zgodności aktu ustawodawczego z Konstytucją bądź innego aktu normatywnego
z Konstytucją lub aktem ustawodawczym, Trybunał Konstytucyjny bada zarówno treść takiego
aktu, jak też kompetencję oraz dochowanie ustawowego trybu wymaganego do wydania aktu;
orzeczenie może odnosić się do całego aktu lub do poszczególnych jego przepisów.
Art. 3.1 orzeczenie
Postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawach wymienionych w art. 1 może
być wszczęte:
1)
w stosunku do ustaw, których Prezydent nie podpisał - z chwilą wystąpienia Prezydenta
do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie zgodności ustawy z Konstytucją
w myśl art. 27 ust. 4 Konstytucji,
2)
w stosunku do ustaw i innych aktów podlegających w myśl obowiązujących przepisów ogłoszeniu
w organie publikacyjnym - z chwilą ich ogłoszenia,
3)
w stosunku do aktów normatywnych, co do których przepisy prawa nie ustalają obowiązku
ogłoszenia w organie publikacyjnym jako warunku ich mocy obowiązującej - z chwilą
ich ustanowienia,
chociażby wejście w życie tych aktów przewidziane zostało w terminie późniejszym.
Art. 4.53 orzeczenia
1.
Trybunał Konstytucyjny orzeka o zgodności aktu ustawodawczego z Konstytucją oraz innego
aktu normatywnego z Konstytucją lub aktem ustawodawczym, obowiązujących w dniu wydania
orzeczenia bądź co do których dopuszczalne jest w myśl art. 3 wszczęcie postępowania
przed ich wejściem w życie.
2.
Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał
Konstytucyjny powoduje umorzenie postępowania w sprawie takiego aktu.
Art. 5.4 orzeczenia
Trybunał Konstytucyjny ustala powszechnie obowiązującą wykładnię ustaw.
Art. 6.11 orzeczeń
Trybunał Konstytucyjny przedstawia Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej i innym właściwym
organom stanowiącym prawo uwagi o stwierdzonych uchybieniach i lukach w prawie, których
usunięcie jest niezbędne dla zapewnienia spójności systemu prawnego Rzeczypospolitej
Polskiej.
Rozdział 2
Orzekanie o zgodności z konstytucją aktów ustawodawczych
Art. 7.12 orzeczeń
1.
Orzeczenie stwierdzające niezgodność z Konstytucją aktu ustawodawczego prezes Trybunału
Konstytucyjnego przedkłada Sejmowi, a jeżeli z wnioskiem wystąpił Prezydent - także
Prezydentowi.
2.
Orzeczenia, o których mowa w ust. 1, Sejm rozpatruje nie później niż w okresie sześciu
miesięcy od dnia przedstawienia orzeczenia przez prezesa Trybunału Konstytucyjnego.
3.
Jeżeli Sejm uzna orzeczenie za zasadne, dokonuje odpowiednich zmian w akcie objętym
tym orzeczeniem bądź uchyla go w części lub całości. W wypadku uznania aktu objętego
orzeczeniem za zgodny z Konstytucją Sejm oddala orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego,
a sprawa nim objęta nie może być ponownie przedmiotem postępowania przed Trybunałem.
4.
Uchwały Sejmu w sprawach oddalenia orzeczenia Trybunału zapadają większością co najmniej
2/3 głosów, w obecności co najmniej połowy ogólnej liczby posłów.
Rozdział 3
Orzekanie o zgodności z konstytucją lub aktami ustawodawczymi innych aktów normatywnych
Art. 8.
Orzeczenie stwierdzające niezgodność z Konstytucją lub aktem ustawodawczym aktu wymienionego
w art. 1 pkt 2 prezes Trybunału Konstytucyjnego przedkłada organowi, który wydał akt
objęty orzeczeniem.
Art. 9.9 orzeczeń
1.
W wypadkach określonych w art. 8 organ, który wydał akt objęty orzeczeniem, dokonuje
niezwłocznie odpowiednich zmian w tym akcie bądź uchyla go w części lub w całości,
nie później niż w terminie 3 miesięcy od przedłożenia mu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego
w tej sprawie.
2.
W razie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidzianego w art. 30 ust.
2 i 3, przepis ust. 1 stosuje się do aktu objętego orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego,
stwierdzającym niezgodność aktu z Konstytucją lub aktem ustawodawczym wydanym w wyniku
rozpoznania tego wniosku.
Art. 10.11 orzeczeń
1.
W razie nieusunięcia niezgodności aktu z Konstytucją lub aktem ustawodawczym w terminie
określonym w art. 9, traci on moc z upływem tego terminu, w zakresie ustalonym w orzeczeniu
Trybunału Konstytucyjnego.
2.
W szczególnie uzasadnionych wypadkach Trybunał może zawiesić w całości bądź w części
stosowanie aktu z dniem ogłoszenia orzeczenia; zawieszenie to obowiązuje do czasu
wykonania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w myśl art. 9 lub ust. 1 niniejszego
artykułu.
3.
O utracie mocy obowiązującej aktu bądź jego zawieszeniu prezes Trybunału Konstytucyjnego
ogłasza w organie publikacyjnym, w którym akt był ogłoszony, a gdy orzeczenie dotyczy
aktu nie ogłoszonego w organie publikacyjnym - w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej „Monitor Polski”.
Rozdział 4
Pytania prawne
Art. 11.10 orzeczeń
1.
W związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym, sądowym, w sprawach o wykroczenia
oraz w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe, należących do właściwości finansowych
organów orzekających, do Trybunału Konstytucyjnego mogą być kierowane pytania prawne
co do zgodności aktu ustawodawczego z Konstytucją albo innego aktu normatywnego z
Konstytucją lub aktem ustawodawczym, jeżeli od odpowiedzi na nie zależy rozstrzygnięcie
sprawy w takim postępowaniu.
2.
Postępowanie określone w ust. 1, w związku z którym wniesione zostało pytanie prawne,
ulega zawieszeniu z dniem wystąpienia z takim pytaniem, do czasu rozstrzygnięcia sprawy
zgodności ujętego w pytaniu aktu ustawodawczego z Konstytucją lub innego aktu normatywnego
z Konstytucją lub aktem ustawodawczym.
Art. 12.3 orzeczenia
Pytania prawne, o których mowa w art. 11 ust. 1, Trybunał Konstytucyjny rozpoznaje
na zasadach i w trybie przewidzianych dla rozpoznawania wniosków o stwierdzenie zgodności
aktów ustawodawczych z Konstytucją oraz innych aktów normatywnych z Konstytucją lub
aktem ustawodawczym, ze zmianami wynikającymi z dalszych przepisów ustawy.
Rozdział 5
Powszechnie obowiązująca wykładnia ustaw
Art. 13.75 orzeczeń
1.
Trybunał Konstytucyjny ustala powszechnie obowiązującą wykładnię ustaw na wniosek
Prezydenta, prezesa Rady Ministrów, pierwszego prezesa Sądu Najwyższego, prezesa Naczelnego
Sądu Administracyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Prokuratora Generalnego.
2.
Trybunał Konstytucyjny ustala powszechnie obowiązującą wykładnię ustaw na posiedzeniu
pełnego składu w drodze uchwały.
3.
Uchwały, o których mowa w ust. 2, ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Rozdział 6
Organizacja Trybunału Konstytucyjnego
Art. 14.
Siedzibą Trybunału Konstytucyjnego jest m.st. Warszawa.
Art. 15.
1.
Członkami Trybunału Konstytucyjnego są: prezes, wiceprezes oraz dziesięciu sędziów.
2.
Członków Trybunału Konstytucyjnego wybiera i odwołuje Sejm.
3.
W skład Trybunału Konstytucyjnego może być wybrany ten, kto wyróżnia się wiedzą prawniczą
oraz posiada kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska sędziego Sądu Najwyższego
lub Naczelnego Sądu Administracyjnego.
4.
Członkowie Trybunału Konstytucyjnego wybierani są na lat osiem, z tym że co cztery
lata następuje wybór połowy składu; wybór ponowny do składu Trybunału jest niedopuszczalny,
chyba że poprzedni wybór nastąpił w trakcie kadencji na okres krótszy niż cztery lata.
5.
Z pełnieniem funkcji członka Trybunału nie można łączyć mandatu posła na Sejm i senatora
ani zatrudnienia w organach państwowych, a także innego zajęcia, które utrudniałoby
pełnienie obowiązków członka Trybunału albo mogło uchybiać jego godności bądź zachwiać
zaufanie co do jego bezstronności w orzekaniu.
6.
Obejmując stanowisko członek Trybunału Konstytucyjnego składa wobec Marszałka Sejmu
ślubowanie następującej treści: „Ślubuję uroczyście przy wykonywaniu powierzonych
mi obowiązków członka Trybunału Konstytucyjnego: służyć wiernie Narodowi Polskiemu,
stać na straży Konstytucji i ustaw, a powierzone mi obowiązki wypełniać z najwyższą
starannością”.
Art. 16.
1.
Sejm odwołuje członka Trybunału Konstytucyjnego, jeżeli:
1)
zrzekł się swej funkcji,
2)
na skutek choroby, ułomności lub upadku sił stał się trwale niezdolny do pełnienia
obowiązków,
3)
został skazany wyrokiem sądu,
4)
sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu,
5)
prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym został skazany na karę usunięcia z zajmowanego
stanowiska.
2.
W razie śmierci członka Trybunału Sejm stwierdza wygaśnięcie jego mandatu.
3.
Uzupełnienia składu Trybunału na miejsca opróżnione z przyczyn określonych w ust.
1 i 2 Sejm dokonuje nie później niż w okresie trzech miesięcy od odwołania lub stwierdzenia
wygaśnięcia mandatu członka Trybunału. Członek Trybunału wybrany w tym trybie pełni
swoje funkcje do końca kadencji, na którą wybrany był jego poprzednik.
Art. 17.
1.
Członek Trybunału Konstytucyjnego nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej
sądowej lub administracyjnej ani zatrzymany bez zgody Trybunału. Nie dotyczy to zatrzymania
na gorącym uczynku popełniania przestępstwa. Wniosek w tym przedmiocie Trybunał rozpatruje
w pełnym składzie, z wyłączeniem sędziego, którego wniosek ten dotyczy.
2.
Do czasu podjęcia przez Trybunał uchwały zezwalającej na pociągnięcie członka Trybunału
do odpowiedzialności wolno w stosunku do niego podejmować tylko czynności nie cierpiące
zwłoki.
3.
Za wykroczenia członek Trybunału odpowiada tylko dyscyplinarnie.
Art. 18.
1.
W zakresie nie unormowanym niniejszą ustawą do praw i obowiązków oraz odpowiedzialności
dyscyplinarnej członków Trybunału Konstytucyjnego, z zastrzeżeniem ust. 2-5, stosuje
się odpowiednio przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym dotyczące praw i obowiązków oraz
odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów Sądu Najwyższego, o ile nie są sprzeczne
z niniejszą ustawą.
2.
Sprawy o roszczenia wynikające ze stosunku służbowego wiceprezesa i sędziów Trybunału
Konstytucyjnego rozstrzyga prezes tego Trybunału, a prezesa Trybunału - Marszałek
Sejmu. Od decyzji prezesa Trybunału przysługuje odwołanie do Marszałka Sejmu.
3.
W postępowaniu dyscyplinarnym orzeka Trybunał Konstytucyjny:
1)
w pierwszej instancji - w składzie trzech sędziów,
2)
w drugiej instancji - w składzie pięciu sędziów.
4.
Sędziów do składów orzekających oraz rzecznika dyscyplinarnego wyznacza prezes Trybunału
Konstytucyjnego spośród członków tego Trybunału.
5.
W sprawach orzeczeń dyscyplinarnych nie stosuje się przepisów ustawy, o której mowa
w ust. 1, o rewizji nadzwyczajnej.
Art. 19.2 orzeczenia
Członek Trybunału Konstytucyjnego po zakończeniu kadencji ma prawo powrócić na poprzednio
zajmowane stanowisko lub otrzymać stanowisko równorzędne poprzednio zajmowanemu, jeżeli
nie ma przeszkód prawnych.
Art. 20.
Organizacyjne i administracyjne warunki pracy zapewnia Trybunałowi Konstytucyjnemu
prezes Trybunału oraz podległe mu Biuro tego Trybunału.
Art. 21.
1.
Do pracowników Biura Trybunału Konstytucyjnego stosuje się odpowiednio przepisy o
pracownikach urzędów państwowych, z uwzględnieniem ust. 2 i 3.
2.
W odniesieniu do pracowników Biura Trybunału Konstytucyjnego - przepisy określone
w art. 2 pkt 1, art. 4 ust. 3, art. 7 ust. 6, art. 20 ust. 4, art. 21 ust. 3, art. 22
ust. 2, art. 26 ust. 2 i art. 36 ust. 7 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach
urzędów państwowych wydaje Marszałek Sejmu.
3.
Uprawnienia wynikające z art. 30 ust. 1 i z art. 31 ust. 3 ustawy, o której mowa w
ust. 2, przysługują w odniesieniu do pracowników Biura Trybunału Konstytucyjnego -
Marszałkowi Sejmu.
Rozdział 7
Postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym
Art. 22.5 orzeczeń
1.
Z wnioskami o stwierdzenie zgodności aktu ustawodawczego z Konstytucją albo innego
aktu normatywnego z Konstytucją lub aktem ustawodawczym występować mogą: Prezydent,
Prezydium Sejmu, komisje sejmowe albo pięćdziesięciu posłów. Prezydium Senatu, komisje
senackie albo trzydziestu senatorów, Trybunał Stanu, Rada Ministrów lub prezes Rady
Ministrów, Rzecznik Praw Obywatelskich, prezes Najwyższej Izby Kontroli, pierwszy
prezes Sądu Najwyższego, prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokurator Generalny.
Wnioskodawcy mogą występować do Trybunału z własnej inicjatywy lub w wyniku analizy
wniosków i skarg obywateli.
2.
Postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, Trybunał Konstytucyjny może podjąć
z inicjatywy własnej.
Art. 23.27 orzeczeń
1.
Z wnioskami, o których mowa w art. 22 ust. 1, występować mogą również rada gminy lub
sejmik samorządowy, właściwe naczelne organy statutowe ogólnokrajowych organizacji
związkowych, organizacji międzyzwiązkowych oraz zrzeszeń związków zawodowych, organizacji
spółdzielczych, społeczno-zawodowych organizacji rolników indywidualnych oraz innych
organizacji zawodowych, a także Rada Ubezpieczenia Społecznego Rolników - jeżeli kwestionowany
akt ustawodawczy lub inny akt normatywny dotyczy spraw objętych ich zakresem działania,
ustalonym w przepisach prawa.
2.
Wnioski organów i organizacji, o których mowa w ust. 1, podlegają wstępnemu rozpoznaniu
przez Trybunał Konstytucyjny, na posiedzeniu niejawnym, przez jednego sędziego wyznaczonego
przez prezesa Trybunału.
3.
Trybunał może, w trybie ustalonym w ust. 2, postanowić o nienadaniu wnioskowi dalszego
biegu, jeżeli wniosek nie odpowiada wymaganiom wynikającym z przepisów ustawy bądź
też gdy jest oczywiście bezzasadny lub mylnie skierowany; na postanowienie w tej sprawie
przysługuje zażalenie do Trybunału, który rozpoznaje je na posiedzeniu niejawnym w
składzie trzech sędziów.
Art. 24.12 orzeczeń
Wnioski o wszczęcie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, wniesione po upływie
pięciu lat od ogłoszenia aktu lub zatwierdzenia dekretu (art. 3 pkt 2) albo ustanowienia
aktu (art. 3 pkt 3), Trybunał kieruje, w trybie art. 6, do organu, który wydał akt
objęty wnioskiem, a gdy wniosek dotyczy dekretu - do Sejmu.
Art. 25.7 orzeczeń
1.
Z pytaniami prawnymi, o których mowa w art. 11 ust. 1, do Trybunału Konstytucyjnego
mogą zwracać się: pierwszy prezes Sądu Najwyższego, prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego,
składy orzekające Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz sądów rewizyjnych
oraz naczelne i centralne organy administracji państwowej.
2.
Organy wymienione w ust. 1 są obowiązane informować Trybunał Konstytucyjny o wszystkich
sygnalizowanych im przez organy orzekające niezgodnościach aktów ustawodawczych z
Konstytucją oraz innych aktów normatywnych z Konstytucją lub aktami ustawodawczymi.
3.
W wypadku stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny, w wyniku rozpoznania pytania
prawnego, niezgodności aktu ustawodawczego z Konstytucją albo innego aktu normatywnego
z Konstytucją lub aktem ustawodawczym, prezes Trybunału, niezależnie od przekazania
orzeczenia organowi, który wydał akt objęty orzeczeniem, przesyła odpis orzeczenia
organowi, który w tej sprawie zwrócił się z pytaniem prawnym.
4.
W razie stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny zgodności objętego pytaniem prawnym
aktu ustawodawczego z Konstytucją albo innego aktu normatywnego z Konstytucją lub
aktem ustawodawczym - prezes Trybunału przesyła orzeczenie organowi, który zwrócił
się z pytaniem prawnym, odpis zaś tego orzeczenia przekazuje do wiadomości organowi,
który wydał akt objęty orzeczeniem, a dotyczącego dekretu - Sejmowi.
5.
W wypadkach, o których mowa w ust. 3, postępowanie zawieszone w myśl art. 11 ust.
2 podejmuje się po rozstrzygnięciu przez Sejm zgodności aktu ustawodawczego z Konstytucją,
w odniesieniu zaś do innych aktów normatywnych - po doprowadzeniu do zgodności tych
aktów z Konstytucją lub aktem ustawodawczym, a w wypadku przewidzianym w art. 10 ust.
1 - po utracie przez akt mocy obowiązującej.
Art. 26.12 orzeczeń
1.
Trybunał Konstytucyjny rozpoznaje wniosek bądź pytanie prawne na rozprawie, o której
powiadamia wnioskodawcę, organ, który wydał akt objęty wnioskiem, a w wypadku gdy
wniosek dotyczy dekretu - Sejm, jak również Prokuratora Generalnego. Obecność na rozprawie
wnioskodawcy lub jego przedstawiciela jest obowiązkowa. W rozprawie może uczestniczyć
organ, który wydał akt objęty wnioskiem, lub jego przedstawiciel. W sprawach rozpoznawanych
przez Trybunał na rozprawach w pełnym składzie obowiązkowa jest również obecność Prokuratora
Generalnego.
2.
W postępowaniu podjętym w wyniku pytania prawnego organ, który zwrócił się z takim
pytaniem, jest reprezentowany na rozprawie przez przedstawiciela wyznaczonego przez
ten organ.
3.
W toku postępowania Trybunał Konstytucyjny może przesłuchiwać biegłych, żądać od organów
i instytucji państwowych oraz organizacji społecznych okazywania akt i dokumentów,
a także przeprowadzać inne dowody, które dla rozstrzygnięcia sprawy uzna za niezbędne.
Art. 27.
Rozprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym są jawne. Wyłączenie jawności może nastąpić
ze względu na bezpieczeństwo Państwa lub tajemnicę państwową.
Art. 28.
1.
Trybunał Konstytucyjny rozpoznaje wnioski (pytania prawne) dotyczące zgodności aktów
ustawodawczych z Konstytucją w składzie pięciu sędziów, a wnioski (pytania prawne)
dotyczące innych aktów normatywnych - w składzie trzech sędziów.
2.
W sprawach o szczególnej zawiłości prezes Trybunału może zarządzić rozpoznanie wniosku
przez Trybunał w pełnym składzie.
Art. 29.
Trybunał Konstytucyjny wydaje orzeczenie po przeprowadzeniu rozprawy. Orzeczenia są
wydawane w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Sporządza się je w formie pisemnej,
z uzasadnieniem.
Art. 30.
1.
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego jest ostateczne.
2.
W wypadku stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją lub
aktem ustawodawczym aktu normatywnego naczelnego lub centralnego organu administracji
państwowej Rada Ministrów lub prezes Rady Ministrów może, w ciągu miesiąca od dnia
doręczenia orzeczenia, wystąpić z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Trybunał
w pełnym składzie.
3.
Uprawnienie, o którym mowa w ust. 2, przysługuje Prezydentowi w wypadku stwierdzenia
niezgodności z Konstytucją lub aktem ustawodawczym aktu normatywnego Prezydenta lub
innego naczelnego lub centralnego organu państwowego nie będącego organem administracji
państwowej; uprawnienie to nie obejmuje orzeczeń Trybunału dotyczących dekretów.
Art. 31.5 orzeczeń
1.
Postępowanie sądowe lub arbitrażowe zakończone prawomocnym orzeczeniem, wydanym z
zastosowaniem przepisu prawnego, który w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego,
jako sprzeczny z Konstytucją lub aktem ustawodawczym, został zmieniony bądź uchylony
w części lub całości, może być wznowione w trybie i na zasadach określonych w przepisach
o postępowaniu sądowym lub arbitrażowym, z tym że w odniesieniu do orzeczeń w sprawach
cywilnych oraz arbitrażowych wznowienie postępowania może nastąpić nie później niż
przed upływem odpowiednio - pięciu i trzech lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
2.
Prawomocne orzeczenia i nakazy karne w sprawach o wykroczenia oraz prawomocne rozstrzygnięcia
w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe należących do właściwości finansowych
organów orzekających, wydane z zastosowaniem przepisu prawnego, o którym mowa w ust.
1, podlegają uchyleniu w trybie i na zasadach określonych w przepisach o postępowaniu
w sprawach o wykroczenia oraz przepisach ustawy karnej skarbowej, dotyczących uchylania prawomocnych rozstrzygnięć, jeżeli od uprawomocnienia się
orzeczenia, nakazu lub rozstrzygnięcia upłynęło nie więcej niż trzy lata.
3.
Ostateczne decyzje, wydane w ogólnym postępowaniu administracyjnym z zastosowaniem
przepisu prawnego, o którym mowa w ust. 1, uznaje się za nieważne w trybie i na zasadach
określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w części dotyczącej stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych oraz związanych
z tym roszczeń odszkodowawczych; w wypadkach gdy wynika to z przepisów prawa i okoliczności
sprawy - organ stwierdzający nieważność decyzji może równocześnie wydać decyzję rozstrzygającą
co do istoty sprawy.
4.
Prawomocne orzeczenia i rozstrzygnięcia wydane w postępowaniach innych niż wymienione
w ust. 1-3, z zastosowaniem przepisu, o którym mowa w ust. 1, podlegają, na wniosek
strony, uchyleniu przez organ, który takie orzeczenie lub rozstrzygnięcie wydał, jeżeli
od uprawomocnienia się orzeczenia lub rozstrzygnięcia upłynęło nie więcej niż trzy
lata.
Art. 32.
Trybunał Konstytucyjny wydaje zbiór swoich orzeczeń.
Art. 33.
1.
Prezes Trybunału Konstytucyjnego zwołuje przynajmniej raz w roku zgromadzenie ogólne
sędziów Trybunału, na którym omawia się działalność Trybunału oraz problemy wynikające
z jego orzecznictwa.
2.
Prezes Trybunału Konstytucyjnego zaprasza do udziału w zgromadzeniu ogólnym przewodniczących
zainteresowanych komisji sejmowych, komisji senackich, prezesa Najwyższej Izby Kontroli,
ministra sprawiedliwości, pierwszego prezesa Sądu Najwyższego, prezesa Naczelnego
Sądu Administracyjnego i Prokuratora Generalnego.
3.
Prezes Trybunału może zwrócić się do Prezydenta, Marszałka Sejmu, Marszałka Senatu
i prezesa Rady Ministrów o wzięcie udziału w zgromadzeniu ogólnym bądź delegowanie
swojego przedstawiciela.
Art. 34.1 orzeczenie
Trybunał Konstytucyjny przedkłada Sejmowi i Senatowi informacje o istotnych problemach
wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału.
Art. 35.
1.
Szczegółowy tryb postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, w drodze uchwały, ustala
Sejm; uchwała w tej sprawie podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej
Polskiej.
2.
Regulamin czynności Trybunału Konstytucyjnego oraz organizację wewnętrzną Biura uchwala
Trybunał Konstytucyjny.
Art. 36.
1.
Do pierwszego składu Trybunału Konstytucyjnego Sejm wybiera połowę tego składu na
okres czterech lat, połowę zaś na okres ośmiu lat.
2.
Wyboru pierwszego składu Trybunału Sejm dokonuje nie później niż przed dniem 1 grudnia
1985 r.; kadencja członków tego składu biegnie od dnia 1 grudnia 1985 r.
Art. 37.
1.
Przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, stosuje się do aktów ustawodawczych i innych
aktów normatywnych ogłoszonych, zatwierdzonych bądź ustanowionych po dniu jej wejścia
w życie.
2.
W stosunku do aktów wymienionych w art. 1, wydanych przed dniem wejścia w życie niniejszej
ustawy, może być wszczęte postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym, jeżeli zostały
ogłoszone, a gdy chodzi o dekrety - zatwierdzone, bądź uzyskały moc obowiązującą -
po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ; do aktów tych art. 4 ust. 1 stosuje się odpowiednio.
3.
Termin określony w art. 24 biegnie w stosunku do aktów, o których mowa w ust. 2, od
dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.