Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnejz dnia 27 lipca 1990 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 24 października 1986 r. o zakładowych
funduszach socjalnym i mieszkaniowym w jednostkach gospodarki uspołecznionej
Spis treści
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 1990 r. o zmianie ustawy o zakładowych funduszach socjalnym
i mieszkaniowym w jednostkach gospodarki uspołecznionej ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 24 października 1986 r. o zakładowych funduszach socjalnym i mieszkaniowym
w jednostkach gospodarki uspołecznionej , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 30 maja 1989 r. o zmianie upoważnień do wydawania aktów wykonawczych ,
2)
ustawą z dnia 7 czerwca 1990 r. o zmianie ustawy o zakładowych funduszach socjalnym
i mieszkaniowym w jednostkach gospodarki uspołecznionej oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania niniejszego jednolitego
tekstu i z zastosowaniem ciągłej numeracji rozdziałów, artykułów, ustępów i punktów.
2.
Jednolity tekst nie obejmuje następujących przepisów:
1)
art. 15-19 ustawy z dnia 24 października 1986 r. o zakładowych funduszach socjalnym
i mieszkaniowym w jednostkach gospodarki uspołecznionej w brzmieniu:
„
Art. 15.
1.
W ustawie z dnia 26 lutego 1982 r. o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 7 w ust. 1 wyrazy „fundusze zakładowe określone w art. 17 ust. 1” zastępuje
się wyrazami „zakładowe fundusze socjalny i mieszkaniowy, których zasady tworzenia
i podziału określa odrębna ustawa”,
2)
tytuł rozdziału 5 otrzymuje brzmienie:
„
Finansowanie obiektów i urządzeń zakładowych
”
,
3)
art. 17 i 18 skreśla się,
4)
w art. 21 w ust. 2 wyrazy „środki trwałe służące zakładowej działalności socjalnej
oraz” skreśla się,
5)
art. 26 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 26.
Źródła finansowania zakładowych inwestycji socjalnych i mieszkaniowych określają odrębne
przepisy.
”
;
6)
w art. 27 skreśla się ust. 3,
7)
w art. 39 w ust. 2 w pkt 2 wyrazy „w art. 17 i 18 ust. 1 i 2” zastępuje się wyrazami
„w odrębnej ustawie”;
8)
art. 47 skreśla się.
2.
W ustawie z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze w art. 79 w § 2 wyrazy „środki trwałe służące zakładowej działalności socjalnej oraz”
skreśla się.
3.
W ustawie z dnia 26 lutego 1982 r. o statucie Narodowego Banku Polskiego w art. 44 ust. 6 otrzymuje brzmienie:
„
6.
Zasady wykorzystywania funduszów wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 2 ustala Prezes NBP,
a funduszu wymienionego w ust. 1 pkt 3 - Prezes NBP w porozumieniu z radami pracowniczymi,
zasady zaś wykorzystywania funduszów wymienionych w ust. 1 pkt 4-6 regulują odrębne
przepisy.
”
4.
W ustawie z dnia 26 lutego 1982 r. o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 30 w ust. 2 dodaje się pkt 3 w brzmieniu:
„
3)
kwota przekazana na zakładowy fundusz socjalny, przekraczająca 120% kwoty odpisu podstawowego,
z wyłączeniem środków przekazanych na rachunek amortyzacji środków trwałych służących
zakładowej działalności socjalnej,
”
2)
w art. 32 w pkt 1 w lit. c) dodaje się wyrazy „oraz kwoty przekazanej z funduszu załogi
na zakładowy fundusz socjalny, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt 3, którą do celów
opodatkowania sumuje się z ponadnormatywnymi wypłatami nagród i premii z zysku do
podziału”.
Art. 16.
Odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 11 ust. 1 i 2, dokonuje się w pełnej
wysokości począwszy od 1990 r. W latach 1987-1989 odpisy amortyzacyjne koryguje się
wskaźnikiem, który w 1987 r. wynosi 0,4, a w każdym następnym roku ulega zwiększeniu
o 0,2.
Art. 17.
Zakłady pracy, które w 1986 r. zgodnie z dotychczas obowiązującymi przepisami dokonały
odpisów podstawowych wyższych w przeliczeniu na jednego zatrudnionego od wysokości
odpisów ustalonych w art. 4 ust. 2 i art. 7 ust. 2, dokonują odpisów w takiej samej
wysokości do czasu ich zrównania z wysokością określoną w tym przepisie.
Art. 18.
Traci moc ustawa z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu
nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego .
Art. 19.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1987 r.
”
;
2)
art. 81 ustawy z dnia 30 maja 1989 r. o zmianie upoważnień do wydawania aktów wykonawczych w brzmieniu:
„
Art. 81.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 1989 r.
”
;
3)
art. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 1990 r. o zmianie ustawy o zakładowych funduszach socjalnym
i mieszkaniowym w jednostkach gospodarki uspołecznionej w brzmieniu:
„
Art. 3.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1990 r.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 24 października 1986 r. o zakładowych funduszach socjalnym i mieszkaniowym w jednostkach gospodarki uspołecznionej
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Ustawa określa zasady tworzenia i podziału zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego
w zakładach pracy będących jednostkami gospodarki uspołecznionej.
2.
Przepisów ustawy, w części dotyczącej zasad tworzenia zakładowych funduszów socjalnego
i mieszkaniowego, nie stosuje się do zakładów pracy objętych ustawą z dnia 4 maja 1982 r. o szkolnictwie wyższym oraz do nauczycieli i innych pracowników wymienionych w art. 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela , a także w zakresie zasad tworzenia zakładowego funduszu socjalnego do spółdzielni
pracy tworzących fundusz socjalno-bytowy w myśl art. 275 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze .
Art. 2.
Zakładami pracy w rozumieniu ustawy są w szczególności przedsiębiorstwa państwowe,
urzędy i inne państwowe jednostki organizacyjne, spółdzielnie i ich związki, organizacje
społeczne oraz spółki i przedsiębiorstwa z udziałem kapitału państwowego tworzone
na podstawie Kodeksu handlowego.
Art. 3.
1.
Środki zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego służą finansowaniu działalności
socjalnej i mieszkaniowej prowadzonej przez zakłady pracy na rzecz pracowników i ich
rodzin oraz byłych pracowników - emerytów i rencistów i ich rodzin.
2.
Ze świadczeń i usług finansowanych z zakładowego funduszu socjalnego oraz ze świadczeń
finansowanych z zakładowego funduszu mieszkaniowego mogą korzystać:
1)
pracownicy zatrudnieni w pełnym i niepełnym wymiarze czasu pracy,
2)
pracownicy młodociani, z którymi zakład pracy zawarł umowę o pracę w celu przygotowania
zawodowego,
3)
pracownicy sezonowi zatrudnieni w zakładach pracy o kampanijnym charakterze produkcji
lub usług,
4)
osoby zatrudnione w systemie agencyjno-prowizyjnym na podstawie umowy agencyjnej,
5)
osoby, z którymi zakład pracy zawarł umowę o wykonywanie pracy nakładczej,
6)
emeryci i renciści - byli pracownicy zakładu, w tym także ze zlikwidowanych zakładów,
którzy zostali objęci opieką przez zakład pracy,
7)
członkowie rodzin pracowników zmarłych w czasie zatrudnienia, a także członkowie rodziny
po zmarłym byłym pracowniku - emerycie lub renciście,
8)
osoby uprawnione do tych usług i świadczeń na podstawie odrębnych przepisów.
3.
Ze świadczeń i usług finansowanych z zakładowego funduszu socjalnego mogą także korzystać
członkowie rodzin osób wymienionych w ust. 2 pkt 1-6 i 8.
4.
Szczegółowe zasady gospodarowania środkami zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego,
w tym przyznawania świadczeń, określają zakładowe regulaminy.
5.
Zakładowymi funduszami socjalnym i mieszkaniowym administruje kierownik zakładu pracy.
Rozdział 2
Zakładowy fundusz socjalny
Art. 4.
1.
Zakładowy fundusz socjalny tworzy się z corocznego odpisu podstawowego obciążającego
koszty działalności zakładu pracy.
2.
Wysokość odpisu, o którym mowa w ust. 1, na jednego zatrudnionego wynosi 25% przeciętnego
wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce uspołecznionej w roku poprzednim lub w II
półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowi
kwotę wyższą.
3.
Zakład pracy może samodzielnie uzupełniać zakładowy fundusz socjalny z zysku przedsiębiorstwa
lub funduszu tworzonego z części finansowego wyniku działalności, z którego środki
są przeznaczone na dodatkowe wynagrodzenia lub świadczenia dla pracowników.
4.
Zakład pracy może zwiększyć wysokość odpisu na zakładowy fundusz socjalny, naliczając
corocznie na każdego emeryta i rencistę kwotę nie przekraczającą 25% kwoty odpisu
podstawowego, o którym mowa w ust. 2.
5.
Zakład pracy zatrudniający osoby zaliczone do I lub II grupy inwalidów może zwiększyć
corocznie wysokość odpisu podstawowego na zakładowy fundusz socjalny, o którym mowa
w ust. 2, na każdą zatrudnioną osobę zaliczoną do I lub II grupy inwalidów, nie więcej
jednak niż o 25% odpisu podstawowego.
Art. 5.
Środki zakładowego funduszu socjalnego zwiększa się o:
1)
opłaty osób i jednostek organizacyjnych korzystających z zakładowej działalności socjalnej,
2)
odsetki od środków tego funduszu,
3)
środki przekazywane przez organizacje społeczne,
4)
dobrowolne wpłaty, darowizny oraz zapisy osób fizycznych i prawnych,
5)
nie wykorzystane środki zakładowego funduszu nagród w jednostkach budżetowych,
6)
kwoty w wysokości stanowiącej różnicę między dochodami a kosztami z tytułu sprzedaży
i likwidacji środków trwałych służących zakładowej działalności socjalnej w wypadku
nieposiadania innych urządzeń socjalnych oraz niepodejmowania przez zakład inwestycji,
o których mowa w art. 10 ust. 1,
7)
inne środki określone w odrębnych przepisach.
Art. 6.
1.
Środki zakładowego funduszu socjalnego przeznacza się na finansowanie usług i świadczeń
socjalnych, a zwłaszcza pomocy rzeczowej i finansowej, różnych form wypoczynku, działalności
kulturalno-oświatowej, kultury fizycznej oraz pracowniczych ogrodów działkowych.
2.
Przyznawanie usług i świadczeń oraz wysokość dopłaty z zakładowego funduszu socjalnego
powinny być uzależnione od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej
do tych usług i świadczeń.
3.
Wysokość dopłaty do wypoczynku zagranicznego nie może przekraczać wysokości dopłaty
do wypoczynku krajowego.
4.
Środki zakładowego funduszu socjalnego można przenosić na zakładowy fundusz mieszkaniowy.
Rozdział 3
Zakładowy fundusz mieszkaniowy
Art. 7.
1.
Zakładowy fundusz mieszkaniowy tworzy się z corocznego odpisu podstawowego obciążającego
koszty działalności zakładu pracy.
2.
Wysokość odpisu, o którym mowa w ust. 1, na jednego zatrudnionego wynosi 12,5% przeciętnego
wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce uspołecznionej w roku poprzednim lub w II
półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowi
kwotę wyższą.
3.
Zakład pracy może samodzielnie uzupełniać zakładowy fundusz mieszkaniowy z zysku przedsiębiorstwa
lub funduszu tworzonego z części finansowego wyniku działalności, z którego środki
są przeznaczone na dodatkowe wynagrodzenia lub świadczenia dla pracowników.
4.
Środki zakładowego funduszu mieszkaniowego zwiększa się o:
1)
kwoty w wysokości stanowiącej różnicę między dochodami a kosztami z tytułu sprzedaży
i likwidacji zakładowych domów i lokali mieszkalnych,
2)
kaucje oraz inne wpłaty dokonywane przez pracowników otrzymujących lub zwalniających
lokale w zakładowych domach mieszkalnych,
3)
odsetki od środków tego funduszu oraz wpływy z oprocentowania udzielonych pożyczek,
4)
dobrowolne wpłaty, darowizny oraz zapisy osób fizycznych i prawnych,
5)
inne środki określone w odrębnych przepisach.
5.
Środki zakładowego funduszu mieszkaniowego można przenosić na zakładowy fundusz socjalny.
Art. 8.1 orzeczenie
1.
Środki zakładowego funduszu mieszkaniowego przeznacza się na finansowanie budownictwa
mieszkaniowego dla pracowników, na pomoc finansową w uzyskiwaniu i użytkowaniu mieszkań
oraz na inne cele z zakresu potrzeb mieszkaniowych pracowników oraz emerytów i rencistów
- byłych pracowników danego zakładu pracy.
2.
Przy przyznawaniu świadczeń powinny być uwzględnione warunki materialne i sytuacja
mieszkaniowa pracownika i jego rodziny.
3.
Pomocy finansowej, o której mowa w ust. 2, można udzielać w formie oprocentowanych
pożyczek oraz w formie pomocy częściowo lub całkowicie bezzwrotnej. Wysokość pomocy
finansowej, wysokość oprocentowania pożyczek, warunki umorzenia pożyczki oraz jej
spłaty ustala zakład pracy w umowie zawieranej ze świadczeniobiorcą.
4.
Okres spłaty pożyczek, udzielanych z zakładowego funduszu mieszkaniowego, ustala zakład
pracy na okres nie dłuższy niż 10 lat. Zakład pracy może, w uzasadnionych wypadkach,
zawiesić w tym okresie spłatę pożyczki.
5.
W szczególnie uzasadnionych wypadkach zakład pracy może umarzać w całości lub w części
nie spłaconą pożyczkę, udzieloną ze środków zakładowego funduszu mieszkaniowego.
6.
Nie spłacona pożyczka, udzielona ze środków zakładowego funduszu mieszkaniowego, staje
się natychmiast wymagalna w razie wygaśnięcia stosunku pracy w następstwie porzucenia
pracy przez pracownika oraz w razie rozwiązania stosunku pracy w trybie art. 52 Kodeksu pracy lub za wypowiedzeniem z powodu nienależytego wywiązywania się pracownika z jego obowiązków
albo w wypadku rozwiązania stosunku pracy przez pracownika za wypowiedzeniem. Warunki
i zasady spłaty pożyczki ustala zakład pracy, który pożyczki udzielił.
Rozdział 4
Przepisy wspólne
Art. 9.
1.
Zakład pracy gromadzi środki zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego na
odrębnych rachunkach bankowych, na zasadach określonych w innych przepisach.
2.
Środki funduszów, o których mowa w ust. 1, można przeznaczać na finansowanie realizowanych
wspólnie z innymi zakładami przedsięwzięć w zakresie działalności socjalnej lub mieszkaniowej.
Środki te powinny być przekazywane na rachunek zakładu realizującego wspólne przedsięwzięcia.
3.
Środki funduszów, o których mowa w ust. 1, mogą być w całości lub w części przekazane
innym jednostkom z przeznaczeniem na finansowanie wspólnej działalności socjalnej
i pomoc na cele mieszkaniowe dla pracowników jednostek, z których środki te pochodzą.
4.
Zasady wspólnej działalności socjalnej oraz pomocy na cele mieszkaniowe, o której
mowa w ust. 3, określa umowa zawarta pomiędzy współpracującymi jednostkami.
5.
Zakład pracy może udzielać pożyczek innym jednostkom gospodarki uspołecznionej, ze
środków zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego, na warunkach określonych
w umowie między zainteresowanymi zakładami. Pożyczki spłaca się ze środków zakładowych
funduszów socjalnego lub mieszkaniowego. Naliczane od tych pożyczek odsetki płaci
pożyczkobiorca odpowiednio ze środków zakładowych funduszów socjalnego lub mieszkaniowego.
Otrzymane przez pożyczkodawcę odsetki zalicza się na fundusz, z którego udzielono
pożyczki.
6.
Środki zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego można przekazywać na fundusze
celowe tworzone na podstawie odrębnych przepisów w trybie określonym w tych przepisach.
7.
Nie wykorzystane w danym roku środki zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego
przechodzą na rok następny.
Art. 10.
1.
Inwestycje, w których wyniku mają powstać obiekty służące zakładowej działalności
socjalnej, finansuje się ze środków zakładowego funduszu socjalnego, z kwot w wysokości
stanowiącej różnicę między dochodami a kosztami z tytułu sprzedaży i likwidacji środków
trwałych służących zakładowej działalności socjalnej, z amortyzacji zakładowych obiektów
socjalnych, ze środków przekazywanych przez związki zawodowe i inne organizacje społeczne,
a także ze środków określonych w odrębnych przepisach.
2.
Zakładowe inwestycje mieszkaniowe finansuje się ze środków zakładowego funduszu mieszkaniowego
oraz środków określonych w odrębnych przepisach.
3.
Środki na finansowanie inwestycji, o których mowa w ust. 1 i 2, można zasilać kredytem
bankowym. Kredyt ten podlega spłacie odpowiednio ze środków zakładowego funduszu socjalnego
i ze środków gromadzonych na rachunku, o którym mowa w art. 11 ust. 3, lub zakładowego
funduszu mieszkaniowego, w okresie ustalonym w umowie kredytowej.
4.
Odsetki od kredytu, o którym mowa w ust. 3, płaci się odpowiednio ze środków zakładowych
funduszów socjalnego lub mieszkaniowego.
5.
Remonty bieżące i kapitalne zakładowych obiektów socjalnych finansuje się ze środków
zakładowego funduszu socjalnego i ze środków pochodzących z amortyzacji zakładowych
obiektów socjalnych.
Art. 11.
1.
Od środków trwałych służących zakładowej działalności socjalnej oraz związanych z
nimi wartości niematerialnych i prawnych ustala się, z zastrzeżeniem ust. 5, odpisy
amortyzacyjne obciążające bezpośrednio koszty działalności podstawowej.
2.
Odpisy amortyzacyjne ustala się według stawek i zasad określonych w odrębnych przepisach.
3.
Zakład pracy gromadzi środki pochodzące z odpisów amortyzacyjnych na odrębnym rachunku
bankowym. Na rachunek ten mogą wpływać również kwoty w wysokości stanowiącej różnicę
między dochodami a kosztami z tytułu sprzedaży i likwidacji środków trwałych służących
zakładowej działalności socjalnej oraz środki przekazane z zysku przedsiębiorstwa
lub funduszu tworzonego z części finansowego wyniku działalności, z którego środki
przeznacza się na dodatkowe wynagrodzenia lub świadczenia dla pracowników.
4.
Środkami, o których mowa w ust. 3, dysponuje w całości zakład pracy, przeznaczając
je na finansowanie zakładowych inwestycji socjalnych i remontów obiektów zakładowej
działalności socjalnej oraz na spłatę kredytów bankowych wykorzystanych na finansowanie
zakładowych inwestycji socjalnych i na udzielanie pożyczek innym zakładom. Do pożyczek
tych stosuje się odpowiednio przepis art. 9 ust. 5.
5.
Odpisów amortyzacyjnych nie ustala się od zakładowych domów mieszkalnych oraz związanych
z nimi wartości niematerialnych i prawnych.
Art. 12.
1.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej, w drodze rozporządzenia, może określać banki
oraz zakłady pracy prowadzące statutowo bezwynikową gospodarkę finansową, uprawnione
do naliczania dodatkowych odpisów na zakładowe fundusze socjalny i mieszkaniowy w
przeliczeniu na jednego zatrudnionego odpowiednio do wzrostu odpisów dodatkowych dokonywanych
z zysku przedsiębiorstwa przez przedsiębiorstwa państwowe w roku poprzednim.
2.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej, w drodze rozporządzenia, może ustalać odpisy
podstawowe wyższe niż określone w art. 4 ust. 2 i art. 7 ust. 2 dla grup pracowników
zatrudnionych w szczególnie uciążliwych warunkach pracy w niektórych branżach gospodarki
narodowej.
3.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Ministrem Finansów, w drodze
rozporządzenia, może ustalać odpisy dodatkowe na zakładowy fundusz socjalny na uczestników
kolonii i obozów, w szczególności ze względu na wzrost kosztów i cen usług wypoczynkowych.
Art. 13.
1.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej, w drodze rozporządzenia, w porozumieniu z ogólnokrajowymi
związkami zawodowymi reprezentatywnymi dla pracowników większości zakładów pracy i
ogólnokrajowymi organizacjami międzyzwiązkowymi, określa zasady ustalania liczby zatrudnionych,
o których mowa w art. 4 ust. 2 i w art. 7 ust. 2, stanowiącej podstawę obliczania
odpisów na zakładowe fundusze socjalny i mieszkaniowy.
2.
Podstawę obliczania odpisów na zakładowe fundusze socjalny i mieszkaniowy stanowi
wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w art. 4 ust. 2 i
art. 7 ust. 2, ogłoszona przez Główny Urząd Statystyczny w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej „Monitor Polski” nie później niż do dnia 20 lutego każdego roku.
Art. 14.
1.
Ministrowie Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrami Pracy
i Polityki Socjalnej oraz Finansów w stosunku do pracowników zatrudnionych w podległych
im jednostkach budżetowych, a Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrami
Pracy i Polityki Socjalnej oraz Finansów w stosunku do pracowników zatrudnionych w
jednostkach budżetowych więziennictwa, określą:
1)
sposób tworzenia i gromadzenia środków zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego,
2)
zasady podziału oraz gospodarowania tymi funduszami.
2.
Wysokość odpisów na fundusze, o których mowa w ust. 1, nie może być wyższa od określonych
w ustawie.