Obwieszczenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwaz dnia 1 marca 1989 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce
gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu
nieruchomości
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Zasoby gruntów
- Rozdział 3 - Oddawanie w użytkowanie wieczyste i sprzedaż nieruchomości państwowych
- Rozdział 4 - Zarząd oraz użytkowanie nieruchomości państwowych
- Rozdział 5 - Ustalanie cen nieruchomości państwowych, opłat z tytułu użytkowania wieczystego, zarządu i użytkowania oraz innych opłat
- Rozdział 6 - Wywłaszczanie nieruchomości
- Rozdział 7 - Prawo pierwokupu
- Rozdział 8 - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 13 lipca 1988 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu
nieruchomości ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 16 lipca 1987 r. o zmianie ustawy - Prawo lokalowe ,
2)
ustawą z dnia 13 lipca 1988 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu
nieruchomości ,
3)
ustawą z dnia 24 lutego 1989 r. o niektórych warunkach konsolidacji gospodarki narodowej
oraz o zmianie niektórych ustaw
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania jednolitego tekstu
i z zastosowaniem ciągłej numeracji rozdziałów, artykułów, ustępów i punktów.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy nie obejmuje:
1)
art. 98, 99 i 101 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu
nieruchomości w brzmieniu:
„
Art. 98.
W ustawie z dnia 4 lipca 1947 r. w sprawie zmiany dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej
z dnia 25 listopada 1936 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego
w Rzeczypospolitej Polskiej w art. 2 w ust. 1 skreśla się zdanie trzecie i czwarte.
Art. 99.
W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 231 w § 3 po wyrazach „w użytkowanie wieczyste” dodaje się wyrazy „lub przenieść
własność nieruchomości za wynagrodzeniem”,
2)
w art. 232 w § 1 skreśla się zamieszczone w nawiasach wyrazy „tereny państwowe”,
3)
w tytule II księgi drugiej wyraz „teren” użyty w odpowiedniej liczbie i przypadku
zastępuje się wyrazem „grunt” użytym w odpowiedniej liczbie i przypadku,
4)
dotychczasową treść art. 283 oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 w brzmieniu:
„
§ 2.
Rozporządzenie Rady Ministrów określi zasady i tryb przekazywania między jednostkami
gospodarki uspołecznionej państwowych nieruchomości rolnych i leśnych oraz niektórych
innych nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania
przestrzennego na cele gospodarki rolniczej i leśnej, a także właściwość organów w
tych sprawach”.
”
”
„
Art. 101.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 sierpnia 1985 r., z tym że przepisy dotyczące opłat
za istniejące w dniu wejścia w życie ustawy użytkowanie i użytkowanie wieczyste -
z dniem 1 stycznia 1986 r.
”
,
2)
art. 11 ustawy z dnia 16 lipca 1987 r. o zmianie ustawy - Prawo lokalowe w brzmieniu:
„
Art. 11.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1988 r.
”
,
3)
art. 2, 3 i 5 ustawy z dnia 13 lipca 1988 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami
i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu:
„
Art. 2.
Sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie
niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.
Art. 3.
W dekrecie z dnia 13 czerwca 1956 r. o państwowej służbie geodezyjnej i kartograficznej art. 18 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 18.
1.
Sprawy rozgraniczenia nieruchomości oraz ewidencji gruntów i budynków - bez względu
na ich przeznaczenie - należą do właściwości:
1)
Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w odniesieniu do obszarów miast,
2)
Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej w odniesieniu do obszarów
gmin.
2.
Sprawy podziału nieruchomości należą do właściwości:
1)
Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w odniesieniu do gruntów zabudowanych
i gruntów przeznaczonych na cele zabudowy,
2)
Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej w odniesieniu do pozostałych
gruntów”.
”
”
„
Art. 5.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
”
,
4)
art. 17 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o niektórych warunkach konsolidacji gospodarki
narodowej oraz o zmianie niektórych ustaw w brzmieniu:
„
Art. 17.2 orzeczenia
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z tym że art. 1 i 2 oraz art. 4-7 obowiązują
do dnia 31 grudnia 1990 r.
”
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.1 orzeczenie
1.
Ustawa określa zasady:
1)
gospodarowania gruntami zabudowanymi i gruntami przeznaczonymi w planach zagospodarowania
przestrzennego na cele zabudowy, zwanymi dalej „gruntami”; zabudowę w rozumieniu ustawy
stanowią budowle i urządzenia służące do funkcjonowania miast i wsi oraz inne budowle
i urządzenia o znaczeniu krajowym lub regionalnym,
2)
wywłaszczania nieruchomości.
2.
Zasady gospodarowania gruntami określone w ustawie nie obejmują gruntów zabudowanych,
wchodzących w skład gospodarstw rolnych oraz związanych z państwowym gospodarstwem
leśnym i położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego
wyłącznie na cele gospodarki rolnej i leśnej.
Art. 2.
1.
Gospodarka gruntami polega na działaniu mającym na celu zgodne z planem zagospodarowania
przestrzennego racjonalne wykorzystanie gruntów z zachowaniem przepisów o ochronie
i kształtowaniu środowiska oraz o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W szczególności
gospodarka gruntami polega na:
1)
tworzeniu zasobów gruntów państwowych na cele zabudowy miast i wsi, zwanych dalej
„zasobami gruntów”,
2)
udostępnianiu gruntów państwowych państwowym jednostkom organizacyjnym, jednostkom
gospodarki uspołecznionej, organizacjom społecznym i innym osobom prawnym lub osobom
fizycznym na warunkach przewidzianych w ustawie,
3)
gospodarowaniu środkami przeznaczonymi na nabywanie i wyposażanie gruntów w urządzenia
niezbędne do wykorzystania tych gruntów zgodnie z przeznaczeniem.
2.
Wywłaszczanie nieruchomości polega na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa
własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.
Art. 3.
1.
Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości należą do właściwości rad narodowych
i terenowych organów administracji państwowej.
2.
Ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji
państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego
lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej
do spraw geodezji i gospodarki gruntami.
Art. 4.2 orzeczenia
1.
Grunty państwowe niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej lub wykonywania
innych zadań ustawowych albo statutowych są oddawane odpłatnie:
1)
państwowym jednostkom organizacyjnym w zarząd,
2)
organizacjom społecznym w użytkowanie.
2.
Grunty państwowe niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa są oddawane
w zarząd nieodpłatnie, chyba że nabycie gruntu następuje w drodze wywłaszczenia.
3.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi rodzaje gruntów, które uważa się
za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa.
4.
Grunty państwowe zabudowane i nie zabudowane, przeznaczone na cele kultury i sztuki
oraz kultury fizycznej, są oddawane w niezbędnym zakresie w zarząd lub użytkowanie
nieodpłatnie, jeżeli jednostki organizacyjne otrzymujące te grunty są finansowane
z Funduszu Rozwoju Kultury lub Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej.
5.
Grunty państwowe są oddawane w użytkowanie wieczyste:
1)
spółdzielniom mieszkaniowym,
2)
osobom fizycznym oraz osobom prawnym nie wymienionym w ust. 1,
3)
obcym przedstawicielstwom dyplomatycznym lub urzędom konsularnym oraz innym przedstawicielstwom
zagranicznym uprawnionym do działania w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, jeżeli
uprawnienia do nabycia gruntów państwowych przysługują polskim przedstawicielstwom
dyplomatycznym lub urzędom konsularnym oraz innym przedstawicielstwom w danym kraju,
4)
organizacjom międzynarodowym.
6.
Rada narodowa może uchwalić, że na terenach wiejskich grunty państwowe zabudowane
lub przeznaczone na cele zabudowy określonej w art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. a), b), c)
mogą być sprzedawane spółdzielniom mieszkaniowym dla realizacji ich zadań statutowych
oraz osobom fizycznym. Osobom fizycznym mogą być ponadto sprzedawane grunty państwowe
położone na terenach wiejskich, zabudowane obiektami zabytkowymi, o ile obiekty te
wymagają odbudowy lub remontu. Sprzedaż, o której mowa, może być dokonywana również
w drodze przetargu na zasadach ustalonych przez Ministra Gospodarki Przestrzennej
i Budownictwa.
Art. 5.
1.
W sprawach nie uregulowanych w ustawie do zarządu gruntów przez państwowe jednostki
organizacyjne stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące własności nieruchomości państwowych (art. 34 i 128), a do użytkowania gruntów
przez organizacje społeczne - przepisy tego Kodeksu o użytkowaniu, z tym że do użytkowania
gruntów państwowych przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne mają zastosowanie przepisy
rozdziału III działu II tytułu III księgi drugiej Kodeksu cywilnego.
2.
Organizacjami społecznymi w rozumieniu ustawy są organizacje polityczne, związki zawodowe
i organizacje spółdzielcze, z wyjątkiem spółdzielni mieszkaniowych.
Art. 6.
1.
Grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste,
są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej; organ ten może powierzyć
sprawowanie zarządu nieodpłatnie utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej
państwowej jednostce organizacyjnej, z wyłączeniem czynności wymagających decyzji
administracyjnych.
2.
Zarząd gruntami państwowymi, o których mowa w ust. 1, zabudowanymi budynkami mieszkalnymi
oraz innymi budynkami związanymi z wykonywaniem zarządu i eksploatacją budynków mieszkalnych,
stanowiących w całości lub części własność Państwa, należy do organów określonych
w przepisach Prawa lokalowego.
3.
Jeżeli grunty, o których mowa w ust. 1 i 2, nie mogą być oddane w zarząd, użytkowanie,
użytkowanie wieczyste albo sprzedane lub jeżeli nie są racjonalnie wykorzystywane,
powinny być oddane w dzierżawę na zasadach ogólnych.
Art. 7.
Oddanie w zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste, sprzedaż i dzierżawa gruntu
państwowego położonego na obszarach:
1)
portów morskich i morskich pasów nadbrzeżnych - wymaga porozumienia z właściwym terenowym
organem administracji morskiej,
2)
górniczych - wymaga porozumienia z właściwym okręgowym urzędem górniczym,
3)
złóż kopalin podlegających prawu górniczemu, dla których nie utworzono obszaru górniczego,
oraz złóż kopalin surowców nie podlegających prawu górniczemu - wymaga porozumienia
z terenowym organem administracji geologicznej.
Art. 8.
1.
Nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej
i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej
nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych.
2.
Nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają
w ich zarządzie.
Art. 9.
Nieruchomość, do czasu zagospodarowania na cele, w jakich została nabyta, powinna
być, na wniosek byłego właściciela, pozostawiona w jego posiadaniu, na warunkach określonych
w umowie dzierżawy.
Art. 10.
1.
Własność działki przeznaczonej pod zabudowę albo zabudowanej domem jednorodzinnym,
domem mieszkalno-pensjonatowym lub domem letniskowym stanowi przedmiot własności osobistej.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się do udziału we współwłasności gruntu zabudowanego małym
domem mieszkalnym lub domem wielomieszkaniowym, w którym wyodrębniono własność poszczególnych
lokali.
Art. 11.
1.
Tworzy się Fundusz Gospodarki Gruntami i Fundusz Gospodarki Mieszkaniowej, zwane dalej
„Funduszami”.
2.
Dochodami Funduszy są wpływy z tytułu zarządu, użytkowania, użytkowania wieczystego,
sprzedaży i dzierżawy nieruchomości państwowych, udziału w kosztach wyposażenia gruntów,
w szczególności w urządzenia komunalne, a także inne wpływy z tytułu gospodarki gruntami
oraz dotacje.
3.
Środki Funduszy przeznacza się na nabywanie nieruchomości w celu tworzenia zasobów
gruntów, wyposażenia gruntów w urządzenia wymienione w ust. 2 oraz na pokrycie kosztów
opracowań geodezyjnych i studialno-projektowych oraz innych wydatków związanych z
budownictwem mieszkaniowym i gospodarką mieszkaniową.
4.
Środkami Funduszy dysponują:
1)
właściwe rady narodowe stopnia podstawowego w wysokości 70%,
2)
właściwe wojewódzkie rady narodowe w wysokości 30%.
5.
Środkami Funduszu Gospodarki Gruntami administrują na podstawie planu uchwalonego
przez rady narodowe, o których mowa w ust. 4:
1)
terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw geodezji
i gospodarki gruntami stopnia podstawowego w wysokości 70%,
2)
terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw geodezji
i gospodarki gruntami stopnia wojewódzkiego w wysokości 30%.
6.
Środkami Funduszu Gospodarki Mieszkaniowej administrują na podstawie planu uchwalonego
przez rady narodowe, o których mowa w ust. 4:
1)
terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw gospodarki
mieszkaniowej stopnia podstawowego w wysokości 70%,
2)
terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw gospodarki
mieszkaniowej stopnia wojewódzkiego w wysokości 30%.
7.
Terenowe organy administracji państwowej, o których mowa w ust. 5 i 6, przedstawiają
właściwym radom narodowym, o których mowa w ust. 4, projekty planu oraz coroczne sprawozdania
z wykonania zadań i gospodarowania środkami Funduszy.
8.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady i tryb gromadzenia
oraz wykorzystywania środków Funduszy.
Art. 12.3 orzeczenia
1.
Podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania
przestrzennego.
2.
Niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podział nieruchomości
może nastąpić w celu:
1)
zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej dwoma lub więcej domami jednorodzinnymi
bądź małymi domami mieszkalnymi albo domami mieszkalnymi wraz z budynkami gospodarczymi
związanymi z indywidualnym gospodarstwem rolnym, jeżeli podział ten ma polegać na
wydzieleniu poszczególnym współwłaścicielom domów wraz z gruntem niezbędnym do prawidłowego
korzystania z tych domów,
2)
wydzielenia gruntu niezbędnego do prawidłowego korzystania z domu lub budynku wzniesionego
przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze,
3)
wydzielenia gruntu nabytego w drodze zasiedzenia.
3.
Podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji
państwowej, zatwierdzającej projekt podziału.
4.
Przepis ust. 3 nie dotyczy podziału, o którym orzeka sąd. Jeżeli dopuszczalność podziału
jest uzależniona od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (ust.
1), sąd zasięga w tej sprawie opinii terenowego organu administracji państwowej.
5.
Grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem
przechodzą na własność Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale
stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących
przy wywłaszczaniu nieruchomości, pomniejszonym o należność z tytułu wyłączenia gruntów
z produkcji rolnej i leśnej. Pomniejszenie należności nie może być większe niż wysokość
odszkodowania.
Rozdział 2
Zasoby gruntów
Art. 13.
1.
Zasoby gruntów na cele zabudowy miast i wsi, w szczególności przeznaczone na realizację
budownictwa mieszkaniowego oraz związanych z tym budownictwem budowli i urządzeń (obszary
urbanizowane), tworzone są na terenach przeznaczonych na te cele w miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego.
2.
Terenowe organy administracji państwowej tworzą zasoby, o których mowa w ust. 1, z
gruntów stanowiących własność Państwa i z gruntów nabywanych w drodze umowy lub wywłaszczenia
na własność Państwa.
Art. 14.
1.
Terenowe organy administracji państwowej przygotowują dla utworzonych zasobów gruntów,
przed przystąpieniem do ich zabudowy, opracowania geodezyjne i projektowe oraz projekty
podziałów nieruchomości.
2.
Terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw gospodarki
komunalnej i mieszkaniowej stopnia podstawowego wyposażają grunty wchodzące do zasobów
w urządzenia komunalne oraz niezbędne sieci uzbrojenia terenu.
Art. 15.
1.
Granice nieruchomości nabywanych na własność Państwa przyjmuje się według istniejącego
stanu prawnego lub, jeżeli stanu takiego nie można stwierdzić, według stanu w ewidencji
gruntów.
2.
W razie sporu co do przebiegu przyjętych linii granicznych, nie wstrzymuje się czynności
związanych z nabyciem nieruchomości, a osoby zainteresowane mogą dochodzić wyłącznie
odszkodowania pieniężnego w drodze sądowej.
Art. 16.1 orzeczenie
1.
Granice gruntów, na których będzie realizowane skoncentrowane budownictwo jednorodzinne,
ustala miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego.
2.
Przez skoncentrowane budownictwo jednorodzinne rozumie się budowę na gruntach, o których
mowa w ust. 1, w formie zorganizowanej przestrzennie co najmniej 10 domów jednorodzinnych
lub małych domów mieszkalnych albo domów mieszkalnych wraz z budynkami gospodarczymi
związanymi z indywidualnym gospodarstwem rolnym.
3.
Ustalenia planu zagospodarowania, o którym mowa w ust. 1, stanowią podstawę podjęcia
czynności związanych z nabyciem przez Państwo, w drodze umowy bądź wywłaszczenia,
własności oraz użytkowania wieczystego nieruchomości położonych na gruntach przeznaczonych
pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne. Nie podlegają nabyciu bez zgody właścicieli
(użytkowników wieczystych) działki lub ich części, na których znajdują się domy, o
których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. a), b), c), d), e), pkt 2, oraz te, które
mają być w taki sposób zabudowane na podstawie posiadanego pozwolenia na budowę.
Art. 17.2 orzeczenia
1.
Osoba fizyczna, która była właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości
położonej na obszarach, o których mowa w art. 16 ust. 1, ma prawo nabyć na zasadzie
pierwszeństwa na własność lub otrzymać w użytkowanie wieczyste jedną działkę przeznaczoną
pod budowę domów lub budynków, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 1.
2.
Jeżeli nieruchomość, o której mowa w ust. 1, była przedmiotem współwłasności lub współużytkowania
wieczystego w częściach ułamkowych, prawo nabycia od Państwa na własność lub otrzymania
w użytkowanie wieczyste odrębnej działki przysługuje każdemu współuprawnionemu, z
tym że powierzchnia wszystkich nabytych (otrzymanych) od Państwa działek nie może
przekroczyć powierzchni nieruchomości nabytej od nich przez Państwo. Prawo nabycia
(otrzymania) odrębnych działek osobom współuprawnionym nie przysługuje, jeżeli współwłasność
lub współużytkowanie wieczyste powstało po zawiadomieniu dotychczasowego właściciela
lub użytkownika wieczystego o zamiarze nabycia przez Państwo ich nieruchomości, chyba
że współwłasność (współużytkowanie wieczyste) powstała na skutek otwarcia spadku lub
orzeczenia rozwodu współuprawnionych małżonków.
3.
Jeżeli liczba współuprawnionych, o których mowa w ust. 2, jest większa od liczby działek,
które mogą być nabyte od Państwa na własność lub otrzymane w użytkowanie wieczyste,
prawo nabycia (otrzymania) przysługuje współuprawnionym wskazanym przez wszystkich
współwłaścicieli (współużytkowników wieczystych). W razie sporu między nimi, terenowy
organ administracji państwowej określa w drodze decyzji przysługującą liczbę działek,
a o rozdzieleniu tych działek orzeka sąd na zasadach i w trybie zniesienia współwłasności.
4.
Prawo nabycia (otrzymania) działki przysługuje uprawnionym, jeżeli złożą stosowne
wnioski w okresie jednego roku, licząc od dnia nabycia przez Państwo ich nieruchomości.
5.
Cenę działki, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem jej powierzchni, ustala terenowy
organ administracji państwowej, przyjmując cenę 1 m2 gruntów zapłaconą przy nabyciu przez Państwo nieruchomości od osób uprawnionych.
6.
Sprawy, o których mowa w ust. 1-5, są załatwiane z urzędu przez terenowy organ administracji
państwowej. Opłaty związane z nabywaniem działek przez osoby uprawnione ponosi Skarb
Państwa.
Art. 18.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady i tryb ustalania
granic gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne, rozgraniczania
i podziału tych gruntów na działki oraz podziału pozostałych nieruchomości, a także
może określać zasady ustalania wielkości działek.
Rozdział 3
Oddawanie w użytkowanie wieczyste i sprzedaż nieruchomości państwowych
Art. 19.
Do gruntów państwowych oddawanych w użytkowanie wieczyste stosuje się przepisy tytułu II księgi drugiej Kodeksu cywilnego.
Art. 20.
1.
Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga
wpisu do księgi wieczystej.
2.
Postanowienia umowy, określające sposób korzystania z gruntów przez użytkownika wieczystego,
podlegają ujawnieniu w księdze wieczystej.
3.
Zakładanie i prowadzenie ksiąg wieczystych dla nieruchomości oddanych w użytkowanie
wieczyste regulują przepisy o księgach wieczystych i hipotece.
Art. 21.2 orzeczenia
Oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu zabudowanego następuje z równoczesną sprzedażą
położonych na tym gruncie budynków i innych urządzeń.
Art. 22.1 orzeczenie
1.
Spółdzielniom mieszkaniowym oraz innym osobom prawnym nie będącym państwowymi jednostkami
organizacyjnymi i organizacjami społecznymi mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste
grunty państwowe przeznaczone do realizacji ich zadań ustawowych lub statutowych oraz
służące do zaspokojenia ich potrzeb.
2.
W razie ustanowienia użytkowania wieczystego na gruncie zabudowanym, położone na tym
gruncie budynki i inne urządzenia mogą być - w zależności od zadań ustawowych lub
statutowych osób wymienionych w ust. 1 - sprzedane lub oddane w użytkowanie wieczyste.
3.
Terenowy organ administracji państwowej może dokonywać zamiany gruntów państwowych
na grunty stanowiące własność osoby fizycznej lub prawnej. Zamiany tej dokonuje się
w trybie umowy zawartej w formie aktu notarialnego, a rozliczenia wartości gruntów
podlegających zamianie dokonuje się według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu
nieruchomości.
Art. 23.2 orzeczenia
1.
Osobom fizycznym mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste:
1)
działki pod budowę:
a)
domów jednorodzinnych,
b)
domów mieszkalno-pensjonatowych,
c)
domów mieszkalnych wraz z budynkami gospodarczymi związanymi z indywidualnym gospodarstwem
rolnym (budownictwo zagrodowe),
d)
domów letniskowych,
e)
budynków przeznaczonych na pomieszczenia do prowadzenia działalności handlowej, usługowej
i innej działalności z zakresu drobnej wytwórczości,
f)
pracowni do prowadzenia działalności twórczej,
g)
garaży,
2)
działki pod budowę domów wielomieszkaniowych i małych domów mieszkalnych,
3)
działki zabudowane domami i budynkami wymienionymi w pkt 1 i 2,
4)
części przyległego gruntu niezbędne dla poprawy warunków zagospodarowania już posiadanej
działki.
2.
Działka pod budowę małego domu mieszkalnego, domu wielomieszkaniowego lub garaży może
być oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz wszystkich osób, które mają podjąć budowę
domu lub garaży. Wielkość udziału we współużytkowaniu wieczystym określa się w umowie
notarialnej o przekazaniu działki.
3.
W wypadku budowy domu wielomieszkaniowego w celu sprzedaży znajdujących się w nim
lokali, wielkości udziałów właścicieli poszczególnych lokali we współużytkowaniu wieczystym
gruntu określa się w umowach sprzedaży lokali.
4.
Działki, o których mowa w ust. 1, mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste w drodze
przetargu organizowanego na zasadach ustalonych przez Ministra Gospodarki Przestrzennej
i Budownictwa.
5.
Osobom, które wybudowały na podstawie pozwolenia na budowę garaże na gruntach państwowych,
przysługuje pierwszeństwo w nabyciu tych gruntów w użytkowanie wieczyste oraz garaży,
jeśli przeszły na własność Państwa.
Art. 24.2 orzeczenia
1.
Lokale w małych domach mieszkalnych i w domach wielomieszkaniowych są sprzedawane
wraz z udziałem we współużytkowaniu wieczystym gruntu w granicach określonych przez
terenowy organ administracji państwowej i służącego do racjonalnego korzystania z
budynku.
2.
Części domów, o których mowa w ust. 1, oraz inne urządzenia, które nie służą wyłącznie
do użytku właścicieli poszczególnych lokali, stanowią współwłasność właścicieli lokali
w częściach ułamkowych, odpowiadających stosunkowi powierzchni użytkowej lokalu do
powierzchni użytkowej domu; w tym samym stosunku określa się ułamkową część gruntu
oddawanego we współużytkowanie wieczyste.
3.
Do czasu sprzedaży przez Państwo wszystkich lokali mieszczących się w domu wielomieszkaniowym
zarządzanym przez Państwo, o przebudowie, nadbudowie lub rozbudowie domu przez osoby
fizyczne, polegającej na powiększaniu liczby lokali, decyduje terenowy organ administracji
państwowej o właściwości szczególnej do spraw nadzoru budowlanego stopnia podstawowego.
Pozwolenia na budowę udziela się w tym samym postępowaniu administracyjnym, na podstawie
przepisów Prawa budowlanego.
4.
Po dokonaniu przebudowy, nadbudowy lub rozbudowy, o których mowa w ust. 3, terenowy
organ administracji państwowej w drodze decyzji zmienia odpowiednio wielkość udziałów
właścicieli poszczególnych lokali we współwłasności domu oraz we współużytkowaniu
gruntu.
5.
Ostateczna decyzja, o której mowa w ust. 4, stanowi podstawę do dokonania odpowiednich
zmian w księdze wieczystej. W związku ze zmianą wielkości udziałów, właścicielom lokali
nie przysługuje roszczenie z tytułu zmniejszenia wartości przedmiotu ich prawa.
6.
Sprzedaż lokalu zajmowanego przez najemcę w domu wielomieszkaniowym może nastąpić
tylko na rzecz tego najemcy lub wskazanej przez niego osoby bliskiej stale z nim zamieszkującej.
7.
Uprawnienie do wskazania osoby bliskiej nie przysługuje najemcy zajmującemu lokal
na podstawie przepisów o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych.
8.
Rady narodowe mogą określać zasady przeznaczania do sprzedaży lokali w domach wielomieszkaniowych.
9.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa, jakie domy jednorodzinne, lokale
w małych domach mieszkalnych i w domach wielomieszkaniowych mogą być sprzedawane,
pomimo iż ich powierzchnia i ilość izb przekracza normy przewidziane dla tych domów
i lokali w odrębnych przepisach.
Art. 25.
Na rzecz osoby fizycznej może być także oddany w użytkowanie wieczyste grunt zabudowany
budynkiem nie wymienionym w art. 23 ust. 1, jeżeli budynek ten jest obiektem zabytkowym
wymagającym odbudowy lub remontu. Nabywca jest obowiązany do odbudowy lub remontu
obiektu w terminie określonym w umowie i utrzymania go w należytym stanie.
Art. 26.
1.
Osoba fizyczna może nabyć od Państwa w użytkowanie wieczyste na cele mieszkalne tylko
jedną nieruchomość.
2.
Osoba fizyczna niezależnie od nabycia nieruchomości na cele mieszkalne stosownie do
ust. 1 może nabyć od Państwa działkę zabudowaną domami lub budynkami wymienionymi
w art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. d), e), f) albo nabyć jedną działkę pod tego rodzaju zabudowę.
3.
Rozwiązanie umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste stwarza możliwość
nabycia od Państwa innej nieruchomości.
Art. 27.1 orzeczenie
1.
Osobie fizycznej, która przeniosła na Państwo własność nieruchomości albo utraciła
tę własność na skutek wywłaszczenia, przysługuje pierwszeństwo nabycia od Państwa
przeznaczonej do oddania w użytkowanie wieczyste działki pod budowę domów lub budynków
wymienionych w art. 23 ust. 1.
2.
Pierwszeństwo, o którym mowa w ust. 1, dotyczy nabycia tylko jednej działki.
Art. 28.
1.
Nieruchomość nabyta od Państwa przez osobę fizyczną nie może być zbyta przed upływem
5 lat od dnia zawarcia umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Zakaz zbycia
dotyczy także następców prawnych nabywcy i jest liczony od dnia zawarcia umowy z terenowym
organem administracji państwowej.
2.
W wypadkach uzasadnionych szczególną sytuacją użytkownika wieczystego terenowy organ
administracji państwowej może udzielić zezwolenia na zbycie nabytej od Państwa nieruchomości
przed upływem okresu ustalonego w ust. 1. Zezwolenie może być udzielone pod warunkiem
spłacenia całej ceny sprzedaży położonych na gruncie budynków i innych urządzeń bez
uwzględnienia przyznanych ulg. Wniesione na Fundusz opłaty za użytkowanie wieczyste
nie podlegają zwrotowi.
Art. 29.
1.
Osoby fizyczne, które nabyły od Państwa działki pod budowę domów lub budynków wymienionych
w art. 23 ust. 1, powinny je zabudować w terminie 5 lat. Rozpoczęcie budowy, za które
uważa się wykonanie ław fundamentowych, powinno nastąpić w ciągu 2 lat, a jej zakończenie,
za które uważa się zawiadomienie o oddaniu domu lub budynku do użytku - w ciągu następnych
3 lat; terminy te biegną od dnia oddania gruntu w użytkowanie wieczyste.
2.
Terminy wskazane w ust. 1 podlegają na wniosek użytkownika wieczystego przedłużeniu,
jeżeli opóźnienie w rozpoczęciu lub zakończeniu budowy jest następstwem okoliczności
niezależnych od użytkownika wieczystego.
3.
Terminy określone w ustępach poprzedzających wiążą również następców prawnych osoby,
o której mowa w ust. 1.
Art. 30.
1.
Użytkowanie wieczyste wygasa z upływem okresu ustalonego w umowie albo przez rozwiązanie
umowy przed upływem tego okresu.
2.
Terenowy organ administracji państwowej może wydać decyzję o rozwiązaniu umowy i zarządzić
odebranie gruntów stosownie do art. 240 Kodeksu cywilnego.
3.
Rozwiązanie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i zarządzenie odebrania
gruntu może nastąpić również w razie nieutrzymywania w należytym stanie budynków i
urządzeń oddanych w użytkowanie wieczyste łącznie z gruntem.
4.
Prawo użytkowania wieczystego może być wywłaszczone.
Art. 31.
1.
Jeżeli decyzja o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste nie stanowi inaczej, nieruchomość
jest wolna od wszelkich długów i ciężarów. Decyzja ta nie może znieść służebności
niezbędnej do korzystania z gruntu, z którym służebność jest związana.
2.
Osoby, którym przysługiwały ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości, mogą w terminie
roku, licząc od dnia zawiadomienia ich o zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie
wieczyste, zgłosić terenowemu organowi administracji państwowej roszczenia o odszkodowanie
według zasad właściwych dla wywłaszczania nieruchomości.
3.
Kwotę przypadającą do zapłaty dwu lub więcej osobom składa się - w braku zgody na
proponowany sposób wypłaty - do depozytu sądowego w celu podziału jej między osoby
uprawnione.
4.
Wykreślenie z ksiąg wieczystych długów i ciężarów, o których mowa w ust. 1, następuje
na wniosek nabywcy lub właściwego terenowego organu administracji państwowej.
Art. 32.
Przepisy art. 22-29 i 31 stosuje się odpowiednio do gruntów sprzedawanych przez Państwo.
Art. 33.
W razie niewykonania obowiązków określonych w art. 25 lub niedotrzymania terminów
określonych w art. 29 ust. 1 i nieprzedłużenia ich, terenowy organ administracji państwowej
może żądać, aby właściciel przeniósł własność nabytej działki na rzecz Państwa za
odpowiednim wynagrodzeniem, nie wyższym jednak, niż wyniosłoby odszkodowanie z tytułu
wywłaszczenia tej nieruchomości.
Art. 34.1 orzeczenie
Przepisy art. 29 i 33 stosuje się odpowiednio do właścicieli i użytkowników wieczystych
działek, o których mowa w art. 17.
Art. 35.
1.
Zawarcie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub umowy sprzedaży nieruchomości
państwowej poprzedza wydanie przez terenowy organ administracji państwowej decyzji
określającej osobę nabywcy oraz przedmiot zbycia.
2.
Organ, o którym mowa w ust. 1, może upoważnić właściwy bank do zawierania umów o oddanie
gruntu w użytkowanie wieczyste lub umów sprzedaży nieruchomości państwowych oraz dokonywania
czynności związanych z zawieraniem tych umów.
Art. 36.1 orzeczenie
1.
Jeżeli zarząd sprawowany przez państwową jednostkę organizacyjną nieruchomością zabudowaną
obejmującą dom wielomieszkaniowy położony na gruncie państwowym, w którym sprzedano
część lokali, nie został wyłączony przez współwłaścicieli na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego - udział właściciela lokalu w ponoszeniu kosztów eksploatacji i remontów nie może
przekraczać kwoty stanowiącej wysokość czynszu dla danego lokalu, ustalonej według
stawek określonych przez Radę Ministrów - bez stosowania podwyżek za powierzchnię
ponadnormatywną.
2.
Poza wydatkami, o których mowa w ust. 1, właściciele lokali ponoszą opłaty za dostarczanie
zimnej i ciepłej wody oraz za korzystanie z centralnego ogrzewania i ze zbiorczej
anteny telewizyjnej.
3.
Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się do lokali mieszkalnych nabytych od Państwa niezależnie
od daty zawarcia umowy sprzedaży i treści postanowień umów notarialnych dotyczących
udziału właścicieli w kosztach eksploatacji i remontów.
4.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa:
1)
szczegółowe zasady i tryb oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów, sprzedaży nieruchomości
państwowych oraz sposobu zapłaty ceny sprzedaży, a także wysokość udziału właścicieli
lokali w ponoszeniu kosztów eksploatacji i remontów, z uwzględnieniem zasad określonych
w ust. 1,
2)
szczegółowe obowiązki państwowych jednostek organizacyjnych zarządzających zabudowanymi
gruntami państwowymi w zakresie zarządu domami, napraw i remontów oraz tryb przekazywania
zarządu domem wielomieszkaniowym właścicielom lokali, gdy zarząd sprawowany przez
te jednostki wygasł lub został wyłączony przez współwłaścicieli.
5.
Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Finansów, w drodze rozporządzenia,
ustala ulgowe stawki opłat za czynności notarialne i sądowe dokonywane w związku z
oddawaniem w użytkowanie wieczyste gruntów i sprzedażą nieruchomości państwowych.
Art. 37.
Przy sprzedaży działek zabudowanych domami mieszkalnymi wraz z budynkami gospodarczymi
związanymi z indywidualnym gospodarstwem rolnym, jak również działek przeznaczonych
pod taką zabudowę (działki zagrodowe), jeżeli sprzedaż następuje łącznie z gruntami
wchodzącymi w skład gospodarstwa rolnego lub jeżeli sprzedaż następuje na rzecz osoby
posiadającej gospodarstwo rolne, stosuje się przepisy o sprzedaży państwowych nieruchomości
rolnych w zakresie trybu, warunków i ceny.
Rozdział 4
Zarząd oraz użytkowanie nieruchomości państwowych
Art. 38.3 orzeczenia
1.
Państwowe jednostki organizacyjne zarządzają wydzielonymi im i nabytymi gruntami wraz
z położonymi na nich budynkami i urządzeniami związanymi trwale z gruntami, stanowiącymi
część mienia ogólnonarodowego.
2.
Państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie
decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za
zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami
organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości.
3.
Państwowe jednostki organizacyjne korzystają z zarządzanej nieruchomości zgodnie z
wymaganiami prawidłowej gospodarki. W tym zakresie mogą zgodnie z przepisami szczególnymi
dokonywać zmian dotychczasowej zabudowy oraz wznosić nowe budowle.
4.
Przedsiębiorstwa państwowe i spółki przez nie utworzone są uprawnione do sprzedaży,
na zasadach określonych w art. 24, według cen określonych w umowie, lokali w domach
mieszkalnych wybudowanych przez te przedsiębiorstwa i spółki na gruntach będących
w ich zarządzie. Przekazywanie nabywcy lokali ułamkowej części gruntu niezbędnego
do prawidłowego użytkowania domu mieszkalnego w użytkowanie wieczyste jest dokonywane
przez terenowy organ administracji państwowej, po uprzednim wygaśnięciu prawa zarządu
tej części gruntów.
Art. 39.1 orzeczenie
1.
Prawo użytkowania powstaje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej.
2.
Użytkowanie gruntu państwowego przez organizację społeczną polega na korzystaniu z
nieruchomości w zakresie i na warunkach określonych w decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie.
Art. 40.
W decyzji lub umowie, o których mowa w art. 38 i 39, określa się położenie nieruchomości,
jej powierzchnię i granice, warunki oraz okres zarządu lub użytkowania, który może
być nie oznaczony lub oznaczony na czas nie dłuższy jednak niż 10 lat. W decyzji może
być określony sposób korzystania z nieruchomości.
Art. 41.1 orzeczenie
1.
Wygaśnięcie prawa użytkowania następuje z upływem okresu, na który zostało ustanowione,
a w razie jego ustanowienia na okres nie oznaczony - w terminie ustalonym w decyzji
o wygaśnięciu prawa użytkowania, umożliwiającym zlikwidowanie działalności użytkownika
na tej nieruchomości.
2.
Terenowy organ administracji państwowej może orzec o wygaśnięciu prawa użytkowania
ustanowionego na okres nie oznaczony lub przed upływem okresu, na który zostało ustanowione:
1)
w razie stwierdzenia, że użytkowana nieruchomość jest w całości lub w części zbędna
użytkownikowi bądź jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem,
2)
jeżeli sposób korzystania z nieruchomości pogarsza stan środowiska w stopniu zagrażającym
życiu, zdrowiu lub mieniu,
3)
jeżeli w planie zagospodarowania przestrzennego zajdą takie zmiany, które nie pozwolą
na dalsze użytkowanie nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób, a użytkownik
nie wyraził zgody na zmianę sposobu użytkowania.
3.
Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do zarządu.
4.
Decyzja o odebraniu zarządu przysługującego jednostkom organizacyjnym:
1)
resortu obrony narodowej - wymaga zgody terenowego organu administracji państwowej
o właściwości ogólnej stopnia wojewódzkiego, wydanej w porozumieniu z Ministrem Obrony
Narodowej lub upoważnionym przez niego organem,
2)
resortu spraw wewnętrznych - wymaga zgody terenowego organu administracji państwowej
o właściwości ogólnej stopnia wojewódzkiego, wydanej w porozumieniu z Ministrem Spraw
Wewnętrznych lub upoważnionym przez niego organem.
Art. 42.
1.
Państwowa jednostka organizacyjna zarządzająca nieruchomością oraz użytkownik są obowiązani
zgłosić terenowemu organowi administracji państwowej wniosek o przejęcie przez ten
organ całości lub części nieruchomości, które stały się dla nich zbędne.
2.
Przedsiębiorstwa państwowe, objęte przepisami ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych , zbywają zbędne im grunty na zasadach określonych w niniejszej ustawie.
Art. 43.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady i tryb oddawania
w zarząd oraz użytkowanie nieruchomości państwowych, przekazywania tych nieruchomości
między państwowymi jednostkami organizacyjnymi i dokonywania rozliczeń z tego tytułu.
Rozdział 5
Ustalanie cen nieruchomości państwowych, opłat z tytułu użytkowania wieczystego, zarządu i użytkowania oraz innych opłat
Art. 44.2 orzeczenia
1.
Rada narodowa stopnia wojewódzkiego określa dla poszczególnych miejscowości szczegółowe
zasady ustalania cen gruntów nie zabudowanych i znajdujących się pod zabudową, przy
uwzględnieniu kosztów ich nabycia oraz poziomu kosztów utrzymania ludności, a także
aktualnie kształtujących się w obrocie gruntami cen, dokonanych nakładów, funkcji
wyznaczonej w planie zagospodarowania przestrzennego dla tych gruntów, ich położenia
i stopnia wyposażenia w urządzenia komunalne. 2. Ceny ustalane na podstawie ust. 1
mogą być aktualizowane w okresach nie krótszych niż 5 lat.
Art. 45.
1.
Terenowy organ administracji państwowej, w drodze decyzji, ustala cenę:
1)
gruntu - według zasad określonych przez właściwą radę narodową stopnia wojewódzkiego,
2)
sprzedaży domu i innych budynków oraz lokalu i urządzeń - według kosztów ich odtworzenia,
pomniejszonych o stopień zużycia.
2.
Budynki oraz inne części składowe nieruchomości przeznaczone do rozbiórki lub likwidacji,
znajdujące się na gruntach przeznaczonych pod spółdzielcze budownictwo mieszkaniowe,
sprzedaje się spółdzielniom mieszkaniowym za cenę odpowiadającą wartości materiałów
porozbiórkowych.
3.
W razie sprzedaży gruntów w trybie art. 4 ust. 6 terenowy organ administracji państwowej
stosuje ceny ustalone zgodnie z ust. 1 pkt 1.
Art. 46.1 orzeczenie
1.
Wysokość opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu przeznaczonego pod budownictwo
mieszkaniowe i zagrodowe oraz gruntu zabudowanego domami i budynkami wymienionymi
w art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. a), c) i pkt 2 wynosi 1% ceny ustalonej na podstawie art.
44.
2.
Wysokość opłaty rocznej za zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste gruntów przeznaczonych
pod obiekty pełniące funkcje oświatowe, dydaktyczne, lecznicze, profilaktyki zdrowotnej
i opieki społecznej oraz organizacji charytatywnych - jeżeli w obiektach tych nie
jest prowadzona działalność dochodowa lub gospodarcza, a także pod obiekty pełniące
funkcje sportowe i turystyczne - wynosi 1% ceny ustalonej na podstawie art. 44; opłatę
w tej wysokości stosuje się od dnia 1 stycznia 1991 r. Rada narodowa może wyrazić
zgodę na stosowanie w okresie do dnia 31 grudnia 1990 r. opłat w wysokości ustalonej
przed dniem 1 stycznia 1986 r.
3.
Wysokość opłaty rocznej za grunty nie wymienione w ust. 1 i 2 wynosi 3% ceny ustalonej
na podstawie art. 44. Opłata ta może ulec podwyższeniu w drodze uchwały rady narodowej.
4.
Obniża się:
1)
cenę sprzedaży obiektów wpisanych do rejestru zabytków - o 50%,
2)
opłatę za użytkowanie wieczyste gruntów zawartych w granicach wskazanych w decyzji
o wpisaniu do rejestru zabytków - o 50%.
Terenowy organ administracji państwowej może zastosować dalszą obniżkę ceny, o której
mowa w pkt 1, lub opłaty, o której mowa w pkt 2, do całkowitego zwolnienia włącznie.
5.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii właściwych komisji
sejmowych, określa zasady i tryb ustalania opłat z tytułu użytkowania wieczystego,
zarządu i użytkowania gruntów i budynków oraz zasady stosowania obniżki opłat za użytkowanie
wieczyste gruntów nabytych lub nabywanych pod budownictwo mieszkaniowe, a także gruntów
nabytych lub nabywanych na cele wyznaniowe.
Art. 47.1 orzeczenie
1.
Terenowy organ administracji państwowej ustala opłaty za użytkowanie wieczyste, zarząd
i użytkowanie w formie opłat rocznych, z tym że pierwsza opłata powinna wynosić ich
wielokrotność. W razie zmiany wartości nieruchomości na podstawie art. 44, terenowy
organ administracji państwowej ustala opłaty stosownie do tych cen.
2.
Emeryci i renciści, których wyłącznym źródłem utrzymania jest emerytura lub renta,
korzystają, jeżeli są użytkownikami wieczystymi, z 50% obniżki w opłatach.
3.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa zasady i tryb stosowania obniżki,
o której mowa w ust. 2, w odniesieniu do członków spółdzielni mieszkaniowych.
Art. 48.1 orzeczenie
1.
Właściciele gruntów są obowiązani uczestniczyć w kosztach budowy urządzeń komunalnych,
energetycznych i gazowych odpowiednio do wzrostu wartości nieruchomości powstałego
na skutek wybudowania tych urządzeń (opłaty adiacenckie).
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do użytkowników wieczystych, którzy korzystają
z działki bez obowiązku uiszczania opłat za użytkowanie wieczyste lub wnieśli jednorazową
opłatę za cały okres użytkowania wieczystego.
3.
Na poczet opłat, o których mowa w ust. 1, zalicza się wartość świadczeń wniesionych
w czynie społecznym, w gotówce lub w naturze na rzecz realizacji określonego urządzenia.
4.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady ustalania wysokości
udziału w kosztach wymienionych w ust. 1, sposób ich pokrywania oraz zasady stosowania
obniżek.
Art. 49.
1.
Jeżeli z planu zagospodarowania przestrzennego, umowy lub decyzji administracyjnej
wynika obowiązek zabudowy gruntu w określonym terminie bądź też obowiązek innego zagospodarowania
gruntu, po bezskutecznym upływie takiego terminu terenowy organ administracji państwowej
może wprowadzić opłaty roczne za niewykorzystywanie gruntu zgodnie z przeznaczeniem,
niezależnie od opłat wynikających z przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
2.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa zasady i tryb ustalania opłat, o
których mowa w ust. 1.
Rozdział 6
Wywłaszczanie nieruchomości
Art. 50.
1.
Nieruchomość może być wywłaszczona, jeżeli jest niezbędna na cele:
1)
obronności i bezpieczeństwa Państwa,
2)
uspołecznionego budownictwa mieszkaniowego,
3)
skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego,
4)
użyteczności publicznej,
5)
utworzenia stref ochronnych,
6)
wykonania innych szczególnie ważnych zadań państwowych, określonych w planach społeczno-gospodarczych.
2.
Wywłaszczenie nie może nastąpić na cele produkcji rolniczej, z wyjątkiem gruntów przeznaczonych
na cele budowy domów i budynków wymienionych w art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. c).
3.
Wywłaszczeniem może być objęta cała nieruchomość lub jej część.
4.
W wypadku gdy na cele, o których mowa w ust. 1, jest niezbędna część nieruchomości,
na żądanie właściciela wywłaszczeniem obejmuje się całą nieruchomość, jeżeli w wyniku
wywłaszczenia pozostała część nieruchomości nie nadawałaby się do racjonalnego wykorzystania
na dotychczasowe cele.
5.
Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inne cele niż cele uzasadniające wywłaszczenie,
chyba że nie mogła być zwrócona w trybie określonym w art. 74 z braku zgody poprzedniego
właściciela albo jego następcy prawnego.
Art. 51.
1.
O wywłaszczeniu i odszkodowaniu, nadaniu nieruchomości zamiennej oraz o zwrocie nieruchomości
orzeka terenowy organ administracji państwowej po przeprowadzeniu rozprawy.
2.
W postępowaniu wywłaszczeniowym nie stosuje się przepisów o ugodzie administracyjnej.
Art. 52.
Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego może nastąpić z urzędu lub na wniosek zainteresowanego
organu administracji państwowej, innej państwowej jednostki organizacyjnej lub jednostki
gospodarki uspołecznionej.
Art. 53.
1.
Wywłaszczenie może nastąpić na rzecz Państwa na cele i według zasad określonych w
ustawie tylko wówczas, gdy nieruchomość nie może być nabyta w drodze umowy.
2.
Terenowy organ administracji państwowej może przystąpić do dalszych czynności związanych
z wywłaszczeniem po bezskutecznym upływie terminu, jaki organ ten wyznaczy zainteresowanemu
na piśmie do zawarcia umowy.
Art. 54.
1.
Wniosek o wywłaszczenie powinien określać:
1)
nieruchomość z oznaczeniem księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, jeżeli dla nieruchomości
jest prowadzona księga wieczysta lub zbiór dokumentów,
2)
cel wywłaszczenia, z uzasadnieniem konieczności nabycia nieruchomości na ten cel,
3)
powierzchnię nieruchomości, a jeżeli wywłaszczeniem ma być objęta część nieruchomości
- powierzchnię zarówno części, jak i całości,
4)
dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości i opis jej części składowych,
5)
lokale, jakie powinny być dostarczone osobom, które korzystają dotychczas z budynków
i lokali przewidzianych do wywłaszczenia, oraz sposób, w jaki lokale zamienne będą
dostarczone,
6)
osobę właściciela lub posiadacza nieruchomości, jeżeli nie jest nim właściciel,
7)
wyniki rokowań prowadzonych przez wnioskodawcę o odstąpienie nieruchomości, a także
inne okoliczności uniemożliwiające zawarcie umowy.
2.
Do wniosku należy dołączyć:
1)
decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub, w wypadku wywłaszczenia do zasobu,
wyrys (kopię) ze szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2)
mapę obszaru wywłaszczanego ze wskazaniem powierzchni i oznaczeniem granic nieruchomości
lub ich części wchodzących w skład tego obszaru; jeżeli wnioskiem o wywłaszczenie
jest objęta część nieruchomości o powierzchni przekraczającej 50% powierzchni całej
nieruchomości, należy na mapie wykazać pozostałą część nieruchomości,
3)
poświadczony odpis z księgi wieczystej, stwierdzający prawo własności nieruchomości
oraz istniejące na nieruchomości obciążenia albo, jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej
księgi wieczystej, poświadczony odpis dokumentu ze zbioru dokumentów, stwierdzający
prawo własności nieruchomości oraz istniejące obciążenia, lub
4)
zaświadczenie właściwego państwowego biura notarialnego stwierdzającego, że nieruchomość
nie ma urządzonej księgi wieczystej i nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów,
oraz wyciąg z ewidencji gruntów i budynków stwierdzający, w czyim posiadaniu znajduje
się nieruchomość.
Art. 55.
1.
Organ orzekający o wywłaszczeniu składa we właściwym państwowym biurze notarialnym
wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego
lub, jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej - do istniejącego zbioru
dokumentów odpis zawiadomienia o wszczęciu postępowania.
2.
Zmiany stanu prawnego nieruchomości, dokonane po wniesieniu do księgi wieczystej wpisu
o wszczęciu postępowania lub po złożeniu do zbioru dokumentów odpisu zawiadomienia
o wszczęciu postępowania, nie mają wpływu na formę i wysokość odszkodowania.
3.
W razie oddalenia wniosku o wywłaszczenie, organ orzekający jest obowiązany spowodować
wykreślenie wpisu o wszczęciu postępowania.
Art. 56.
1.
Decyzja o wywłaszczeniu powinna zawierać w szczególności:
1)
ustalenie przedmiotu wywłaszczenia oraz ustalenie, jakie prawa rzeczowe obciążające
wywłaszczoną nieruchomość zostają utrzymane,
2)
określenie położenia i obszaru nieruchomości oraz wskazanie osoby właściciela nieruchomości
według zasad obowiązujących przy dokonywaniu wpisów do księgi wieczystej oraz oznaczenie
istniejącej księgi wieczystej, a w razie braku księgi wieczystej lub zbioru dokumentów,
wskazanie osoby posiadacza samoistnego według aktualnego stanu posiadania,
3)
wskazanie, na czyj wniosek i na jakie cele następuje wywłaszczenie,
4)
ustalenie odszkodowania,
5)
wymienienie osób (imię, nazwisko i adres) uprawnionych do otrzymania odszkodowania,
6)
szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne,
7)
pouczenie o środkach odwoławczych.
2.
Podstawę wywłaszczenia nieruchomości nie posiadającej księgi wieczystej lub zbioru
dokumentów stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków. Odszkodowanie ustalone za
tę nieruchomość przekazuje się do depozytu sądowego.
3.
W razie wywłaszczenia części nieruchomości decyzja o wywłaszczeniu zastępuje decyzję
o podziale nieruchomości.
4.
Organ orzekający o wywłaszczeniu może za zgodą dotychczasowego właściciela nieruchomości
odroczyć ustalenie odszkodowania na okres 3 miesięcy od dnia wydania decyzji o wywłaszczeniu
i wydać odrębną decyzję o odszkodowaniu. W takim wypadku ustalenie odszkodowania następuje
według cen obowiązujących w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu.
Art. 57.
1.
W razie gdy zachodzi potrzeba zapobieżenia niebezpieczeństwu, stratom i niewygodom
mogącym powstać wskutek wywłaszczenia i innego niż dotychczas zagospodarowania wywłaszczonej
nieruchomości dla właścicieli lub użytkowników gruntów sąsiednich, terenowy organ
administracji państwowej w decyzji o wywłaszczeniu określa niezbędne służebności oraz
ustala obowiązek budowy i utrzymania odpowiednich urządzeń przez przyszłego użytkownika
wieczystego, właściciela, państwową jednostkę organizacyjną zarządzającą nieruchomością
lub użytkownika.
2.
Za straty powstałe wskutek wywłaszczenia na gruntach sąsiednich po wydaniu decyzji
o wywłaszczeniu osobom uprawnionym przysługuje odszkodowanie.
Art. 58.1 orzeczenie
1.
Wywłaszczenie nieruchomości następuje za odszkodowaniem wypłacanym przez terenowy
organ administracji państwowej z Funduszu Gospodarki Gruntami.
2.
Odszkodowanie wypłaca się w ratach rocznych. Wysokość raty rocznej nie powinna przekraczać
50% przeciętnych kosztów wzniesienia domu jednorodzinnego, ustalonych w trybie określonym
w art. 64, z tym że okres spłaty odszkodowania nie może przekraczać 10 lat. Pierwsza
rata jest płatna w ciągu 30 dni, licząc od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu
stała się ostateczna.
3.
Odszkodowanie wypłaca się jednorazowo, jeżeli ma być użyte na budowę domu lub budynku
określonych w art. 23 ust. 1 albo na nabycie wymienionych w tym przepisie nieruchomości
lub gruntu w celu prowadzenia produkcji rolniczej.
4.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady oprocentowania
odszkodowania oraz warunki przedterminowej jego wypłaty.
5.
Do odsetek za zwłokę stosuje się przepisy ogólne.
Art. 59.
1.
Odszkodowanie za grunty pod zabudową i grunty nie zabudowane ustala się według zasad
określonych dla poszczególnych miejscowości przez radę narodową stopnia wojewódzkiego.
2.
Przy ustalaniu zasad odszkodowania za grunty rolne lub leśne uwzględnia się ich położenie,
wartość bonitacyjną, stopień wyposażenia w urządzenia techniczne służące produkcji
rolniczej lub leśnej oraz melioracje.
3.
Przy ustalaniu zasad odszkodowania za grunty nie wymienione w ust. 2 uwzględnia się
ich położenie i stopień wyposażenia w urządzenia komunalne.
4.
Odszkodowanie powinno uwzględniać aktualnie kształtujące się ceny w obrocie gruntami.
Art. 60.
W razie wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego, odszkodowanie za to prawo ustala
się jak za grunt stanowiący własność, z tym że wysokość tego odszkodowania powinna
być ustalona odpowiednio do nie wykorzystanego okresu trwania prawa użytkowania wieczystego.
Art. 61.
1.
Odszkodowanie za ograniczenie prawa własności powinno odpowiadać procentowemu zmniejszeniu
się wartości nieruchomości. Wartość nieruchomości ustala się według zasad określonych
w art. 59.
2.
Jeżeli ograniczenie prawa własności nie powoduje zmniejszenia wartości nieruchomości,
a jedynie utratę pożytków, odszkodowanie nie powinno przekraczać 10-krotnej rocznej
wartości utraconych pożytków.
3.
Odszkodowanie za wywłaszczone służebności gruntowe powinno odpowiadać 30-krotnej rocznej
wartości korzyści służebnościowych.
4.
Odszkodowanie za odjęcie lub ograniczenie innego niż własność prawa rzeczowego na
nieruchomości nie może przekraczać wysokości odszkodowania, jakie przysługiwałoby
za odjęcie prawa własności.
Art. 62.
1.
Odszkodowanie za zasiewy, uprawy i zbiory, jeżeli właściciel nie mógł ich wskutek
wywłaszczenia zebrać, powinno odpowiadać wartości przewidywanych plonów według przeciętnych
cen przyjętych w obrocie uspołecznionym po odliczeniu wartości nakładów, które właściciel
poniósłby w związku ze zbiorem. Właścicielowi przysługuje również zwrot kosztów poniesionych
w związku z wykonaniem czynności agrotechnicznych.
2.
Odszkodowanie za plantację kultur wieloletnich powinno obejmować koszty związane z
jej założeniem, koszty pielęgnacji do czasu pierwszych zbiorów oraz wartość korzyści
utraconych, obliczoną za lata pozostałe do końca pełnego plonowania. Odszkodowanie
zmniejsza się o sumę rocznych odpisów amortyzacyjnych, wynikającą z okresu wykorzystania
plantacji od pierwszego roku plonowania do dnia wywłaszczenia.
3.
Odszkodowanie za drzewostan leśny ustala się według wartości drewna określonej w cenach
zbytu, a w braku materiałów użytkowych - według kosztów zalesienia i pielęgnacji,
poniesionych przez właściciela.
Art. 63.
1.
Odszkodowanie za budowle i urządzenia trwale związane z gruntem, stanowiące składnik
gospodarstwa rolnego, powinno odpowiadać kosztom ich odtworzenia, pomniejszonym o
stopień zużycia.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do odszkodowania za domy jednorodzinne, lokale
w małych domach mieszkalnych i w domach wielomieszkaniowych stanowiące odrębną własność,
za domy mieszkalno-pensjonatowe, domy letniskowe i budynki przeznaczone do wykonywania
działalności handlowej, usługowej i urządzenia z nimi związane, a także nie wchodzące
w skład gospodarstw rolnych budowle i urządzenia służące produkcji rolnej.
3.
Odszkodowanie za inne niż wymienione w ust. 1 i 2 budowle i urządzenia powinno odpowiadać
przeciętnym kosztom wzniesienia domu jednorodzinnego. Odszkodowanie to nie może przekraczać
kosztów budowy wywłaszczonego budynku i urządzeń po uwzględnieniu stopnia ich zużycia.
Jeżeli na wywłaszczonym gruncie znajduje się kilka takich budowli, łączne odszkodowanie
za wszystkie budowle powinno odpowiadać kosztom wzniesienia domu jednorodzinnego.
4.
Odszkodowanie za budowle i urządzenia trwale związane z gruntem stanowiące własność
niepaństwowych jednostek gospodarki uspołecznionej i organizacji społecznych, przeznaczone
do wykonywania ich zadań ustawowych lub statutowych, a także stanowiące własność związków
wyznaniowych i wykorzystywane do wykonywania kultu religijnego, powinno odpowiadać
kosztom ich odtworzenia, pomniejszonym o stopień zużycia.
Art. 64.
Terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia wojewódzkiego
ustalają przeciętny koszt wybudowania domu jednorodzinnego, z uwzględnieniem kształtujących
się na danym terenie kosztów budowy.
Art. 65.
1.
Właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne należy w
miarę możliwości przyznać na jego żądanie tytułem odszkodowania odpowiednią nieruchomość
zamienną.
2.
Wartość nieruchomości zamiennej powinna odpowiadać wartości nieruchomości wywłaszczonej.
Różnicę wartości nieruchomości wyrównuje się przez dopłatę pieniężną. Dopłata należna
Państwu może być rozłożona na raty.
3.
Wartość nieruchomości zamiennej ustala się według zasad określonych w art. 59.
Art. 66.
1.
Jeżeli wywłaszczeniu podlega grunt pod budynkami wchodzącymi w skład siedliska gospodarstwa
rolnego, za który nie może być dostarczona nieruchomość zamienna, a przeniesienie
budynków i urządzeń gospodarstwa na inną nieruchomość jest niezbędne i gospodarczo
uzasadnione, koszty tego przeniesienia na wniosek właściciela pokrywa się z Funduszu
Gospodarki Gruntami.
2.
Jeżeli przeniesienie budynków w dotychczasowej postaci nie jest dopuszczalne albo
nie jest możliwe z uwagi na ich stan techniczny lub z innych względów, na wniosek
właściciela koszty budowy nowych budynków pokrywa się z Funduszu Gospodarki Gruntami.
Przepis art. 65 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
3.
Jeżeli wywłaszczeniu podlegają grunty rolne wchodzące w skład nieruchomości rolnej,
a jej właścicielowi pozostaje 5 lub mniej lat do osiągnięcia wieku emerytalnego, właściciel
może zgłosić wniosek o przekazanie pozostałej części nieruchomości na rzecz następcy
lub Państwa w trybie i na zasadach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym
rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W takim wypadku świadczenie emerytalne,
do czasu osiągnięcia przez właściciela wieku emerytalnego, wypłaca się z Funduszu
Gospodarki Gruntami.
Art. 67.
1.
Przy ustalaniu odszkodowania od wartości wywłaszczonej nieruchomości odlicza się ciążące
na niej kwoty stanowiące należności Państwa i banków.
2.
Należności Państwa i banków w części przekraczającej wartość wywłaszczonej nieruchomości
umarza się.
Art. 68.
1.
Jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest obciążona na rzecz osób trzecich prawami rzeczowymi
ujawnionymi w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów, wypłata odszkodowania osobie
uprawnionej może nastąpić po przedstawieniu przez nią dowodu, że osoby, którym te
prawa przysługują, wyrażają zgodę na wypłatę. W braku zgody należy przypadającą do
wypłaty sumę odszkodowania lub jej część niezbędną do zaspokojenia obciążeń złożyć
do depozytu sądu właściwego ze względu na położenie nieruchomości, w celu podziału
tej sumy między osoby uprawnione; podział odbywa się według przepisów o podziale sumy
uzyskanej w drodze egzekucji z nieruchomości.
2.
Sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należy również złożyć do depozytu sądowego,
jeżeli osoba uprawniona odmawia przyjęcia odszkodowania albo jeżeli wypłata odszkodowania
osobie uprawnionej natrafia na przeszkody.
Art. 69.
1.
Przejście prawa własności nieruchomości na rzecz Państwa następuje z dniem, w którym
decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna.
2.
Wykonanie decyzji o wywłaszczeniu nie może nastąpić przed wydaniem wywłaszczonemu
nieruchomości zamiennej przyznanej stosownie do art. 65 ust. 1. Przejście prawa własności
nieruchomości zamiennej następuje z dniem, w którym decyzja nadająca własność nieruchomości
zamiennej stała się ostateczna.
Art. 70.
1.
Ostateczna decyzja o wywłaszczeniu stanowi podstawę do dokonania w księdze wieczystej
odpowiednich wpisów. W tym celu organ orzekający o wywłaszczeniu przesyła ostateczną
decyzję do właściwego państwowego biura notarialnego.
2.
Z ujawnieniem w księdze wieczystej prawa własności nieruchomości podlegają wykreśleniu
ciążące na niej prawa rzeczowe, z wyjątkiem tych, których pozostawienie na nieruchomości
uznano w decyzji o wywłaszczeniu za niezbędne.
3.
Obowiązek zwolnienia nieruchomości zamiennej od obciążeń spoczywa na terenowym organie
administracji państwowej.
Art. 71.
Terenowy organ administracji państwowej po wszczęciu postępowania, a przed wydaniem
decyzji o wywłaszczeniu, może udzielić zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości,
jeżeli jest to uzasadnione szczególnymi względami, a zwłoka poważnie zagrażałaby interesowi
społecznemu.
Art. 72.
Terenowy organ administracji państwowej może zezwolić organowi i jednostkom, o których
mowa w art. 52, na wejście w posiadanie wywłaszczonej nieruchomości przed oddaniem
jej w zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste lub przed sprzedażą, zwłaszcza gdy
jest ona przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe.
Art. 73.
Jeżeli decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna w okresie trwania wegetacji roślin,
a do zbioru plonów pozostało nie więcej niż 5 miesięcy, nieruchomość powinna być pozostawiona
w posiadaniu dotychczasowego właściciela w celu umożliwienia mu zebrania plonów. Przepisu
tego nie stosuje się w wypadku określonym w art. 72.
Art. 74.1 orzeczenie
1.
Nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela
lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel uzasadniający
wywłaszczenie. Nieruchomość nie podlega zwrotowi, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania
przestrzennego przewiduje przeznaczenie tej nieruchomości na cele uspołecznionego
budownictwa mieszkaniowego, skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego oraz infrastruktury
społecznej i technicznej.
2.
Decyzja o zwrocie nieruchomości powinna zawierać rozliczenie między terenowym organem
administracji państwowej a osobą, na której rzecz następuje zwrot.
3.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa zasady i tryb rozliczeń w razie zwrotu
wywłaszczonych nieruchomości.
Art. 75.
1.
Zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach, zgodnie z decyzją o lokalizacji
inwestycji, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów,
pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji,
a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania
z tych przewodów i urządzeń, wymaga zezwolenia terenowego organu administracji państwowej.
2.
Jednostkom i osobom zobowiązanym do wykonywania czynności związanych z eksploatacją
i konserwacją przewodów i urządzeń przysługuje prawo wstępu na nieruchomości oraz
dostępu do tych przewodów i urządzeń.
3.
Jeżeli założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń uniemożliwia dalsze racjonalne
korzystanie z nieruchomości przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość
podlega wywłaszczeniu w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie.
Art. 76.
1.
Terenowy organ administracji państwowej może zezwolić państwowej jednostce organizacyjnej
na czasowe zajęcie nieruchomości w celu odpłatnego wydobywania na tej nieruchomości
materiałów (np. kamieni, żwiru i piasku), niezbędnych do budowy i konserwacji dróg
lądowych i wodnych oraz na cele obrony Państwa.
2.
Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, powinno określać zakres i warunki korzystania
z udzielonego prawa.
3.
Jeżeli wskutek działań określonych w ust. 1 nieruchomość staje się nieużytkiem, podlega
wywłaszczeniu na wniosek osoby, której nieruchomość została czasowo zajęta.
Art. 77.
1.
Jednostka gospodarki uspołecznionej może uzyskać zezwolenie terenowego organu administracji
państwowej na czasowe zajęcie nieruchomości, jeżeli zajęcie jest niezbędne tylko do
czasowego użytku, nie wymagającego wywłaszczenia tej nieruchomości.
2.
Po upływie 2 lat zajęcie ustaje z mocy prawa i nie może być przedłużone.
Art. 78.
W wypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody,
terenowy organ administracji państwowej może zezwolić na czasowe zajęcie nieruchomości
na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy.
Art. 79.
Zezwolenia, o których mowa w art. 75 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 77 ust. 1 i art.
78, mogą być udzielone tylko wówczas, gdy właściciel nie wyraża zgody na działanie
określone w tych przepisach.
Art. 80.
1.
Właścicielowi nieruchomości przysługuje od jednostki, której udostępniono nieruchomość,
odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań określonych w art.
71, 75 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 77 ust. 1 i art. 78.
2.
Odszkodowanie ustala, w braku porozumienia stron, terenowy organ administracji państwowej
z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości.
3.
Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i zbiorach powinno być ustalone i wypłacone
w ciągu 2 miesięcy od powstania straty, a za inne straty - nie później niż w ciągu
3 miesięcy po ustaniu zajęcia. Jeżeli ustalenie odszkodowania następuje w drodze decyzji,
termin do wypłaty odszkodowania biegnie od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.
Art. 81.
Przepisy art. 75-80 stosuje się odpowiednio do użytkowania wieczystego, zarządu i
użytkowania.
Rozdział 7
Prawo pierwokupu
Art. 82.1 orzeczenie
1.
Terenowemu organowi administracji państwowej przysługuje prawo pierwokupu w wypadku
sprzedaży:
1)
nie zabudowanej nieruchomości, położonej na terenie przeznaczonym w miejscowym planie
zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe,
2)
nieruchomości nabytej uprzednio od Państwa,
3)
nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste.
2.
Prawa pierwokupu nie stosuje się, jeżeli sprzedaż następuje na rzecz osób uprawnionych
do dziedziczenia ustawowego po osobie dokonującej sprzedaży.
Art. 83.
Właściciel nieruchomości określonej w art. 82 może ją sprzedać osobie trzeciej tylko
pod warunkiem, że terenowy organ administracji państwowej nie wykona prawa pierwokupu.
Art. 84.1 orzeczenie
1.
Prawo pierwokupu może być wykonane w ciągu 3 miesięcy od dnia otrzymania przez terenowy
organ administracji państwowej zawiadomienia o treści umowy sprzedaży.
2.
Obowiązek zawiadomienia ciąży na państwowym biurze notarialnym, w którym została sporządzona
umowa sprzedaży.
3.
Oświadczenie terenowego organu administracji państwowej o wykonaniu prawa pierwokupu
powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Z chwilą dojścia tego oświadczenia
do wiadomości sprzedawcy nieruchomość staje się własnością Państwa.
Art. 85.
Prawo pierwokupu wykonuje się za cenę ustaloną między stronami w umowie sprzedaży.
Art. 86.
W wypadku wykonania prawa pierwokupu wygasa prawo użytkowania wieczystego związane
z odrębną własnością budynku lub lokalu.
Rozdział 8
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 87.
1.
Grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek
organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek.
2.
Posiadaczom gruntów państwowych, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się
dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią
w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane
grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.
Przekazanie następuje na podstawie decyzji terenowych organów administracji państwowej,
wydanych bez konieczności uprzedniego złożenia wniosków o przekazanie, w granicach
określonych liniami rozgraniczającymi i ustalonymi w miejscowych planach szczegółowych
zagospodarowania przestrzennego lub w planach realizacyjnych.
3.
Decyzja terenowego organu administracji państwowej wydana w sprawie, o której mowa
w ust. 2, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.
4.
Posiadacze, o których mowa w ust. 2, są zwolnieni z pierwszej opłaty stanowiącej wielokrotność
opłat rocznych, jeżeli złożą wnioski o przekazanie gruntów w terminie do dnia 31 grudnia
1988 r.
Art. 88.3 orzeczenia
1.
Na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz
ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali, a także ceny sprzedaży
nieruchomości rolnych stanowiących własność Państwa osobom, które w związku z wojną
rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących w
skład obecnego obszaru Państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez
Państwo mają otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość
mienia nieruchomego pozostawionego za granicą.
2.
W razie zaliczenia wartości mienia nieruchomego, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje
się przepisów art. 28, 29 i 82.
3.
Zaliczenie wartości mienia nieruchomego, o którym mowa w ust. 1, następuje na rzecz
właściciela tego mienia lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia
ustawowego.
4.
W razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą uprawnienia
wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z
nich, wskazanemu przez osoby uprawnione.
5.
Zaliczenie wartości mienia nieruchomego, o którym mowa w ust. 1, następuje na wniosek
osoby uprawnionej, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 1990 r. W razie niezgłoszenia
wniosku w tym terminie, uprawnienia wynikające z ust. 1 wygasają.
6.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa sposób zaliczania na poczet opłat
za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i ceny
sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali, a także ceny sprzedaży nieruchomości
rolnych stanowiących własność Państwa wartości mienia nieruchomego pozostawionego
na terenach nie wchodzących w skład obszaru Państwa oraz sposób ustalania wartości
tego mienia.
Art. 89.
1.
Z dniem wejścia w życie ustawy wygasają prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo
grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu
gruntów na obszarze m. st. Warszawy .
2.
Poprzedni właściciele działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi
i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domami, w których przed
dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, oraz
domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych, lub ich
następcy prawni mogą zgłosić w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie
wymienionych gruntów w użytkowanie wieczyste. O przyznaniu prawa użytkowania wieczystego
wymienionych gruntów i o zwrocie budynków orzeka terenowy organ administracji państwowej
stopnia podstawowego.
3.
Na rzecz osoby fizycznej może być dokonany zwrot tylko jednej nieruchomości.
4.
Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do obiektów sakralnych, klasztorów, domów zakonnych
i innych obiektów kościelnych, użytkowanych w całości przez byłych właścicieli lub
ich następców prawnych. Jeżeli obiekty te użytkowane są tylko w części, przepis ust.
2 może mieć zastosowanie wyłącznie w granicach faktycznego władania.
5.
Przepisu ust. 2 nie stosuje się do gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste osobom
innym niż byli właściciele oraz do gruntów oddanych w użytkowanie.
Art. 90.1 orzeczenie
1.
Przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio
do odszkodowania za gospodarstwo rolne na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze
m.st. Warszawy przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni
tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania
wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r.
2.
Przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się
odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu
5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego
w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel
bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po
dniu 5 kwietnia 1958 r.
Art. 91.
1.
Grunty państwowe położone na obszarach miast, przeznaczone w planach zagospodarowania
przestrzennego na cele gospodarki rolnej, nie oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie
wieczyste, wchodzą w skład Państwowego Funduszu Ziemi.
2.
Opłaty z tytułu użytkowania i użytkowania wieczystego gruntów, o których mowa w ust.
1, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stanowią dochody Państwowego Funduszu
Ziemi.
Art. 92.
Grunty Państwowego Funduszu Ziemi położone na obszarach gmin, przeznaczone w planach
zagospodarowania przestrzennego na cele nie związane z gospodarką rolną lub leśną,
przechodzą na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej do zasobów
gruntów państwowych, o których mowa w art. 2.
Art. 93.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa zasady zarządu mieniem gminnym w
miastach oraz warunki i tryb jego zbywania.
Art. 94.
1.
Działki budowlane stanowiące własność osób fizycznych, utworzone w wyniku podziału
dokonanego zgodnie z przepisami i odpowiadające ustaleniom obowiązującego w dniu wejścia
w życie ustawy miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego, powinny
być zabudowane domami i budynkami wymienionymi w art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. a), b),
c) w terminie określonym w art. 29. Bieg terminu do rozpoczęcia budowy ustala terenowy
organ administracji państwowej.
2.
Termin, o którym mowa w ust. 1, może być przedłużony. W razie niezachowania terminów
do rozpoczęcia i zakończenia budowy stosuje się art. 33 i 49.
Art. 95.
Pozostają w mocy zasady i tryb wywłaszczania lub przejmowania nieruchomości, określone
w przepisach szczególnych.
Art. 96.
1.
Sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną o odszkodowaniu przed dniem
wejścia w życie ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów z wykorzystaniem zebranego
materiału.
2.
Decyzje ostateczne o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste lub o ustaleniu kandydata
na nabywcę działki budowlanej na obszarze wsi, podjęte przed dniem wejścia w życie
ustawy, stanowią podstawę do zawarcia odpowiednio umowy o użytkowanie wieczyste lub
umowy sprzedaży działki budowlanej.
Art. 97.
1.
Z nieruchomości, które w trybie art. 2 ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. w sprawie zmiany dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej
z dnia 15 listopada 1936 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego
w Rzeczypospolitej Polskiej przeszły na własność Państwa, mogą być wydzielone poszczególne obiekty lub ich części
w celu przekazania ich na własność związków wyznaniowych, z uwzględnieniem w pierwszym
rzędzie potrzeb ludności ewangelickiej.
2.
Decyzje w sprawie wydzielania obiektów, o których mowa w ust. 1, lub ich części w
celu przekazania związkom wyznaniowym wydaje terenowy organ administracji państwowej
stopnia wojewódzkiego po porozumieniu z Ministrem - Kierownikiem Urzędu do Spraw Wyznań.
3.
Przepis ust. 1 stosuje się, jeżeli wniosek o przekazanie obiektu lub jego części zostanie
złożony właściwemu terenowemu organowi administracji państwowej w terminie do dnia
31 grudnia 1988 r.
Art. 98.
Tracą moc:
1)
dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich ,
2)
dekret z dnia 21 września 1950 r. o rozgraniczeniu nieruchomości Skarbu Państwa lub
nieruchomości nabywanych dla realizacji narodowych planów gospodarczych ,
3)
ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ,
4)
ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi ,
5)
ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach ,
6)
ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego
oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach .