Ustawaz dnia 31 stycznia 1989 r.o opłacie skarbowej
Spis treści
Treść ustawy
Rozdział 1
Przedmiot opłaty skarbowej
Art. 1.10 orzeczeń
1.
Opłacie skarbowej podlegają:
1)
w postępowaniu w sprawach indywidualnych z zakresu administracji państwowej:
a)
podania (żądania, odwołania, zażalenia) i załączniki do podań,
b)
czynności urzędowe podejmowane na podstawie zgłoszenia lub na wniosek zainteresowanego,
c)
zaświadczenia wydawane na wniosek zainteresowanego,
d)
zezwolenia wydawane na wniosek zainteresowanego;
2)
następujące czynności cywilnoprawne:
a)
umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
b)
umowy dzierżawy i poddzierżawy oraz najmu i podnajmu,
c)
umowy pożyczki,
d)
umowy komisu,
e)
umowy spółki,
f)
umowy poręczenia,
g)
umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów
albo zobowiązań na rzecz zbywcy lub osób trzecich,
h)
umowy dożywocia oraz odpłatnego ustanowienia renty,
i)
umowy o dział spadku oraz o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat
lub dopłat,
j)
umowy majątkowe małżeńskie,
k)
ustanowienie hipoteki oraz odpłatnego użytkowania;
3)
następujące dokumenty:
a)
stwierdzające ustanowienie pełnomocnika oraz ich odpisy,
b)
weksle,
c)
dokumenty przewozowe;
4)
orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody zawarte przed tymi sądami,
jeżeli wywołują one takie same skutki prawne jak czynności cywilnoprawne wymienione
w pkt 2.
2.
Opłacie skarbowej podlegają również zmiany umów wymienionych w ust. 1 pkt 2, jeżeli
powodują one podwyższenie podstawy obliczenia tej opłaty.
3.
Czynności cywilnoprawne, o których mowa w ust. 1 pkt 2 oraz w ust. 2, podlegają opłacie
skarbowej, z zastrzeżeniem ust. 4, jeżeli dotyczą rzeczy znajdujących się w Polsce
lub praw majątkowych podlegających wykonaniu w Polsce.
4.
Umowy sprzedaży oraz zamiany podlegają opłacie skarbowej również w wypadku, gdy rzecz
znajduje się za granicą lub prawo majątkowe podlega wykonaniu za granicą, jeżeli nabywca
ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce i nabycie następuje w Polsce.
5.
W razie wykonywania przez przedsiębiorstwa państwowe i inne państwowe jednostki organizacyjne,
organizacje zawodowe, spółdzielcze oraz inne organizacje społeczne funkcji z zakresu
administracji państwowej, opłacie skarbowej podlegają składane do tych jednostek podania
i załączniki do podań oraz wydawane przez nie zaświadczenia i zezwolenia.
Art. 2.
Nie podlegają opłacie skarbowej podania i załączniki do podań, czynności urzędowe,
zaświadczenia oraz zezwolenia, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają innym
opłatom na rzecz państwa lub są od tych opłat zwolnione.
Art. 3.12 orzeczeń
1.
Nie podlegają opłacie skarbowej:
1)
podania i załączniki do podań, czynności urzędowe, zaświadczenia, zezwolenia, czynności
cywilnoprawne, pełnomocnictwa oraz ich odpisy w sprawach:
a)
alimentacyjnych, opieki, kurateli i przysposobienia,
b)
ubezpieczenia społecznego, zaopatrzenia emerytalnego i rentowego, opieki społecznej,
ulg określonych w przepisach szczególnych dla żołnierzy niezawodowych i osób spełniających
zastępczo obowiązek służby wojskowej oraz ich rodzin, a także uprawnień i ulg dla
inwalidów i osób objętych przepisami o szczególnych uprawnieniach dla kombatantów,
c)
wyborów do Sejmu i rad narodowych oraz referendum,
d)
powszechnego obowiązku obrony,
e)
zatrudnienia, świadczeń socjalnych i wynagrodzeń za pracę,
f)
nauki, szkolnictwa i oświaty pozaszkolnej oraz zdrowia,
g)
załatwianych na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości,
h)
sprzedaży nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie,
i)
sprzedaży nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego w wykonaniu realizowanego
przez Skarb Państwa prawa pierwokupu lub prawa wykupu,
j)
sprzedaży lub zamiany nieruchomości albo prawa wieczystego użytkowania na podstawie
przepisów o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz przepisów o gospodarce gruntami
i wywłaszczaniu nieruchomości,
k)
sprzedaży rzeczy w postępowaniu egzekucyjnym;
2)
podania i załączniki do podań, czynności urzędowe, zaświadczenia oraz zezwolenia w
sprawach budownictwa mieszkaniowego;
3)
podania i załączniki do podań oraz wydawane na skutek tych podań zaświadczenia niezbędne
do uzasadnienia wniosków w sprawach wymienionych w pkt 1 i 2;
4)
podania i załączniki do podań, których przedmiotem są skargi i wnioski w rozumieniu
przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym również zawierające żądanie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności
decyzji lub jej uchylenia bądź zmiany z urzędu; nie dotyczy to pism określonych przez
strony jako skargi, lecz będących w swej istocie środkami odwoławczymi składanymi
w toku instancji;
5)
następujące czynności cywilnoprawne:
a)
umowy sprzedaży zawierane w wykonywaniu działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów
o podatku obrotowym, jeżeli nie są od tego podatku zwolnione,
b)
umowy najmu i podnajmu zawierane w wykonywaniu działalności usługowej w rozumieniu
przepisów o podatku obrotowym,
c)
umowy pożyczki zawierane pomiędzy osobami zaliczanymi do I grupy podatkowej w rozumieniu
przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - do wysokości kwoty nie podlegającej opodatkowaniu tym podatkiem.
2.
Jeżeli nie podlegające opłacie skarbowej zaświadczenia, zezwolenia, pełnomocnictwa
oraz ich odpisy zostaną użyte w sprawach innych niż wymienione w ust. 1 pkt 1-3, należy
uiścić od nich opłatę skarbową.
Rozdział 2
Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej
Art. 4.6 orzeczeń
1.
Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych
i jednostkach organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej.
2.
Obowiązek uiszczenia opłaty ciąży solidarnie na:
1)
osobach lub jednostkach wymienionych w ust. 1, jeżeli składają wspólne podania i załączniki
do podań albo jeżeli na ich wspólny wniosek dokonuje się czynności urzędowych lub
wydaje zaświadczenia albo zezwolenia,
2)
stronach czynności cywilnoprawnych.
Art. 5.7 orzeczeń
1.
Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej powstaje:
1)
od przedmiotów opłaty określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) - z chwilą wniesienia
podania lub złożenia załącznika,
2)
od przedmiotów opłaty określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) - z chwilą dokonania
zgłoszenia lub wystąpienia z wnioskiem o dokonanie czynności urzędowej, a jeżeli w
wyniku tej czynności ma być wydany dokument - z chwilą wydania tego dokumentu,
3)
od przedmiotów opłaty określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) i d) - z chwilą wydania
zaświadczenia lub zezwolenia,
4)
od przedmiotów opłaty określonych w art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz w ust. 2 - z chwilą dokonania
czynności cywilnoprawnej,
5)
od przedmiotów opłaty określonych w art. 1 ust. 1 pkt 3 - z chwilą sporządzenia dokumentu,
6)
od przedmiotów opłaty określonych w art. 1 ust. 1 pkt 4 - z chwilą uprawomocnienia
się orzeczenia, doręczenia wyroku sądu polubownego lub zawarcia ugody.
Art. 6.
1.
Nie można wydać decyzji w sprawie ustalenia wysokości opłaty skarbowej, jeżeli od
końca roku, w którym powstał obowiązek jej uiszczenia, upłynęły trzy lata, a w wypadku
gdy nie zgłoszono organowi podatkowemu obowiązku uiszczenia opłaty lub nie ujawniono
wszystkich okoliczności mających znaczenie dla ustalenia jej wysokości - pięć lat.
2.
Przedawnienie, o którym mowa w ust. 1, w zakresie decyzji dotyczących opłaty skarbowej
od czynności cywilnoprawnych nie biegnie w czasie trwania umowy.
3.
Jeżeli czynność cywilnoprawna nie została zgłoszona organowi podatkowemu w okresie
pięciu lat od końca roku, w którym jej dokonano, a którakolwiek ze stron po upływie
tego terminu powołuje się przed organami podatkowymi na okoliczność jej dokonania,
termin przedawnienia prawa do ustalenia opłaty skarbowej biegnie na nowo od dnia powołania
się na tę czynność.
Art. 7.4 orzeczenia
1.
Opłatę skarbową od przedmiotów określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1 i 3 wpłaca się z
chwilą powstania obowiązku jej uiszczenia.
2.
Opłatę skarbową od przedmiotów określonych w art. 1 ust. 1 pkt 2 i 4 oraz w ust. 2
wpłaca się w terminie czternastu dni od dnia powstania obowiązku jej uiszczenia, chyba
że opłata jest pobierana przez płatnika. Płatnik jest obowiązany obliczyć i pobrać
opłatę skarbową z chwilą powstania obowiązku jej uiszczenia.
3.
Jeżeli czynność cywilnoprawna została dokonana za granicą, opłatę skarbową uiszcza
się w terminie czternastu dni od dnia przekroczenia przez którąkolwiek ze stron czynności
granicy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Art. 8.2 orzeczenia
1.
Zwalnia się od opłaty skarbowej, pod warunkiem wzajemności, państwa obce, ich przedstawicielstwa
dyplomatyczne i urzędy konsularne, międzynarodowe organizacje i instytucje oraz ich
oddziały i przedstawicielstwa, korzystające na podstawie ustaw, umów lub powszechnie
uznanych zwyczajów międzynarodowych z przywilejów i immunitetów, a także członków
ich personelu i inne osoby zrównane z nimi, jeżeli nie są one obywatelami polskimi
i nie mają miejsca stałego pobytu na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
2.
Zwalnia się od opłaty skarbowej określonej w art. 1 ust. 1 pkt 1 jednostki budżetowe.
3.
Minister Finansów, w drodze rozporządzenia, może zwalniać całkowicie lub częściowo
od opłaty skarbowej niektóre przedmioty tej opłaty lub osoby i jednostki wymienione
w art. 4 ust. 1 oraz określać warunki tego zwolnienia.
Rozdział 3
Wysokość stawek opłaty skarbowej oraz podstawa jej obliczenia
Art. 9.1 orzeczenie
Stawki opłaty skarbowej nie mogą przewyższać:
1)
od przedmiotów opłaty określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) - od podania 5 000
zł i od załącznika do podania 50 zł,
2)
od przedmiotów opłaty określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) - 20 000 zł,
3)
od przedmiotów opłaty określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) - 10 000 zł, a jeżeli
opłata jest pobierana od stronicy dokumentu - 300 zł od stronicy,
4)
od przedmiotów opłaty określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d) - 1 000 000 zł, a
jeżeli opłata jest pobierana od powierzchni - 200 zł od jednego m2 powierzchni, a przy stawkach procentowych - 25% podstawy obliczenia opłaty,
5)
od przedmiotów opłaty określonych w art. 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz w ust. 2 - 10 000 zł,
a przy stawkach procentowych - 15% podstawy obliczenia opłaty.
Art. 10.2 orzeczenia
1.
Podstawę obliczenia opłaty skarbowej od czynności cywilnoprawnych i dokumentów, o
których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 3, stanowi:
1)
przy umowie sprzedaży:
a)
rzeczy ruchomych nabywanych do przerobu lub odprzedaży - cena sprzedaży,
b)
dokonywanej przez osoby zagraniczne - cena określona w zezwoleniu dewizowym,
c)
w pozostałych wypadkach - wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego;
2)
przy umowie zamiany - różnica wartości rynkowych zamienianych rzeczy lub praw majątkowych;
3)
przy umowie komisu - przychód uzyskany przez komitenta, po potrąceniu prowizji pobranej
przez komisanta;
4)
przy umowie darowizny - wartość długów i ciężarów albo zobowiązań obciążających obdarowanego;
5)
przy umowie dożywocia - wartość rynkowa nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego;
6)
przy umowie o zniesienie współwłasności lub o dział spadku - wartość rynkowa rzeczy
lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we współwłasności lub w spadku;
7)
przy umowie dzierżawy lub poddzierżawy - wartość świadczeń dzierżawcy (poddzierżawcy)
ponoszonych na rzecz wydzierżawiającego za czas, na jaki umowa została zawarta;
8)
przy umowie najmu lub podnajmu:
a)
lokalu - wartość świadczeń najemcy (podnajemcy), z wyjątkiem świadczeń za urządzenia
lokalu mieszkalnego, ponoszonych na rzecz wynajmującego za czas, na jaki umowa została
zawarta, nie dłużej jednak niż za okres pięciu lat, chociażby umowa została zawarta
na okres dłuższy,
b)
w pozostałych wypadkach - wartość świadczeń najemcy (podnajemcy) za czas, na jaki
umowa została zawarta;
9)
przy odpłatnym użytkowaniu - wartość świadczeń użytkownika za czas, na jaki użytkowanie
zostało ustanowione;
10)
przy umowie pożyczki - kwota lub wartość pożyczki,
11)
przy umowie spółki:
a)
przy zawarciu umowy - wartość kapitału zakładowego (wkładów, udziałów, akcji),
b)
przy powiększeniu kapitału zakładowego - wartość wkładów (udziałów, akcji) powiększających
kapitał zakładowy,
c)
przy dopłatach - wartość dopłat,
d)
przy wniesieniu do spółki rzeczy lub praw majątkowych do nieodpłatnego użytkowania
lub używania - wartość rynkowa tych rzeczy lub praw; roczną wartość nieodpłatnego
użytkowania lub używania ustala się w wysokości 4% wartości rynkowej rzeczy lub prawa
majątkowego;
12)
przy umowie renty - skapitalizowana wartość renty, ustalona według zasad przewidzianych
w przepisach o podatku od spadków i darowizn;
13)
przy ustanowieniu hipoteki - kwota zabezpieczonej wierzytelności;
14)
od biletu lub innego dokumentu uprawniającego do przewozu (przelotu) statkiem morskim
lub powietrznym, wystawionego przez przewoźnika mającego w Polsce siedzibę lub działającego
przez swoje przedstawicielstwo (pełnomocnika, agenta) - kwota należności za przewóz
statkiem i za inne świadczenia, do których przewoźnik się zobowiązał.
2.
Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie przeciętnych
cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku,
z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego
samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczenia przejętych przez nabywcę
długów i ciężarów.
3.
Jeżeli strony czynności cywilnoprawnej nie określiły wartości przedmiotu tej czynności
lub wartość określona przez strony nie odpowiada, według oceny organu podatkowego,
jej wartości rynkowej, organ ten wezwie strony do określenia wartości, jej podwyższenia
lub obniżenia w terminie nie krótszym niż czternaście dni, podając jednocześnie wartość
rynkową według własnej, wstępnej oceny. W razie nieokreślenia wartości lub podania
wartości nie odpowiadającej wartości rynkowej, organ podatkowy dokona jej ustalenia
z uwzględnieniem opinii biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób przekroczy
o 33% wartość podaną przez strony, koszty opinii biegłych ponoszą solidarnie strony
czynności cywilnoprawnej.
4.
Jeżeli z treści czynności cywilnoprawnych, wymienionych w ust. 1 pkt 7-9, wynika prawo
żądania świadczenia, które nie może być oznaczone pod względem wielkości w chwili
zawierania umowy, podstawę obliczenia opłaty ustala się w miarę wykonywania świadczeń.
Organ podatkowy może jednak, za zgodą stron, przyjąć za podstawę obliczenia opłaty
prawdopodobną sumę wszystkich świadczeń za czas trwania czynności.
5.
Jeżeli umowy wymienione w ust. 1 pkt 7 i 8 lit. b), pkt 9 oraz pkt 11 lit. d) zostały
zawarte na czas nie określony, uważa się je za zawarte na lat 10.
6.
W razie zmiany umów wymienionych w ust. 1 pkt 7-9, podstawę obliczenia opłaty skarbowej
stanowi:
1)
przy przedłużeniu umowy - wartość świadczeń, ustalona według zasad przewidzianych
w ust. 1, 4 i 5,
2)
przy podwyższeniu wartości świadczeń - różnica wartości świadczeń ustalonych według
zasad przewidzianych w ust. 1, 4 i 5.
7.
Zasady określone w ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do przedmiotów opłaty skarbowej,
o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 4.
Art. 11.4 orzeczenia
Minister Finansów, w drodze rozporządzenia, ustala szczegółowy wykaz przedmiotów opłaty
skarbowej oraz wysokość stawek opłaty od poszczególnych jej przedmiotów.
Rozdział 4
Pobór i zwrot opłaty skarbowej
Art. 12.2 orzeczenia
1.
Do obliczania i pobierania opłaty skarbowej oraz do wpłacania jej na rachunek właściwego
urzędu skarbowego obowiązani są jako płatnicy:
1)
notariusze - od dokonywanych przed nimi czynności cywilnoprawnych lub sporządzanych
przez nich dokumentów,
2)
przewoźnicy - od dokumentów przewozowych,
3)
nabywcy rzeczy - od umów sprzedaży, jeżeli nabywca kupuje te rzeczy do przerobu lub
odprzedaży,
4)
komisanci - od umów komisu,
5)
sekretarze sądowi - od orzeczeń sądów, od ugód sądowych oraz od postanowień sądów
nadających klauzulę wykonalności wyrokom sądów polubownych lub ugodom zawartym przed
tymi sądami.
2.
Płatnicy obowiązani są uzależnić dokonanie czynności, sporządzenie dokumentu, wydanie
dokumentu lub wypłacenie należności od uprzedniego uiszczenia opłaty skarbowej.
3.
Minister Finansów określi sposób pobierania, uiszczania i zwrotu opłaty skarbowej
oraz sposób prowadzenia rejestrów tej opłaty.
Art. 13.3 orzeczenia
1.
Opłata skarbowa, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, podlega zwrotowi:
1)
od odwołania - jeżeli odwołanie to zostało w całości uwzględnione albo decyzja, której
odwołanie dotyczyło, została w innym trybie w całości uchylona lub stwierdzono jej
nieważność;
2)
od pozostałych przedmiotów tej opłaty, określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1, jeżeli:
a)
opłata została uiszczona nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej,
b)
mimo uiszczenia opłaty nie udzielono wyjaśnienia, nie dokonano czynności urzędowej
lub nie wydano właściwego dokumentu;
3)
od przedmiotów określonych w art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz w ust. 2, jeżeli:
a)
czynność cywilnoprawna jest nieważna lub prawomocnym orzeczeniem sądu została stwierdzona
jej nieważność albo uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna),
b)
nie spełnił się warunek zawieszający, od którego uzależniono wykonanie czynności cywilnoprawnej,
c)
umowa spółki, w wyniku ostatecznej decyzji odmawiającej spółce wydania koncesji na
podjęcie działalności gospodarczej, została rozwiązana.
2.
Zwrot opłaty nie przysługuje, jeżeli strona nie przyjęła prawidłowo sporządzonego
dokumentu albo jeżeli uiszczona opłata nie przekracza 100 zł.
3.
Opłata skarbowa nie podlega zwrotowi po upływie trzech lat licząc od końca roku, w
którym opłatę uiszczono.
Rozdział 5
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 14.1 orzeczenie
Traci moc ustawa z dnia 19 grudnia 1975 r. o opłacie skarbowej .
Art. 15.
W ustawie z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych w art. 7 ust. 4 skreśla się.
Art. 16.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 1989 r.