Obwieszczenie Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrówz dnia 29 stycznia 1987 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o planowaniu
społeczno-gospodarczym
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o planowaniu społeczno-gospodarczym
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Podstawowe rodzaje planów
- Rozdział 3 - Planowanie centralne
- Rozdział 4 - Planowanie terytorialne w województwach, miastach i gminach
- Rozdział 5 - Planowanie w przedsiębiorstwach oraz innych jednostkach gospodarki uspołecznionej
- Rozdział 6 - Zasady planowania i tryb społecznej konsultacji
- Rozdział 7 - Kompetencje w dziedzinie planowania
- Rozdział 8 - Przepisy szczególne, przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1986 r. o zmianie niektórych ustaw określających
funkcjonowanie gospodarki uspołecznionej ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o planowaniu społeczno-gospodarczym , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 21 grudnia 1983 r. o zmianie niektórych ustaw wprowadzających reformę
gospodarczą ,
2)
ustawą z dnia 31 lipca 1985 r. o dostosowania przepisów niektórych ustaw określających
funkcjonowanie gospodarki do uwarunkowań i potrzeb dalszego rozwoju społeczno-gospodarczego ,
3)
ustawą z dnia 18 grudnia 1986 r. o zmianie niektórych ustaw określających funkcjonowanie
gospodarki uspołecznionej ,
Z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania jednolitego
tekstu i z zastosowaniem ciągłej numeracji rozdziałów, artykułów, ustępów i punktów.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy nie obejmuje
następujących przepisów
1)
art. 35 i 36 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o planowaniu społeczno-gospodarczym w brzmieniu:
„
Art. 35.
Traci moc dekret z dnia 1 października 1947 r. o planowej gospodarce narodowej .
Art. 36.1 orzeczenie
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 1982 r.
”
,
2)
art. 9 ustawy z dnia 21 grudnia 1983 r. o zmianie niektórych ustaw wprowadzających
reformę gospodarczą w brzmieniu:
„
Art. 9.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1984 r.
”
,
3)
art. 8 ustawy z dnia 31 lipca 1985 r. o dostosowaniu przepisów niektórych ustaw określających
funkcjonowanie gospodarki do uwarunkowań i potrzeb dalszego rozwoju społeczno-gospodarczego w brzmieniu:
„
Art. 8.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1986. r.
”
,
4)
art. 10 ustawy z dnia 18 grudnia 1986 r. o zmianie niektórych ustaw określających
funkcjonowanie gospodarki uspołecznionej w brzmieniu
„
Art. 10.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1987 r.
”
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o planowaniu społeczno-gospodarczym
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Gospodarka Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej jest gospodarką planową, opartą na socjalistycznym
systemie gospodarczym. Funkcjonowanie i rozwój gospodarki są regulowane przez określony
niniejszą ustawą system planów społeczno-gospodarczych kształtujących aktywnie rozwój
gospodarczy, z wykorzystaniem mechanizmu rynkowego
Art. 2.
1.
Plan społeczno-gospodarczy stanowi narządzie podnoszenia materialnego i kulturalnego
poziomu jakości życia ludności, proporcjonalnego rozwoju gospodarki, podwyższania
społecznej efektywności gospodarowania oraz rozwijania i umacniania ekonomicznych
podstaw ustroju socjalistycznego.
2.
Plany społeczno-gospodarcze opracowuje się uwzględniając doświadczenia i dorobek nauki
oraz kultury.
Art. 3.
Społeczny charakter planowania wyraża się w aktywnym udziale organów przedstawicielskich
wszystkich stopni i organizacji społecznych w stanowieniu planów i kontroli ich realizacji,
zwłaszcza w zakresie kształtowania warunków życia i zdrowia ludności, ochrony środowiska
naturalnego, rozwoju oświaty i kultury. Zasady i tryb opracowywania planów stwarzają
warunki uczestnictwa w planowaniu ze strony partii i stronnictw politycznych, związków
zawodowych i organizacji społecznych, środowisk twórczych i naukowych, a także opinii
publicznej.
Rozdział 2
Podstawowe rodzaje planów
Art. 4.
Rozróżnia się jako podstawowe rodzaje łanów:
1)
plany centralne.
2)
plany terytorialne (wojewódzkie, miejskie i gminne),
3)
plany przedsiębiorstw i innych jednostek gospodarki uspołecznionej,
4)
plany jednostek budżetowych i innych państwowych jednostek organizacyjnych.
Art. 5.
Plany centralne i plany terytorialne nakładają na organy administracji państwowej
obowiązek oddziaływania środkami im ustawowo przekazanymi na przedsiębiorstwa i inne
jednostki gospodarcze w celu zapewnienia realizacji zadań określonych w tych planach.
Art. 6.
Kierunkową zbieżność działania jednostek gospodarczych z celami określonymi w planach
centralnych i terytorialnych zapewniają:
1)
umowy zawierane przez organy administracji państwowej bądź przez wyznaczone przez
nie jednostki organizacyjne z jednostkami gospodarki uspołecznionej oraz umowy zawierane
między przedsiębiorstwami i innymi organizacjami gospodarczymi,
2)
stosowanie narzędzi ekonomicznych przez organy administracji państwowej i banki na
podstawie uprawnień ustawowych,
3)
wzajemna wymiana informacji w toku opracowywania planów,
4)
możliwość nakładania na przedsiębiorstwa państwowe obowiązków wykonywania zadań, zgodnie
z przepisami ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.
Rozdział 3
Planowanie centralne
Art. 7.
Plany centralne określają politykę społeczno-ekonomiczną państwa, to jest cele, proporcje
i środki rozwoju gospodarki, podstawowe zadania społeczne i gospodarcze oraz sposoby
ich realizacji.
Art. 8.
Plany centralne są sporządzane na okresy:
1)
dziesięcioletnie i dłuższe (plany perspektywiczne),
2)
pięcioletnie (narodowe plany społeczno-gospodarcze),
3)
jednoroczne (centralne plany roczne).
Art. 9.
1.
Plan perspektywiczny ma charakter kroczący, czyli okres, na który plan jest sporządzany,
przedłuża się co pięć lat o następne pięciolecie.
2.
Plany perspektywiczne określają:
1)
przewidywane kształtowanie się potrzeb społecznych i gospodarczych oraz możliwości
ich zaspokajania,
2)
główne kierunki i proporcje rozwoju gospodarki narodowej, niezbędne dla zachowania
ciągłości procesów rozwoju w planach o krótszym horyzoncie czasowym i kontynuacji
przedsięwzięć gospodarczych wykraczających poza okres planu średniookresowego,
3)
główne kierunki specjalizacji międzynarodowej i przystosowania gospodarki do przewidywanych
zmian warunków zewnętrznych.
3.
W planie perspektywicznym uwzględnia się zwłaszcza zagadnienia:
1)
zaspokajania materialnych oraz kulturalnych potrzeb społeczeństwa,
2)
ochrony środowiska naturalnego,
3)
gospodarki surowcowo-energetycznej.
4)
rozwoju infrastruktury społecznej i technicznej kraju.
5)
tendencji w zakresie handlu zagranicznego i współpracy z zagranica, ze szczególnym
uwzględnieniem rozwoju integracji socjalistycznej,
6)
rozwoju nauki i techniki oraz postępu w zakresie jakości wyrobów i usług,
7)
przestrzennego zagospodarowania kraju,
8)
zapewnienia obronności i bezpieczeństwa państwa.
4.
Plany perspektywiczne są sporządzane w odniesieniu do całej gospodarki narodowej,
a także w przekrojach terytorialnych.
Art. 10.
1.
Podstawą kierowania rozwojem gospodarki narodowej są narodowe plany społeczno-gospodarcze.
W narodowym planie społeczno-gospodarczym następuje konkretyzacja założeń planu perspektywicznego
oraz rozszerzenie problematyki stanowiącej przedmiot planowania.
2.
W narodowym planie społeczno-gospodarczym wyodrębnia się:
1)
podstawowe cele i kierunki polityki społeczno-gospodarczej,
2)
szczegółowe ustalenia planu,
3)
środki realizacji polityki społeczno-gospodarczej,
4)
informacje dla organów terenowych, przedsiębiorstw oraz innych jednostek gospodarki
narodowej.
3.
W części, o której mowa w ust. 2 pkt 1, narodowy plan społeczno-gospodarczy obejmuje:
1)
prognozy wytwarzania i podziału dochodu narodowego oraz tempa rozwoju i stopnia zaspokajania
potrzeb społecznych,
2)
podstawowe kierunki i proporcje rozwoju społeczno-gospodarczego oraz założenia dotyczące
kierunków strukturalnych przekształceń gospodarki, zwłaszcza w układach gałęziowo-branżowych
i terytorialnych, postępu technicznego i współpracy gospodarczej z zagranicą, a zwłaszcza
współpracy gospodarczej z krajami Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej,
3)
założenia polityki rozwoju oświaty, nauki, kultury, ochrony zdrowia i zaspokajania
innych potrzeb niematerialnych,
4)
założenia polityki rozwoju konsumpcji, ze szczególnym uwzględnieniem relacji między
konsumpcją indywidualną a konsumpcją zbiorową,
5)
założenia polityki zatrudnienia, dochodów i płac oraz świadczeń społecznych,
6)
założenia polityki ochrony i kształtowania środowiska naturalnego,
7)
założenia programów realizacji zamierzeń w podstawowych dziedzinach polityki społeczno-gospodarczej,
stanowiące podstawę podejmowania ustaleń planu (ust. 2 pkt 2) oraz uruchamiania innych
środków realizacyjnych (ust. 2 pkt 3),
8)
zmiany gałęziowo-branżowej struktury popytu i podaży,
9)
bilanse podstawowych produktów,
10)
założenia polityki inwestycyjnej,
11)
założenia polityki cen,
12)
sposoby finansowania zawartych w planie przedsięwzięć.
4.
W części, o której mowa w ust. 2 pkt 2, narodowy plan społeczno-gospodarczy obejmuje:
1)
przedsięwzięcia inwestycyjne o dłuższych cyklach realizacyjnych, a zwłaszcza ważniejsze
inwestycje surowcowo-energetyczne, komunikacyjne, w sferze konsumpcji społecznej i
ochrony środowiska naturalnego oraz inne o strategicznym znaczeniu dla gospodarki.
2)
programy naukowo-badawcze i przedsięwzięcia badawczo-rozwojowe,
3)
zadania wynikające z umów międzynarodowych oraz uzgodnień koordynacyjnych w ramach
Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej,
4)
określenie środków finansowych na realizację programów społecznych oraz przedsięwzięć
wieloletnich,
5)
zadania związane z obronnością i bezpieczeństwem państwa.
5.
W części, o której mowa w ust. 2 pkt 3, narodowy plon społeczno-gospodarczy obejmuje:
1)
zasady działania i narzędzia ekonomiczne służące zapewnieniu równowagi gospodarczej
i koordynacji planu,
2)
inne narzędzia ekonomiczne, z których mowa w art. 6.
6.
W części, o której mowa w ust. 2 pkt 4, narodowy plan społeczno-gospodarczy obejmuje
informacje i prognozy dotyczące:
1)
kształtowania się podaży paliw i energii oraz zaopatrzenia gospodarki w surowce i
materiały,
2)
zmian warunków popytu i podaży oraz cen na rynkach zagranicznych,
3)
założeń zmian cen na rynku wewnętrznym,
4)
ważniejszych zmian w dziedzinie techniki,
5)
sytuacji w dziedzinie zatrudnienia w przekrojach terytorialnych i zawodowo-branżowych,
6)
innych zagadnień, których uwzględnienie jest niezbędne w procesie planowania,
7)
prawdopodobnych zagrożeń realizacji planu oraz kierunków możliwego przeciwdziałania.
7.
Działalność gospodarki nie uspołecznionej, w tym zwłaszcza rolnictwa indywidualnego
i rzemiosła, ujmuje się w planach wyłącznie szacunkowo.
Art. 11.
1.
W centralnym planie rocznym następuje konkretyzacja i rozwinięcie zadań wynikających
z narodowego planu społeczno-gospodarczego w świetle dokładniejszego rozpoznania warunków
gospodarczych. Określa się w nim na okres roczny podstawowe proporcje oraz przedsięwzięcia
polityki społeczno-gospodarczej, służące osiągnięciu długofalowych i bieżących celów
społecznych.
2.
Zmiana celów i kierunków polityki społeczno-gospodarczej i ustaleń określonych w narodowym
planie społeczno-gospodarczym nie może być dokonywana poprzez centralny plan roczny.
Można tego dokonać wyłącznie w trybie zmiany narodowego planu społeczno-gospodarczego.
Art. 12.
1.
Integralną częścią systemu planowania są plany finansowe.
2.
Plany finansowe, takie jak: bilans finansowy państwa, budżet państwa, plan kredytowy,
bilans dochodów i wydatków pieniężnych ludności i bilans płatniczy, są wzajemnie powiązane
z narodowymi planami społeczno-gospodarczymi i centralnymi planami rocznymi w celu
zapewnienia realności planowania, poprzez dostosowanie planowanych zadań rzeczowych
do zdolności finansowych państwa.
3.
Centralne plany finansowe służą zapewnieniu wewnętrznej równowagi pieniężnej i równowagi
płatniczej państwa, finansowej weryfikacji i koordynacji rzeczowych procesów gospodarczych
oraz kształtowaniu polityki pieniężno-kredytowej zgodnie z możliwościami finansowymi
i planowanymi kierunkami oraz proporcjami rozwoju gospodarczego.
4.
Centralne plany finansowe określają przepisy odrębnych ustaw.
Rozdział 4
Planowanie terytorialne w województwach, miastach i gminach
Art. 13.
Plany terytorialne stopnia wojewódzkiego i podstawowego określają cele, kierunki i
zadania rozwoju społeczno-gospodarczego terenu, a w szczególności zaspokajania potrzeb
ludności.
Art. 14.
1.
Plany terytorialne stopnia wojewódzkiego są sporządzane na okresy:
1)
pięcioletnie (wojewódzkie plany społeczno-gospodarcze),
2)
roczne (wojewódzkie plany roczne).
2.
Plan wojewódzki określa warunki gospodarowania oraz zadania społeczne i ekonomiczne
o znaczeniu ogólnowojewódzkim, w tym zwłaszcza politykę zatrudnienia i wykorzystania
zasobów miejscowych, jak też środki realizacji tego planu,
3.
Plan wojewódzki określa ponadto:
1)
kierunki rozwoju działalności przedsiębiorstw, dla których organem założycielskim
jest terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego,
2)
warunki lokalizacji inwestycji i zadania w zakresie ochrony środowiska w stosunku
do wszystkich przedsiębiorstw i jednostek działających na terenie województwa,
3)
kierunki współdziałania z przedsiębiorstwami zlokalizowanymi na terenie województwa
w sprawach dotyczących zmian w zatrudnieniu, wspólnych przedsięwzięć inwestycyjnych,
usług produkcyjnych i nieprodukcyjnych świadczonych na rzecz przedsiębiorstw oraz
usług przedsiębiorstw świadczonych na rzecz województwa
4.
Podstawą kierowania rozwojem województwa są wojewódzkie plany społeczno-gospodarcze.
5.
Wojewódzka rada narodowa uchwala wojewódzki plan społeczno-gospodarczy, określając
samodzielnie kierunki i założenia rozwoju województwa, przy uwzględnieniu założeń
państwowej polityki społeczno-gospodarczej, wyrażonych w planach centralnych, oraz
założeń planów jednostek stopnia podstawowego w zakresie przyznanych im kompetencji
i stosownie do posiadanych środków. Zakres i treść wojewódzkiego planu społeczno-gospodarczego
określa wojewódzka rada narodowa stosownie do potrzeb regionu.
6.
Podstawa gospodarki finansowej województwa są budżety wojewódzkie, które uchwala wojewódzka
rada narodowa.
7.
Wojewódzka rada narodowa może podjąć decyzję o opracowaniu dziesięcioletniego planu
perspektywicznego, zawierającego problematykę społecznego, gospodarczego i przestrzennego
rozwoju województwa, lub innych planów nie wymienionych w ust. 1.
Art. 15.
1.
Plany terytorialne stopnia podstawowego są sporządzane na okresy:
1)
pięcioletnie [miejskie (gminne) plany społeczno-gospodarcze],
2)
roczne [miejskie (gminne) plany roczne].
2.
Miejska rada narodowa może uchwalić również dziesięcioletni plan perspektywiczny.
3.
Plany miejskie i gminne, uchwalane samodzielnie przez miejskie i gminne rady narodowe,
obejmują w szczególności:
1)
przedsięwzięcia organizacyjne i ekonomiczne sprzyjające aktywizacji oraz podnoszeniu
efektywności rolnictwa, przetwórstwa żywności, drobnej wytwórczości i rzemiosła oraz
handlu i usług,
2)
ustalenia dotyczące rozwoju infrastruktury społecznej,
3)
kierunki rozwoju działalności przedsiębiorstw, dla których organem założycielskim
jest organ administracji państwowej stopnia podstawowego,
4)
zadania produkcyjne i usługowe miejskich lub gminnych jednostek gospodarki komunalnej,
5)
ustalenia dotyczące lokalizacji inwestycji i zadań w zakresie ochrony środowiska naturalnego
w sprawach należących do kompetencji miejskich i gminnych rad narodowych.
4.
Podstawą gospodarki finansowej miast i gmin są budżety miast i gmin uchwalane przez
miejskie i gminne rady narodowe.
5.
Plany miejskie i gminne, o których mowa w ust. 1, są powiązane z planami finansowymi,
uwzględniającymi zarówno dochody własne, jak i dotacje lub udziały w dochodach budżetu
wojewódzkiego. Plany miejskie i gminne ukierunkowuje się przede wszystkim na zaspokajanie
lokalnych potrzeb ludności. W planach tych uwzględnia się ustalenia wojewódzkiego
planu społeczno-gospodarczego i wojewódzkiego planu rocznego w zakresie, o którym
mowa w art. 14 ust. 2 i 3.
Art. 16.
W planach wojewódzkich, miejskich i gminnych powinny być uwzględniane wspólne przedsięwzięcia,
podejmowane przez dwie lub więcej jednostek administracyjnych oraz jednostek gospodarki
uspołecznionej.
Rozdział 5
Planowanie w przedsiębiorstwach oraz innych jednostkach gospodarki uspołecznionej
Art. 17.
1.
Przedsiębiorstwa oraz inne jednostki gospodarki uspołecznionej opracowują plany samodzielnie
i stosownie do własnych potrzeb, uwzględniając odpowiednio zasady określone w ustawie
o przedsiębiorstwach państwowych bądź w ustawie o spółdzielniach i ich związkach.
Jednostki te opracowują plany roczne oraz plany lub prognozy rozwoju; zakres i szczegółowość
tych planów lub prognoz określają samodzielnie, z uwzględnieniem techniczno-ekonomicznych
warunków swej działalności.
2.
Rada Ministrów może nałożyć obowiązek opracowywania planów pięcioletnich oraz perspektywicznych
na jednostki gospodarki uspołecznionej o szczególnym znaczeniu dla:
1)
zaopatrzenia gospodarki w surowce i materiały,
2)
realizacji wieloletnich umów międzynarodowych.
3)
kształtowania i ochrony środowiska naturalnego,
4)
przekształceń strukturalnych w gospodarce narodowej.
Art. 18.
1.
Plan jednostki gospodarki uspołecznionej określa kierunki jej działalności i rozwoju
na podstawie rachunku opłacalności ekonomicznej i pełnej odpowiedzialności finansowej
za wyniki działalności, zgodnie z zasadami samofinansowania.
2.
Przy sporządzaniu planów jednostki gospodarki uspołecznionej kierują się między innymi:
1)
wynikami badań popytu i podaży w kraju i za granicą,
2)
umowami z dostawcami i odbiorcami oraz innymi jednostkami lub wstępnymi uzgodnieniami
w tym zakresie,
3)
informacjami wynikającymi z założeń planów centralnych i terytorialnych,
4)
obowiązującymi zasadami i narzędziami ekonomicznymi określonymi w art. 6,
5)
państwowymi normami, określającymi wymagania jakościowe i eksploatacyjne.
Art. 19.
Jednostki gospodarki uspołecznionej udostępniają naczelnym i terenowym organom administracji
państwowej oraz bankom i organom kontroli finansowej, na ich życzenie, podstawowe
informacje zawarte w swoich planach.
Art. 20.
Przepisy ustawy dotyczące przedsiębiorstw stosuje się również do zrzeszeń przedsiębiorstw
w takim zakresie, w jakim ich statuty przewidują podejmowanie przez nie funkcji planistycznych,
niezbędnych do wypełniania ich zadań.
Rozdział 6
Zasady planowania i tryb społecznej konsultacji
Art. 21.
1.
Planowanie społeczno-gospodarcze opiera się na:
1)
analizie stanu i rozwoju gospodarki przedsiębiorstw, gmin, miast, województw i gospodarki
narodowej jako całości,
2)
analizie możliwości finansowych,
3)
prognozach zewnętrznych warunków rozwoju,
4)
analizie potrzeb społecznych i możliwości ich zaspokojenia,
5)
rozpoznaniu przewidywanych kierunków rozwoju gospodarki narodowej, województw, miast
i gmin, przedsiębiorstw gospodarki uspołecznionej i kierunków rozwoju gospodarki nie
uspołecznionej.
2.
W celu pełniejszego rozpoznania warunków i możliwości rozwoju organy planujące, we
współpracy z instytucjami naukowo-badawczymi, prowadzą studia przedplanowe konfrontujące
w wewnętrznie spójnych wariantach cele społeczne z dostępnymi środkami ich realizacji
i dokonują wyboru projektu najbardziej efektywnego wariantu.
3.
Organy planujące rozwój usług i świadczeń społecznych prowadzą prace polegające na.
1)
rozpoznawaniu indywidualnych i zbiorowych potrzeb społeczeństwa, z uwzględnieniem
ich zróżnicowania w przekrojach: strukturalnym, rodzajowym, podmiotowym i terytorialnym,
wykorzystując w tym celu mierniki i wskaźniki zaspokajania potrzeb, w tym wielkości
ich pożądanego minimum; wielkości te powinny być przedmiotem konsultacji ze związkami
zawodowymi,
2)
określeniu możliwości zaspokojenia potrzeb społeczeństwa w granicach dostępnych środków
finansowych, wykorzystując w tym celu analizy i kalkulacje alternatywnych kosztów
podaży wyrobów i usług, służących zaspokajaniu poszczególnych rodzajów potrzeb.
4.
Projekty wariantowych rozwiązań, dotyczące podstawowych zagadnień, są poddawane publicznej
dyskusji. Organy planujące są obowiązane również do zapoznania organizacji politycznych
i społecznych, związków zawodowych oraz zainteresowanych środowisk twórczych i naukowych
z proponowanymi w planach kierunkami rozwiązań.
Art. 22.
1.
Planowanie perspektywiczne poprzedza się studiami nad najważniejszymi problemami życia
społecznego i gospodarczego oraz programami rozwiązania tych problemów w długich okresach
czasu, a także długoterminowymi prognozami warunków zewnętrznych, do których gospodarka
kraju będzie musiała się dostosować. W trakcie tych prac zasięga się opinii środowisk
naukowych oraz stowarzyszeń naukowo-technicznych i społeczno-zawodowych.
2.
Warianty projektów centralnego planu perspektywicznego poddaje się konsultacji z komisjami
sejmowymi, a w części dotyczącej warunków pracy i życia ludności - także z właściwymi
organami związków zawodowych.
3.
Podstawowe problemy oraz proponowane kierunki ich rozwiązań powinny być przedstawiane
w prasie i innych środkach masowego przekazu. Organ planujący jest obowiązany do przedstawienia
Sejmowi i społeczeństwu wyników społecznej konsultacji nad centralnym planem perspektywicznym
oraz sposobów ich uwzględnienia
Art. 23.
1.
Narodowy plan społeczno-gospodarczy sporządza się w dwóch etapach, a mianowicie
1)
warianty koncepcji narodowego planu społeczno-gospodarczego,
2)
projekt narodowego planu społeczno-gospodarczego.
2.
Warianty koncepcji narodowego planu społeczno -gospodarczego powinny się opierać na
ustaleniach planu perspektywicznego, diagnozie stanu gospodarki i jej uwarunkowań,
jak też na prognozach rozwoju procesów społeczno-gospodarczych i przewidywanych zmianach
uwarunkowań zewnętrznych. Warianty te powinny przedstawiać założenia dotyczące podstawowych
celów społecznych oraz sposobów ich osiągania w różnych okolicznościach.
3.
Warianty koncepcji narodowego planu społeczno -gospodarczego powinny być przedmiotem
konsultacji na zasadach określonych w art. 22 ust. 2 i 3.
4.
Wyboru wariantu koncepcji narodowego planu społeczno-gospodarczego dokonuje Sejm.
5.
W pracach nad projektem narodowego planu społeczno-gospodarczego należy uwzględniać
w szczególności
1)
opinie zalecenia Sejmu, dotyczące wariantu narodowego planu społeczno-gospodarczego,
o którym mowa w ust. 4,
2)
wyniki opracowań, o których mowa w ust. 2,
3)
informacje o założeniach wieloletnich planów wojewódzkich i niektórych przedsiębiorstw,
4)
wyniki konsultacji społecznych,
5)
uzgodnienia koordynacyjne dotyczące planów krajów członkowskich Rady Wzajemnej Pomocy
Gospodarczej oraz inne porozumienia międzynarodowe,
6)
informacje o ważniejszych wstępnych porozumieniach umownych między przedsiębiorstwami.
6.
Narodowy plan społeczno-gospodarczy powinien być opracowywany w takim trybie i terminach,
aby Sejm mógł uchwalić ten plan przed rozpoczęciem okresu jego realizacji.
Art. 24.
1.
Opracowanie centralnego planu rocznego obejmuje:
1)
przygotowanie wariantowych założeń centralnego planu rocznego
2)
opracowanie projektu centralnego planu rocznego
2.
W założeniach centralnego planu rocznego należy uwzględnić ustalenia narodowego planu
społeczno-gospodarczego dotyczące danego roku, ocenę stanu gospodarki narodowej i
jej uwarunkowań, przewidywane wyniki roku bieżącego oraz przewidywane warunki zewnętrzne
w roku planowym Na podstawie tych założeń powinny być przedstawione propozycje dotyczące
sposobów najbardziej efektywnej realizacji celów wyznaczonych w narodowym planie społeczno-gospodarczym.
3.
Założenia centralnego planu rocznego stanowią podstawę informacyjną do prac nad sporządzaniem
planów rocznych: wojewódzkich, miejskich, gminnych i przedsiębiorstw oraz do przeprowadzania
konsultacji i zawierania wstępnych porozumień gospodarczych. Projekt centralnego planu
rocznego, w części dotyczącej polityki płac, cen i warunków bytu ludności oraz warunków
pracy, stanowi przedmiot konsultacji z właściwymi organami związków zawodowych.
4.
Projekt centralnego planu rocznego opracowuje się na podstawie analiz i prognoz społeczno-gospodarczych,
z uwzględnieniem dezyderatów komisji sejmowych oraz wyników konsultacji społecznych,
Art. 25.
W narodowym planie społeczno-gospodarczym i centralnym planie rocznym powinny być
zachowane rezerwy czynników wytwórczych, niezbędne do realizacji. węzłowych zadań
społeczno-gospodarczych w trudniejszych, niż przewidywano, warunkach gospodarczych.
Rozdział 7
Kompetencje w dziedzinie planowania
Art. 26.
Sejm:
1)
ustala problemy wymagające opracowania programów perspektywicznych.
2)
rozpatruje projekty planów perspektywicznych oraz koncepcje długofalowej polityki
rządu w dziedzinach o strategicznym znaczeniu dla gospodarki narodowej,
3)
rozpatruje założenia i sposoby realizacji narodowego planu społeczno-gospodarczego
i na tej podstawie decyduje o wyborze wariantu założeń tego planu,
4)
uchwala narodowy plan społeczno-gospodarczy, ustalając przy tym maksymalny poziom
nakładów na inwestycje centralne oraz relacje określające dopuszczalne zadłużenie
za granicą,
5)
rozpatruje założenia do centralnego planu rocznego, opracowane zgodnie z art. 24 ust.
2,
6)
uchwala: budżet państwa, plan kredytowy i bilans płatniczy oraz przyjmuje sprawozdanie
z wykonania budżetu państwa,
7)
ocenia, w odstępach rocznych, przebieg wykonywanie narodowego planu społeczno-gospodarczego,
a także wykonanie bilansu płatniczego i planu kredytowego,
8)
rozpatruje sprawozdania z wykonania narodowego planu społeczno-gospodarczego.
Art. 27.
1.
Rada Ministrów przedstawia Sejmowi:
1)
projekty planów perspektywicznych.
2)
wariantowe założenia do opracowania narodowego planu społeczno-gospodarczego, projekt
tego planu, założenia centralnego planu rocznego oraz projekty: budżetu państwa, bilansu
finansowego państwa i bilansu płatniczego,
3)
coroczne sprawozdania z przebiegu wykonania narodowych planów społeczno-gospodarczych,
4)
łącznie z projektem budżetu państwa uchwalone centralne plany roczne.
2.
Rada Ministrów:
1)
uchwala centralny plan roczny,
2)
organizuje wykonanie zadań ustalonych w narodowym planie społeczno-gospodarczym i
centralnym planie rocznym,
3)
ocenia przebieg wykonania narodowego planu społeczno-gospodarczego i centralnego,
planu rocznego w poszczególnych dziedzinach i przebieg procesów gospodarczych w przedsiębiorstwach
gospodarki uspołecznionej i w gospodarce nie uspołecznionej oraz podejmuje decyzje
niezbędne do osiągnięcia planowanych celów.
3.
Prezes Narodowego Banku Polskiego przedstawia Sejmowi, po uchwaleniu przez Radę Ministrów,
projekt planu kredytowego wraz z bilansem pieniężnych przychodów i wydatków ludności
i założeniami polityki pieniężno-kredytowej państwa.
Art. 28.
1.
Naczelnym organem administracji państwowej w sprawach planowania społeczno-gospodarczego
jest Komisja Planowania przy Radzie Ministrów.
2.
Właściwość Ministra Finansów i Prezesa Narodowego Banku Polskiego w zakresie planowania
finansowego określają odrębne ustawy.
Art. 29.
1.
Do zadań Komisji Planowania przy Radzie Ministrów należy opracowywanie projektów i
analiz realizacji planów perspektywicznych, narodowych planów społeczno-gospodarczych
i centralnych planów rocznych. Ministrowie, centralne związki spółdzielcze i wojewodowie
współdziałają w tym zakresie z Komisją Planowania przy Radzie Ministrów.
2.
Przewodniczący Komisji Planowania przy Radzie Ministrów:
1)
organizuje prace nad długookresowymi studiami, programami i prognozami, o których
mowa w art. 22 ust. 1,
2)
wnosi pod obrady Rady Ministrów projekty planów perspektywicznych, warianty założeń
narodowych planów społeczno-gospodarczych i centralnych planów rocznych oraz projekty
narodowych planów społeczno-gospodarczych i centralnych planów rocznych,
3)
analizuje przebieg wykonania planów i informuje o wynikach Radę Ministrów, a w razie
potrzeby wnosi propozycje -dotyczące działań niezbędnych do zapewnienia ich realizacji
oraz propozycje dotyczące zmiany narodowego planu społeczno-gospodarczego i centralnego
planu rocznego,
4)
przedstawia Radzie Ministrów sprawozdania z wykonania planów, o których mowa w ust.
1,
5)
ustala tryb i metodykę opracowywania narodowego planu społeczno-gospodarczego i centralnego
planu rocznego,
6)
ustala zasady metodyczne opracowywania projektów planów terytorialnych.
Art. 30.
1.
Ministrowie, stosownie do zakresu swego działania, sporządzają analizy procesów gospodarczych
i prognozy rozwoju, przedstawiają propozycje do opracowania projektów narodowego planu
społeczno-gospodarczego i centralnego planu rocznego, ze szczególnym uwzględnieniem
kierunków zmian strukturalnych, kierunków polityki naukowej i technicznej oraz współpracy
z zagranicą, przedkładają propozycje dotyczące stosowania narzędzi ekonomicznych,
biorą udział w międzynarodowej koordynacji planów oraz kontrolują wykonanie decyzji
organów państwowych.
2.
Przewodniczący Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, we współdziałaniu z Ministrem
Finansów i Prezesem Narodowego Banku Polskiego, zapewnia wzajemną zgodność narodowego
planu społeczno-gospodarczego i centralnego planu rocznego z planami finansowymi
3.
Rada Ministrów koordynuje działalność i rozstrzyga rozbieżności w procesie planowania.
Art. 31.
1.
Wojewódzkie rady narodowe:
1)
rozpatrują projekty planów perspektywicznych w wypadkach, o których mowa w art. 14
ust. 7,
2)
rozpatrują założenia planów, a także uchwalają wojewódzkie plany społeczno-gospodarcze,
wojewódzkie plany roczne oraz budżety województw,
3)
rozpatrują opinie Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów co do
zgodności projektów wojewódzkich planów społeczno-gospodarczych z podstawowymi celami
i kierunkami polityki społeczno-gospodarczej oraz ustaleniami określonymi w narodowym
planie społeczno-gospodarczym,
4)
oceniają wykonanie planów wojewódzkich i budżetów województw
2.
Przepis ust. 1 pkt 1, 2 i 4 stosuje się odpowiednio do miejskich i gminnych rad narodowych
3.
Wojewódzka rada narodowa może wprowadzić obowiązek przedstawiania projektów miejskich
(gminnych) planów społeczno-gospodarczych przewodniczącemu właściwej miejscowo wojewódzkiej
komisji planowania w celu wyrażenia opinii w zakresie zgodności tych projektów z celami,
kierunkami i zadaniami rozwoju społeczno-gospodarczego określonymi w wojewódzkim planie
społeczno-gospodarczym.
4.
Wojewodowie:
1)
przedstawiają pod obrady wojewódzkich rad narodowych warianty założeń wojewódzkich
planów społeczno-gospodarczych i rocznych oraz projekty wojewódzkich planów perspektywicznych,
2)
przedstawiają wojewódzkim radom narodowym projekty wojewódzkich planów społeczno-gospodarczych
wraz z opinią Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i rocznych
oraz budżetów województw,
3)
podejmują działania zmierzające do realizacji tych planów,
4)
składają sprawozdania z ich realizacji na sesjach wojewódzkich rad narodowych.
5.
Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio do naczelników miast i gmin.
Art. 32.
Kompetencje w sprawach planowania w przedsiębiorstwach państwowych oraz innych jednostkach
gospodarki uspołecznionej określają odpowiednie ustawy: o przedsiębiorstwach państwowych,
o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego oraz o spółdzielniach i ich związkach.
Rozdział 8
Przepisy szczególne, przejściowe i końcowe
Art. 33.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia:
1)
określa zasady wartościowania pracy służące ustalaniu siatek i tabel płac.
2)
określa zasady wynagradzania dyrektora przedsiębiorstwa państwowego i tymczasowego
kierownika przedsiębiorstwa, uwzględniające w szczególności uzyskiwane przez przedsiębiorstwo
wyniki ekonomiczne.
Art. 34.
1.
Minister Gospodarki Materiałowej i Paliwowej:
1)
ustala normatywy zużycia surowców i materiałów, obowiązujące jednostki gospodarcze
przy projektowaniu, modernizacji i wytwarzaniu wyrobów oraz produkcji budowlano-montażowej,
2)
może wprowadzać obowiązujące jednostki gospodarcze zakazy:
a)
stosowania niektórych materiałów i paliw do produkcji określonych wyrobów i świadczenia
usług
b)
produkcji określonych wyrobów nadmiernie energochłonnych i materiałochłonnych,
c)
stosowania nadmiernie energochłonnych i materiałochłonnych technologii wyrobów i świadczenia
usług.
2.
W razie nieprzestrzegania normatywów zużycia surowców i materiałów (ust. 1 pkt 1)
oraz zakazów (ust. 1 pkt 2) jednostki gospodarcze, które zostały zobowiązane do ich
stosowania, są obowiązane wnosić na rzecz centralnego funduszu oszczędnościowego paliw,
energii, surowców i materiałów opłaty.
3.
Opłaty, o których mowa w ust. 2, stanowią straty nadzwyczajne jednostek gospodarki
uspołecznionej.
4.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa wysokość opłat, tryb ich wnoszenia
oraz organy powołane do orzekania w tych sprawach.
Art. 35.
Rada Ministrów, w celu przeciwdziałania niekorzystnym zjawiskom społeczno-gospodarczym,
uwzględniając założenia polityki pieniężno-dochodowej i inwestycyjnej określone w
narodowym planie społeczno-gospodarczym, w drodze rozporządzenia, może:
1)
wprowadzić obowiązek wpłacania przez jednostki gospodarki uspołecznionej podejmujące
inwestycje polegające na budownictwie obejmującym budynki, z funduszu, z którego ma
być finansowana inwestycja, kaucji pieniężnych na nie oprocentowany rachunek bankowy,
ustalając jednocześnie:
a)
okresy odpowiadające okresom objętym narodowymi planami społeczno-gospodarczymi, w
których obowiązuje wpłacanie kaucji,
b)
wysokość stawek kaucji w stosunku do wartości kosztorysowej budynku, uwzględniającą
rodzaj i położenie inwestycji, oraz szczegółowy tryb i zasady jej ustalania i wpłacania,
c)
zasady zwrotu kaucji,
d)
wysokość odsetek na rzecz budżetu centralnego w wypadku nieterminowego wpłacenia kaucji,
e)
rodzaje inwestycji, od których nie pobiera się kaucji, oraz wypadki, w których może
nastąpić cofnięcie zwolnienia z obowiązku wpłacania kaucji,
2)
wprowadzić zakaz podwyższania wynagrodzeń za pracę na okres odpowiadający zamrożeniu
cen, wprowadzonemu na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o cenach .
Art. 36.1 orzeczenie
1.
Upoważnia się Radę Ministrów do przejściowego wprowadzania i określania zasad reglamentacji
obrotu surowcami, paliwami i energią, materiałami i wyrobami oraz reglamentacji sprzedaży
środków dewizowych w zakresie, jaki może okazać się niezbędny ze względu na istniejące
deficyty zaopatrzenia, oraz do wprowadzenia w drodze rozporządzenia opłat na rzecz
budżetu państwa od jednostek gospodarczych naruszających przepisy dotyczące zaopatrzenia
materiałowo-technicznego, przy równoczesnym określeniu wysokości opłat i trybu ich
pobierania oraz organów powołanych do orzekania w tych sprawach.
2.
W celu zapewnienia wykonania najważniejszych zadań w dziedzinie warunków życia ludności,
obronności Kraju oraz rozwoju gospodarki Rada Ministrów w latach 1986-1990 może:
1)
określać priorytety realizacyjne w formie zamówień rządowych i programów operacyjnych
oraz ustalać rodzaj i zakres gwarancji zaopatrzeniowych i preferencji finansowych
dla jednostek gospodarczych, które uczestniczą w ich realizacji,
2)
w szczególnie uzasadnionych wypadkach - jeżeli jednostka gospodarki uspołecznionej,
mimo udzielenia gwarancji zaopatrzeniowych, odmawia zawarcia umowy o realizację zamówienia
rządowego bądź programu operacyjnego mieszczącego się w profilu jej działalności -
upoważnić właściwy organ administracji państwowej do nałożenia na tę jednostkę gospodarki
uspołecznionej obowiązku zawarcia takiej umowy,
3)
ustalić w drodze rozporządzenia szczegółowy tryb i zasady zlecania oraz realizacji
zamówień rządowych i programów operacyjnych.
4)
ustalić w drodze rozporządzenia - po konsultacji z Ogólnopolskim Porozumieniem Związków
Zawodowych - wykaz zakładów pracy o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej
lub obronności kraju oraz użyteczności publicznej, w których stosuje się podwyższony
wymiar czasu pracy do 8 godzin na dobę i 46 godzin na tydzień. Praca wykonywana ponad
normy czasu pracy określone zgodnie z przepisami prawa pracy stanowi pracę w godzinach
nadliczbowych. Godziny przepracowane w dodatkowe dni wolne od pracy nie podlegają
wliczeniu do liczby godzin nadliczbowych, dopuszczalnej w myśl art. 133 § 2 Kodeksu pracy.
3.
Po upływie każdego roku stosowania reglamentacji oraz priorytetów realizacyjnych,
o których mowa w ust. 1 i 2, Rada Ministrów przedstawia Sejmowi sprawozdanie o wynikach
stosowania reglamentacji oraz priorytetów realizacyjnych wraz z programem ograniczenia
zakresu ich stosowania, łącznie ze sprawozdaniem, o którym mowa w art. 27 ust. 1 pkt
3.
Art. 37.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
naczelnych organach administracji państwowej lub o ministrach - rozumie się przez
to również centralne organy administracji państwowej i ich kierowników,
2)
wojewódzkich radach narodowych lub o wojewodach - rozumie się przez to również rady
narodowe miast stopnia wojewódzkiego i prezydentów tych miast,
3)
gminnych i miejskich radach narodowych lub o naczelnikach miast i gmin - rozumie się
przez to również rady narodowe wspólne dla miasta i gminy, naczelników miasta i gminy
oraz prezydentów miast stopnia podstawowego,
4)
planach miejskich i gminnych - rozumie się przez to również plany wspólne dla miasta
i gminy.