Obwieszczenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiskaz dnia 17 lutego 1983 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo
lokalowe
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Najem lokali i budynków
- Rozdział 3 - Szczególny tryb najmu lokali i budynków
- Rozdział 4 - Mieszkania funkcyjne
- Rozdział 5 - Zamiana lokali mieszkalnych
- Rozdział 6 - Właściwość organów i tryb postępowania
- Rozdział 7 - Przepisy karne
- Rozdział 8 - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 3 grudnia 1982 r. o zmianie ustawy - Prawo lokalowe ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe , z uwzględnieniem zmian wynikających z ustawy z dnia 3 grudnia 1982 r. o zmianie ustawy - Prawo lokalowe oraz z przepisów prawnych ogłoszonych przed dniem wydania jednolitego tekstu i z
zastosowaniem nowej, ciągłej numeracji rozdziałów, artykułów, ustępów i punktów.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy nie obejmuje
przepisów:
1)
art. 64 i 66 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe w brzmieniu:
„
Art. 64.
W ustawie z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach dodaje się art. 28a w brzmieniu:
„
Art. 28a.
Ściąganie należności Państwa z tytułu opłat, o których mowa w art. 28, jak również
należności wynikających z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z terenów
państwowych - następuje na zasadach ściągania należności państwowych z tytułu najmu
lokali”.
”
”
„
Art. 66.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 sierpnia 1974 r.
”
;
2)
art. 2 i 4 ustawy z dnia 3 grudnia 1982 r. o zmianie ustawy - Prawo lokalowe w brzmieniu:
„
Art. 2.
Sprawy wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy i nie zakończone decyzjami ostatecznymi
podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych.
”
„
Art. 4.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 1983 r.
”
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe
W dążeniu do dalszej poprawy w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych ludności, w szczególności
przez stopniową realizację w miarę rozwoju gospodarki socjalistycznej prawa każdej
rodziny do samodzielnego mieszkania, stabilizację uprawnień do mieszkania oraz wyzwalanie
inicjatywy społecznej w zakresie budownictwa mieszkaniowego i utrzymanie istniejących
zasobów w należytym stanie - uchwala się niniejszą ustawę.
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa niniejsza, zwana dalej „ustawą”, określa ogólne zasady zaspokajania potrzeb
mieszkaniowych ludności i wraz z przepisami Kodeksu cywilnego w zakresie najmu - reguluje stosunki prawne związane z zajmowaniem i używaniem lokali
oraz budynków.
Art. 2.
Przepisom ustawy nie podlegają:
1)
pokoje dziennie wynajmowane w hotelach, pensjonatach i innych zakładach noclegowych,
2)
lokale w nie podlegających podatkowi od nieruchomości lub zwolnionych od tego podatku
budynkach gospodarstw rolnych indywidualnych lub rolniczych spółdzielni produkcyjnych;
lokale w tych budynkach mogą być jednak przydzielane na pomieszczenia zastępcze dla
osób pozbawionych mieszkań wskutek klęski żywiołowej (huraganu, powodzi) lub pożaru,
3)
lokale w budynkach znajdujących się w zarządzie organów kwaterunkowych wojska oraz
lokale przekazane wojsku na zakwaterowanie stałe Sił Zbrojnych,
4)
domy letniskowe.
Art. 3.
1.
Domem jednorodzinnym jest dom mieszkalny, jak również samodzielna część domu bliźniaczego
lub szeregowego, przeznaczony do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych właściciela i
jego bliskich, chociażby oprócz lokalu mieszkalnego obejmował również lokal użytkowy.
2.
Małym domem mieszkalnym jest budynek obejmujący samodzielne lokale mieszkalne, stanowiące
odrębną własność różnych osób.
3.
Domem mieszkalno-pensjonatowym jest budynek, w którym nie więcej niż połowa powierzchni
użytkowej służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych właściciela lub jego bliskich,
a pozostała część jest przeznaczona na prowadzenie pensjonatu.
4.
Domem letniskowym jest budynek położony na terenie wsi lub w rejonie przeznaczonym
na cele rekreacyjne ludności, służący właścicielowi i jego bliskim do wypoczynku.
Ta sama osoba oraz małżonkowie mogą posiadać tylko jeden dom letniskowy.
5.
Wielkość domów i lokali wymienionych w ust. 1-4 określi Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.
Wielkość ta nie może być ustalona niżej od określonej w przepisach obowiązujących
przed dniem wejścia w życie ustawy.
Art. 4.
1.
W domach stanowiących własność Państwa może nastąpić wyodrębnienie własności wszystkich
lub niektórych samodzielnych lokali mieszkalnych, jeżeli własność poszczególnych lokali
zostanie przeniesiona na rzecz osób fizycznych.
2.
Rada Ministrów ustali w drodze rozporządzenia warunki wyodrębniania własności poszczególnych
lokali w domach wielomieszkaniowych nie stanowiących własności Państwa oraz warunki
i tryb przeniesienia na rzecz osób fizycznych własności lokali w tych domach, a także
obowiązki właścicieli lokali i zarządców budynków w zakresie eksploatacji i remontów.
Art. 5.
1.
Za lokal mieszkalny uważa się samodzielny lokal mieszkalny, jak też jego część obejmującą
co najmniej 1 pokój o powierzchni nie mniejszej niż 10 m2, jeżeli jest ona odrębnym przedmiotem najmu.
2.
Samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielony trwałymi ścianami w obrębie budynku
zespół izb łącznie z pomieszczeniami pomocniczymi, w którym zamieszkiwanie nie wymaga
korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu.
3.
Za lokal użytkowy uważa się samodzielny lokal lub jego część, wykorzystywane na cele
inne niż mieszkalne. Za lokal użytkowy o szczególnym charakterze uważa się pracownię
wykorzystywaną przez twórcę do prowadzenia działalności twórczej w dziedzinie kultury
i sztuki. Lokal użytkowy powinien być wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem.
Art. 6.
1.
Zamienny lokal mieszkalny powinien:
1)
nadawać się do zamieszkania ze względu na stan techniczny,
2)
mieć nie gorsze wyposażenie techniczne niż lokal dotychczas zajmowany,
3)
odpowiadać pod względem powierzchni mieszkalnej dotychczasowemu lokalowi, nie może
jednak przekraczać obowiązujących norm zaludnienia,
4)
znajdować się w tej samej miejscowości, w której jest położony lokal dotychczas zajmowany,
5)
być lokalem samodzielnym, jeżeli lokal dotychczas zajmowany jest samodzielny.
2.
Od wymagań wymienionych w ust. 1 pkt 2-5 można odstąpić za zgodą osoby przekwaterowywanej.
3.
W przypadku przekwaterowania osoby nie uprawnionej z mieszkania funkcyjnego w budynku
położonym na terenie gminy lokal zamienny:
1)
może być wyposażony w urządzenia ogrzewcze inne niż ogrzewanie centralne, chociażby
lokal zajmowany dotychczas, położony w tej miejscowości, był wyposażony w ogrzewanie
centralne,
2)
może być przydzielony w miejscowości pobliskiej, w przypadku braku możliwości przydzielenia
takiego lokalu w tej samej miejscowości - o ile nie pogorszy to nadmiernie sytuacji
osób przekwaterowywanych.
4.
Zamienny lokal użytkowy powinien pod względem technicznym nadawać się do używania
i umożliwiać osobie przekwaterowywanej wykonywanie w nim dotychczasowej działalności.
Art. 7.
1.
Zastępcze pomieszczenie mieszkalne powinno:
1)
nadawać się do zamieszkania ze względu na stan techniczny oraz mieć dostęp do źródła
zaopatrzenia w wodę i do ustępu, chociażby urządzenia te znajdowały się poza budynkiem,
2)
zapewniać co najmniej 5 m2 powierzchni mieszkalnej na jedną osobę,
3)
znajdować się w tej samej miejscowości lub pobliskiej, jeżeli zamieszkanie w tej miejscowości
nie pogorszy nadmiernie warunków życia osób przekwaterowywanych.
2.
Od wymagań określonych w ust. 1 pkt 3 można odstąpić za zgodą osoby przekwaterowywanej.
Art. 8.
1.
Do osób bliskich najemcy należą jego wstępni, zstępni, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa,
powinowaci w tej samej linii lub stopniu, osoby przysposobione oraz ich małżonkowie
i zstępni, osoby przysposabiające, osoby małoletnie przyjęte na podstawie orzeczenia
sądu opiekuńczego na wychowanie, osoby pozostające faktycznie we wspólnym pożyciu
małżeńskim, a także osoby sprawujące opiekę nad najemcą na podstawie zawartej z nim
umowy.
2.
Umowa określona w ust. 1 zawierana jest przed terenowym organem administracji państwowej
i za jego zgodą; organ ten może odmówić wyrażenia zgody na zawarcie takiej umowy,
gdyby pozostawała ona w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Odmowa wyrażenia
zgody następuje w formie decyzji administracyjnej.
Rozdział 2
Najem lokali i budynków
Art. 9.
1.
Najem lokalu lub budynku wynika z umowy najmu albo z ostatecznej decyzji administracyjnej
o przydziale lokalu lub budynku.
2.
Jeżeli najem wynika z decyzji o przydziale, strony powinny określić na piśmie przedmiot
i warunki najmu.
3.
Małżonkowie wspólnie zajmujący lokal mieszkalny są z mocy prawa najemcami tego lokalu,
chociażby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich lub przydział lokalu
pozostającego w dyspozycji terenowego organu administracji państwowej nastąpił na
rzecz jednego z małżonków.
Art. 10.
1.
Wynajmujący jest obowiązany oddać najemcy do używania lokal lub budynek wraz z pomieszczeniami
przynależnymi. Wynajmujący jest też obowiązany do zapewnienia sprawnego działania
urządzeń technicznych w budynku, umożliwiających najemcy korzystanie z oświetlenia
i ogrzewania lokalu, ciepłej wody, dźwigów, zbiorczych anten i innych urządzeń.
2.
Poza obowiązkami określonymi w ust. 1 oraz w przepisach Kodeksu cywilnego o najmie wynajmującego obciążają nadto następujące obowiązki:
1)
utrzymania w należytym stanie, porządku i czystości pomieszczeń i urządzeń budynku
przeznaczonych do ogólnego użytku oraz otoczenia budynku,
2)
bieżącej naprawy budynku, jego pomieszczeń i urządzeń wymienionych w pkt 1,
3)
naprawy i przywrócenia poprzedniego stanu budynku uszkodzonego niezależnie od przyczyn,
z tym że najemcę obciąża obowiązek pokrycia szkód powstałych z jego winy,
4)
zasięgania opinii organów samorządu mieszkańców przed dokonaniem zmian w pomieszczeniach
ogólnego użytku, w urządzeniach oraz w otoczeniu budynku,
5)
stosowania przewidzianych środków prawnych wobec administratorów, dozorców i innych
zatrudnionych osób, zaniedbujących obowiązki dbałości o utrzymanie budynku i jego
otoczenia w należytym stanie.
3.
Przy sprawowaniu zarządu budynkiem wynajmujący jest obowiązany współdziałać z organami
samorządu mieszkańców. Zakres tego współdziałania ustalają rady narodowe miast i gmin,
a w miastach stopnia wojewódzkiego dzielnicowe rady narodowe.
Art. 11.1 orzeczenie
Do obowiązków najemcy należy dokonywanie drobnych napraw i odnawianie lokalu. Minister
Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska określi w drodze rozporządzenia
szczegółowy zakres tych obowiązków.
Art. 12.
1.
Czynsz najmu lokalu strony ustalają według obowiązujących stawek miesięcznych przewidzianych
za 1 m2 powierzchni użytkowej lokalu.
2.
Czynsz najmu:
1)
w domach spółdzielni mieszkaniowych,
2)
w domach jednorodzinnych i lokalach mieszkalnych stanowiących odrębne nieruchomości,
jeżeli co najmniej w części są one zamieszkiwane przez właścicieli albo przez ich
pełnoletnie dzieci lub rodziców,
3)
w domach mieszkalno-pensjonatowych, jeżeli właściciel, jego pełnoletnie dzieci lub
rodzice mieszkają w tym domu i prowadzą w nim pensjonat,
4)
w lokalach mieszkalnych w domach wielomieszkaniowych stanowiących własność osób fizycznych,
a zajmowanych przez właścicieli, oraz za lokale zajmowane w takich domach przez ich
pełnoletnie dzieci i rodziców,
5)
garaży
oraz czynsz podnajmu strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia.
3.
Wysokość czynszu najmu lokali użytkowych w domach spółdzielni mieszkaniowych nie może
być niższa od kosztów eksploatacji i remontów oraz spłaty kredytów inwestycyjnych
spółdzielni, przypadających na zajmowany lokal.
Art. 13.
1.
Oprócz czynszu najemca jest obowiązany do uiszczania opłat za świadczenia związane
z wyposażeniem i eksploatacją lokalu. Jeżeli najem obejmuje lokale użytkowe, wynajmujący
może pobierać również opłaty za zużytą przez najemcę wodę z urządzeń wodociągowych
oraz za korzystanie z innych urządzeń technicznych.
2.
W razie zwłoki w uiszczeniu czynszu i opłat najemca jest obowiązany zapłacić odsetki.
3.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia stawki czynszu najmu oraz wysokość
opłat wymienionych w ust. 1, sposób gospodarowania wpływami z czynszów i środkami
otrzymanymi na remonty budynków, sprawowania kontroli ich zużycia, ustalania zniżek,
podwyżek i zwalniania z czynszu, tryb postępowania w tych sprawach, a także wysokość
odsetek za zwłokę i warunki ich pobierania. W tym samym trybie Rada Ministrów może
uzależnić najem lokali mieszkalnych od uiszczenia kaucji zabezpieczającej utrzymanie
lokalu w należytym stanie, określić stawki kaucji, zasady zwalniania od niej w całości
lub części oraz tryb jej pobierania i zwrotu.
Art. 14.
1.
Czynsz najmu jest płatny miesięcznie z góry do dnia 10 każdego miesiąca, natomiast
inne opłaty są płatne miesięcznie z dołu.
2.
Za zapłatę czynszu najmu i opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale mieszkający
z nim jego pełnoletni bliscy.
Art. 15.
1.
Należności państwowe z tytułu najmu lokali przypadające od osób fizycznych i prawnych
nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej, nie uiszczone w terminie płatności,
podlegają wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi przymusowemu ściągnięciu
w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji.
2.
Należnościami z tytułu najmu lokali są:
1)
czynsze najmu,
2)
opłaty za świadczenia związane z wyposażeniem i eksploatacją lokali, a w odniesieniu
do najmu lokali użytkowych - również opłaty za zużytą wodę z urządzeń wodociągowych
oraz za korzystanie z innych urządzeń technicznych,
3)
koszty wykonania obciążających najemcę napraw instalacji wodociągowo-kanalizacyjnej
oraz uszkodzeń budynków i urządzeń służących do wspólnego użytku mieszkańców.
3.
Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do bezumownego korzystania z lokalu.
4.
Tytułem egzekucyjnym w sprawach, o których mowa w ust. 1 i 3, jest wykaz zaległości
sporządzony przez wynajmującego bądź zarządcę nieruchomości.
Art. 16.
1.
Najemca w terminie miesięcznym od dnia doręczenia wykazu zaległości wraz z upomnieniem
o ich zapłatę może wnieść pozew do właściwego sądu o ustalenie, że należność w całości
lub części nie istnieje albo uległa przedawnieniu. Wniesienie pozwu nie wstrzymuje
egzekucji, chyba że sąd orzeknie zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
2.
Obowiązek udowodnienia należności spoczywa w sporze na wynajmującym.
Art. 17.
1.
Jeżeli najemca ulepszył przedmiot najmu przez założenie urządzenia technicznego, od
istnienia którego zależy wysokość czynszu najmu, wynajmujący może zwrócić najemcy
wartość ulepszenia i podwyższyć odpowiednio czynsz najmu; w razie niezwrócenia wartości
ulepszenia najemca opłaca czynsz nie podwyższony, a rozliczenie z tytułu ulepszenia
lokalu następuje z dniem jego opróżnienia.
2.
Jeżeli najemca dokonał w lokalu mieszkalnym innych ulepszeń niż określone w ust. 1,
wynajmujący może je zatrzymać za zwrotem ich wartości; o ile najemca pozostawia dokonane
ulepszenia bez żądania zwrotu ich wartości, wynajmujący nie może żądać przywrócenia
poprzedniego stanu lokalu.
Art. 18.1 orzeczenie
Założenie na budynku reklamy wymaga zgody właściciela (zarządcy), który ma prawo żądać
odpowiedniej opłaty za założenie reklamy oraz opłat miesięcznych za korzystanie z
niej, w wysokości ustalonej w drodze wzajemnego porozumienia stron.
Art. 19.
1.
Jeżeli lokal lub budynek wymaga napraw obciążających wynajmującego, może on żądać
od najemcy udostępnienia mu lokalu lub budynku w celu wykonania napraw; najemcy przysługuje
stosunkowa obniżka czynszu za czas, w którym nie mógł w pełni korzystać z lokalu,
budynku lub ich części.
2.
Jeżeli rodzaj naprawy tego wymaga, najemca powinien opróżnić lokal (budynek) i przenieść
się na koszt wynajmującego do dostarczonego mu lokalu zamiennego, a w razie niemożności
dostarczenia takiego lokalu - do pomieszczenia zastępczego na czas naprawy ściśle
oznaczony i podany do wiadomości najemcy.
3.
W razie odmowy udostępnienia lub opróżnienia lokalu (budynku) sprawę rozstrzyga terenowy
organ administracji państwowej.
4.
Lokal zamienny lub pomieszczenie zastępcze dostarcza wynajmujący, gdy lokal został
przydzielony przez terenowy organ administracji państwowej, lokal zamienny względnie
pomieszczenie zastępcze dostarcza ten organ.
5.
W czasie naprawy najemca opłaca czynsz i opłaty tylko za pomieszczenie zastępcze.
Art. 20.
1.
Zarząd budynkami mieszkalnymi stanowiącymi własność państwową sprawują właściwe organy
lub jednostki gospodarcze.
2.
Terenowy organ administracji państwowej może postanowić o objęciu zarządem jednostek
określonych w ust. 1 budynków nie stanowiących własności jednostek gospodarki uspołecznionej:
1)
na wniosek właściciela,
2)
w przypadku gdy zarząd nie jest przez właściciela w ogóle sprawowany,
3)
jeżeli właściciel nie sprawuje zarządu w sposób zapewniający utrzymanie budynku w
należytym stanie.
3.
Przepis ust. 2 nie dotyczy domów jednorodzinnych, małych domów mieszkalnych oraz domów
mieszkalno-pensjonatowych.
4.
Właściciele i zarządcy domów nie stanowiących własności jednostek gospodarki uspołecznionej
mogą tworzyć lokalne zrzeszenia posiadające osobowość prawną, których zadaniem jest
prowadzenie w imieniu swych członków administracji nieruchomości oraz reprezentowanie
ich w tym zakresie. Zrzeszenia mogą utworzyć Krajową Komisję Współpracy.
Art. 21.
Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska ustali w drodze
rozporządzenia:
1)
warunki przejmowania budynków nie stanowiących własności jednostek gospodarki uspołecznionej
w zarząd organów, o których mowa w art. 20 ust. 1, właściwość organów do wydawania
decyzji w tych sprawach oraz wzajemne obowiązki i uprawnienia stron,
2)
zasady tworzenia lokalnych zrzeszeń właścicieli i zarządców domów, jak również utworzenia
Krajowej Komisji Współpracy tych zrzeszeń oraz zakres działania zrzeszeń i Komisji,
3)
w porozumieniu z Ministrem Spraw Zagranicznych - warunki najmu budynków i lokali przez
przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne państw obcych oraz instytucje
i osoby korzystające z przywilejów dyplomatycznych, jak również przez osoby i instytucje
obce nie korzystające z takich przywilejów, ale będące cudzoziemcami dewizowymi.
Rozdział 3
Szczególny tryb najmu lokali i budynków
Art. 22.
1.
W miejscowościach, w których występują trudności w zaspokajaniu potrzeb lokalowych
w drodze umów najmu, może być wprowadzony najem lokali i budynków na podstawie decyzji
administracyjnej o przydziale. Stosowanie takiego trybu najmu powinno być zniesione,
gdy ustaną przyczyny jego wprowadzenia.
2.
Wprowadzenie lub zniesienie najmu lokali i budynków na podstawie decyzji administracyjnej
o przydziale następuje w drodze uchwały właściwej rady narodowej miasta lub gminy.
Uchwała wymaga zatwierdzenia przez radę narodową wyższego stopnia, chyba że podjęła
ją rada narodowa miasta stopnia wojewódzkiego.
3.
Uchwała o wprowadzeniu lub zniesieniu najmu lokali i budynków na podstawie decyzji
administracyjnej o przydziale podlega ogłoszeniu w dzienniku urzędowym właściwej wojewódzkiej
rady narodowej (rady narodowej miasta stopnia wojewódzkiego).
4.
Od dnia wejścia w życie na danym terenie uchwały wymienionej w ust. 2 obejmowanie
lokali na tych terenach następuje na podstawie decyzji o przydziale lokalu lub budynku.
Art. 23.
1.
Ta sama osoba bądź małżonkowie nie mogą zajmować dwóch lub więcej lokali mieszkalnych,
jeżeli przynajmniej jeden z lokali znajduje się w budynku położonym w miejscowości,
w której obowiązuje najem na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, lub
w budynku położonym w innej miejscowości i pozostającym w zarządzie jednostki gospodarki
uspołecznionej.
2.
W razie naruszenia przepisu ust. 1 terenowy organ administracji państwowej wezwie
osoby zainteresowane do wskazania w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 3 miesiące,
lokalu, w którym chcą zamieszkiwać, lub zgłoszenia wniosku o zamianę zajmowanych lokali
na jeden lokal o przysługującej im powierzchni mieszkalnej.
3.
Po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego przez terenowy organ administracji państwowej
organ ten cofnie przydział jednego z lokali, a jeżeli najem wynika z umowy, wynajmujący
rozwiąże umowę najmu w drodze wypowiedzenia. W razie gdy wynajmujący nie rozwiąże
umowy najmu, terenowy organ administracji państwowej orzeknie o rozwiązaniu umowy,
określając termin jej rozwiązania, oraz nakaże opróżnienie lokalu.
4.
Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli:
1)
najemca uzyskał przydział lokalu mieszkalnego na czas oznaczony ze względu na okresowe
zatrudnienie w danej miejscowości z ważnych przyczyn społecznych lub gospodarczych,
2)
szczególne względy rodzinne uzasadniają pozostawienie małżonkom dwóch oddzielnych
lokali mieszkalnych.
Art. 24.1 orzeczenie
1.
Przepisy o najmie lokali i budynków na podstawie decyzji administracyjnej nie dotyczą:
1)
lokali w domach spółdzielni mieszkaniowych,
2)
domów jednorodzinnych i lokali mieszkalnych stanowiących odrębne nieruchomości, jeżeli
co najmniej w części są one zamieszkiwane przez właścicieli albo przez ich pełnoletnie
dzieci lub rodziców,
3)
domów mieszkalno-pensjonatowych, jeżeli właściciel, jego pełnoletnie dzieci lub rodzice
mieszkają w tym domu i prowadzą w nim pensjonat,
4)
lokali mieszkalnych w domach wielomieszkaniowych stanowiących własność osób fizycznych,
a zajmowanych przez właścicieli albo przez ich pełnoletnie dzieci lub rodziców,
5)
mieszkań funkcyjnych i mieszkań przeznaczonych dla osób, o których mowa w art. 25,
6)
lokali przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych państw obcych oraz
instytucji i osób korzystających z przywilejów dyplomatycznych na podstawie ustaw,
umów lub zwyczajów międzynarodowych,
7)
lokali w domach studenckich, internatach, bursach, hotelach dla nauczycieli i pracowników
naukowych,
8)
lokali w hotelach robotniczych,
9)
lokali w budynkach zarządzanych przez jednostki gospodarki uspołecznionej, jeżeli
są używane na cele związane z ich zakresem działania,
10)
budynków i lokali przeznaczonych do wykonywania kultu religijnego wyznań uznanych
przez Państwo,
11)
wybudowanych ze środków osób fizycznych pracowni artystycznych, lokali handlowych,
gastronomicznych i warsztatów rzemieślniczych, jeżeli osoby te, ich pełnoletnie dzieci
albo rodzice korzystają z nich zgodnie z przeznaczeniem,
12)
garaży.
2.
Przepisy o najmie lokali i budynków na podstawie decyzji administracyjnej nie dotyczą
zabudowań i pomieszczeń gospodarczych położonych na działkach zabudowanych domami
wymienionymi w ust. 1 pkt 1-3 i pkt 11, a także lokali użytkowych koniecznych jako
warsztat pracy do wykonywania zawodu przez właścicieli takich domów lub lokali, ich
dzieci lub rodziców.
3.
Rada Ministrów może określić w drodze rozporządzenia również inne niż wymienione w
ust. 1 lokale i budynki, do których nie mają zastosowania przepisy o najmie na podstawie
decyzji administracyjnej.
Art. 25.
1.
Rada Państwa określi warunki i tryb zajmowania oraz zwalniania mieszkań przez osoby
wymienione w przepisach o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe,
biorąc pod uwagę szczególne potrzeby mieszkaniowe tych osób wynikające z pełnionych
przez nie funkcji.
2.
Rada Państwa może w szczególnych przypadkach określić warunki i tryb zajmowania oraz
zwalniania mieszkań również przez inne osoby niż wymienione w ust. 1, pełniące odpowiedzialne
funkcje państwowe lub społeczne.
Art. 26.
Jeżeli ta sama osoba bądź małżonkowie są właścicielami więcej niż jednego domu jednorodzinnego,
lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub zajmują lokal, o którym mowa w art. 24
ust. 1 pkt 4, albo gdy przysługuje im ponadto spółdzielcze prawo do lokalu, mają oni
prawo do zajmowania tylko jednego z tych domów lub lokali, wskazanego przez właściciela
(członka spółdzielni). Wskazanie przez osobę, której przysługuje spółdzielcze prawo
do lokalu, innego lokalu niż spółdzielczy wymaga wystąpienia tej osoby ze spółdzielni
mieszkaniowej. Przepisy art. 23 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
Art. 27.
Terenowy organ administracji państwowej może udzielić zezwolenia na okresowe wynajęcie
lub oddanie do bezpłatnego używania osobie trzeciej całego domu jednorodzinnego albo
lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, z zachowaniem uprawnień wynikających
z art. 24, jeżeli przemawia za tym społecznie uzasadniony interes właściciela.
Art. 28.
1.
Właściciele domów jednorodzinnych, domów mieszkalno-pensjonatowych i lokali mieszkalnych
stanowiących odrębne nieruchomości oraz członkowie spółdzielni mieszkaniowych mają
prawo do zamieszkania w swych domach i lokalach, opróżnionych w całości lub w części.
2.
W celu umożliwienia osobom wymienionym w ust. 1 zamieszkania w swych domach lub lokalach
terenowy organ administracji państwowej powinien - w miarę istniejących wolnych lokali
- przekwaterować do lokali zamiennych najemców zajmujących na podstawie decyzji administracyjnej
o przydziale domy lub lokale określone w tym przepisie.
3.
W przypadku dostarczenia lokalu zamiennego przez właściciela lub członka spółdzielni
mieszkaniowej terenowy organ administracji państwowej ma obowiązek przekwaterowania
najemcy do takiego lokalu.
4.
Jeżeli właściciel lub członek spółdzielni mieszkaniowej nie ma możliwości dostarczenia
lokalu zamiennego, lecz zobowiąże się wpłacić za najemcę wkład mieszkaniowy do spółdzielni,
a najemca, którego sytuacja materialna nie uzasadnia uzyskania przydziału lokalu pozostającego
w dyspozycji terenowego organu administracji państwowej, nie wyrazi zgody na przystąpienie
do spółdzielni bądź przeniesienie się do lokalu przydzielonego przez spółdzielnię
- organ ten dokona przekwaterowania do pomieszczenia zastępczego.
5.
W przypadkach określonych w ust. 2 i 3 właściciel lub członek spółdzielni mieszkaniowej
jest obowiązany pokryć koszty przeprowadzki.
Art. 29.
1.
Gdy członek spółdzielni mieszkaniowej zamierza odstąpić swoje prawo do lokalu zajmowanego
przez najemcę na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, a najemca ubiega
się o przyjęcie na członka spółdzielni, przekwaterowanie nie może nastąpić, a najemcy
przysługuje pierwszeństwo w przyjęciu na członka spółdzielni. Przekwaterowanie nie
może nastąpić również, o ile spółdzielnia dysponuje lokalami wolnymi, a najemca zgłosi
wniosek o przyjęcie go na członka spółdzielni.
2.
Przyjmowanie na członków spółdzielni osób zamieszkałych w lokalach spółdzielni na
podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, wnoszenie wkładów na ulgowych warunkach
przez te osoby oraz przyjmowanie na członków spółdzielni osób, za które wkład wniosą
właściciele domów (lokali), o których mowa w art. 28, następuje na zasadach ustalonych
przez Centralny Związek Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego w porozumieniu z Ministrem
Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska.
Art. 30.
1.
Właściciel domu wielomieszkaniowego ma prawo zajmowania w nim na cele mieszkalne jednego
samodzielnego lokalu.
2.
Właścicielowi domu określonego w ust. 1 przysługuje prawo do zamieszkania w opróżnionym
lokalu mieszkalnym w tym domu, a w razie opróżnienia dalszych lokali - oddania tych
lokali w najem bądź bezpłatne używanie pełnoletnim dzieciom oraz rodzicom.
Art. 31.
1.
Decyzję o przydziale lokalu mieszkalnego może otrzymać osoba, której warunki zamieszkania
i sytuacja materialna uzasadniają przydział lokalu.
2.
Decyzję o przydziale lokalu użytkowego może otrzymać jednostka gospodarki uspołecznionej
oraz osoba prawna i fizyczna, których działalność wymaga korzystania z lokalu użytkowego
w danej miejscowości.
3.
Decyzję o przydziale lokalu użytkowego na pracownię twórcy może otrzymać osoba prowadząca
twórczą działalność w dziedzinie kultury i sztuki. Minister Administracji, Gospodarki
Terenowej i Ochrony Środowiska, w porozumieniu z Ministrem Kultury i Sztuki, określi
w drodze rozporządzenia warunki przydziału lokali użytkowych na pracownie twórców.
4.
W razie śmierci lub przejścia na emeryturę albo rentę najemcy lokalu użytkowego, prowadzącego
w nim zakład rzemieślniczy, pierwszeństwo przydziału tego lokalu przysługuje osobie
uprawnionej do wykonywania rzemiosła na rachunek spadkobierców lub osobie, która uzyskała
uprawnienia w wyniku nabycia zakładu bądź prawa korzystania z niego po rzemieślniku
zmarłym lub od rzemieślnika, który przeszedł na emeryturę albo rentę.
5.
Decyzja o przydziale lokalu powinna określać zakres uprawnień najemcy do pomieszczeń
przynależnych.
6.
Terenowy organ administracji państwowej, na wniosek wynajmującego lub najemcy, może
w uzasadnionych przypadkach dokonywać zmian w uprawnieniach najemców do pomieszczeń
przynależnych do lokalu mieszkalnego lub użytkowego.
Art. 32.
1.
Przy przydziale lokalu mieszkalnego oraz przy obliczaniu należnej najemcy powierzchni
mieszkalnej uwzględnia się normy zaludnienia przysługujące najemcy i osobom bliskim,
prowadzącym z nim wspólne gospodarstwo domowe.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się do pomocy domowej, jeżeli potrzeby rodziny najemcy, uzasadnione
w szczególności dobrem małoletnich dzieci lub nieporadnych osób starszych, wymagają
zatrudnienia takiej osoby.
3.
W razie oddania osobie trzeciej w bezpłatne używanie lub w podnajem części lokalu
mieszkalnego nie uwzględnia się tej osoby przy obliczaniu należnej najemcy powierzchni
mieszkalnej, chyba że właściwa rada narodowa w stosunku do określonych kategorii osób
postanowi inaczej.
Art. 33.
Terenowy organ administracji państwowej może orzec o utracie ważności decyzji o przydziale,
jeżeli przydzielony lokal nie zostanie zajęty z winy najemcy w terminie 30 dni licząc
od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.
Art. 34.
1.
Samodzielny lokal mieszkalny odpowiadający normatywom projektowania mieszkań nie może
być przydzielony więcej niż jednemu najemcy, chyba że przydział taki nastąpi na zgodny
wniosek osób zainteresowanych.
2.
Pokój przechodni nie może być przedmiotem odrębnego przydziału.
3.
Jeżeli w lokalu zajmowanym przez więcej niż jednego najemcę zostanie opróżniona część
tego lokalu, prawo do jej przydzielenia przysługuje najemcy, który zajmuje powierzchnię
mniejszą od przysługującej mu według norm zaludnienia.
Art. 35.
1.
Lokale przydziela się na czas nie oznaczony.
2.
Lokal mieszkalny może być przydzielony na czas oznaczony, gdy zatrudnienie lub pobyt
w danej miejscowości osoby ubiegającej się o przydział są okresowe. Na czas oznaczony
mogą być przydzielane również pomieszczenia zastępcze osobom, które uzyskały zapewnienie
otrzymania w określonym terminie mieszkania będącego w dyspozycji terenowego organu
administracji państwowej, spółdzielni mieszkaniowej lub zakładu pracy.
3.
Dozorcy domu i palaczowi centralnego ogrzewania w budynku stanowiącym własność osoby
fizycznej lub osoby prawnej, nie będącej jednostką gospodarki uspołecznionej, lokal
mieszkalny przydziela się na wniosek właściciela (administracji) domu, na czas trwania
umowy o pracę o pełnienie tych funkcji w danym domu. Jeżeli zgodnie z obowiązującymi
przepisami umowa o pracę zostanie rozwiązana bez wypowiedzenia z winy pracownika lub
w drodze wypowiedzenia z powodu nienależytego wykonywania przez pracownika obowiązków
wynikających z umowy o pracę, jest on obowiązany lokal opróżnić bez prawa do lokalu
zamiennego.
4.
Przydział lokalu użytkowego może nastąpić na czas oznaczony, jeżeli działalność w
tym lokalu ma być prowadzona okresowo lub jeżeli lokal jest położony w budynku przeznaczonym
do rozbiórki.
Art. 36.
1.
Oddanie osobie trzeciej do bezpłatnego używania lub w podnajem części lokalu mieszkalnego,
zajmowanego na podstawie decyzji, wymaga zgody właściciela (zarządcy) budynku, a ponadto,
w razie gdy najemca nie zajmuje lokalu samodzielnie - także zgody najemców pozostałych
części lokalu.
2.
Zgoda, o której mowa w ust. 1, nie dotyczy osób bliskich najemcy.
3.
Oddanie osobie trzeciej do bezpłatnego używania lub w podnajem części lokalu mieszkalnego
bez zgody, o której mowa w ust. 1, może stanowić podstawę do wytoczenia powództwa
o rozwiązanie stosunku najmu i nakazanie przez sąd opróżnienia lokalu.
4.
Oddanie do bezpłatnego używania lub w podnajem całego lokalu przydzielonego na podstawie
decyzji wymaga zezwolenia terenowego organu administracji państwowej.
Art. 37.
1.
Terenowy organ administracji państwowej na wniosek najemcy zezwoli na dokonanie przeróbek
albo przebudowy lokalu mieszkalnego lub użytkowego, jeżeli udogodni to korzystanie
z lokalu. W przypadku, w którym na roboty budowlane jest wymagane pozwolenie w myśl
przepisów o państwowym nadzorze budowlanym, decyzję wydaje się w tym samym postępowaniu.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się również do pomieszczeń przynależnych do lokalu.
3.
Koszty robót określonych w ust. 1 i 2 ponosi najemca i nie przysługuje mu roszczenie
o ich zwrot. W przypadkach wyjątkowych, uzasadnionych sytuacją materialną najemcy
lokalu mieszkalnego, koszty robót mogą być pokryte ze środków państwowych.
Art. 38.
Zmiana przeznaczenia lokalu mieszkalnego na lokal użytkowy i odwrotnie wymaga zezwolenia
terenowego organu administracji państwowej.
Art. 39.
1.
W razie zajmowania przez najemcę lokalu mieszkalnego o powierzchni większej niż mu
przysługuje i gdy nadwyżka obejmuje co najmniej 1 pokój, terenowy organ administracji
państwowej powinien zaproponować najemcy lub na jego wniosek dostarczyć samodzielny
lokal zamienny.
2.
Jeżeli najemca nie złoży wniosku, o którym mowa w ust. 1, lub bezzasadnie odmówi przeniesienia
się do dostarczonego mu lokalu zamiennego, ma on prawo dalszego zajmowania lokalu,
z tym że za nadwyżkę powierzchni jest obowiązany opłacać podwyższony czynsz.
3.
Przepisu ust. 2 nie stosuje się, gdy lokal jest zajmowany przez więcej niż jednego
najemcę, z których chociażby jeden zajmuje powierzchnię mniejszą od przysługującej
na podstawie norm zaludnienia i ubiega się o przydzielenie występującej nadwyżki powierzchni.
W takim przypadku powinna być wydana decyzja o opróżnieniu części lokalu stanowiącej
nadwyżkę powierzchni i jej przydziale najemcy zajmującemu część lokalu nadmiernie
zagęszczoną.
4.
Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do właścicieli (członków spółdzielni) domów
i lokali określonych w art. 24 ust. 1 pkt 1-4, którzy zamieszkują w tych domach (lokalach)
lub gdy zgłoszą wniosek o umożliwienie im zamieszkania w nich.
Art. 40.
1.
Jeżeli najem lokalu lub budynku wynika z decyzji administracyjnej o przydziale, wynajmujący
może wytoczyć powództwo o rozwiązanie stosunku najmu i nakazanie przez sąd opróżnienia
lokalu tylko w przypadku, gdy zachodzą przyczyny uzasadniające wypowiedzenie najmu
bez zachowania obowiązujących terminów.
2.
Obowiązek opróżnienia lokalu, którego najem zawiązał się na podstawie decyzji o przydziale,
nie może być przedmiotem ugody sądowej ani aktu notarialnego, jak również orzeczony
w wyroku opartym na uznaniu powództwa; wyrok zaoczny w tych sprawach może być wydany
wyłącznie po przeprowadzeniu postępowania dowodowego.
3.
Jeżeli najemca wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko obowiązującemu porządkowi
domowemu albo przez swoje niewłaściwe zachowanie czyni uciążliwym korzystanie z innych
lokali w budynku, powództwo, o którym mowa w ust. 1, może wytoczyć także najemca innego
lokalu w tym budynku.
Art. 41.
1.
Jeżeli najemca utracił tytuł prawny do dalszego zajmowania lokalu mieszkalnego, terenowy
organ administracji państwowej może przekwaterować do pomieszczenia zastępczego nie
tylko najemcę, ale również osoby, które z nim zamieszkują.
2.
Terenowy organ administracji państwowej może wydać decyzję o przekwaterowaniu osób
pozostałych po śmierci najemcy, które nie wstąpiły w stosunek najmu, do lokalu, w
którym zamieszkiwały uprzednio w charakterze osób bliskich najemcy lub właściciela
nieruchomości albo członka spółdzielni, jeżeli okres ich zamieszkiwania do czasu śmierci
najemcy był krótszy niż 2 lata. W razie niemożności takiego przekwaterowania albo
nieprzydzielenia lokalu zajmowanego, terenowy organ administracji państwowej wydaje
decyzję o przydziale pomieszczenia zastępczego i przekwaterowaniu pozostałych po śmierci
najemcy osób do tego pomieszczenia.
3.
Gdy po śmierci najemcy w lokalu pozostała tylko małoletnia osoba bliska będąca pod
władzą rodzicielską, terenowy organ administracji państwowej może przekwaterować ją
do mieszkania rodziców, chociażby osoba ta wstąpiła w stosunek najmu, chyba że mieszka
ona w lokalu w związku z orzeczeniem sądu opiekuńczego albo z innych względów przekwaterowanie
byłoby sprzeczne z dobrem tej osoby.
4.
Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio do osób pozostających w lokalu po śmierci
właściciela domu lub lokalu podlegającego przepisom o najmie na podstawie decyzji
o przydziale.
5.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do lokali użytkowych, z tym że osobie zajmującej
lokal użytkowy bez tytułu prawnego nie przysługuje pomieszczenie zastępcze.
Art. 42.
1.
Jeżeli najemca opuścił lokal mieszkalny, a pozostały w nim jego dzieci, osoby przysposobione
lub rodzice, terenowy organ administracji państwowej powinien w miarę potrzeby przydzielić
im ten lokal w całości lub części. W przypadkach społecznie uzasadnionych również
inne osoby bliskie mogą uzyskać przydział całego lub części lokalu opuszczonego przez
najemcę.
2.
Jeżeli osoby bliskie, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę, zamieszkiwały
w nim do czasu wyprowadzenia się najemcy przez okres krótszy niż 2 lata i nie otrzymały
przydziału tego lokalu, terenowy organ administracji państwowej wydaje decyzję o przekwaterowaniu
ich do lokalu zajmowanego przez dotychczasowego najemcę, chociażby lokal ten nie podlegał
decyzji o przydziale, albo do lokalu, w którym osoby te zamieszkiwały w charakterze
osób bliskich najemcy lub właściciela nieruchomości albo członka spółdzielni. W razie
niemożności takiego przekwaterowania, terenowy organ administracji państwowej wydaje
decyzję o przydziale pomieszczenia zastępczego i przekwaterowaniu osób bliskich najemcy
do tego pomieszczenia.
3.
Przepis ust. 2 stosuje się także do osób, które do czasu wyprowadzenia się najemcy
zamieszkiwały z nim na podstawie umowy podnajmu lub bezpłatnego używania.
4.
Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio do osób pozostałych w lokalu mieszkalnym
po opuszczeniu go przez właściciela domu lub lokalu.
Art. 43.
1.
W razie konieczności opróżnienia lokalu mieszkalnego w budynku podlegającym rozbiórce
w związku z inwestycją spółdzielni mieszkaniowej, spółdzielnia zapewnia osobie uprawnionej
do jego zajmowania przyznanie lokalu spółdzielczego. Jeżeli lokal mieszkalny położony
jest w budynku o charakterze użytkowym lub budynku podlegającym rozbiórce w związku
z inną inwestycją bądź z powodu zagrożenia budynku, terenowy organ administracji państwowej
może skierować osobę uprawnioną do jego zajmowania do spółdzielni mieszkaniowej w
celu przydzielenia jej lokalu wybudowanego w ramach nakładów przekazanych przez ten
organ albo zakład pracy wnioskujący opróżnienie lokalu. Koszty przeprowadzki pokrywa
wnioskujący opróżnienie lokalu.
2.
W razie odmowy przystąpienia do spółdzielni mieszkaniowej lub przyjęcia lokalu spółdzielczego,
terenowy organ administracji państwowej wydaje decyzję o przekwaterowaniu osoby zajmującej
lokal do pomieszczenia zastępczego, jeżeli wysokość jej dochodu nie uzasadnia przydzielenia
lokalu zamiennego.
3.
W razie stwierdzenia w trybie przepisów o państwowym nadzorze budowlanym stanu zagrożenia
życia lub mienia osób zamieszkujących budynek, terenowy organ administracji państwowej
wydaje decyzję o przekwaterowaniu tych osób do pomieszczeń zastępczych na czas naprawy
ściśle oznaczony i podany do ich wiadomości, a po zakończeniu naprawy - może nakazać
im przeprowadzenie się do lokalu poprzednio zajmowanego. Do osób, które po zakończeniu
naprawy nie będą mogły powrócić do lokali zajmowanych poprzednio, ze względu na ich
likwidację lub przebudowę, stosuje się przepisy ust. 1 i 2, a koszty przeprowadzki
pokrywa właściciel (zarządca) budynku.
4.
Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do osób podlegających przekwaterowaniu z budynków
przeznaczonych do modernizacji, przebudowy lub naprawy wymagającej opróżnienia lokalu.
5.
Jeżeli osoba podlegająca przekwaterowaniu z własnego domu wywłaszczonego za odszkodowaniem
lub nabytego na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości otrzymuje odszkodowanie
(cenę wykupu) za nieruchomość co najmniej w wysokości wkładu mieszkaniowego obowiązującego
w spółdzielni, a nie podejmie budowy domu jednorodzinnego, stosuje się do niej przepis
ust. 1. Wkład do spółdzielni wnosi osoba podlegająca przekwaterowaniu. W razie odmowy
przystąpienia do spółdzielni lub przyjęcia lokalu spółdzielczego, przekwaterowanie
następuje do pomieszczenia zastępczego. Osobom, które podjęły budowę domu jednorodzinnego,
terenowy organ administracji państwowej przydziela na czas oznaczony lokal zamienny.
6.
Przy przydziale lokali spółdzielczych osobom, o których mowa w ust. 1-5, stosuje się
odpowiednio przepisy art. 6 ust. 1 i 2.
Art. 44.
1.
Terenowy organ administracji państwowej w przypadkach uzasadnionych szczególnymi względami
społecznymi lub gospodarczymi może wydać decyzję o zmianie w stanie zajmowania lokali
użytkowych - z wyjątkiem lokali w domach stanowiących własność spółdzielni mieszkaniowej
- zajmowanych przez jednostki gospodarki uspołecznionej, chociażby najem tych lokali
nie wymagał decyzji o ich przydziale.
2.
Jeżeli lokal użytkowy znajdujący się w domu spółdzielni mieszkaniowej, używany na
podstawie umowy najmu, jest niezbędnie potrzebny na inne cele, terenowy organ administracji
państwowej może wystąpić do zarządu spółdzielni z wnioskiem o wypowiedzenie umowy
najmu i wynajęcie tego lokalu innemu najemcy.
3.
Decyzje dotyczące zajmowania lokali przez państwowe instytucje centralne na terenie
m. st. Warszawy wydaje Prezes Rady Ministrów.
Art. 45.
1.
W odniesieniu do najemców nie wymienionych w art. 44 ust. 1 decyzje o ograniczeniu
przydziału lokalu użytkowego lub przekwaterowaniu z niego do lokalu zamiennego mogą
być wydane:
1)
na wniosek jednostki gospodarki uspołecznionej, której zajmowany przez najemcę lokal
jest niezbędnie potrzebny,
2)
jeżeli wymaga tego planowe rozmieszczenie sieci lokali handlowych bądź usługowych.
2.
Jeżeli lokal użytkowy znajduje się w budynku podlegającym rozbiórce albo przebudowie
lub gdy w trybie przepisów o państwowym nadzorze budowlanym zostanie stwierdzona konieczność
opuszczenia budynku ze względu na zagrożenie życia lub mienia, terenowy organ administracji
państwowej cofa przydział lub wydaje decyzję o przekwaterowaniu do lokalu zamiennego.
Art. 46.
Terenowy organ administracji państwowej może wydać decyzję o cofnięciu przydziału
w przypadku, gdy najemca oddając w bezpłatne używanie lub w podnajem zajmowany lokal
bądź jego część, spowoduje nadmierne jego zagęszczenie, naruszenie podstawowych zasad
współżycia społecznego albo gdy odda lokal w bezpłatne używanie lub w podnajem bez
wymaganej zgody tego organu; decyzja taka może być wydana również w przypadku, gdy
najemca faktycznie lokalu nie zajmuje.
Art. 47.
1.
Terenowy organ administracji państwowej może wydać decyzję o przydziale pomieszczenia
zastępczego na rzecz osób usuwanych z domów zagrożonych oraz pozbawionych mieszkań
wskutek klęski żywiołowej (huraganu, powodzi) lub pożaru także w miejscowości, w której
najem lokali i budynków następuje na podstawie umów najmu, jeżeli wynajmujący mimo
wezwania odmówił zawarcia takiej umowy.
2.
Przydział pomieszczenia zastępczego następuje na czas niezbędny do uzyskania mieszkania
w spółdzielni mieszkaniowej lub wybudowania własnego domu.
Art. 48.
W miejscowościach, o których mowa w art. 47 ust. 1, terenowy organ administracji państwowej
może w razie potrzeby wydać decyzje o przydziale lokali lub budynków nie zamieszkiwanych
na stałe przez okres dłuższy niż 3 miesiące pomimo uprzedniego wezwania właściciela
do zamieszkania lub wynajęcia lokalu (budynku).
Art. 49.
1.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia wielkość norm zaludnienia lokali mieszkalnych
i osoby, którym mogą być przyznane uprawnienia do dodatkowej powierzchni mieszkalnej,
jak również warunki i tryb przyznawania tych uprawnień.
2.
Rada Ministrów, uwzględniając zachodzące zmiany gospodarcze i społeczne oraz zmiany
w dziedzinie wzrostu dochodów ludności i poprawy warunków mieszkaniowych, może w drodze
rozporządzenia ustalać zasady i tryb zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także
kategorie lokali i budynków, do których nie mają zastosowania normy zaludnienia lokali
mieszkalnych.
3.
Minister Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki w porozumieniu z zainteresowanymi
ministrami określi w drodze rozporządzenia zasady zajmowania i opróżniania lokali
położonych w domach studenckich oraz hotelach dla nauczycieli i pracowników naukowych,
a Minister Oświaty i Wychowania - w internatach, bursach i domach młodego nauczyciela.
4.
Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami
oraz po porozumieniu ze związkami zawodowymi określi w drodze rozporządzenia zasady
zajmowania i opróżniania lokali położonych w hotelach robotniczych.
Rozdział 4
Mieszkania funkcyjne
Art. 50.1 orzeczenie
1.
Mieszkaniami funkcyjnymi są lokale mieszkalne pozostające w dyspozycji jednostek gospodarki
uspołecznionej, przydzielane przez te jednostki ich pracownikom:
1)
wchodzącym w skład pogotowia produkcyjnego i technicznego,
2)
których charakter pracy wymaga zajmowania mieszkania w danym budynku lub zespole budynków.
2.
Mieszkania funkcyjne są przydzielane na czas wykonywania funkcji uzasadniającej zajmowanie
takiego mieszkania.
Art. 51.2 orzeczenia
1.
Przydziałowi na mieszkania funkcyjne podlegają lokale:
1)
w zakładowych domach mieszkalnych lub przekazane do dyspozycji jednostek gospodarki
uspołecznionej w innych budynkach,
2)
w budynkach położonych na terenach strzeżonych oraz w budynkach o charakterze użytkowym,
jeżeli pozostają w zarządzie jednostek gospodarki uspołecznionej,
3)
w budynkach kolejowych,
4)
w budynkach położonych na terenach państwowych gospodarstw rolnych i państwowych gospodarstw
leśnych.
2.
Rada Ministrów po porozumieniu ze związkami zawodowymi określi w drodze rozporządzenia
warunki przydziału, zajmowania i opróżniania mieszkań funkcyjnych oraz może rozszerzyć
lub ograniczyć kategorie lokali podlegających przydziałowi na mieszkania funkcyjne.
Rozdział 5
Zamiana lokali mieszkalnych
Art. 52.
1.
Najemcy lokali mieszkalnych, których stosunek najmu wynika z decyzji o przydziale,
z wyjątkiem najemców mieszkań funkcyjnych, mogą dokonywać zamiany zajmowanych przez
siebie lokali, jak również zamiany tych lokali na lokale spółdzielcze, zajmowane przez
członków spółdzielni mieszkaniowych, lokale w domach jednorodzinnych zajmowane przez
właścicieli tych domów, a także na lokale stanowiące odrębne nieruchomości.
2.
Zamiana może również polegać na dostarczeniu w zamian za lokal zajmowany dotychczas
innego lokalu przez jego dysponenta.
3.
Zamiana lokali, o których mowa w ust. 1, na lokale lub domy stanowiące przedmiot własności
osobistej wymaga przeniesienia ich własności na zasadach ogólnych.
Art. 53.
1.
Zamiana lokali mieszkalnych wymaga zezwolenia dysponentów tych lokali na jej dokonanie.
2.
Zezwolenie na dokonanie zamiany pomiędzy stronami powinno, być udzielone we wszystkich
przypadkach, gdy jest uzasadnione ze względu na ich słuszne interesy, a w szczególności
w razie:
1)
nadmiernego zagęszczenia lokalu,
2)
możliwości uzyskania w drodze zamiany mieszkania położonego w pobliżu miejsca pracy,
3)
powstania warunków rodzinnych uzasadniających zmianę miejsca zamieszkania,
4)
względów zdrowotnych uzasadniających konieczność zamieszkania w innym lokalu.
3.
Odmowa udzielenia zezwolenia na zamianę lokalu może nastąpić jedynie w przypadku,
gdyby zamiana spowodowała naruszenie obowiązujących przepisów lub istotne pogorszenie
warunków mieszkaniowych osób zajmujących część lokalu nie objętą zamianą. Decyzja
odmowna wymaga szczegółowego uzasadnienia wskazującego przesłanki takiego rozstrzygnięcia.
Art. 54.
1.
Zezwolenie terenowego organu administracji państwowej na zamianę lokalu, którego najem
wynika z decyzji administracyjnej o przydziale, stanowi decyzję o przydziale lokalu
uzyskanego w wyniku zamiany.
2.
Najemca, który w wyniku zamiany otrzymuje lokal mieszkalny o wyższym standardzie wyposażenia
lub o większej powierzchni mieszkalnej od lokalu dotychczas zajmowanego, może być
zobowiązany do uiszczenia określonej opłaty.
3.
Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska określi wysokość
i zasady pobierania opłat przy zamianie lokali mieszkalnych oraz zasady tworzenia
i zakres działania jednostek organizacyjnych pośrednictwa zamiany mieszkań.
Rozdział 6
Właściwość organów i tryb postępowania
Art. 55.
W sprawach lokalowych i mieszkaniowych zastrzeżonych dla terenowych organów administracji
państwowej orzekają w pierwszej instancji:
1)
naczelnik gminy (miasta i gminy) - na terenie gminy (miasta i gminy),
2)
prezydent lub naczelnik miasta - na terenie miasta nie podzielonego na dzielnice,
3)
naczelnik dzielnicy - na terenie dzielnicy.
Art. 56.
Przydziały lokali mieszkalnych wybudowanych przez zakłady pracy, z wyjątkiem mieszkań
funkcyjnych, są dokonywane przez terenowy organ administracji państwowej na rzecz
osób wskazanych przez te zakłady, chyba że terenowy organ administracji państwowej
zadysponuje nimi na podstawie art. 34 ust. 3, art. 41 ust. 2, art. 42 ust. 1 lub art.
54 ust. 1.
Art. 57.
Przydział lokali mieszkalnych następuje przy zachowaniu jawności postępowania.
Art. 58.
1.
Decyzje w sprawach lokalowych są wydawane w formie pisemnej.
2.
Odwołania w sprawach cofnięcia przydziału lokalu lub przekwaterowania najemcy organy
odwoławcze rozpatrują na rozprawie.
Art. 59.
1.
Decyzje w sprawach mieszkań funkcyjnych wydaje kierownik zakładu pracy, w którego
dyspozycji pozostaje mieszkanie.
2.
Odwołania od decyzji, o których mowa w ust. 1, rozpatrują organy nadrzędne nad zakładami
pracy. Przepis art. 58 stosuje się odpowiednio.
Art. 60.
1.
Egzekucję w sprawach opróżniania lokali podlegających przepisom ustawy prowadzą terenowe
organy administracji państwowej w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji.
2.
Jeżeli zobowiązanemu do opróżnienia zajmowanego dotychczas lokalu przysługuje prawo
do lokalu zamiennego lub pomieszczenia zastępczego, postępowanie egzekucyjne może
być wszczęte po dostarczeniu takiego lokalu (pomieszczenia).
Art. 61.
1.
W razie samowolnego zajęcia lokalu, podlegającego przydziałowi przez terenowy organ
administracji państwowej, organ ten dokonuje bezzwłocznie usunięcia sprawcy z lokalu
- w razie potrzeby przy pomocy organów Milicji Obywatelskiej - składając wniosek o
ukaranie do kolegium do spraw wykroczeń.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się również w razie samowolnego zajęcia lokalu w domu pozostającym
w zarządzie spółdzielni mieszkaniowej lub innej jednostki gospodarki uspołecznionej,
z tym że usunięcie sprawcy następuje na wniosek jednostki zarządzającej budynkiem.
W tym samym trybie następuje usunięcie osób pozostawionych bez tytułu prawnego w mieszkaniu
funkcyjnym lub spółdzielni mieszkaniowej.
3.
W przypadku samowolnego zajęcia lokalu w budynku nie oddanym do użytku obowiązek bezzwłocznego
usunięcia sprawcy z lokalu obciąża kierownika budowy.
Rozdział 7
Przepisy karne
Art. 62.
1.
Kto w stosunku do lokali podlegających przydziałowi w drodze decyzji administracyjnej
bierze udział w zawarciu umowy o odstępne w jakiejkolwiek postaci na rzecz właściciela
budynku, ustępującego najemcy lub innej osoby bądź umowy o wynagrodzenie za pośrednictwo
w najmie lokalu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
2.
Przepis ust. 1 nie dotyczy przypadków pośrednictwa w zamianie mieszkań ze strony jednostek
organizacyjnych powołanych w tym celu.
Art. 63.
1.
Kto wbrew przepisom ustawy obejmuje samowolnie w używanie lokal bez uzyskania prawem
przewidzianego przydziału albo oddaje lokal w używanie osobie nie posiadającej decyzji
o przydziale lokalu, podlega karze aresztu bądź ograniczenia wolności lub grzywny.
2.
W domach pozostających w zarządzie osób fizycznych lub prawnych nie będących jednostkami
gospodarki uspołecznionej, w których najem lokali zawiązuje się na podstawie decyzji
o przydziale, administrator, który zaniecha bezzwłocznego zawiadomienia terenowego
organu administracji państwowej o wdarciu się osoby nie uprawnionej do lokalu lub
o samowolnym zajęciu lokalu, podlega karze grzywny.
3.
Administrator domu, o którym mowa w ust. 2, który nie zawiadomi terenowego organu
administracji państwowej o opróżnieniu przez najemcę lokalu najpóźniej w ciągu 3 dni
licząc od dnia, w którym doszedł do jego wiadomości fakt opróżnienia lokalu, podlega
karze grzywny.
4.
Wynajmujący lub osoba działająca w jego imieniu albo najemca, który utrudnia w sposób
złośliwy lub uporczywy osobom zamieszkałym w danym budynku korzystanie z zajmowanego
lokalu mieszkalnego lub pomieszczeń pomocniczych albo przynależnych do tego lokalu,
podlega karze grzywny.
Rozdział 8
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 64.
1.
W miejscowościach, w których na podstawie dotychczasowych przepisów do dnia wejścia
w życie ustawy obowiązywała publiczna gospodarka lokalami, do najmu lokali stosuje
się przepisy rozdziału 3.
2.
Sprawy wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy, lecz nie zakończone ostatecznymi
decyzjami, podlegają rozpatrzeniu według tej ustawy.
3.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie zachowują moc przepisy
dotychczasowe, jeżeli nie są z nią sprzeczne.
Art. 65.
1.
Najemcy zajmujący na podstawie decyzji o przydziale lokale, o których mowa w art.
12 ust. 2 pkt 2-4, do czasu ich opróżnienia uiszczają czynsz i opłaty według stawek
określonych na podstawie art. 13 ust. 3 i korzystają z ochrony przewidzianej w art.
40 ust. 1.
2.
Najemcy garaży, zajmowanych na podstawie decyzji o przydziale, korzystają z ochrony
przewidzianej w art. 40 ust. 1, jeżeli używają ich zgodnie z przeznaczeniem.
3.
Przepis ust. 1 stosuje się do najemców zajmujących lokale w budynkach spółdzielni
mieszkaniowych, z tym że ponoszą oni koszty remontów i eksploatacji na zasadach obowiązujących
członków spółdzielni.
4.
Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do najemców, którzy zajęli lokal na podstawie
tytułu prawnego przed wprowadzeniem w danej miejscowości publicznej gospodarki lokalami
lub najmu na podstawie decyzji administracyjnej.
Art. 66.
1.
Do domów i lokali sprzedanych przez Państwo osobom fizycznym stosuje się odpowiednio
przepisy art. 24 ust. 1 pkt 2.
2.
Najemcom lokali w domach obejmujących do 20 lokali, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach , którzy nie przystąpią do spółdzielni mieszkaniowej, zostaną dostarczone lokale zamienne
równorzędne pod względem wyposażenia technicznego i odpowiadające normom zaludnienia;
przekwaterowanie z lokalu samodzielnego może nastąpić jedynie do takiego lokalu. Lokale
zamienne dostarcza terenowy organ administracji państwowej.
3.
Jeżeli najemcy lokali w domach, o których mowa w ust. 2, nie skorzystali z możliwości
przekwaterowania do lokali zamiennych i nie opłacają czynszu określonego w art. 65
ust. 3 przez okres dłuższy niż dwumiesięczny i mimo udzielenia im dodatkowego terminu
miesięcznego z uprzedzeniem o przekwaterowaniu nie uiszczą zaległego czynszu, podlegają
przekwaterowaniu do lokali zamiennych określonych w ust. 2.
Art. 67.
1.
Dotychczasowe mieszkania służbowe stają się mieszkaniami funkcyjnymi w rozumieniu
ustawy, jeżeli odpowiadają warunkom określonym w art. 50 i 51.
2.
Mieszkania w zakładowych domach mieszkalnych zakładów górnictwa węglowego i górnictwa
rud oraz transportu kolejowego są mieszkaniami funkcyjnymi, chociażby nie odpowiadały
warunkom określonym w ust. 1, i mogą być przydzielane pracownikom tych zakładów bez
względu na charakter wykonywanej pracy.
3.
Pozostałe mieszkania służbowe tracą dotychczasowy charakter i w miejscowościach, w
których obowiązuje najem na podstawie decyzji o przydziale, decyzje w sprawach tych
lokali wydaje terenowy organ administracji państwowej z zachowaniem przepisu art.
56.
4.
Dotychczasowe przydziały mieszkań, o których mowa w ust. 3, zachowują swą ważność
i są uważane za równoznaczne z ostatecznymi decyzjami o przydziale lokali mieszkalnych,
a w miejscowościach, w których najem zawiązuje się na podstawie umów najmu - z umową
najmu zawartą na czas nie oznaczony.
5.
Zasady przydziału i opróżniania mieszkań przeznaczonych dla funkcjonariuszy Milicji
Obywatelskiej i Służby Więziennej regulują odrębne przepisy.
Art. 68.
Tracą moc:
1)
ustawa z dnia 28 maja 1957 r. o wyłączeniu spod publicznej gospodarki lokalami domów
jednorodzinnych oraz lokali w domach spółdzielni mieszkaniowych , z tym że zachowują moc przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 2 ust. 2 tej
ustawy, w tym przepisy określające ulgowe warunki wniesienia wkładów w stosunku do
osób, które zostały przyjęte na członków spółdzielni mieszkaniowych przed dniem wejścia
w życie niniejszej ustawy,
2)
ustawa z dnia 6 czerwca 1958 r. o ściąganiu czynszu najmu i innych należności Państwa
związanych z korzystaniem z terenów i budynków państwowych ,
3)
ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. - Prawo lokalowe .