Ustawaz dnia 5 grudnia 1983 r.o stanie wyjątkowym
Spis treści
- Treść ustawy
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Rygory stanu wyjątkowego wprowadzonego ze względu na klęskę żywiołową
- Rozdział 3 - Rygory stanu wyjątkowego wprowadzonego ze względu na zagrożenie wewnętrznego bezpieczeństwa państwa
- Rozdział 4 - Funkcje administratora w sprawach bezpieczeństwa i obronności państwa w czasie obowiązywania stanu wyjątkowego
- Rozdział 5 - Przepisy karne
- Rozdział 6 - Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy końcowe
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Stan wyjątkowy wprowadza się na czas oznaczony na części lub na całym terytorium Polskiej
Rzeczypospolitej Ludowej w razie klęski żywiołowej lub jeżeli zostało zagrożone wewnętrzne
bezpieczeństwo państwa.
2.
Stan wyjątkowy ze względu na klęskę żywiołową wprowadza się na całym terytorium Polskiej
Rzeczypospolitej Ludowej w razie wystąpienia na znacznym obszarze państwa zdarzeń
żywiołowych zagrażających życiu lub zdrowiu większej liczby osób lub mieniu znacznych
rozmiarów albo też mogących wywołać poważne zakłócenia w gospodarce narodowej, które
wymagają podjęcia nadzwyczajnych środków ochrony podstawowych interesów państwa i
obywateli, a w granicach jednego lub kilku województw albo na określonej części tych
jednostek podziału terytorialnego - w razie wystąpienia takich zdarzeń na terenie
tych jednostek podziału terytorialnego albo na określonej ich części.
3.
Stan wyjątkowy ze względu na zagrożenie wewnętrznego bezpieczeństwa państwa wprowadza
się na całym terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w razie poważnego narażenia
lub naruszenia spokoju, ładu i porządku publicznego na znacznym obszarze państwa,
które wymaga podjęcia nadzwyczajnych środków ochrony podstawowych interesów państwa
i obywateli, a w granicach jednego lub kilku województw albo na określonej części
tych jednostek podziału terytorialnego - w razie zaistnienia takich okoliczności na
terenie tych jednostek podziału terytorialnego albo na określonej ich części.
Art. 2.1 orzeczenie
1.
Stan wyjątkowy wprowadza Rada Państwa, w drodze uchwały, a w wypadkach nie cierpiących
zwłoki - Przewodniczący Rady Państwa, w drodze postanowienia, na wniosek Rady Ministrów,
Komitetu Obrony Kraju lub z własnej inicjatywy.
2.
W uchwale lub postanowieniu, o których mowa w ust. 1, określa się względy wprowadzenia
stanu wyjątkowego, termin jego wprowadzenia, okres, na który stan ten został wprowadzony,
oraz terytorium, na którym on obowiązuje.
3.
Przewodniczący Rady Państwa przesyła niezwłocznie Prezydium Sejmu, Prezesowi Rady
Ministrów oraz Przewodniczącemu Komitetu Obrony Kraju uchwałę bądź postanowienie o
wprowadzeniu stanu wyjątkowego. O wprowadzeniu stanu wyjątkowego Minister Spraw Zagranicznych
informuje Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych.
4.
Wojewodowie, na których obszarze działania został wprowadzony stan wyjątkowy, podają,
w drodze obwieszczeń, do wiadomości publicznej wprowadzenie tego stanu oraz informują
o wynikających z tego skutkach prawnych w sferze obowiązków i praw obywateli, zapewniając
rozplakatowanie obwieszczeń w miejscach powszechnie dostępnych oraz podanie ich treści
do publicznej wiadomości poprzez regionalne środki masowego przekazu, radiowęzły publiczne
i zakładowe, urządzenia megafonowe oraz w inny sposób zwyczajowo przyjęty na danym
obszarze.
Art. 3.
1.
Rada Państwa, w drodze uchwały, może znieść stan wyjątkowy przed upływem czasu, na
który stan ten został wprowadzony, jeżeli ustaną względy jego wprowadzenia, lub przedłużyć
na czas określony obowiązywanie stanu wyjątkowego ponad czas pierwotnie ustalony,
jeżeli nie ustały zagrożenie wewnętrznego bezpieczeństwa państwa lub stan klęski żywiołowej.
2.
Zniesienie stanu wyjątkowego następuje z mocy prawa z upływem czasu, na który stan
ten został wprowadzony.
Art. 4.
Uchwały i postanowienia, o których mowa w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, podlegają
ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i opublikowaniu w środkach
masowego przekazu.
Art. 5.
Jeżeli kadencja Sejmu oraz rad narodowych i organów wybieranych przez te rady kończy
się w czasie obowiązywania stanu wyjątkowego, ulega ona przedłużeniu. Termin upływu
kadencji określa Sejm w drodze ustawy.
Art. 6.
1.
Wprowadzenie stanu wyjątkowego powoduje czasowe zawieszenie lub ograniczenie określonych
w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i w innych ustawach oraz umowach międzynarodowych, których Polska Rzeczpospolita
Ludowa jest stroną, niektórych podstawowych praw obywateli w zakresie nietykalności
osobistej (art. 87 ust. 1 Konstytucji), nienaruszalności mieszkań i tajemnicy korespondencji (art. 87 ust. 2 Konstytucji), prawa zrzeszania się (art. 84 ust. 1 Konstytucji) oraz wolności zgromadzeń, wieców, pochodów i manifestacji (art. 83 ust. 1 Konstytucji).
2.
Wprowadzenie stanu wyjątkowego powoduje także czasowe:
1)
nałożenie na obywateli oraz państwowe, spółdzielcze, społeczne i samorządowe jednostki
organizacyjne szczególnych obowiązków,
2)
zmiany w zakresie prawa pracy,
3)
ustanowienie szczególnej odpowiedzialności obywateli, a w tym funkcjonariuszy publicznych,
za nieprzestrzeganie porządku prawnego oraz niesumienne wypełnianie obowiązków wobec
państwa.
3.
Zakres i zasady stosowania przepisów ust. 1 i 2 określają ustawy i przepisy wydane
na ich podstawie.
Art. 7.
1.
Wprowadzenie stanu wyjątkowego wywołuje w czasie jego obowiązywania skutki, zwane
dalej „rygorami”, określone w ustawach i przepisach wydanych na ich podstawie w stosunku
do:
1)
wszystkich obywateli polskich zameldowanych lub przebywających na obszarze jednostek
podziału terytorialnego państwa, w których został wprowadzony stan wyjątkowy, a także
ich mienia położonego na tym obszarze,
2)
państwowych, spółdzielczych, społecznych i samorządowych jednostek organizacyjnych
lub ich części, znajdujących się na obszarze jednostek podziału terytorialnego państwa,
w których został wprowadzony stan wyjątkowy, a także mienia będącego w ich posiadaniu
i położonego na tym obszarze,
3)
cudzoziemców przebywających na obszarze jednostek podziału terytorialnego państwa,
w których został wprowadzony stan wyjątkowy, a także w stosunku do ich mienia położonego
na tym obszarze oraz mienia innych osób fizycznych i osób prawnych przebywających
(mających siedzibę) za granicą, chyba że postanowienia ustaw, umów międzynarodowych,
których Polska Rzeczpospolita Ludowa jest stroną, lub powszechnie uznanych zwyczajów
międzynarodowych stanowią inaczej, pod warunkiem wzajemności, albo gdy przepisy wprowadzające
rygory stanowią, że nie stosuje się ich do cudzoziemców i ich mienia.
2.
W razie wprowadzenia stanu wyjątkowego tylko na części terytorium Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej, określone rygory tego stanu mogą być stosowane również poza granicami jednostek
podziału terytorialnego państwa, w których został wprowadzony stan wyjątkowy, jeżeli
względy stanu wyjątkowego tego wymagają.
Rozdział 2
Rygory stanu wyjątkowego wprowadzonego ze względu na klęskę żywiołową
Art. 8.
1.
W czasie obowiązywania stanu wyjątkowego, wprowadzonego ze względu na klęskę żywiołową,
osoby oraz jednostki, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2, są obowiązane do spełniania
świadczeń osobistych i rzeczowych, polegających w szczególności na:
1)
podejmowaniu natychmiastowej akcji ratunkowej,
2)
udzielaniu pierwszej pomocy poszkodowanym i przechowywaniu ich mienia oraz zabezpieczeniu
inwentarza żywego zagrożonego wskutek klęski żywiołowej,
3)
pełnieniu wart, udostępnianiu pomieszczeń, wykonywaniu robót oraz dostarczaniu narzędzi
i środków przewozowych niezbędnych do przeprowadzenia zorganizowanej akcji społecznej
w celu zwalczania klęski żywiołowej,
4)
pełnieniu dyżurów i prowadzeniu akcji przeciwpożarowych oraz udostępnianiu posiadanych
środków i dostarczaniu przedmiotów potrzebnych do zwalczania pożaru,
5)
określonym zagospodarowaniu gruntów oraz stosowaniu innych ograniczeń w ich użytkowaniu,
niezbędnych do ochrony przed powodzią, wykonywaniu pilnych prac zabezpieczających,
dostarczaniu posiadanych materiałów oraz uczestniczeniu w bezpośredniej ochronie przed
powodzią,
6)
poddaniu się szczepieniom ochronnym, badaniom lekarskim i przymusowemu leczeniu oraz
wykonywaniu zabiegów higienicznosanitarnych w celu zwalczania chorób zakaźnych, powstrzymaniu
się od wykonywania określonych czynności i korzystania z określonych urządzeń i miejsc,
wykonywaniu określonych prac oraz udostępnianiu lokali i środków transportowych w
celu zwalczania epidemii
- na zasadach i w trybie określonych w odrębnych ustawach i przepisach wydanych na
ich podstawie.
2.
Zakres i zasady udziału oddziałów obrony cywilnej, Milicji Obywatelskiej, Ochotniczej
Rezerwy Milicji Obywatelskiej, straży pożarnych i jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz innych zorganizowanych sił społecznych w zwalczaniu
klęsk żywiołowych i w akcjach ratowniczych określają odrębne ustawy i przepisy wydane
na ich podstawie.
Art. 9.
1.
Wojewodowie, jako przedstawiciele rządu na terenie swojej właściwości, mogą wprowadzać,
w drodze zarządzenia porządkowego, nakazy opuszczenia przez osoby i ewakuowania mienia
w ustalonym czasie z wyznaczonych obszarów oraz zakazy przybywania i przebywania osób
na oznaczonych obszarach, określając równocześnie obszary objęte nakazem lub zakazem,
czas ich obowiązywania oraz kategorie osób wyłączonych spod tych nakazów i zakazów.
2.
W razie wprowadzenia stanu wyjątkowego na całym terytorium Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej rygory wymienione w ust. 1 może również wprowadzać Prezes Rady Ministrów,
w drodze rozporządzenia.
Art. 10.
1.
Rada Ministrów może wprowadzać, w drodze rozporządzenia, zmiany w zakresie prawa pracy,
polegające na dopuszczalności:
1)
rozwiązania stosunku pracy przez pracownika tylko za zgodą kierownika zakładu pracy,
2)
wydłużenia przez kierownika zakładu pracy wymiaru czasu pracy pracowników do 46 godzin
tygodniowo i 8 godzin dziennie,
3)
nawiązania stosunku pracy z osobą zamierzającą podjąć pracę w zakładzie pracy tylko
po uprzednim przedstawieniu przez nią świadectwa pracy wystawionego przez zakład pracy,
w którym była ona ostatnio zatrudniona,
4)
przyznania pracownikowi podejmującemu pracę w zakładzie pracy tylko najniższej stawki
wynagrodzenia zasadniczego, jaka jest przewidziana dla zajmowanego przez niego stanowiska
w obowiązującym taryfikatorze kwalifikacyjnym, jeżeli w ostatnim zatrudniającym go
zakładzie pracy stosunek pracy z tym pracownikiem został rozwiązany bez wypowiedzenia
z jego winy albo porzucił on pracę,
5)
powierzenia pracownikowi innego rodzaju pracy, bez potrzeby wypowiedzenia warunków
pracy, wynikających ze stosunku pracy, z tym że wynagrodzenie pracownika w okresie
wykonywania innego rodzaju pracy nie może być niższe od dotychczasowego określając
równocześnie zakres i zasady stosowania tych zmian.
2.
Rada Ministrów może wprowadzać, w drodze rozporządzenia:
1)
obowiązkowe pośrednictwo pracy, określając jego zakres, a także zasady i tryb postępowania
oraz organy właściwe w tych sprawach,
2)
obowiązek zatrudniania przez uspołecznione zakłady pracy osób kierowanych do pracy
w tych zakładach w trybie pośrednictwa pracy.
Art. 11.
Minister Łączności, w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych, może wprowadzać,
w drodze rozporządzenia, niezbędne ograniczenia pracy urządzeń łączności oraz wykonywania
usług łączności pocztowej i telekomunikacyjnej.
Art. 12.
1.
Minister Komunikacji, w porozumieniu z Ministrami Spraw Wewnętrznych i Obrony Narodowej,
może wprowadzać, w drodze rozporządzenia, niezbędne ograniczenia w transporcie drogowym,
kolejowym, lotniczym i wodnym śródlądowym, a także dopuszczać przyjmowania przesyłek
do przewozu tylko pod określonymi warunkami.
2.
Minister - Kierownik Urzędu Gospodarki Morskiej, w porozumieniu z Ministrami Spraw
Wewnętrznych i Obrony Narodowej, może wprowadzać, w drodze rozporządzenia, niezbędne
ograniczenia ruchu obiektów pływających na morskich wodach wewnętrznych i morzu terytorialnym.
Rozdział 3
Rygory stanu wyjątkowego wprowadzonego ze względu na zagrożenie wewnętrznego bezpieczeństwa państwa
Art. 13.
Zawiesza się prawo do organizowania i przeprowadzania wszelkiego rodzaju strajków
i akcji protestacyjnych.
Art. 14.
1.
Z osobą, w stosunku do której ze względu na dotychczasowe jej zachowanie się zachodzi
uzasadnione podejrzenie, że nie będzie przestrzegać porządku prawnego albo wykazuje
przejawy demoralizacji, można przeprowadzić rozmowę ostrzegawczą. Przepis ten stosuje
się również do osób, które ukończyły lat 14.
2.
Jeżeli rozmowa ostrzegawcza jest przeprowadzana z nieletnim, który ukończył lat 14,
a nie ukończył lat 17, w rozmowie tej uczestniczą rodzice lub opiekunowie nieletniego.
3.
W toku rozmowy ostrzegawczej odbiera się od osoby, z którą rozmowa taka jest przeprowadzana,
lub od opiekuna prawnego osoby w wieku od 14 do 17 lat pisemne zobowiązanie do przestrzegania
porządku prawnego oraz poucza się ją o rygorach stanu wyjątkowego i odpowiedzialności
za ich naruszenie.
4.
Minister Spraw Wewnętrznych określa, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb przeprowadzania
rozmów ostrzegawczych.
Art. 15.
1.
Osoby mające ukończone lat 18, w stosunku do których ze względu na dotychczasowe ich
zachowanie się zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pozostając na wolności nie będą
przestrzegać porządku prawnego albo będą prowadzić działalność zagrażającą interesom
bezpieczeństwa państwa, mogą być internowane na czas obowiązywania stanu wyjątkowego
w ośrodkach odosobnienia. Postanowienia te nie naruszają immunitetów wynikających
z przepisów szczególnych.
2.
Internowane mogą być również osoby, które ukończyły lat 17, a nie ukończyły lat 18,
jeżeli przeprowadzona uprzednio rozmowa ostrzegawcza okazała się nieskuteczna.
3.
Postępowanie w sprawach o internowanie prowadzi z urzędu oraz decyzje o internowaniu
wydaje szef wojewódzkiego urzędu spraw wewnętrznych, na którego obszarze działania
osoba, o której mowa w ust. 1 i 2, jest zameldowana lub przebywa, albo przebywała
przed ukryciem się.
4.
Decyzję o internowaniu doręcza się internowanemu osobiście w momencie zatrzymania
przez funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa lub Milicji Obywatelskiej. Decyzja o internowaniu
podlega natychmiastowemu wykonaniu.
5.
Na decyzję o internowaniu przysługuje internowanemu odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych.
Złożenie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji o internowaniu.
6.
Internowanie uchyla się w czasie obowiązywania stanu wyjątkowego, jeżeli w tym czasie
ustaną przyczyny uzasadniające internowanie.
7.
W okresie trwania internowania w ośrodku odosobnienia nie może być rozwiązany stosunek
pracy z internowanym, chyba że przed internowaniem zaistniały okoliczności uzasadniające
rozwiązanie z internowanym stosunku pracy bez wypowiedzenia z jego winy albo wskazujące
na porzucenie przez niego pracy. Termin do wniesienia środków prawnych od rozwiązania
stosunku pracy liczy się w tych wypadkach od ustania internowania zainteresowanego.
8.
Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady postępowania w
sprawach o internowanie oraz uprawnienia internowanych i ich rodzin.
9.
Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i podlegli mu prokuratorzy
kontrolują przestrzeganie prawa w sprawach o internowanie, na zasadach i w trybie
prokuratorskiej kontroli przestrzegania prawa.
10.
Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych, tworzy i
znosi ośrodki odosobnienia oraz określa, w drodze rozporządzenia, regulamin pobytu
internowanych w tych ośrodkach oraz warunki dopuszczalności i zasady stosowania w
tych ośrodkach siły fizycznej i szczególnych środków bezpieczeństwa, a w ostateczności
broni. Ośrodki odosobnienia podlegają Ministrowi Sprawiedliwości.
11.
Do pobytu internowanych w ośrodkach odosobnienia stosuje się odpowiednio przepisy
dotyczące nadzoru penitencjarnego i wykonania tymczasowego aresztowania. Zadania w
zakresie wykonywania internowania w ośrodkach odosobnienia spełnia Służba Więzienna.
Art. 16.
1.
Użytkowanie zakładów poligraficznych, urządzeń i aparatów wytwarzających zapisy obrazu,
słowa i dźwięku wszelkim sposobem w celu publicznego ich rozpowszechniania oraz zakładów
wytwarzających pieczątki i stemple wymaga uprzedniego uzyskania zezwolenia organów
kontroli publikacji i widowisk, a zakładów, urządzeń i aparatów będących w posiadaniu
państwowych i spółdzielczych jednostek organizacyjnych - odpowiednio właściwego ministra
(kierownika centralnego urzędu lub instytucji), wojewody albo prezesa zarządu centralnego
związku spółdzielczego.
2.
Zezwolenie na użytkowanie zakładów, urządzeń i aparatów, o których mowa w ust. 1,
wydaje się, jeżeli użytkowanie nie będzie zagrażało interesom bezpieczeństwa państwa.
3.
W razie stwierdzenia użytkowania zakładów, urządzeń lub aparatów, o których mowa w
ust. 1, bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom, organy kontroli publikacji
i widowisk oraz inne właściwe organy mogą odebrać i zatrzymać użytkowane urządzenia
i aparaty, zamknąć zakład lub w inny sposób zabezpieczyć przed dalszym użytkowaniem,
na zasadach i w trybie przewidzianych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
4.
Prezes Głównego Urzędu Kontroli Publikacji i Widowisk, za zgodą Przewodniczącego Rady
Państwa, określa tryb postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 1.
Art. 17.
Każda osoba przebywająca w miejscu publicznym jest obowiązana mieć przy sobie dokument
stwierdzający tożsamość, jeżeli obowiązana jest do posiadania takiego dokumentu, a
uczniowie szkół nie posiadający takiego dokumentu, mający ukończone lat 14 - legitymację
szkolną.
Art. 18.
1.
Wojewodowie, jako przedstawiciele rządu na terenie swojej właściwości, w drodze zarządzenia
porządkowego, mogą wprowadzać:
1)
ograniczenia swobody poruszania się osób, polegające na nakazie lub zakazie przebywania
albo opuszczania w ustalonym czasie oznaczonych miejsc, obiektów i obszarów („godzina
milicyjna”), określając równocześnie miejsca, obiekty lub obszary objęte nakazem lub
zakazem, czas ich obowiązywania oraz kategorie osób wyłączonych spod tych nakazów
i zakazów,
2)
obowiązek uzyskania zezwolenia na zmianę miejsca pobytu stałego i pobytu czasowego,
polegającą na przeniesieniu się do innej miejscowości, oraz obowiązek zameldowania
się przed upływem 12 godzin od chwili przybycia do określonej miejscowości, określając
równocześnie kategorie osób podlegających tym obowiązkom, a także zasady i tryb postępowania
oraz organy właściwe w tych sprawach,
3)
zakaz zwoływania i odbywania wszelkiego rodzaju zgromadzeń, a także organizowania
i przeprowadzania publicznych imprez artystycznych, rozrywkowych i sportowych oraz
zbiórek publicznych, z wyjątkiem nabożeństw i obrzędów religijnych kościołów i związków
wyznaniowych oraz zbiórek na cele religijne, odbywających się na terenie kościołów,
kaplic i przeznaczonych wyłącznie do tych celów domów modlitw,
4)
zawieszenie działalności stowarzyszeń, związków oraz organizacji społecznych i zawodowych
albo ich zarządów, z wyjątkiem kościołów i związków wyznaniowych, działających na
obszarze województwa, których działalność zagraża bezpieczeństwu publicznemu na danym
obszarze, określając równocześnie sposób zabezpieczenia ich majątku i dokumentów oraz
sposób postępowania w sprawach związanych ze stosunkiem pracy osób w nich zatrudnionych,
a także zasady działalności ich zarządów,
5)
zakaz dokonywania zdjęć fotograficznych i filmowych oraz obrazów telewizyjnych określonych
miejsc i obiektów albo na oznaczonych obszarach.
2.
W razie wprowadzenia stanu wyjątkowego na całym terytorium Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej rygory wymienione w ust. 1 może również wprowadzać Prezes Rady Ministrów,
w drodze rozporządzenia.
Art. 19.
1.
Rada Ministrów może wprowadzać, w drodze rozporządzenia, cenzurę przesyłek pocztowych
i korespondencji telekomunikacyjnej oraz kontrolę rozmów telefonicznych i połączeń
teleksowych, określając równocześnie organy cenzury właściwe w tych sprawach oraz
zasady i tryb ich działania.
2.
Organy cenzury są uprawnione do zatrzymywania w całości lub w części przesyłek pocztowych
i korespondencji telekomunikacyjnej oraz do przerywania rozmów telefonicznych i połączeń
teleksowych, jeżeli ich treść może zagrażać interesom bezpieczeństwa państwa. Decyzje
organów cenzury w tych sprawach są ostateczne i nie podlegają zaskarżeniu. Zatrzymane
przesyłki pocztowe i korespondencja telekomunikacyjna podlegają przepadkowi na rzecz
Skarbu Państwa bez odszkodowania.
Art. 20.
1.
Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia:
1)
zawieszać działalność samorządów załóg przedsiębiorstw państwowych i innych państwowych
organizacji gospodarczych oraz samorządów pracowniczych, zawodowych i zakładowych
w państwowych, spółdzielczych i społecznych jednostkach organizacyjnych albo ograniczać
ich działalność, w szczególności w zakresie uprawnień stanowiących, określając równocześnie
zasady i tryb postępowania oraz organy właściwe w sprawach należących do kompetencji
organów samorządu,
2)
przyznawać organom założycielskim w stosunku do przedsiębiorstw państwowych, a właściwym
organom administracji państwowej w stosunku do spółdzielni, uprawnienia do nakładania
odpowiednio na przedsiębiorstwa i spółdzielnie obowiązku wprowadzania zadań do planu
lub wyznaczania zadań poza planem danej jednostki gospodarki uspołecznionej.
2.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2, stosuje się odpowiednie przepisy ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych albo ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze .
Art. 21.
1.
Ministrowie (kierownicy urzędów centralnych) sprawujący nadzór nad działalnością szkół
wyższych mogą, w razie zagrożenia lub naruszenia bezpieczeństwa publicznego w szkole,
zawieszać na czas określony zajęcia dydaktyczne w szkole wyższej lub jej jednostkach
organizacyjnych.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do ministrów i wojewodów sprawujących nadzór
nad działalnością szkół ponadpodstawowych.
Art. 22.
Minister Spraw Wewnętrznych może wprowadzać, w drodze rozporządzenia:
1)
obowiązek złożenia do depozytu wszelkiego rodzaju broni palnej oraz amunicji i materiałów
wybuchowych, określając równocześnie zasady i tryb postępowania oraz organy właściwe
w tych sprawach,
2)
zakaz noszenia wszelkiego rodzaju broni oraz innych niebezpiecznych przedmiotów, narzędzi
i środków, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu ogólnemu.
Art. 23.
Minister Łączności może wprowadzać, w drodze rozporządzenia, obowiązek złożenia do
depozytu radiowych urządzeń nadawczych i nadawczo-odbiorczych, określając równocześnie
zasady i tryb postępowania oraz organy właściwe w tych sprawach.
Art. 24.
Minister Finansów, w porozumieniu z Prezesem Narodowego Banku Polskiego, może wprowadzać,
w drodze rozporządzenia, niezbędne ograniczenia w zakresie obrotu środkami pieniężnymi
i dewizowymi.
Art. 25.
W czasie obowiązywania stanu wyjątkowego wprowadzonego ze względu na zagrożenie wewnętrznego
bezpieczeństwa państwa stosuje się również przepisy art. 10-12 niniejszej ustawy.
Rozdział 4
Funkcje administratora w sprawach bezpieczeństwa i obronności państwa w czasie obowiązywania stanu wyjątkowego
Art. 26.
1.
Funkcje administratora w sprawach bezpieczeństwa i obronności państwa w czasie obowiązywania
stanu wyjątkowego wprowadzonego na całym lub na części terytorium Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej sprawuje Komitet Obrony Kraju, a w odniesieniu do poszczególnych jednostek
podziału terytorialnego państwa - również właściwe miejscowo wojewódzkie komitety
obrony.
2.
Sprawowanie funkcji administratora, o których mowa w ust. 1, polega na:
1)
inicjowaniu wprowadzania przez właściwe organy administracji państwowej odpowiednich
rygorów stanu wyjątkowego oraz ich łagodzenia i uchylania, a także podejmowania innych
przedsięwzięć zmierzających do realizacji celów, dla których został wprowadzony stan
wyjątkowy,
2)
kontrolowaniu realizacji przepisów prawnych dotyczących stanu wyjątkowego oraz innych
przepisów związanych z realizacją celów, dla których został wprowadzony stan wyjątkowy,
3)
rozpatrywaniu działalności organów administracji państwowej oraz kierowników państwowych,
spółdzielczych, społecznych i samorządowych jednostek organizacyjnych w zakresie realizacji
rygorów stanu wyjątkowego oraz innych przedsięwzięć podejmowanych w kierunku realizacji
celów, dla których został wprowadzony stan wyjątkowy,
4)
koordynowaniu działalności, o której mowa w pkt 3,
5)
ustalaniu szczególnych zadań wynikających ze stanu wyjątkowego oraz ogólnych zasad
i trybu ich realizacji przez organy i kierowników, o których mowa w pkt 3.
3.
Funkcje administratora, o których mowa w ust. 1, Komitet Obrony Kraju i wojewódzkie
komitety obrony sprawują w szczególności przy wykorzystaniu pełnomocników Komitetu
Obrony Kraju powoływanych na zasadach i w trybie określonych w przepisach ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej .
4.
Przepisy ust. 1-3 nie naruszają określonych w ustawach kompetencji organów władzy
i administracji państwowej.
Rozdział 5
Przepisy karne
Art. 27.
1.
Kto:
1)
narusza wprowadzone ograniczenia swobody poruszania się,
2)
zmienia miejsce pobytu bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom,
3)
nie opuszcza nakazanego obszaru albo przybywa lub przebywa na zakazanym obszarze
podlega karze aresztu albo grzywny.
2.
Pracownik, który porzucił pracę wskutek odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku
pracy przez kierownika zakładu pracy,
podlega karze grzywny.
3.
Kto, działając w imieniu zakładu pracy, nawiązuje stosunek pracy bez uprzedniego zapoznania
się z treścią świadectwa pracy wystawionego przez zakład pracy ostatnio zatrudniający
przyjmowanego do pracy pracownika albo przyznaje wynagrodzenie zasadnicze wyższe od
najniższego przewidzianego dla danego stanowiska pracownikowi, z którym ostatnio zatrudniający
go zakład pracy rozwiązał stosunek pracy bez wypowiedzenia z jego winy lub który porzucił
w tym zakładzie pracę,
podlega karze grzywny.
4.
Kto, działając w imieniu zakładu pracy, narusza przepisy o obowiązkowym pośrednictwie
pracy albo odmawia zatrudnienia osoby skierowanej do pracy w trybie pośrednictwa pracy,
podlega karze grzywny.
5.
Kto narusza wprowadzone ograniczenia w transporcie drogowym, kolejowym, lotniczym
lub wodnym śródlądowym, przyjmuje do przewozu przesyłki nie spełniające wymaganych
warunków albo narusza wprowadzone ograniczenia ruchu obiektów pływających na morskich
wodach wewnętrznych lub morzu terytorialnym,
podlega karze aresztu albo grzywny.
6.
Kto uczestniczy w strajku albo akcji protestacyjnej,
podlega karze aresztu albo grzywny.
7.
Kto, przebywając w miejscu publicznym, nie ma przy sobie dokumentu stwierdzającego
tożsamość,
podlega karze grzywny.
8.
Kto, będąc członkiem stowarzyszenia lub innej organizacji, której działalność została
zawieszona, nie odstąpił od udziału w takiej działalności,
podlega karze aresztu albo grzywny.
9.
Kto, wbrew wprowadzonym zakazom, dokonuje zdjęć fotograficznych lub filmowych albo
obrazów telewizyjnych, podlega karze grzywny. Można orzec przepadek przedmiotów, które
służyły lub były przeznaczone do popełnienia wykroczenia, chociażby nie stanowiły
własności sprawcy.
10.
Rozpoznawanie spraw o wykroczenia określone w ust. 1-9 następuje w trybie przepisów
o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.
11.
Można odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 6 lub
8 dobrowolnie odstąpił od udziału w strajku lub akcji protestacyjnej albo kontynuowania
zawieszonej działalności.
12.
Przepisy ust. 1-9 stosuje się, w razie wprowadzenia odpowiadających im rygorów stanu
wyjątkowego określonych w niniejszej ustawie, do czynów stanowiących naruszenie tych
rygorów, jeżeli czyn będący wykroczeniem nie wyczerpuje zarazem znamion przestępstwa.
Art. 28.
Art. 256 i 257 Kodeksu karnego stosuje się również do internowania w ośrodkach odosobnienia.
Art. 29.
1.
W postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w przepisach o postępowaniu karnym, rozpoznaje
się również sprawy o przestępstwa określone w art. 143, 144, 165 § 1, art. 233, 235, 256 § 2, art. 257 § 1, art. 271 § 1, art. 275
§ 1, art. 280 § 1, art. 281, 282a, 284 § 1, art. 286 oraz art. 287 Kodeksu karnego.
2.
W sprawie zawiłej organ prowadzący postępowanie przygotowawcze może odstąpić od prowadzenia
sprawy w trybie uproszczonym.
3.
Przed skierowaniem sprawy na rozprawę główną sąd na posiedzeniu może odstąpić od rozpoznania
sprawy we wskazanym w akcie oskarżenia trybie uproszczonym.
Art. 30.
1.
Postępowanie przyspieszone, o którym mowa w przepisach o postępowaniu karnym, stosuje
się również w sprawach o przestępstwa określone w przepisach:
1)
art. 143, 144, art. 158 § 1, art. 165 § 1, art. 167 § 1, art. 171 § 1, art. 212 §
1, art. 214 § 1 i 2, art. 233, 236, 237, 256, 275 § 1, art. 280 § 1, art. 281, 282,
282a § 1, art. 284 oraz art. 285 Kodeksu karnego,
2)
art. 3-5, art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o zwalczaniu
niedozwolonego wyrobu spirytusu ,
3)
art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych ,
4)
art. 91 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 31 maja 1962 r. - Prawo lotnicze ,
5)
art. 54 i 55 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ,
6)
art. 123 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne ,
7)
art. 41 i 42 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o ochronie przeciwpożarowej ,
8)
art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu
alkoholizmowi
- nawet jeżeli nie mają one charakteru chuligańskiego.
2.
W postępowaniu przyspieszonym sąd może orzec karę pozbawienia wolności do lat 2, a
grzywnę orzekaną obok kary pozbawienia wolności - w wymiarze dwukrotnie większym od
określonego w odpowiednich przepisach o postępowaniu karnym.
3.
W postępowaniu przyspieszonym, jeżeli w toku rozprawy okaże się, że zachodzi konieczność
przeprowadzenia postępowania przygotowawczego co do zarzucanego czynu, albo jeżeli
sąd przewiduje możliwość wymierzenia kary wyższej niż określona w ust. 2, sąd przekazuje
sprawę prokuratorowi; sąd rozważa zasadność zastosowania tymczasowego aresztowania
lub innego środka zapobiegawczego.
Art. 31.
1.
Nie wykonane w całości lub w części do dnia zniesienia stanu wyjątkowego lub uchylenia
odpowiednich rygorów stanu wyjątkowego kary za przestępstwa i wykroczenia prawomocnie
wymierzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy lub przepisów dotyczących stanu
wyjątkowego w innych ustawach albo orzeczone w trybie postępowań szczególnych, o których
mowa w niniejszej ustawie, podlegają wykonaniu.
2.
W sprawach o przestępstwa i wykroczenia określone w niniejszej ustawie lub przepisach
dotyczących stanu wyjątkowego w innych ustawach, wszczętych i nie zakończonych prawomocnym
orzeczeniem kończącym postępowanie do dnia zniesienia stanu wyjątkowego lub uchylenia
odpowiednich rygorów stanu wyjątkowego, stosuje się nadal te przepisy, a kary wymierzone
na ich podstawie podlegają wykonaniu.
3.
Nie zakończone do dnia zniesienia stanu wyjątkowego sprawy o przestępstwa, które przestały
podlegać postępowaniom szczególnym, o których mowa w niniejszej ustawie, prowadzi
się w dalszym ciągu do czasu uprawomocnienia się wyroku w tym samym trybie przed organem
dotychczas właściwym, a kary wymierzone w tych postępowaniach na podstawie przepisów
niniejszej ustawy podlegają wykonaniu.
Rozdział 6
Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy końcowe
Art. 32.
1.
W ustawie z dnia 25 stycznia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie stanu
wojennego art. 1a skreśla się.
2.
W ustawie z dnia 18 grudnia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie zawieszenia
stanu wojennego art. 1 - 11, art. 14 i 18 skreśla się.
Art. 33.
Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o wojewodach, należy przez to rozumieć również
prezydenta miasta stołecznego Warszawy, prezydenta miasta Krakowa i prezydenta miasta
Łodzi.
Art. 34.
1.
Przepisy niniejszej ustawy nie naruszają przepisów dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym , które stosuje się tylko do stanu wojennego, o którym mowa w art. 33 ust. 2 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
2.
Przepisy art. 5 i 26 niniejszej ustawy stosuje się również do stanu wojennego, o którym
mowa w ust. 1.
Art. 35.
Przepisy niniejszej ustawy i aktów wydanych na jej podstawie stosuje się w czasie
obowiązywania stanu wyjątkowego na terytorium, na którym stan ten został wprowadzony,
z zastrzeżeniem przepisu art. 7 ust. 2 tej ustawy.
Art. 36.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.