Ustawaz dnia 29 czerwca 1983 r.o poprawie gospodarki przedsiębiorstwa państwowego oraz o jego upadłości
Spis treści
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa zasady postępowania zmierzającego do poprawy gospodarki przedsiębiorstwa
państwowego oraz warunki, zasady i tryb postępowania upadłościowego w stosunku do
przedsiębiorstwa państwowego.
Art. 2.
1.
Przepisy niniejszej ustawy stosuje się do przedsiębiorstw państwowych objętych przepisami
ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych , zwanej dalej „ustawą o przedsiębiorstwach państwowych”.
2.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może określić zakres stosowania niniejszej
ustawy do przedsiębiorstw państwowych, o których mowa w art. 5 ustawy wymienionej
w ust. 1.
Art. 3.
Przedsiębiorstwa użyteczności publicznej podlegają niniejszej ustawie, z tym że nie
mogą być one postawione w stan upadłości, jeżeli ich dalsze istnienie jest uzasadnione
celami, do których realizacji zostały utworzone.
Rozdział 2
Postępowanie wewnętrzne
Art. 4.
Postępowanie wewnętrzne mające na celu poprawę gospodarki przedsiębiorstwa wszczyna
się, gdy wyniki działalności przedsiębiorstwa grożą zamknięciem jego działalności
stratą w rozumieniu ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych .
Art. 5.
1.
Dyrektor przedsiębiorstwa państwowego jest obowiązany do niezwłocznego pisemnego zawiadomienia
rady pracowniczej przedsiębiorstwa, jego organu założycielskiego, banku finansującego
działalność przedsiębiorstwa oraz właściwej terenowo izby skarbowej o prowadzeniu
działalności gospodarczej przedsiębiorstwa z wynikami uzasadniającymi wszczęcie postępowania
wewnętrznego.
2.
Bank finansujący działalność przedsiębiorstwa oraz organy kontroli państwowej zawiadamiają
organy przedsiębiorstwa oraz organ założycielski o wystąpieniu przesłanek wszczęcia
postępowania wewnętrznego, jeżeli zostały one ujawnione w toku prowadzonych przez
nie czynności.
3.
Jeżeli zawiadomienia dokonał inny organ niż dyrektor przedsiębiorstwa i zachodzą przesłanki
określone w art. 4, organ założycielski przedsiębiorstwa wzywa niezwłocznie dyrektora
przedsiębiorstwa do dokonania czynności, o których mowa w art. 6, zawiadamiając o
tym radę pracowniczą przedsiębiorstwa.
Art. 6.
1.
W terminie miesiąca od dnia zawiadomienia, o którym mowa w art. 5 ust. 1, lub wezwania,
o którym mowa w art. 5 ust. 3, dyrektor przedsiębiorstwa jest obowiązany przedstawić
radzie pracowniczej przedsiębiorstwa:
1)
informację o stanie gospodarki przedsiębiorstwa i przyczynach złego jej stanu,
2)
projekt programu uzdrowienia gospodarki przedsiębiorstwa.
2.
Jeżeli jednak stan gospodarki przedsiębiorstwa uzasadnia ocenę, że zły stan gospodarki
ma charakter przejściowy, dyrektor przedsiębiorstwa może się ograniczyć do poinformowania
rady pracowniczej o przyczynach i przewidywanym okresie trwania tego stanu oraz o
środkach zmierzających do jego poprawy. Rada pracownicza może zobowiązać dyrektora
do przedstawienia jej materiałów wymienionych w ust. 1.
Art. 7.
Projekt programu uzdrowienia gospodarki przedsiębiorstwa powinien w szczególności
określać:
1)
przedsięwzięcia zmierzające do osiągnięcia dodatniego wyniku finansowego, w szczególności
poprzez podniesienie efektywności działalności gospodarczej przedsiębiorstwa,
2)
okres realizacji programu.
Art. 8.
1.
W terminie 14 dni od przedstawienia przez dyrektora materiałów, o których mowa w art.
6 ust. 1 i art. 7, rada pracownicza przedsiębiorstwa podejmuje uchwałę w sprawie programu
uzdrowienia gospodarki przedsiębiorstwa.
2.
Jeżeli projekt programu uzdrowienia gospodarki przedsiębiorstwa przewiduje ubieganie
się o kredyt bankowy, dotacje lub zwolnienie podatkowe, rada pracownicza przed podjęciem
uchwały, o której mowa w ust. 1, zasięga odpowiednio opinii banku finansującego działalność
przedsiębiorstwa lub właściwej terenowo izby skarbowej.
3.
W razie odmowy udzielenia pomocy kredytowej na realizację programu uzdrowienia gospodarki
przedsiębiorstwa, bank może udzielać przedsiębiorstwu kredytu jedynie na wypłatę wynagrodzeń,
przez okres nie dłuższy niż 4 miesiące. Kredyt podlega spłacie z najbliższych wpływów
na rachunek bankowy przedsiębiorstwa.
Art. 9.
1.
W uchwale w sprawie programu uzdrowienia gospodarki przedsiębiorstwa rada pracownicza
zatwierdza projekt programu lub odmawia jego zatwierdzenia.
2.
W razie odmowy zatwierdzenia projektu programu, rada pracownicza przedstawia propozycje
zmian jego postanowień. Dyrektor przedsiębiorstwa, w terminie 14 dni, przedkłada nowy
projekt programu uzdrowienia gospodarki przedsiębiorstwa.
3.
Uchwalenie programu powinno nastąpić w ciągu miesiąca od daty podjęcia poprzedniej
uchwały.
4.
Do chwili podjęcia przez radę pracowniczą przedsiębiorstwa uchwały w sprawie programu
dyrektor może realizować program uzdrowienia przewidziany w projekcie.
Art. 10.
Dyrektor przedsiębiorstwa jest obowiązany do niezwłocznego zawiadomienia organu założycielskiego,
banku finansującego działalność przedsiębiorstwa oraz właściwej terenowo izby skarbowej
o treści każdej z uchwał, o których mowa w art. 9.
Art. 11.
1.
Jeżeli wszczęcie postępowania wewnętrznego nie jest celowe albo wszczęte postępowanie
nie rokuje poprawy gospodarki przedsiębiorstwa, może nastąpić jego likwidacja w trybie
określonym w ustawie o przedsiębiorstwach państwowych, ze zmianami wynikającymi z
przepisów ust. 2-4.
2.
Z wnioskiem o likwidację przedsiębiorstwa może wystąpić dyrektor lub rada pracownicza.
3.
Wniosek dyrektora o likwidację wymaga zaopiniowania przez radę pracowniczą w terminie
14 dni.
4.
Organ założycielski może nie uwzględnić wniosku o likwidację przedsiębiorstwa i ustanowić
nad nim zarząd komisaryczny.
Art. 12.
Po otrzymaniu zawiadomienia, że wyniki działalności przedsiębiorstwa grożą stratą,
organ założycielski może powołać, a jeżeli przedsiębiorstwo działa ze stratą - powołuje
komisję przewidzianą w art. 50 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.
Art. 13.
Jeżeli w terminie trzech miesięcy od dnia przedstawienia przez dyrektora materiałów,
o których mowa w art. 6 ust. 1 i art. 7, rada pracownicza przedsiębiorstwa nie podejmie
uchwały w sprawie zatwierdzenia projektu programu uzdrowienia gospodarki przedsiębiorstwa,
organ założycielski może wydać decyzję o likwidacji przedsiębiorstwa albo - gdy wymaga
tego ważny interes społeczny - ustanowić nad przedsiębiorstwem zarząd komisaryczny.
Art. 14.
1.
Po uchwaleniu programu uzdrowienia gospodarki przedsiębiorstwo jest obowiązane przystąpić
niezwłocznie do wykonania tego programu.
2.
Dyrektor przedsiębiorstwa jest obowiązany przedstawiać radzie pracowniczej przedsiębiorstwa,
co trzy miesiące, sprawozdanie z wykonania programu uzdrowienia gospodarki przedsiębiorstwa.
Program uzdrowienia gospodarki może przewidywać krótsze terminy przedstawiania sprawozdań.
3.
Odpis sprawozdania składa się organowi założycielskiemu, bankowi finansującemu działalność
przedsiębiorstwa oraz właściwej terenowo izbie skarbowej.
Rozdział 3
Zarząd komisaryczny
Art. 15.
1.
Jeżeli przedsiębiorstwo państwowe poniosło stratę, która wyczerpała już jego fundusz
rezerwowy, a bank odmówił dalszego kredytowania przedsiębiorstwa, organ założycielski
może podjąć decyzję o likwidacji przedsiębiorstwa, niezależnie od tego, czy uprzednio
wszczęto już postępowanie wewnętrzne.
2.
Jeżeli wymaga tego ważny interes społeczny, organ założycielski odstępuje od likwidacji
przedsiębiorstwa i ustanawia nad nim zarząd komisaryczny.
Art. 16.
Jeżeli uprzednio wszczęto postępowanie wewnętrzne, organ założycielski może, gdy ważny
interes społeczny wymaga dalszego prowadzenia działalności przedsiębiorstwa, ustanowić
nad nim zarząd komisaryczny w razie:
1)
nieuwzględnienia wniosku dyrektora lub rady pracowniczej przedsiębiorstwa o likwidację
przedsiębiorstwa z powodu prowadzenia działalności ze stratą,
2)
braku istotnej poprawy stanu gospodarki przedsiębiorstwa w okresie ustalonym w programie
uzdrowienia gospodarki przedsiębiorstwa,
3)
niepodjęcia, w terminie określonym w art. 13, uchwały w sprawie zatwierdzenia projektu
programu uzdrowienia gospodarki przedsiębiorstwa.
Art. 17.
Jeżeli, stosownie do art. 12, powołano komisję do oceny stanu gospodarczego przedsiębiorstwa,
decyzję o ustanowieniu zarządu komisarycznego organ założycielski podejmuje po rozpatrzeniu
wniosków komisji.
Art. 18.
Organ założycielski zawiadamia terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego,
właściwy ze względu na siedzibę przedsiębiorstwa, bank finansujący działalność przedsiębiorstwa
oraz właściwą terenowo izbę skarbową o ustanowieniu zarządu komisarycznego lub likwidacji
przedsiębiorstwa.
Art. 19.
Jeżeli ustanowienie zarządu komisarycznego nastąpiło z powodu poniesienia przez przedsiębiorstwo
straty, która wyczerpała już jego fundusz rezerwowy, a bank odmówił dalszego kredytowania
przedsiębiorstwa, organ założycielski równocześnie z ustanowieniem zarządu komisarycznego,
w porozumieniu z Ministrem Finansów, zapewnia przedsiębiorstwu odpowiednie środki
na pokrycie jego strat w okresie zarządu komisarycznego.
Art. 20.
1.
Zarząd komisaryczny ustanawia się na czas oznaczony, nie dłuższy jednak niż dwa lata.
2.
Jeżeli, w terminie określonym zgodnie z ust. 1, nie nastąpi uzdrowienie gospodarki
przedsiębiorstwa, powinno ono ulec likwidacji, chyba że w wyjątkowych wypadkach ważne
względy społeczne wymagają przedłużenia okresu zarządu komisarycznego. Okres tego
zarządu nie może trwać jednak dłużej niż dalsze dwa lata.
Art. 21.
1.
Ustanowienie zarządu komisarycznego i jego ustanie podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorstw
państwowych.
2.
Wobec osób trzecich ustanowienie i ustanie zarządu komisarycznego ma skutek dopiero
z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorstw państwowych.
Art. 22.
1.
Pełnienie zarządu komisarycznego powierza się osobie powoływanej przez organ założycielski
w porozumieniu z Ministrem Finansów.
2.
Z chwilą ustanowienia zarządu komisarycznego przechodzą na niego z mocą prawa kompetencje
organów przedsiębiorstwa.
3.
Z chwilą ustanowienia zarządu komisarycznego organy samorządu załogi przedsiębiorstwa
ulegają z mocy prawa rozwiązaniu.
4.
Jeżeli ustanowienie zarządu komisarycznego było poprzedzone postępowaniem wewnętrznym,
a zarząd komisaryczny został ustanowiony z innych przyczyn niż wymienione w art. 16
pkt 3, organy samorządu nie ulegają rozwiązaniu, jednakże nie mogą one podejmować
uchwał w sprawach wymienionych w art. 10 i 24 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa
państwowego .
Art. 23.
1.
Zarząd komisaryczny niezwłocznie po jego ustanowieniu jest obowiązany przedstawić
organowi założycielskiemu program uzdrowienia gospodarki przedsiębiorstwa. Odpis programu
przesyła się bankowi finansującemu działalność przedsiębiorstwa oraz właściwej terenowo
izbie skarbowej.
2.
Zarząd komisaryczny przedstawia organowi założycielskiemu, co trzy miesiące, sprawozdanie
ze swojej działalności.
Art. 24.
1.
Przedsiębiorstwo pod zarządem komisarycznym może ubiegać się o udzielenie mu kredytu
za poręczeniem organu założycielskiego, działającego w porozumieniu z właściwą terenowo
izbą skarbową.
2.
W razie odmowy banku udzielenia kredytu stosuje się odpowiednio przepisy art. 8 ust.
3.
Rozdział 4
Upadłość przedsiębiorstwa państwowego
Art. 25.
Podstawą ogłoszenia upadłości jest stan niewypłacalności przedsiębiorstwa, wyrażający
się w tym, iż według bilansu jego majątek nie wystarcza na pokrycie zobowiązań, przy
czym jako zobowiązanie wobec Skarbu Państwa traktuje się część funduszu statutowego
przedsiębiorstwa finansującego jego środki trwałe. Zobowiązanie to jest zaspokajane
w ostatniej kolejności.
Art. 26.
1.
Postępowanie upadłościowe w stosunku do przedsiębiorstwa państwowego należy do sądu
wojewódzkiego, w którego okręgu przedsiębiorstwo ma swoją siedzibę.
2.
Sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Art. 27.
1.
Z chwilą zaistnienia podstaw upadłości dyrektor przedsiębiorstwa lub likwidator albo
osoba sprawująca zarząd komisaryczny są obowiązani zgłosić niezwłocznie, nie później
jednak niż w ciągu 14 dni, wniosek o ogłoszenie upadłości, zawiadamiając o tym organ
założycielski, bank finansujący działalność przedsiębiorstwa oraz radę pracowniczą
przedsiębiorstwa.
2.
Wniosek o ogłoszenie upadłości może być zgłoszony również przez organ założycielski
oraz przez bank finansujący działalność przedsiębiorstwa.
Art. 28.
Wniosek o ogłoszenie upadłości może być zgłoszony również przez wierzyciela przedsiębiorstwa,
jeżeli należność pieniężna, stwierdzona tytułem egzekucyjnym lub uznana na piśmie,
nie została zaspokojona w ciągu sześciu miesięcy od dnia zgłoszenia jej we właściwym
trybie do pokrycia z rachunku bankowego przedsiębiorstwa.
Art. 29.
1.
Uwzględniając wniosek o ogłoszenie upadłości sąd, po wysłuchaniu organu założycielskiego,
wyznacza syndyka upadłości spośród osób wykazujących się znajomością organizacji i
działalności przedsiębiorstw państwowych. Syndykiem może być również osoba prawna.
2.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może określić osoby prawne, które mogą być
wyznaczane syndykami.
3.
Z chwilą powołania syndyk przejmuje zarząd upadłym przedsiębiorstwem.
Art. 30.
1.
Z chwilą ogłoszenia upadłości syndyk jest obowiązany rozwiązać z pracownikami przedsiębiorstwa
umowy o pracę z zachowaniem obowiązujących terminów wypowiedzenia.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się również do umów o pracę zawartych na czas określony lub
na czas wykonania określonej pracy.
3.
W celu zapewnienia wykonania zadań związanych z realizacją postępowania upadłościowego,
syndyk może odstąpić od rozwiązania umowy o pracę z pracownikami niezbędnymi do wykonania
tych zadań.
4.
Przy wypowiadaniu umów o pracę nie stosuje się przepisów zakazujących lub ograniczających
dopuszczalność wypowiadania lub rozwiązywania takich umów.
5.
Należności pracowników podlegają zaspokojeniu w trybie określonym w art. 1025 Kodeksu postępowania cywilnego.
Art. 31.
1.
W razie ustanowienia zarządu komisarycznego lub ogłoszenia upadłości, organ założycielski
odwołuje dyrektora z zajmowanego stanowiska.
2.
Z chwilą ogłoszenia upadłości ulegają z mocy prawa zawieszeniu prawa i obowiązki dyrektora
przedsiębiorstwa, likwidatora oraz zarządu komisarycznego.
3.
Organy samorządu załogi przedsiębiorstwa z chwilą ogłoszenia upadłości ulegają z mocy
prawa rozwiązaniu.
Art. 32.
Z chwilą ogłoszenia upadłości nie stosuje się przepisu art. 1062 Kodeksu postępowania cywilnego o ograniczeniach egzekucji przeciwko przedsiębiorstwom państwowym.
Art. 33.
Bieg terminów ograniczających dochodzenie roszczeń przeciwko przedsiębiorstwu, w stosunku
do którego ogłoszono upadłość, ulega zawieszeniu na czas od dnia ogłoszenia upadłości
do dnia uprawomocnienia się postanowienia sędziego-komisarza co do odmowy uznania
zgłoszonej wierzytelności.
Art. 34.
Niezwłocznie po powołaniu syndyk jest obowiązany dokonać w rejestrze przedsiębiorstw
państwowych zgłoszenia o upadłości przedsiębiorstwa oraz ogłosić w centralnym dzienniku
wezwanie do wierzycieli o zgłaszanie wierzytelności w ciągu trzech miesięcy od dnia
ogłoszenia.
Art. 35.
1.
Po upływie terminu do zgłoszenia wierzytelności przez wierzycieli sędzia-komisarz
wyznacza z urzędu rozprawę w celu zawarcia z nimi układu co do sposobu i zakresu spłaty
wierzycieli.
2.
Sędzia-komisarz wzywa do udziału w rozprawie organ założycielski.
Art. 36.
1.
Jeżeli nie dojdzie do układu z wierzycielami, sędzia-komisarz wyznaczy termin, w ciągu
którego jednostki gospodarki uspołecznionej mogą zgłaszać oferty nabycia przedsiębiorstwa.
2.
Informacje o warunkach nabycia przedsiębiorstwa i terminie składania ofert ogłasza
się w sposób zapewniający dotarcie ich do możliwie szerokiego kręgu zainteresowanych.
3.
W razie zgłoszenia większej liczby ofert, syndyk wyznacza rozprawę w celu przeprowadzenia
ustnego przetargu. Pierwszeństwo nabycia przysługuje jednostce, która zgłosiła najwyższą
cenę nabycia. Przy równych cenach pierwszeństwo nabycia przysługuje przedsiębiorstwom
państwowym.
4.
Prawo nabycia przyznaje sędzia-komisarz.
5.
Nabycie przedsiębiorstwa następuje w stanie wolnym od wszelkich obciążeń, z wyjątkiem
służebności gruntowych.
6.
W razie uzyskania za przedsiębiorstwo ceny wyższej od sumy długów przedsiębiorstwa,
nadwyżka podlega przekazaniu organowi założycielskiemu.
7.
Sędzia-komisarz zgłasza nabycie przedsiębiorstwa do rejestru przedsiębiorstw państwowych.
Wykreślenie z rejestru wywiera skutek od dnia uprawomocnienia się postanowienia sędziego-komisarza
o przyznaniu prawa nabycia upadłego przedsiębiorstwa.
Art. 37.
1.
Jeżeli nie nastąpi nabycie przedsiębiorstwa w trybie określonym w artykule poprzedzającym,
syndyk przystępuje do zbycia poszczególnych składników majątku przedsiębiorstwa.
2.
Do nabycia składników majątku stosuje się odpowiednio art. 36 ust. 3.
Art. 38.
Przy zaspokajaniu należności przypadających od upadłego przedsiębiorstwa stosuje się
odpowiednio art. 1025 Kodeksu postępowania cywilnego.
Art. 39.
Do postępowania upadłościowego w sprawach nie uregulowanych niniejszą ustawą stosuje
się przepisy Prawa upadłościowego.
Rozdział 5
Odpowiedzialność prawna
Art. 40.
Zawinione niewykonanie lub nienależyte wykonanie przez dyrektora obowiązków wynikających
z niniejszej ustawy stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.
Odwołanie dyrektora z takiej przyczyny jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę
bez wypowiedzenia.
Art. 41.
1.
Dyrektor przedsiębiorstwa, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania
obowiązków wynikających z niniejszej ustawy dopuścił przez to do powstania szkody
w przedsiębiorstwie, ponosi odpowiedzialność materialną na zasadach określonych w
przepisach Kodeksu pracy, z tym jednak że wysokość odszkodowania w razie wyrządzenia szkody z winy nieumyślnej
nie może przekraczać kwoty sześciomiesięcznego wynagrodzenia.
2.
Dyrektor przedsiębiorstwa, likwidator oraz osoba sprawująca zarząd komisaryczny ponoszą
odpowiedzialność wobec wierzycieli przedsiębiorstwa, jeżeli w wyniku niezgłoszenia
lub spóźnionego zgłoszenia przez te osoby wniosku o ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa
wierzyciele ponieśli z tego powodu szkodę. Odszkodowanie z tytułu tej odpowiedzialności
jest ograniczone do wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia.
Art. 42.
Dyrektor przedsiębiorstwa, o którym mowa w art. 41 ust. 1, nie może być powołany na
stanowisko dyrektora przedsiębiorstwa państwowego w ciągu 5 lat od jego odwołania,
chyba że w postępowaniu sądowym zostanie ustalone, że ogłoszenie upadłości nastąpiło
z przyczyn, za które nie ponosi odpowiedzialności. Powództwo o ustalenie powinno być
wniesione przeciwko organowi założycielskiemu w ciągu roku od dnia odwołania ze stanowiska.
Art. 43.
1.
Członkowie rady pracowniczej przedsiębiorstwa, w stosunku do którego ogłoszono upadłość,
są pozbawieni biernego prawa wyborczego do organów samorządu załogi przedsiębiorstw
państwowych w ciągu pięciu lat od rozwiązania rady.
2.
Członek rady pracowniczej nie traci prawa, o którym mowa w ust. 1, jeżeli w postępowaniu
sądowym zostanie ustalone, że ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa nastąpiło z przyczyn,
za które nie ponosi odpowiedzialności rada pracownicza, której był członkiem.
3.
Powództwo, o którym mowa w ust. 2, może być wniesione przez każdego z członków rady
pracowniczej upadłego przedsiębiorstwa w terminie jednego roku od dnia ogłoszenia
upadłości przedsiębiorstwa.
Art. 44.
Postępowanie sądowe wszczęte na podstawie art. 42 i 43 jest wolne od opłat i kosztów
sądowych.
Rozdział 6
Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy szczególne i końcowe
Art. 45.
W ustawie z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych art. 50 ust. 3 skreśla się.
Art. 46.1 orzeczenie
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi rodzaje gwarantowanych przez Skarb
Państwa roszczeń pracowniczych, utrzymujących się lub powstających po dniu likwidacji
albo ogłoszenia upadłości przedsiębiorstwa państwowego, oraz zasady ich zaspokajania.
Art. 47.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 1983 r.