Ustawaz dnia 6 maja 1981 r.o pracowniczych ogrodach działkowych
Spis treści
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa reguluje zasady zakładania i prowadzenia pracowniczych ogrodów działkowych
oraz zasady zrzeszania się użytkowników działek w Polskim Związku Działkowców.
Art. 2.
1.
Pracownicze ogrody działkowe zapewniają ludziom pracy i ich rodzinom aktywny wypoczynek,
możliwość prowadzenia przede wszystkim na własne potrzeby upraw ogrodniczych, stanowią
składnik terenów zielonych oraz terenów rekreacyjnych.
2.
Pracownicze ogrody działkowe są urządzeniami użyteczności publicznej.
Art. 3.
Pracownicze ogrody działkowe podlegają ochronie przewidzianej w przepisach o ochronie
gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów, a także w przepisach o ochronie
i kształtowaniu środowiska.
Art. 4.1 orzeczenie
Pracownicze ogrody działkowe zakłada i prowadzi, na zasadzie wyłączności, Polski Związek
Działkowców.
Rozdział 2
Pracownicze ogrody działkowe
Art. 5.
1.
Rozwój pracowniczych ogrodów działkowych - zgodnie z potrzebami społecznymi w tym
zakresie - zapewniają narodowe plany społeczno-gospodarcze, plany zagospodarowania
przestrzennego oraz programy rozwoju ogrodnictwa działkowego.
2.
Rada Ministrów na wniosek Polskiego Związku Działkowców, po zasięgnięciu opinii związków
zawodowych, ustala wieloletnie programy rozwoju ogrodnictwa działkowego; programy
rozwoju ogrodnictwa działkowego na swoim terenie uchwalają rady narodowe stopnia wojewódzkiego.
Art. 6.7 orzeczeń
1.
Pracowniczym ogrodem działkowym jest obszar gruntu rolnego podzielony na działki przeznaczone
pod uprawy ogrodowe i oddane w użytkowanie osób fizycznych, wyposażony w urządzenia
niezbędne do prowadzenia upraw ogrodowych oraz służący zarazem do wypoczynku użytkowników
działek i innych osób.
2.
Pracowniczy ogród działkowy podlega rejestracji w Polskim Związku Działkowców.
Art. 7.3 orzeczenia
1.
Obowiązek zapewnienia gruntów na potrzeby pracowniczych ogrodów działkowych ciąży
na terenowych organach administracji państwowej stopnia podstawowego. Organy te, w
razie potrzeby, nabywają grunty w drodze wykupu.
2.
Grunty przeznaczone pod pracownicze ogrody działkowe powinny być zrekultywowane i
zmeliorowane przez terenowe organy administracji państwowej, na zasadach przewidzianych
w przepisach odrębnych.
3.
Nie mogą być przeznaczane pod pracownicze ogrody działkowe grunty nieprzydatne do
produkcji żywności z powodu ich toksyczności.
Art. 8.10 orzeczeń
Grunty przeznaczone pod pracownicze ogrody działkowe terenowe organy administracji
państwowej przekazują nieodpłatnie w użytkowanie Polskiemu Związkowi Działkowców.
Grunty te pozostają własnością Państwa.
Art. 9.
1.
Terenowe organy administracji państwowej obowiązane są do doprowadzenia do pracowniczych
ogrodów działkowych dróg dojazdowych, energii elektrycznej, zaopatrzenia w wodę oraz
zapewniania, w ramach komunikacji publicznej, potrzeb ogrodów działkowych.
2.
Utrzymanie porządku i czystości na terenach przylegających do pracowniczych ogrodów
działkowych należy do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego,
chyba że obowiązek ten na mocy przepisów szczególnych ciąży na jednostkach organizacyjnych
i osobach fizycznych innych niż ogrody działkowe.
Art. 10.
Pracownicze ogrody działkowe zakłada się na czas nieokreślony, jako obiekty stałe.
Art. 11.
1.
Na gruntach, które w planie zagospodarowania przestrzennego mają inne przeznaczenie,
mogą być zakładane czasowo pracownicze ogrody działkowe. Czasowe ogrody zakłada się
na okres nie krótszy niż 5 lat. Urządzenia na terenie takich ogrodów powinny mieć
charakter czasowy.
2.
Decyzja o likwidacji czasowego ogrodu działkowego powinna być wydana co najmniej na
rok przed terminem, na który udzielona została lokalizacja. Likwidacja czasowego ogrodu
następuje bez odszkodowania.
3.
W braku decyzji, o której mowa w ust. 2, czasowy pracowniczy ogród działkowy staje
się ogrodem stałym.
Art. 12.1 orzeczenie
1.
Podział gruntu na działki oraz budowa podstawowych urządzeń na terenie pracowniczego
ogrodu działkowego należy do Polskiego Związku Działkowców.
2.
W zależności od rodzaju i położenia gruntów oraz warunków geodezyjnych powierzchnię
działek ustala się w granicach od 300 do 500 m2; w czasowych ogrodach Polski Związek Działkowców, za zgodą terenowego organu administracji
państwowej stopnia podstawowego, może ustalić większą powierzchnię wszystkich lub
niektórych działek w danym ogrodzie, nie przekraczającą jednak 1 500 m2.
3.
Podstawowymi urządzeniami pracowniczego ogrodu działkowego są: ogrodzenia, drogi,
urządzenia nawadniające, sieć elektryczna, sanitariaty oraz pomieszczenia administracyjne,
socjalne i gospodarcze, przeznaczone do zaspokajania wspólnych potrzeb użytkowników
działek.
Art. 13.4 orzeczenia
1.
Urządzenia pracowniczego ogrodu działkowego przeznaczone do wspólnego korzystania
przez użytkowników działek są własnością Polskiego Związku Działkowców.
2.
Nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na działce, wykonane lub nabyte ze
środków finansowych użytkownika działki, stanowią jego własność.
3.
Użytkownicy działek ponoszą koszty z tytułu założenia i utrzymania urządzeń znajdujących
się na terenie poszczególnych działek.
Art. 14.
Polski Związek Działkowców z tytułu prowadzenia działalności statutowej, a jego członkowie
z tytułu użytkowania działki zwolnieni są od podatków i opłat administracyjnych.
Art. 15.
1.
Tworzy się Fundusz Rozwoju Pracowniczych Ogrodów Działkowych.
2.
Dochodami Funduszu są:
1)
wpłaty z tworzonych na podstawie odrębnych przepisów Centralnych Funduszów Inwestycji
Socjalnych,
2)
wpłaty z odszkodowań, o których mowa w art. 22 ust. 1 pkt 2,
3)
wpłaty uspołecznionych zakładów pracy z zakładowego funduszu socjalnego,
4)
dotacje z budżetu,
5)
dotacje związków zawodowych,
6)
wpłaty użytkowników działek, określone w statucie Związku,
7)
wpłaty organizacji społecznych ze środków przeznaczonych na ten cel w ich planach
finansowych,
8)
wpłaty, o których mowa w art. 23,
9)
darowizny, zapisy i dobrowolne wpłaty osób fizycznych,
10)
inne środki przewidziane w przepisach odrębnych.
Art. 16.
1.
Środki Funduszu Rozwoju Pracowniczych Ogrodów Działkowych przeznacza się na:
1)
zakładanie i wyposażenie pracowniczych ogrodów działkowych,
2)
remonty urządzeń pracowniczych ogrodów działkowych.
2.
Dysponentem Funduszu jest Polski Związek Działkowców.
3.
Szczegółowe cele, warunki wykorzystywania oraz sposób dysponowania tym Funduszem określają
właściwe statutowe organy Polskiego Związku Działkowców.
Art. 17.
1.
Uspołecznione zakłady pracy uczestniczą w zagospodarowywaniu nowo zakładanych pracowniczych
ogrodów działkowych, w których użytkownikami działek są ich pracownicy.
2.
Rada Ministrów, po zasięgnięciu opinii związków zawodowych, określi rodzaje świadczeń,
jakie uspołecznione zakłady pracy ponoszą w myśl ust. 1 na rzecz pracowniczych ogrodów
działkowych.
3.
W trybie przewidzianym w ust. 2 Rada Ministrów może określić wpłaty uspołecznionych
zakładów pracy na Fundusz Rozwoju Pracowniczych Ogrodów Działkowych z innych środków
niż przewidziane w art. 15 ust. 2 pkt 3.
Art. 18.
1.
Uspołecznione zakłady pracy, w porozumieniu z działającymi w nich organizacjami związków
zawodowych, mogą obejmować patronatem pracownicze ogrody działkowe, w których działki
użytkują pracownicy tych zakładów.
2.
Umowy patronackie zawierane z zarządami oddziałów terenowych Polskiego Związku Działkowców
bądź zarządami ogrodów działkowych określają zakres i warunki współdziałania zakładów
pracy i organizacji związków zawodowych z zarządami oddziałów terenowych bądź zarządami
ogrodów działkowych, w tym zakres i formy pomocy na rzecz pracowniczych ogrodów działkowych
ze strony zakładu pracy; umowy patronackie mogą zapewniać pierwszeństwo przydziału
działek pracownikom tych zakładów.
Art. 19.
Użytkownicy działek mogą korzystać z pomocy kredytowej na zagospodarowanie działki.
Zasady udzielania pożyczek na te cele określają odrębne przepisy.
Art. 20.
1.
Likwidacja w całości lub części pracowniczego ogrodu działkowego może nastąpić w wyjątkowych
wypadkach, uzasadnionych szczególnymi potrzebami gospodarczymi lub społecznymi, za
zgodą Polskiego Związku Działkowców.
2.
Zmiana przeznaczenia terenu pracowniczego ogrodu działkowego może nastąpić z zachowaniem
przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów, a także
przepisów o ochronie i kształtowaniu środowiska.
3.
Likwidacja pracowniczego ogrodu działkowego może mieć miejsce w okresie od zakończenia
do rozpoczęcia wegetacji roślin; likwidacja ogrodu w innym terminie może mieć miejsce
jedynie w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Art. 21.2 orzeczenia
1.
W razie likwidacji pracowniczego ogrodu działkowego terenowy organ administracji państwowej
przydzieli teren zastępczy, nie mniejszy od dotychczasowego, w takim terminie, aby
można było założyć nowy ogród przed zaprzestaniem działalności ogrodu likwidowanego.
2.
Założenie nowego ogrodu i odtworzenie urządzeń spoczywa na jednostce organizacyjnej,
w której interesie zlikwidowano ogród.
Art. 22.2 orzeczenia
1.
Jednostka organizacyjna, w której interesie pracowniczy ogród działkowy został zlikwidowany,
obowiązana jest wyrównać wynikłe z tego tytułu szkody i straty i wypłacić odszkodowanie:
1)
użytkownikom działek - za składniki majątkowe znajdujące się na działkach,
2)
Polskiemu Związkowi Działkowców - za składniki majątkowe stanowiące własność Związku.
2.
W razie likwidacji pracowniczego ogrodu działkowego w okresie wegetacji roślin - odszkodowanie,
o którym mowa w ust. 1, obejmuje także utracone plony.
Art. 23.
1.
Jednostka organizacyjna, w której interesie pracowniczy ogród działkowy został zlikwidowany,
nie użytkująca przekazanego jej gruntu zgodnie z przeznaczeniem, jest obowiązana do
uiszczania na rzecz Funduszu Rozwoju Pracowniczych Ogrodów Działkowych kwoty odpowiadającej
stałej opłacie rocznej z tytułu użytkowania gruntu, podwyższonej o 200%; obowiązek
ten jest niezależny od obowiązku wynikającego z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i
leśnych oraz rekultywacji gruntów .
2.
Ocena i kontrola użytkowania gruntów zgodnie z przeznaczeniem, o którym mowa w ust.
1, dokonywana jest w trybie przewidzianym w przepisach o ochronie gruntów rolnych
i leśnych oraz rekultywacji gruntów.
Rozdział 3
Polski Związek Działkowców
Art. 24.
1.
Polski Związek Działkowców zwany dalej Związkiem, jest samodzielną i samorządną organizacją
społeczną, zrzeszającą osoby będące użytkownikami działek w pracowniczych ogrodach
działkowych.
2.
Związek posiada osobowość prawną.
3.
Związek może być członkiem organizacji krajowych i międzynarodowych o pokrewnych celach
i zadaniach.
Art. 25.2 orzeczenia
1.
Członkostwo Związku nabywa się jednocześnie z przydzieleniem działki w pracowniczym
ogrodzie działkowym.
2.
Działka w pracowniczym ogrodzie działkowym może być przydzielona osobie pozostającej
w stosunku pracy, a także osobie prowadzącej zakład rzemieślniczy lub usługowy, osobie
wykonującej pracę nakładczą oraz osobie pobierającej emeryturę lub rentę albo korzystającej
z pomocy społecznej.
3.
Przy przydziale działek uwzględnia się przede wszystkim osoby zatrudnione przy pracach
uciążliwych lub w warunkach szkodliwych dla zdrowia oraz sytuację materialną i rodzinną
osoby ubiegającej się o przydzielenie działki.
4.
W razie wygaśnięcia prawa użytkowania działki na skutek śmierci członka, przy przydziale
użytkowanej przez niego działki pierwszeństwo mają jego osoby bliskie użytkujące z
nim wspólnie działkę, o ile spełniają warunki określone w ust. 2; w wypadku ubiegania
się o przydział działki więcej niż jednej osoby - wybór należy do Związku.
Art. 26.
1.
Podstawowym zadaniem Polskiego Związku Działkowców jest działanie na rzecz wszechstronnego
rozwoju pracowniczych ogrodów działkowych, a w szczególności: zakładanie i prowadzenie
pracowniczych ogrodów działkowych, dbanie o prawidłowe ich zagospodarowanie i o stały
wzrost produkcji płodów ogrodniczych, utrzymywanie urządzeń we właściwym stanie, organizowanie
i udzielanie pomocy i poradnictwa w zagospodarowywaniu działek i prowadzeniu upraw
ogrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem nawożenia i ochrony roślin oraz prowadzenie
wśród członków działalności społeczno-wychowawczej.
2.
Związek może prowadzić działalność gospodarczą mającą na celu realizację jego zadań
w zakresie i na zasadach określonych w statucie.
3.
Związek współdziała z właściwymi organami administracji państwowej i zainteresowanymi
zakładami pracy oraz związkami zawodowymi i organizacjami społecznymi.
Art. 27.
1.
Ogniwami organizacyjnymi Związku są:
1)
pracowniczy ogród działkowy,
2)
oddział terenowy (wojewódzki, okręgowy).
2.
Organami samorządu Związku są:
1)
w pracowniczych ogrodach działkowych - walne zebranie, zarząd, komisja rewizyjna i
komisja rozjemcza,
2)
w oddziałach terenowych - zjazd delegatów, zarząd, komisja rewizyjna i komisja rozjemcza,
3)
w Polskim Związku - Krajowy Zjazd Delegatów, Krajowa Rada, Krajowa Komisja Rewizyjna
i Krajowa Komisja Rozjemcza.
Art. 28.1 orzeczenie
1.
Przyjmowanie w poczet członków Związku i przydzielanie działek należy do uprawnień
zarządu pracowniczego ogrodu działkowego, a w ogrodach nowo zakładanych - do zarządu
oddziału terenowego. Pozbawienie członkostwa i prawa użytkowania działki należy do
zarządu pracowniczego ogrodu działkowego.
2.
Uchwały organów wymienionych w ust. 1 w sprawie członkostwa Związku nie podlegają
orzecznictwu sądów.
Art. 29.
Na zasadach określonych w statucie Związek może zrzeszać użytkowników ogrodów przydomowych
i ogrodników amatorów w celu udzielania im pomocy w produkcji ogrodniczej.
Art. 30.2 orzeczenia
1.
Polski Związek Działkowców działa zgodnie z przepisami ustawy i innymi obowiązującymi
przepisami prawa oraz statutem.
2.
Statut Polskiego Związku Działkowców powinien określać w szczególności:
1)
cele i zadania Związku oraz środki ich realizacji,
2)
strukturę organizacyjną Związku,
3)
organy Związku, ich kompetencje, okres kadencji oraz tryb ich wyboru i odwoływania,
a także warunki podejmowania i ważności uchwał tych organów,
4)
zasady i tryb przydzielania działek oraz pozbawiania lub wygaśnięcia prawa ich użytkowania,
a także tryb odwoławczy w tych sprawach,
5)
prawa i obowiązki członków oraz zasady i tryb ustanawiania wpisowego i wpłat na Fundusz
Rozwoju Pracowniczych Ogrodów Działkowych oraz składek członkowskich,
6)
sposób reprezentowania Związku na zewnątrz,
7)
sposób zaciągania przez organy Związku zobowiązań majątkowych,
8)
sposób zmiany statutu.
3.
Statut uchwala Krajowy Zjazd Delegatów Związku; uchwalony statut podlega zarejestrowaniu
przez Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska.
Art. 31.2 orzeczenia
1.
Polski Związek Działkowców prowadzi rejestry: pracowniczych ogrodów działkowych, użytkowników
działek w pracowniczych ogrodach działkowych, członków organów samorządu oddziałów
terenowych Związku i pracowniczych ogrodów działkowych.
2.
Rejestry prowadzą:
1)
zarządy oddziałów terenowych - rejestr użytkowników działek w pracowniczych ogrodach
działkowych oraz rejestr członków organów samorządu pracowniczych ogrodów działkowych;
do prowadzenia rejestru użytkowników działek zarząd oddziału terenowego może upoważnić
zarząd ogrodu,
2)
Krajowa Rada - rejestr pracowniczych ogrodów działkowych i rejestr członków organów
samorządu oddziałów terenowych.
3.
Rejestr pracowniczych ogrodów działkowych powinien zawierać w szczególności: nazwę,
położenie i obszar pracowniczego ogrodu działkowego, liczbę działek oraz określać
charakter ogrodu (stały, czasowy).
4.
Właściwy statutowo organ Związku określi szczegółowo zasady prowadzenia rejestrów.
Rozdział 4
Przepisy wprowadzające, przejściowe i końcowe
Art. 32.2 orzeczenia
1.
Miejskie i przyzakładowe pracownicze ogrody działkowe istniejące w dniu wejścia w
życie ustawy stają się pracowniczymi ogrodami działkowymi w jej rozumieniu.
2.
Polski Związek Działkowców przejmuje nieodpłatnie majątek, należności i zobowiązania
działających dotychczas jednostek organizacyjnych pracowniczych ogrodów działkowych.
3.
Urządzenia służące do wspólnego użytku użytkowników działek stają się własnością Związku.
4.
Inwestycje na potrzeby pracowniczych ogrodów działkowych, rozpoczęte przed dniem wejścia
w życie ustawy, będą kontynuowane do ich zakończenia przez dotychczasowych inwestorów.
Art. 33.5 orzeczeń
Pracownicze ogrody działkowe istniejące ponad 10 lat, a nie mające ustalonej lokalizacji,
uznaje się za ogrody stałe w rozumieniu ustawy.
Art. 34.
1.
Użytkownicy działek w pracowniczych ogrodach działkowych istniejących w dniu wejścia
w życie ustawy stają się członkami Polskiego Związku Działkowców.
2.
Istniejące w dniu wejścia w życie ustawy organy samorządu działkowców (zarządy pracowniczych
ogrodów działkowych, zarządy wojewódzkie pracowniczych ogrodów działkowych, Krajowa
Rada Pracowniczych Ogrodów Działkowych) działają do czasu podjęcia działalności przez
organy samorządu Polskiego Związku Działkowców, wybrane na podstawie niniejszej ustawy
oraz statutu.
3.
Krajowa Rada Pracowniczych Ogrodów Działkowych zwoła w terminie trzech miesięcy od
dnia wejścia w życie ustawy Krajowy Zjazd Delegatów, który uchwali statut Polskiego
Związku Działkowców i dokona wyboru jego organów.
Art. 35.
Traci moc ustawa z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych .
Art. 36.1 orzeczenie
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.