Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrówz dnia 17 marca 1980 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks
postępowania administracyjnego
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
- Dział I - Przepisy ogólne
- Rozdział 1 - Zakres obowiązywania
- Rozdział 2 - Zasady ogólne
- Rozdział 3 - Organy wyższego stopnia i organy naczelne
- Rozdział 4 - Właściwość organów
- Rozdział 5 - Wyłączenie pracownika oraz organu
- Rozdział 6 - Strona
- Rozdział 7 - Załatwianie spraw
- Rozdział 8 - Doręczenia
- Rozdział 9 - Wezwania
- Rozdział 10 - Terminy
- Dział II - Postępowanie
- Rozdział 1 - Wszczęcie postępowania
- Rozdział 2 - Protokoły i adnotacje
- Rozdział 3 - Udostępnianie akt
- Rozdział 4 - Dowody
- Rozdział 5 - Rozprawa
- Rozdział 6 - Zawieszenie postępowania
- Rozdział 7 - Decyzje
- Rozdział 8 - Ugoda
- Rozdział 9 - Postanowienia
- Rozdział 10 - Odwołania
- Rozdział 11 - Zażalenia
- Rozdział 12 - Wznowienie postępowania
- Rozdział 13 - Uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji
- Dział III - Przepisy szczególne postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych oraz ubezpieczeń społecznych
- Dział IV - Udział prokuratora
- Dział V - Rozstrzyganie sporów o właściwość między organami administracji państwowej a sądami.
- Dział VI - Zaskarżanie decyzji do sądu administracyjnego
- Dział VII - Wydawanie zaświadczeń
- Dział VIII - Skargi i wnioski
- Dział IX - Opłaty i koszty postępowania
- Dział X - Przepisy końcowe
- Dział I - Przepisy ogólne
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 17 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz
o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 31 maja 1962 r. - Prawo wynalazcze , ustawą z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych , ustawą z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o radach narodowych , ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz
o zmianie ustawy o radach narodowych oraz ustawą z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie
ustawy - Kodeks postępowania, administracyjnego , z zachowaniem ciągłej numeracji działów, rozdziałów, artykułów, paragrafów i punktów.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego nie obejmuje następujących przepisów:
1)
art. 195 i 196 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu:
„
Art. 195.
§ 1.
Tracą moc dotychczasowe przepisy w sprawach uregulowanych w niniejszym kodeksie.
§ 2.
W szczególności traci moc rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu
administracyjnym .
Art. 196.
Kodeks wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1961 r.
”
.
2)
art. 144 ustawy z dnia 31 maja 1962 r. - Prawo wynalazcze w brzmieniu:
„
Art. 144.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 1962 r.
”
,
3)
art. 11 ustawy z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach
narodowych w brzmieniu:
„
Art. 11.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1973 r., z wyjątkiem przepisów art. 7, które
wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.
”
,
4)
art. 7 ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o radach narodowych w brzmieniu:
5)
art. 53 ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa
oraz o zmianie ustawy o radach narodowych w brzmieniu:
„
Art. 53.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 1975 r., z wyjątkiem art. 34 ust. 7, art.
35 ust. 5, art. 36 i 50, które wchodzą w życie z dniem jej ogłoszenia.
”
,
6)
art. 12-14 i 18 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu:
„
Art. 12.
1.
Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, tracą moc wszelkie
przepisy dotyczące spraw unormowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
2.
Pozostają w mocy:
1)
art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 5 lipca 1946 r. o utworzeniu Głównego Urzędu Kontroli
Prasy, Publikacji i Widowisk ;
2)
art. 74 ust. 2, art. 77 ust. 1, art. 78 ust. 1 i art. 81 ust. 6 dekretu z dnia 6 maja
1953 r. - Prawo górnicza ;
3)
art. 16, 21-23, 26, 34 ust. 3 i art. 43 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach
i trybie wywłaszczania nieruchomości ;
4)
art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o paszportach ,
5)
art. 16 § 3 i 4 i art. 19 § 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu ;
6)
art. 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych ;
7)
art. 8 ust. 2 i 3 i art. 10 ust. 2-4 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o zgromadzeniach ;
8)
art. 48 pkt 1 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych ;
9)
art. 5 ust. 2, art. 15 ust. 2 i 3, art. 18 i 23 ust. 2 ustawy z dnia 29 marca 1963 r.
o cudzoziemcach ;
10)
art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. o zatrudnianiu absolwentów szkół wyższych ;
11)
art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o miarach i narzędziach pomiarowych ;
12)
art. 6 i 18 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie
gruntów ;
13)
art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o zezwoleniach na publiczną działalność
artystyczną, rozrywkową i sportową ;
14)
art. 26 ust. 5, art. 30-36, 46 ust. 4, art. 48, 63, 108 ust. 1 i art. 110 ust. 2 ustawy
z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości ;
15)
art. 54 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe ;
16)
art. 24 ust. 1, art. 36 ust. 1, art. 42 ust. 4, art. 62 ust. 2 i 3 i art. 63 ust.
1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane ;
17)
art. 31 ust. 1 i 2. art. 37, 38 ust. 1 i 2. art. 85 ust. 4 i art. 97 ust. 3 ustawy
z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne .
3.
Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o zaskarżaniu decyzji z powodu ich niezgodności z prawem do Naczelnego Sądu Administracyjnego
nie naruszają przepisów szczególnych dotyczących rozpoznawania przez sądy powszechne,
okręgowe sądy pracy i ubezpieczeń społecznych oraz przez organy Państwowego Arbitrażu
Gospodarczego - spraw rozstrzyganych w postępowaniu administracyjnym. Przepisy te
nie naruszają:
1)
art. 26 dekretu z dnia 8 czerwca 1955 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego ;
2)
art. 11 ust. 3-5 ustawy z dnia 13 kwietnia 1960 r. o zmianach właściwości w dziedzinie
ubezpieczeń społecznych, rent, zaopatrzeń i opieki społecznej ;
3)
art. 37 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ;
4)
art. 32 ust. 2-4 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
kolejowych i ich rodzin ;
5)
art. 112 i 113 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości ;
6)
art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne ;
7)
art. 37 ustawy z dnia 17 stycznia 1976 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej i rad narodowych .
Art. 13.
1.
Postępowanie administracyjne wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy
i nie zakończone do tego dnia toczy się do zakończenia w danej instancji według przepisów
dotychczasowych.
2.
Roszczenie o odszkodowanie przewidziane w art. 140 i 15026 Kodeksu postępowania administracyjnego służy w przypadkach, gdy uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji bądź stwierdzenie,
że decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 137 § 1, nastąpiło po wejścia
w życie niniejszej ustawy (dotyczy to odpowiednio art. 160, 215 i 156 § 1 według numeracji przyjętej w jednolitym
tekście).
Art. 14.
Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o zaskarżaniu do sądu decyzji administracyjnych z powodu ich niezgodności z prawem
stosuje się do decyzji wydanych w sprawach, w których postępowanie zostało wszczęte
po wejściu w życie niniejszej ustawy.
”
,
„
Art. 18.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 1980 r.
”
3.
Niniejszy jednolity tekst obowiązuje od dnia 1 września 1980 r.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Dział I
Przepisy ogólne
Rozdział 1
Zakres obowiązywania
Art. 1.1 orzeczenie
§ 1.
Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie:
1)
przed organami administracji państwowej w należących do właściwości tych organów sprawach
indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych,
2)
w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami administracji państwowej
a sądami,
3)
w sprawach zaskarżania decyzji administracyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego
z powodu ich niezgodności z prawem,
4)
w sprawach wydawania zaświadczeń.
§ 2.
Kodeks stosuje się również w postępowaniu przed organami:
1)
przedsiębiorstw państwowych i innych państwowych jednostek organizacyjnych,
2)
organizacji zawodowych, samorządowych, spółdzielczych i innych organizacji społecznych
- gdy są one powołane z mocy prawa do załatwiania spraw określonych w § 1 pkt 1 i
4.
Art. 2.
Kodeks postępowania administracyjnego normuje ponadto postępowanie przed organami państwowymi, organami przedsiębiorstw
państwowych i innych państwowych jednostek organizacyjnych oraz przed organami organizacji
społecznych w sprawie skarg i wniosków (dział VIII).
Art. 3.
§ 1.
Przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do postępowania w sprawach:
1)
unormowanych przepisami o postępowaniu arbitrażowym,
2)
karnych skarbowych.
§ 2.
Przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się również do postępowania w sprawach:
1)
powszechnego obowiązku obrony,
2)
należących do właściwości wojskowych organów administracji państwowej,
3)
dyscyplinarnych,
4)
należących do właściwości polskich przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych,
o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
§ 3.
Przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się także do postępowania w sprawach wynikających z:
1)
nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji
państwowej i innymi państwowymi jednostkami organizacyjnymi,
2)
podległości służbowej pracowników organów i jednostek organizacyjnych wymienionych
w pkt 1,
o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
§ 4.
Do postępowania w sprawach wymienionych w § 1, 2 i 3 pkt 2 stosuje się jednak przepisy
działu VIII.
§ 5.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia może rozciągnąć przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w całości lub w części na postępowania w sprawach wymienionych w § 2.
Art. 4.
Kodeks postępowania administracyjnego nie narusza szczególnych uprawnień wynikających z immunitetu dyplomatycznego i konsularnego
oraz umów i zwyczajów międzynarodowych.
Art. 5.
§ 1.
Jeżeli przepis prawa powołuje się ogólnie na przepisy o postępowaniu administracyjnym,
rozumie się przez to przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
§ 2.
Ilekroć w dalszych przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o:
1)
kodeksie - rozumie się przez to Kodeks postępowania administracyjnego,
2)
sądzie administracyjnym - rozumie się przez to Naczelny Sąd Administracyjny,
3)
organach administracji państwowej - rozumie się przez to także organy wymienione w
art. 1 § 2.
4)
ministrach i innych naczelnych organach administracji państwowej - rozumie się przez
to również urzędy centralne i inne równorzędne organy, a także kierowników tych urzędów
i organów,
5)
organizacjach społecznych - rozumie się przez to organizacje zawodowe, samorządowe,
spółdzielcze i inne organizacje społeczne.
Rozdział 2
Zasady ogólne
Art. 6.2 orzeczenia
Organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa kierując się
interesem ludu pracującego i zadaniami budownictwa socjalistycznego.
Art. 7.2 orzeczenia
W toku postępowania organy administracji państwowej stoją na straży praworządności
ludowej i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes
obywateli.
Art. 8.2 orzeczenia
Organy administracji państwowej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób,
aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną
obywateli.
Art. 9.1 orzeczenie
Organy administracji państwowej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania
stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie
ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy
czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły
szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień
i wskazówek.
Art. 10.1 orzeczenie
§ 1.
Organy administracji państwowej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym
stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do
zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
§ 2.
Organy administracji państwowej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach,
gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia
lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną.
§ 3.
Organ administracji państwowej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze
adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1.
Art. 11.
Organy administracji państwowej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi
kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić
do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
Art. 12.
§ 1.
Organy administracji państwowej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując
się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
§ 2.
Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być
załatwione niezwłocznie.
Art. 13.
§ 1.
Sprawy, w których uczestniczą strony o spornych interesach, mogą być załatwiane w
drodze ugody sporządzonej przed organem administracji państwowej (ugoda administracyjna).
§ 2.
Organ administracji państwowej, przed którym toczy się postępowanie w sprawie, powinien
w tych przypadkach podejmować czynności skłaniające strony do zawarcia ugody.
Art. 14.
§ 1.
Sprawy należy załatwiać w formie pisemnej.
§ 2.
Sprawy mogą być załatwiane ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis
prawny nie stoi temu na przeszkodzie. Treść oraz istotne motywy takiego załatwienia
powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji.
Art. 15.
Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.
Art. 16.2 orzeczenia
§ 1.
Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne.
Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie
postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie.
§ 2.
Decyzje mogą być - na zasadach i w trybie określonym w kodeksie - zaskarżane do sądu
administracyjnego z powodu ich niezgodności z prawem.
Rozdział 3
Organy wyższego stopnia i organy naczelne
Art. 17.
Organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są:
1)
w stosunku do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego - terenowe
organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, zaś w stosunku do terenowych
organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego - właściwi w sprawie ministrowie,
2)
w stosunku do innych organów administracji państwowej, przedsiębiorstw państwowych
i innych państwowych jednostek organizacyjnych - odpowiednie organy nadrzędne i właściwi
ministrowie,
3)
w stosunku do organów organizacji społecznych - odpowiednie organy wyższego stopnia
tych organizacji, a w razie ich braku - organ państwowy sprawujący nadzór nad ich
działalnością.
Art. 18.
Organami naczelnymi w rozumieniu kodeksu są:
1)
w stosunku do organów administracji państwowej, przedsiębiorstw państwowych i innych
państwowych jednostek organizacyjnych - Prezes Rady Ministrów i właściwi ministrowie,
2)
w stosunku do organów organizacji społecznych - naczelne organy tych organizacji,
a w razie braku takiego organu - naczelny organ administracji państwowej, sprawujący
zwierzchni nadzór nad ich działalnością.
Rozdział 4
Właściwość organów
Art. 19.
Organy administracji państwowej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej
i miejscowej.
Art. 20.
Właściwość rzeczową organu administracji państwowej ustala się według przepisów o
zakresie jego działania.
Art. 21.
§ 1.
Właściwość miejscową organu administracji państwowej ustala się:
1)
w sprawach dotyczących nieruchomości - według miejsca jej położenia; jeżeli nieruchomość
położona jest na obszarze właściwości dwóch lub więcej organów, orzekanie należy do
organu, na którego obszarze znajduje się większa część nieruchomości,
2)
w sprawach dotyczących prowadzenia zakładu pracy - według miejsca, w którym zakład
pracy jest, był lub ma być prowadzony,
3)
w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania
w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron
nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich
zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
§ 2.
Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy
do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie
postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca - do organu właściwego
dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m. st. Warszawie.
Art. 22.
Spory o właściwość rozstrzygają:
1)
między terenowymi organami administracji państwowej stopnia podstawowego - wspólny
dla nich terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego,
2)
między terenowymi organami administracji państwowej stopnia podstawowego różnych województw
oraz między terenowymi organami administracji państwowej stopnia wojewódzkiego - Minister
Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska,
3)
między terenowymi organami administracji państwowej a innymi organami administracji
państwowej - Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska po
porozumieniu z organem sprawującym nadzór nad organem pozostającym w sporze z terenowym
organem administracji państwowej,
4)
między organami administracji państwowej innymi niż wymienione w pkt 1-3 - wspólny
dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu - Minister Administracji,
Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska,
5)
między organami administracji państwowej, o których mowa w pkt 3 i 4, gdy jednym z
nich jest naczelny organ administracji państwowej - Prezes Rady Ministrów.
Art. 23.
Do czasu rozstrzygnięcia sporu o właściwość organ administracji państwowej, na którego
obszarze wynikła sprawa, podejmuje tylko czynności nie cierpiące zwłoki ze względu
na interes społeczny lub słuszny interes obywateli i zawiadamia o tym organ właściwy
do rozstrzygnięcia sporu.
Rozdział 5
Wyłączenie pracownika oraz organu
Art. 24.
§ 1.
Pracownik organu administracji państwowej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu
w sprawie:
1)
w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że
wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki,
2)
swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia,
3)
osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli,
4)
w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron,
albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3,
5)
w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji,
6)
z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne
lub karne,
7)
w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności
służbowej.
§ 2.
Powody wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu trwają także po ustaniu małżeństwa
(§ 1 pkt 2), przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 1 pkt 3).
§ 3.
Bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony
albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione
istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do
bezstronności pracownika.
§ 4.
Wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności nie cierpiące zwłoki ze względu
na interes społeczny lub ważny interes stron.
Art. 25.
§ 1.
Organ administracji państwowej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej
interesów majątkowych:
1)
jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych
w art. 24 § 1 pkt 2 i 3,
2)
osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub
osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3.
§ 2.
Przepis art. 24 § 4 stosuje się odpowiednio.
Art. 26.
§ 1.
W przypadku wyłączenia pracownika (art. 24) jego bezpośredni przełożony wyznacza innego
pracownika do prowadzenia sprawy.
§ 2.
W przypadku wyłączenia organu sprawę załatwia:
1)
w okolicznościach przewidzianych w art. 25 § 1 pkt 1 - organ wyższego stopnia nad
organem załatwiającym sprawę,
2)
w okolicznościach przewidzianych w art. 25 § 1 pkt 2 - organ wyższego stopnia nad
organem, w którym osoba wymieniona w tym przepisie zajmuje stanowisko kierownicze.
Organ wyższego stopnia może do załatwienia sprawy wyznaczyć inny podległy sobie organ.
W razie gdy osobą wymienioną w art. 25 § 1 pkt 2 jest osoba pełniąca funkcję naczelnego
organu administracji państwowej, organ właściwy do załatwienia sprawy wyznacza Prezes
Rady Ministrów.
Art. 27.
§ 1.
Członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24
§ 1. O wyłączeniu tego członka w przypadkach określonych w art. 24 § 3 postanawia
przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony,
członka organu kolegialnego albo z urzędu.
§ 2.
Jeżeli wskutek wyłączenia członków organu kolegialnego organ ten stał się niezdolny
do podjęcia uchwały z braku wymaganego quorum, stosuje się odpowiednio przepisy art.
26 § 2.
Rozdział 6
Strona
Art. 28.2 orzeczenia
Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo
kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Art. 29.
Stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe jednostki
organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości
prawnej.
Art. 30.
§ 1.
Zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów
prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
§ 2.
Osoby fizyczne nie posiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych
ustawowych przedstawicieli.
§ 3.
Strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych
przedstawicieli.
§ 4.
W sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub
śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy
prawni.
§ 5.
W sprawach dotyczących spadków nie objętych jako strony działają osoby sprawujące
zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez sąd na wniosek
organu administracji państwowej.
Art. 31.
§ 1.
Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
1)
wszczęcia postępowania,
2)
dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,
jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym
interes społeczny.
§ 2.
Organ administracji państwowej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione,
postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału
w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia
do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie.
§ 3.
Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony.
§ 4.
Organ administracji państwowej, wszczynając postępowanie w sprawie dotyczącej innej
osoby, zawiadamia o tym organizację społeczną, jeżeli uzna, że może ona być zainteresowana
udziałem w tym postępowaniu ze względu na swoje cele statutowe, i gdy przemawia za
tym interes społeczny.
§ 5.
Organizacja społeczna, która nie uczestniczy w postępowaniu na prawach strony, może
za zgodą organu administracji państwowej przedstawić temu organowi swój pogląd w sprawie,
wyrażony w uchwale lub oświadczeniu jej organu statutowego.
§ 6.
Przepisy § 1-5 stosuje się odpowiednio do przewodniczącego komitetu kontroli społecznej,
jako rzecznika kontroli społecznej, zaś przepis § 5 odpowiednio do organów samorządu
mieszkańców.
Art. 32.
Strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego
działania.
Art. 33.
§ 1.
Pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych.
§ 2.
Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu.
§ 3.
Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.
Adwokat może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa.
§ 4.
W sprawach mniejszej wagi organ administracji państwowej może nie żądać pełnomocnictwa,
jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma
wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony.
Art. 34.
§ 1.
Organ administracji państwowej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela
dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie
został już wyznaczony.
§ 2.
W przypadku konieczności podjęcia czynności nie cierpiącej zwłoki organ administracji
państwowej wyznacza dla osoby nieobecnej przedstawiciela uprawnionego do działania
w postępowaniu do czasu wyznaczenia dla niej przedstawiciela przez sąd.
Rozdział 7
Załatwianie spraw
Art. 35.
§ 1.
Organy administracji państwowej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.
§ 2.
Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o
dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w
oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym
toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza
ten organ.
§ 3.
Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później
niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu
dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w
ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
§ 4.
Organy wyższego stopnia mogą określać rodzaje spraw, które załatwiane są w terminach
krótszych niż określone w § 3.
§ 5.
Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych
w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania
oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od
organu.
Art. 36.
§ 1.
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji
państwowej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując
nowy termin załatwienia sprawy.
§ 2.
Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji państwowej również w przypadku zwłoki
w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Art. 37.
§ 1.
Na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art.
36 stronie służy zażalenie do organu administracji państwowej wyższego stopnia.
§ 2.
Organ wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin
załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia
sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu
terminów załatwiania spraw w przyszłości.
Art. 38.
Pracownik organu administracji państwowej, który z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił
sprawy w terminie lub nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 albo nie załatwił
sprawy w dodatkowym terminie ustalonym w myśl art. 37 § 2, podlega odpowiedzialności
porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach
prawa.
Rozdział 8
Doręczenia
Art. 39.
Organ administracji państwowej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez
swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.
Art. 40.
§ 1.
Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi.
§ 2.
Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.
§ 3.
W sprawie wszczętej na skutek podania złożonego przez dwie lub więcej stron pisma
doręcza się wszystkim stronom, chyba że w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną
do odbioru pism.
Art. 41.
§ 1.
W toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek
zawiadomić organ administracji państwowej o każdej zmianie swego adresu.
§ 2.
W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym
adresem ma skutek prawny.
Art. 42.
§ 1.
Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy.
§ 2.
Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji państwowej, jeżeli
przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
§ 3.
W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie
koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie.
Art. 43.
W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem
do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania
pisma adresatowi; o doręczeniu pisma do rąk sąsiada lub dozorcy umieszcza się zawiadomienie
na drzwiach mieszkania adresata.
Art. 44.
W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 pismo składa
się na okres siedmiu dni w urzędzie pocztowo-telekomunikacyjnym lub w urzędzie terenowego
organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a zawiadomienie o tym umieszcza
się na drzwiach mieszkania adresata albo biura lub innego pomieszczenia, w którym
adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w miejscu widocznym na nieruchomości,
której postępowanie dotyczy; w tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem
ostatniego dnia tego okresu.
Art. 45.
Państwowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom społecznym oraz innym jednostkom
organizacyjnym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do
odbioru pism.
Art. 46.
§ 1.
Odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty
doręczenia.
§ 2.
Jeżeli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego
uczynić, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała
pismo, i przyczynę braku jej podpisu.
Art. 47.
§ 1.
Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez pocztę lub inny organ
albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia
i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy.
§ 2.
W przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu
odmowy jego przyjęcia przez adresata.
Art. 48.
§ 1.
Pisma skierowane do osób nie znanych z miejsca pobytu, dla których sąd nie wyznaczył
przedstawiciela, doręcza się przedstawicielowi ustanowionemu w myśl art. 34.
§ 2.
Pisma kierowane do osób korzystających ze szczególnych uprawnień wynikających z immunitetu
dyplomatycznego lub konsularnego doręcza się w sposób przewidziany w przepisach szczególnych,
w umowach i zwyczajach międzynarodowych.
Art. 49.
Strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji
państwowej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości
sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach
zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia
publicznego ogłoszenia.
Rozdział 9
Wezwania
Art. 50.
§ 1.
Organ administracji państwowej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach
i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli
jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych.
§ 2.
Organ obowiązany jest dołożyć starań, aby zadośćuczynienie wezwaniu nie było uciążliwe.
§ 3.
W przypadkach, w których osoba wezwana nie może stawić się z powodu choroby, kalectwa
lub innej nie dającej się pokonać przeszkody, organ może dokonać określonej czynności
lub przyjąć wyjaśnienie albo przesłuchać osobę wezwaną w miejscu jej pobytu, jeżeli
pozwalają na to okoliczności, w jakich znajduje się ta osoba.
Art. 51.
§ 1.
Do osobistego stawienia się wezwany jest obowiązany tylko w obrębie gminy lub miasta,
w którym zamieszkuje albo przebywa.
§ 2.
Obowiązek osobistego stawiennictwa dotyczy również wezwanego, zamieszkałego lub przebywającego
w sąsiedniej gminie albo mieście.
Art. 52.
W toku postępowania organ administracji państwowej zwraca się do właściwego terenowego
organu administracji państwowej stopnia podstawowego o wezwanie osoby zamieszkałej
lub przebywającej w danej gminie lub mieście do złożenia wyjaśnień lub zeznań albo
do dokonania innych czynności, związanych z toczącym się postępowaniem. Organ prowadzący
postępowanie oznaczy zarazem okoliczności będące przedmiotem wyjaśnień lub zeznań
albo czynności, jakie mają być dokonane.
Art. 53.
Przepisów art. 51 i 52 nie stosuje się w przypadkach, w których charakter sprawy lub
czynności wymaga dokonania czynności przed organem administracji państwowej prowadzącym
postępowanie.
Art. 54.
§ 1.
W wezwaniu należy wskazać:
1)
nazwę i adres organu wzywającego,
2)
imię i nazwisko wzywanego,
3)
w jakiej sprawie oraz w jakim charakterze i w jakim celu zostaje wezwany,
4)
czy wezwany powinien się stawić osobiście lub przez pełnomocnika, czy też może złożyć
wyjaśnienie lub zeznanie na piśmie,
5)
termin, do którego żądanie powinno być spełnione, albo dzień, godzinę i miejsce stawienia
się wezwanego lub jego pełnomocnika,
6)
skutki prawne niezastosowania się do wezwania.
§ 2.
Wezwanie powinno być zaopatrzone podpisem pracownika organu wzywającego, z podaniem
imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego.
Art. 55.
§ 1.
W sprawach nie cierpiących zwłoki wezwania można dokonać również telegraficznie lub
telefonicznie albo przy użyciu innych środków łączności, z podaniem danych wymienionych
w art. 54.
§ 2.
Wezwanie dokonane w sposób określony w § 1 powoduje skutki prawne tylko wtedy, gdy
nie ma wątpliwości, że dotarło do adresata we właściwej treści i w odpowiednim terminie.
Art. 56.
§ 1.
Osobie, która stawiła się na wezwanie, przyznaje się koszty podróży i inne należności
według przepisów o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym. Dotyczy
to również kosztów osobistego stawiennictwa stron, gdy postępowanie zostało wszczęte
z urzędu albo gdy strona została bez swojej winy błędnie wezwana do stawienia się.
§ 2.
Żądanie przyznania należności należy zgłosić organowi administracji państwowej, przed
którym toczy się postępowanie, przed wydaniem decyzji, pod rygorem utraty roszczenia.
Rozdział 10
Terminy
Art. 57.
§ 1.
Jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu
tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego
z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu.
§ 2.
Terminy określone w tygodniach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim tygodniu,
który nazwą odpowiada początkowemu dniowi terminu.
§ 3.
Terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu,
który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu
nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca.
§ 4.
Jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień
terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni.
§ 5.
Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskim urzędzie
pocztowo-telekomunikacyjnym albo złożono w polskim urzędzie konsularnym. Termin uważa
się za zachowany również w przypadku, gdy przed jego upływem żołnierz lub członek
załogi statku morskiego złożył je w dowództwie jednostki wojskowej lub kapitanowi
statku, a także gdy osoba pozbawiona wolności złożyła pismo w administracji zakładu
karnego.
Art. 58.
§ 1.
W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli
uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
§ 2.
Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny
uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla
której określony był termin.
§ 3.
Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne.
Art. 59.
§ 1.
O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji państwowej.
Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie.
§ 2.
O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie
organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
Art. 60.
Przed rozpatrzeniem prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia
organ administracji państwowej na żądanie strony może wstrzymać wykonanie decyzji
lub postanowienia.
Dział II
Postępowanie
Rozdział 1
Wszczęcie postępowania
Art. 61.
§ 1.
Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
§ 2.
Organ administracji państwowej może ze względu na szczególnie ważny interes strony
wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku
strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w
razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć.
§ 3.
Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi
administracji państwowej.
§ 4.
O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić
wszystkie osoby będące stronami w sprawie.
Art. 62.
W sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego
oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji
państwowej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej
strony.
Art. 63.
§ 1.
Podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie
lub za pomocą dalekopisu, a także ustnie do protokołu.
§ 2.
Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres
i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych.
§ 3.
Podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego,
a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba,
która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią
inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu.
§ 4.
Organ administracji państwowej obowiązany jest potwierdzić wniesienie podania, jeżeli
wnoszący je tego zażąda.
Art. 64.
§ 1.
Jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu
na podstawie posiadanych danych, podania pozostawia się bez rozpoznania.
§ 2.
Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy
wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie
tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Art. 65.
§ 1.
Jeżeli organ administracji państwowej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy
w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego, zawiadamiając
o tym wnoszącego podanie.
§ 2.
Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa
się za wniesione z zachowaniem terminu.
Art. 66.
§ 1.
Jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwianiu przez różne organy, organ
administracji państwowej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania
sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że
w sprawach innych powinien wnieść odrębne podania do właściwego organu, i poinformuje
go o treści § 2.
§ 2.
Odrębne podanie złożone zgodnie z zawiadomieniem, o którym mowa w § 1, w terminie
czternastu dni od daty doręczenia zawiadomienia uważa się za złożone w dniu wniesienia
pierwszego podania.
§ 3.
Jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić
na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest
sąd, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem.
Rozdział 2
Protokoły i adnotacje
Art. 67.
§ 1.
Organ administracji państwowej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania,
mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w
inny sposób utrwalona na piśmie.
§ 2.
W szczególności sporządza się protokół:
1)
przyjęcia wniesionego ustnie podania,
2)
przesłuchania strony, świadka i biegłego,
3)
oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji
państwowej,
4)
rozprawy,
5)
ustnego ogłoszenia decyzji i postanowienia.
Art. 68.
§ 1.
Protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności
dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku
tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby.
§ 2.
Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej,
które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby
należy omówić w protokole.
Art. 69.
§ 1.
Protokół przesłuchania powinien być odczytany i przedstawiony do podpisu osobie zeznającej
niezwłocznie po złożeniu zeznania.
§ 2.
W protokołach przesłuchania osoby, która złożyła zeznanie w języku obcym, należy podać
w przekładzie na język polski treść złożonego zeznania oraz wskazać osobę i adres
tłumacza, który dokonał przekładu; tłumacz ten powinien podpisać protokół przesłuchania.
Art. 70.
Organ administracji państwowej może zezwolić na dołączenie do protokołu zeznania na
piśmie, podpisanego przez zeznającego, oraz innych dokumentów mających znaczenie dla
sprawy.
Art. 71.
Skreśleń i poprawek w protokole należy tak dokonywać, aby wyrazy skreślone i poprawione
były czytelne. Skreślenia i poprawki powinny być stwierdzone w protokole przed jego
podpisaniem.
Art. 72.
Czynności organu administracji państwowej, z których nie sporządza się protokołu,
a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie
adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał tych czynności.
Rozdział 3
Udostępnianie akt
Art. 73.
§ 1.
W każdym stadium postępowania organ administracji państwowej obowiązany jest umożliwić
stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów.
§ 2.
Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy
lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione
ważnym interesem strony.
Art. 74.
§ 1.
Przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy, objętych ochroną tajemnicy państwowej,
a także do innych akt, które organ administracji państwowej wyłączy ze względu na
ważny interes państwowy.
§ 2.
Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i
odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje
w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Rozdział 4
Dowody
Art. 75.
Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy,
a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania
świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Art. 76.
§ 1.
Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy
państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo
stwierdzone.
§ 2.
Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy
innych państwowych jednostek organizacyjnych oraz organizacji społecznych w zakresie
poruczonych im z mocy prawa spraw wymienionych w art. 1 § 2.
§ 3.
Przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści
dokumentów wymienionych w tych przepisach.
Art. 77.2 orzeczenia
§ 1.
Organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć
cały materiał dowodowy.
§ 2.
Organ może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie
dotyczące przeprowadzenia dowodu.
§ 3.
Organ przeprowadzający postępowanie na wezwanie organu właściwego do załatwienia sprawy
(art. 52) może z urzędu lub na wniosek strony przesłuchać również nowych świadków
i biegłych na okoliczności będące przedmiotem tego postępowania.
§ 4.
Fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty
znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie.
Art. 78.
§ 1.
Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem
dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
§ 2.
Organ administracji państwowej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało
zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to
dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie
dla sprawy.
Art. 79.
§ 1.
Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków,
biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem.
§ 2.
Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom,
biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia.
Art. 80.
Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego,
czy dana okoliczność została udowodniona
Art. 81.
Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność
wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności,
o których mowa w art. 10 § 2.
Art. 82.
Świadkami nie mogą być:
1)
osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń,
2)
osoby obowiązane do zachowania tajemnicy państwowej i służbowej na okoliczności objęte
tajemnicą, jeżeli nie zostały w trybie określonym obowiązującymi przepisami zwolnione
od obowiązku zachowania tej tajemnicy,
3)
duchowni co do faktów objętych tajemnicą spowiedzi.
Art. 83.
§ 1.
Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonka strony,
wstępnych, zstępnych i rodzeństwa strony oraz jej powinowatych pierwszego stopnia,
jak również osób pozostających ze stroną w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.
Prawo odmowy zeznań trwa także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub
kurateli.
§ 2.
Świadek może odmówić odpowiedzi na pytania, gdy odpowiedź mogłaby narazić jego lub
jego bliskich wymienionych w § 1 na odpowiedzialność karną, hańbę lub bezpośrednią
szkodę majątkową albo spowodować naruszenie obowiązku zachowania prawnie chronionej
tajemnicy zawodowej.
§ 3.
Przed odebraniem zeznania organ administracji państwowej uprzedza świadka o prawie
odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania.
Art. 84.
§ 1.
Gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji państwowej może
zwrocić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.
§ 2.
Biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24. Poza tym do
biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków.
Art. 85.
§ 1.
Organ administracji państwowej może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny.
§ 2.
Jeżeli przedmiot oględzin znajduje się u osób trzecich, osoby te są obowiązane na
wezwanie organu do okazania przedmiotu oględzin.
Art. 86.
Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione
fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji państwowej dla ich wyjaśnienia
może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków,
z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu.
Art. 87.
Organ kolegialny, właściwy do wydania decyzji w sprawie, może zlecić przeprowadzenie
postępowania dowodowego lub jego części jednemu ze swych członków lub pracowników,
jeżeli szczególne przepisy temu się nie sprzeciwiają.
Art. 88.2 orzeczenia
§ 1.
Kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania
nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako strona, świadek lub biegły albo bezzasadnie
odmówił złożenia zeznania, wydania opinii okazania przedmiotu oględzin albo udziału
w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną
do 1000 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 1500
zł. Na postanowienie o ukaraniu grzywną służy zażalenie.
§ 2.
Organ, który nałożył karę grzywny, może na wniosek ukaranego, złożony w ciągu siedmiu
dni od daty otrzymania zawiadomienia o ukaraniu, uznać za usprawiedliwioną nieobecność
lub odmowę zeznania, wydania opinii albo okazania przedmiotu oględzin i zwolnić od
kary grzywny. Na odmowę zwolnienia od kary służy zażalenie.
§ 3.
Ukaranie grzywną nie wyklucza możności zastosowania do opornego świadka środków przymusu
przewidzianych w przepisach szczególnych.
Rozdział 5
Rozprawa
Art. 89.
§ 1.
Organ administracji państwowej przeprowadzi w toku postępowania rozprawę w każdym
przypadku, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania bądź osiągnięcie
celu wychowawczego albo gdy wymaga tego przepis prawa.
§ 2.
Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów
stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub
biegłych albo w drodze oględzin.
Art. 90.
§ 1.
Organ administracji państwowej podejmuje przed rozprawą czynności niezbędne do jej
przeprowadzenia.
§ 2.
W szczególności organ wzywa:
1)
strony do złożenia przed rozprawą wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów i do stawienia
się na rozprawę osobiście lub przez przedstawicieli albo pełnomocników,
2)
świadków i biegłych do stawienia się na rozprawę.
§ 3.
Ponadto organ zawiadamia o rozprawie państwowe jednostki organizacyjne, organizacje
społeczne, a także inne osoby, jeżeli ich udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu
na jej przedmiot. W tym przypadku organ wzywa je do wzięcia udziału w rozprawie albo
do złożenia przed rozprawą oświadczenia i dowodów dla jego poparcia.
Art. 91.
§ 1.
W wezwaniu na rozprawę określa się termin, miejsce i przedmiot rozprawy.
§ 2.
Stronom, świadkom, biegłym oraz państwowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom
i innym osobom, wezwanym do udziału w rozprawie (art. 90 § 3), doręcza się wezwanie
na piśmie.
§ 3.
Jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że oprócz wezwanych stron, uczestniczących w postępowaniu,
mogą być jeszcze w sprawie inne strony, nie znane organowi administracji państwowej,
należy ponadto o terminie, miejscu i przedmiocie rozprawy ogłosić w drodze obwieszczeń
albo w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości.
Art. 92.
Termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie
o rozprawie nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed rozprawą.
Art. 93.
Rozprawą kieruje wyznaczony do przeprowadzenia rozprawy pracownik tego organu administracji
państwowej, przed którym toczy się postępowanie. Gdy postępowanie toczy się przed
organem kolegialnym, rozprawą kieruje przewodniczący albo wyznaczony członek organu
kolegialnego.
Art. 94.
§ 1.
Nieobecność na rozprawie stron należycie wezwanych na rozprawę nie stanowi przeszkody
do jej przeprowadzenia.
§ 2.
Kierujący rozprawą odroczy ją, jeżeli stwierdzi poważne nieprawidłowości w wezwaniu
stron na rozprawę, jeżeli niestawienie się strony zostało spowodowane przeszkodą trudną
do przezwyciężenia, a także z innej ważnej przyczyny.
Art. 95.
§ 1.
Na rozprawie strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, propozycje i zarzuty
oraz przedstawiać dowody na ich poparcie. Ponadto strony mogą wypowiadać się co do
wyników postępowania dowodowego.
§ 2.
Kierujący rozprawą może uchylić zadawane świadkom, biegłym i stronom pytania, jeżeli
nie mają one istotnego znaczenia dla sprawy. Jednakże na żądanie strony należy zamieścić
w protokole osnowę treści uchylonego pytania.
Art. 96.
Za niewłaściwe zachowanie się w czasie rozprawy strony, świadkowie, biegli i inne
osoby uczestniczące w rozprawie mogą być po uprzednim ostrzeżeniu wydalone z miejsca
rozprawy przez kierującego rozprawą oraz ukarane grzywną do 1000 zł. Na postanowienie
o ukaraniu grzywną służy zażalenie.
Rozdział 6
Zawieszenie postępowania
Art. 97.
§ 1.
Organ administracji państwowej zawiesza postępowanie:
1)
w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej
strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których
mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art.
105),
2)
w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony,
3)
w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do
czynności prawnych,
4)
gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia
wstępnego przez inny organ lub sąd.
§ 2.
Gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszanie postępowania, organ administracji
państwowej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony.
Art. 98.
§ 1.
Organ administracji państwowej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona,
na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne
strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu.
§ 2.
Jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci
się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.
Art. 99.
Organ administracji państwowej, który z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 1-3
zawiesił postępowanie wszczęte z urzędu, poczyni równocześnie niezbędne kroki w celu
usunięcia przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania. Tak samo postąpi organ
w razie zawieszenia z tej samej przyczyny postępowania wszczętego na żądanie strony,
jeżeli interes społeczny przemawia za załatwieniem sprawy.
Art. 100.
§ 1.
Organ administracji państwowej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej
w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie
zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie,
chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub
sądu.
§ 2.
Jeżeli zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 mogłoby
spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważną szkodę dla
interesu społecznego, organ administracji państwowej załatwi sprawę, rozstrzygając
zagadnienie wstępne we własnym zakresie.
§ 3.
Przepis § 2 stosuje się także wówczas, gdy strona mimo wezwania (§ 1) nie wystąpiła
o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo gdy zawieszenie postępowania mogłoby
spowodować niepowetowaną szkodę dla strony. W tym ostatnim przypadku organ może uzależnić
załatwienie sprawy od złożenia przez stronę stosownego zabezpieczenia.
Art. 101.
§ 1.
O postanowieniu w sprawie zawieszenia postępowania organ administracji państwowej
zawiadamia strony.
§ 2.
W przypadku zawieszenia postępowania na żądanie strony lub jednej ze stron (art. 98
§ 1) organ pouczy je o treści przepisu art. 98 § 2.
§ 3.
Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie.
Art. 102.
W czasie zawieszenia postępowania organ administracji państwowej może podejmować czynności
niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo
poważnym szkodom dla interesu społecznego.
Art. 103.
Zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie.
Rozdział 7
Decyzje
Art. 104.1 orzeczenie
§ 1.
Organ administracji państwowej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy
kodeksu stanowią inaczej.
§ 2.
Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób
kończą sprawę w danej instancji.
Art. 105.3 orzeczenia
§ 1.
Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji
państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
§ 2.
Organ administracji państwowej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona,
na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne
strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.
Art. 106.
§ 1.
Jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ
(wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje
się po zajęciu stanowiska przez ten organ.
§ 2.
Organ załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska, zawiadamia
o tym stronę.
§ 3.
Organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, obowiązany jest przedstawić je
niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia mu
żądania, chyba że przepis prawa przewiduje inny termin.
§ 4.
Organ obowiązany do zajęcia stanowiska może w razie potrzeby przeprowadzić postępowanie
wyjaśniające.
§ 5.
Zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy
stronie zażalenie.
§ 6.
W przypadku niezajęcia stanowiska w terminie określonym w § 3 stosuje się odpowiednio
przepisy art. 36-38.
Art. 107.3 orzeczenia
§ 1.
Decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji państwowej, datę wydania,
oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie
faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis
z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania
decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego
lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności
wniesienia powództwa lub skargi.
§ 2.
Przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja.
§ 3.
Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów,
które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z
powodu których innym dowodom odmówił wiarogodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie
prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
§ 4.
Można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony;
nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji
wydanych na skutek odwołania.
§ 5.
Organ może ograniczyć treść decyzji do danych wymienionych w § 1 w przypadkach, w
których z dotychczasowych przepisów ustawowych wynikała możliwość zaniechania lub
ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek
publiczny.
Art. 108.
§ 1.
Decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności,
gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia
gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes
społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji
państwowej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.
§ 2.
Rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji również po jej wydaniu.
W tym przypadku organ wydaje postanowienie, na które służy stronie zażalenie.
Art. 109.
§ 1.
Decyzję doręcza się stronom na piśmie.
§ 2.
W przypadkach wymienionych w art. 14 § 2 decyzja może być stronom ogłoszona ustnie.
Art. 110.
Organ administracji państwowej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej
doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej.
Art. 111.2 orzeczenia
§ 1.
Strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać
jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku
do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo
sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach.
§ 2.
W przypadkach określonych w § 1 termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa
lub skargi biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi.
Art. 112.
Błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu
powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która
zastosowała się do tego pouczenia.
Art. 113.
§ 1.
Organ administracji państwowej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze
postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez
ten organ decyzjach.
§ 2.
Organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego
lub strony wątpliwości co do treści decyzji.
§ 3.
Na postanowienie w sprawie sprostowania i wyjaśnienia służy zażalenie.
Rozdział 8
Ugoda
Art. 114.
W sprawie, w której toczy się postępowanie przed organem administracji państwowej,
strony mogą zawrzeć ugodę - jeżeli przemawia za tym charakter sprawy, przyczyni się
to do uproszczenia lub przyspieszenia postępowania i nie sprzeciwia się temu przepis
prawa.
Art. 115.
Ugoda może być zawarta przed organem administracji państwowej, przed którym toczy
się postępowanie w pierwszej instancji lub postępowanie odwoławcze, do czasu wydania
przez organ decyzji w sprawie.
Art. 116.
§ 1.
Organ administracji państwowej odroczy wydanie decyzji i wyznaczy stronom termin do
zawarcia ugody, jeżeli złożą one zgodne oświadczenie o zamiarze jej zawarcia.
§ 2.
W przypadku zawiadomienia przez jedną ze stron o odstąpieniu od zamiaru zawarcia ugody
lub niedotrzymania przez strony terminu wyznaczonego w myśl § 1, organ administracji
państwowej załatwia sprawę w drodze decyzji.
Art. 117.
§ 1.
Ugodę sporządza się w formie pisemnej. Powinna ona zawierać: oznaczenie organu, przed
którym została zawarta, datę sporządzenia, oznaczenie stron, przedmiot i treść ugody,
wzmiankę o jej odczytaniu i przyjęciu, podpisy stron oraz podpis pracownika organu
administracji państwowej, upoważnionego do sporządzenia ugody.
§ 2.
Organ administracji państwowej utrwala fakt zawarcia ugody w aktach sprawy, w formie
protokołu podpisanego przez osobę upoważnioną do sporządzenia ugody.
Art. 118.
§ 1.
Ugoda wymaga zatwierdzenia przez organ administracji państwowej, przed którym została
zawarta.
§ 2.
Jeżeli ugoda dotyczy kwestii, których rozstrzygnięcie wymaga zajęcia stanowiska przez
inny organ, stosuje się odpowiednio przepis art. 106.
§ 3.
Organ administracji państwowej odmówi zatwierdzenia ugody zawartej z naruszeniem prawa,
nie uwzględniającej stanowiska organu, o którym mowa w § 2, albo naruszającej interes
społeczny bądź słuszny interes stron.
Art. 119.
§ 1.
Zatwierdzenie bądź odmowa zatwierdzenia ugody następuje w drodze postanowienia, na
które służy zażalenie; postanowienie w tej sprawie powinno być wydane w ciągu siedmiu
dni od dnia zawarcia ugody.
§ 2.
W przypadku gdy ugoda zawarta została w toku postępowania odwoławczego, z dniem, w
którym stało się ostateczne postanowienie zatwierdzające ugodę, traci moc decyzja
organu pierwszej instancji, o czym zamieszcza się wzmiankę w tym postanowieniu.
§ 3.
Łącznie z postanowieniem zatwierdzającym ugodę doręcza się stronom odpis ugody.
Art. 120.
§ 1.
Ugoda staje się wykonalna z dniem, w którym postanowienie o jej zatwierdzeniu stało
się ostateczne.
§ 2.
Organ administracji państwowej, przed którym została zawarta ugoda, potwierdza jej
wykonalność na egzemplarzu ugody.
Art. 121.
Zatwierdzona ugoda wywiera takie same skutki, jak decyzja wydana w toku postępowania
administracyjnego.
Art. 122.
W sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale do ugody i postanowienia w sprawie
jej zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące
decyzji.
Rozdział 9
Postanowienia
Art. 123.
§ 1.
W toku postępowania organ administracji państwowej wydaje postanowienia.
§ 2.
Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz
nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.
Art. 124.
§ 1.
Postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji państwowej, datę jego
wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu,
powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy
na nie zażalenie, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego
osoby upoważnionej do jego wydania.
§ 2.
Postanowienie powinno zawierać uzasadnienia faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie
zażalenie oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie.
Art. 125.
§ 1.
Postanowienia, od których służy stronom zażalenie, doręcza się na piśmie.
§ 2.
W przypadkach wymienionych w art. 14 § 2 postanowienia mogą być stronom ogłaszane
ustnie.
Art. 126.
Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113.
Rozdział 10
Odwołania
Art. 127.2 orzeczenia
§ 1.
Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji.
§ 2.
Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji państwowej wyższego stopnia,
chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy.
§ 3.
Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez naczelny organ administracji państwowej
nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego
organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio
przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Art. 128.
Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika,
że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy szczególne mogą ustalać
inne wymogi co do treści odwołania.
Art. 129.
§ 1.
Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który
wydał decyzję.
§ 2.
Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie,
a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
§ 3.
Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania.
Art. 130.
§ 1.
Przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu.
§ 2.
Wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji.
§ 3.
Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się w przypadkach, gdy:
1)
decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108),
2)
decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy.
§ 4.
Ponadto decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, gdy
jest zgodna z żądaniem wszystkich stron.
Art. 131.
O wniesieniu odwołania organ administracji państwowej, który wydał decyzję, zawiadomi
strony.
Art. 132.
§ 1.
Jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji państwowej, który
wydał decyzję uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać
nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję.
§ 2.
Przepis § 1 stosuje się także w przypadku, gdy odwołanie wniosła jedna ze stron, a
pozostałe strony wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem
odwołania.
§ 3.
Od nowej decyzji służy stronom odwołanie.
Art. 133.
Organ administracji państwowej, który wydał decyzję obowiązany jest przesłać odwołanie
wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym
otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132.
Art. 134.
Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz
uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Art. 135.
Organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać natychmiastowe wykonanie
decyzji.
Art. 136.
Organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie
w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego
postępowania organowi, który wydał decyzję.
Art. 137.
Strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Organ
odwoławczy nie uwzględni jednak cofnięcia odwołania, jeżeli prowadziłoby to do utrzymania
w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny.
Art. 138.
§ 1.
Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1)
utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2)
uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty
sprawy bądź uchyla się decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo
3)
umarza postępowanie odwoławcze.
§ 2.
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego
rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego
przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazuje
sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym
rozpatrzeniu sprawy.
Art. 139.
Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba
że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Art. 140.2 orzeczenia
W sprawach nie uregulowanych w art. 136-139 w postępowaniu przed organami odwoławczymi
mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji.
Rozdział 11
Zażalenia
Art. 141.
§ 1.
Na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak
stanowi.
§ 2.
Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie,
a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.
Art. 142.
Postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu
od decyzji.
Art. 143.
Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia, jednakże organ administracji
państwowej, który wydał postanowienie, może wstrzymać jego wykonanie, gdy uzna to
za uzasadnione.
Art. 144.
W sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie
przepisy dotyczące odwołań.
Rozdział 12
Wznowienie postępowania
Art. 145.
§ 1.
W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1)
dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały
się fałszywe,
2)
decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
3)
decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji państwowej, który
podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 i 25,
4)
strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
5)
wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące
w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,
6)
decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,
7)
zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie
od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),
8)
decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało
następnie uchylone lub zmienione.
§ 2.
Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed
stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub
innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste,
a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia
lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.
§ 3.
Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku,
gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu
czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa.
Art. 146.
§ 1.
Uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić,
jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn
określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji
upłynęło pięć lat.
§ 2.
Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania
mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Art. 147.
Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania
z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony.
Art. 148.
§ 1.
Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji państwowej, który
wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia,
w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia
postępowania.
§ 2.
Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art.
145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Art. 149.
§ 1.
Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia.
§ 2.
Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania
co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
§ 3.
Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji.
Art. 150.
§ 1.
Organem administracji państwowej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest
organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji.
§ 2.
Jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu wymienionego w §
1, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie
wyznacza organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 149 § 2.
§ 3.
Przepis § 2 nie dotyczy przypadków, gdy decyzję w ostatniej instancji wydał naczelny
organ administracji państwowej.
Art. 151.
§ 1.
Organ administracji państwowej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania
określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:
1)
odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia
na podstawie art. 145 § 1, albo
2)
uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na
podstawie art. 145 § 1, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
§ 2.
W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek
okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji państwowej ograniczy
się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania
okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Art. 152.
§ 1.
Organ administracji państwowej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma
z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują
na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania.
§ 2.
Na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji służy stronie zażalenie,
chyba że postanowienie wydał naczelny organ administracji państwowej.
Art. 153.
§ 1.
Stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art.
145 § 1 albo uchylenia takiej decyzji w wyniku wznowienia postępowania, służy roszczenie
o odszkodowanie w zakresie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu cywilnego.
§ 2.
Dochodzenie odszkodowania następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Rozdział 13
Uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji
Art. 154.
§ 1.
Decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym
czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał,
lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny
interes strony.
§ 2.
W przypadkach wymienionych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia
lub zmiany dotychczasowej decyzji.
Art. 155.
Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za
zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją
wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają
się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub
słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Art. 156.
§ 1.
Organ administracji państwowej stwierdza nieważność decyzji, która:
1)
wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
2)
wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
3)
dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4)
została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
5)
była niewykonalna w dniu jej wydanie i jej niewykonalność ma charakter trwały,
6)
w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7)
zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
§ 2.
Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i
7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy
decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Art. 157.
§ 1.
Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156
jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez naczelny organ administracji
państwowej - ten organ.
§ 2.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony
lub z urzędu.
§ 3.
Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji.
Art. 158.
§ 1.
Rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji.
§ 2.
Jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których
mowa w art. 156 § 2, organ administracji państwowej ograniczy się do stwierdzenia
wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu
których nie stwierdził nieważności decyzji.
Art. 159.
§ 1.
Organ administracji państwowej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji,
wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo,
że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1.
§ 2.
Na postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji służy stronie zażalenie.
Art. 160.
§ 1.
Stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art.
156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie
za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności
wymienionych w tym przepisie.
§ 2.
Do odszkodowania stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem art. 418 tego kodeksu.
§ 3.
Odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art.
156 § 1, chyba że winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie ponosi
inna strona postępowania dotyczącego tej decyzji, w tym ostatnim przypadku roszczenie
o odszkodowanie służy w stosunku do strony winnej powstania tych okoliczności.
§ 4.
O odszkodowaniu przysługującym od organu wymienionego w § 1 orzeka organ administracji
państwowej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia przepisu art.
156 § 1 albo stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że została ona wydana z naruszeniem
przepisu art. 156 § 1. Dochodzenie odszkodowania od strony winnej powstania okoliczności
wymienionych w art. 156 § 1 następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym.
§ 5.
Strona niezadowolona z przyznanego jej odszkodowania przez organ administracji państwowej
wymieniony w § 4, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej
sprawie, może wnieść powództwo do sądu powszechnego.
§ 6.
Roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała
się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu
art. 156 § 1 albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona
decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1.
Art. 161.
§ 1.
Naczelny organ administracji państwowej może uchylić lub zmienić w niezbędnym zakresie
każdą decyzję ostateczną, jeżeli w inny sposób nie można usunąć stanu zagrażającego
życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo zapobiec poważnym szkodom dla gospodarki narodowej
lub dla ważnych interesów Państwa.
§ 2.
Uprawnienie określone w § 1 w stosunku do decyzji wydanych przez terenowe organy administracji
państwowej stopnia podstawowego przysługuje także terenowemu organowi administracji
państwowej stopnia wojewódzkiego.
§ 3.
Stronie, która poniosła szkodę na skutek uchylenia lub zmiany decyzji, służy roszczenie
o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę od organu, który uchylił lub zmienił
tę decyzję; organ ten, w drodze decyzji, orzeka również o odszkodowaniu.
§ 4.
Roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała
się ostateczna decyzja uchylająca lub zmieniająca decyzję.
§ 5.
Do odszkodowania tego stosuje się odpowiednio przepisy art. 160 § 2 i 5.
Art. 162.
§ 1.
Organ administracji państwowej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza
jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja:
1)
stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis
prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony,
2)
została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona
nie dopełniła tego warunku.
§ 2.
Organ administracji państwowej, o którym mowa w § 1, uchyli decyzję, jeżeli została
ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła
tych czynności w wyznaczonym terminie.
§ 3.
Organ stwierdza wygaśnięcie decyzji lub uchyla decyzję na podstawie przepisów § 1
i 2 w drodze decyzji.
Art. 163.
Organ administracji państwowej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona
nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym
rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne.
Dział III
Przepisy szczególne postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych oraz ubezpieczeń społecznych
Art. 164.
Rada Ministrów może ustalać właściwość miejscową organów podatkowych odmiennie, niż
to wynika z przepisu art. 21. Odmienne ustalenie tej właściwości w sprawach dotyczących
określonych grup podatników nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej następuje
w drodze rozporządzenia.
Art. 165.
§ 1.
W postępowaniu w sprawach ustalania podstaw opodatkowania i podatków z organami podatkowymi
współdziałają organizacje samorządu społeczno-zawodowego i gospodarczego podatników.
§ 2.
Minister Finansów w drodze rozporządzenia określi organizacje samorządu społeczno-zawodowego
i gospodarczego współdziałające z organami podatkowymi w sprawach, o których mowa
w § 1, rodzaje podatków, których współdziałanie to dotyczy, a także zakres i zasady
współdziałania.
Art. 166.
W postępowaniu w sprawach ustalania podstaw opodatkowania i podatków zawieszenie postępowania
może nastąpić, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego
rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy organ lub sąd.
Art. 167.
§ 1.
Czynności kontrolnych dokonuje się w obecności podatnika, osoby zastępującej podatnika
lub przez niego zatrudnionej, a w razie nieobecności tych osób - w obecności przywołanego
świadka.
§ 2.
Osoba dokonująca czynności kontrolnych obowiązana jest okazać pisemne upoważnienie
do dokonywania tych czynności.
§ 3.
Osoba dokonująca czynności kontrolnych w razie powzięcia uzasadnionego podejrzenia,
że okazane lub ujawnione księgi, zapiski lub inne dokumenty są nierzetelne oraz że
w razie ich pozostawienia na miejscu mogą być usunięte lub przerobione, może je odebrać
za pokwitowaniem na czas nie dłuższy niż miesiąc.
§ 4.
Kopię protokołu z czynności kontrolnych doręcza się podatnikowi, a gdy nie był obecny
przy czynnościach kontrolnych - osobie wymienionej w § 1, w obecności której dokonano
czynności kontrolnych.
§ 5.
Przepisu § 4 nie stosuje się do świadków przywołanych do czynności kontrolnych.
§ 6.
Jeżeli podatnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w protokole, może zgłosić niezwłocznie
do protokołu odpowiednie wyjaśnienia bądź zastrzeżenia albo w terminie czternastu
dni od dnia jego doręczenia przedłożyć je w formie pisemnej; podatnik może równocześnie
wskazać, w miarę potrzeby, odpowiednie dowody.
Art. 168.
§ 1.
Jeżeli podatnik jest obowiązany do złożenia zeznania, wykazu lub deklaracji, zwanych
dalej zeznaniem, wysokość zobowiązania podatkowego ustala się zgodnie z zeznaniem,
chyba że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalania wysokości zobowiązania
podatkowego albo gdy zeznanie jest nierzetelne.
§ 2.
W razie wątpliwości co do rzetelności złożonego zeznania, organ podatkowy wzywa podatnika
do udzielenia niezbędnych wyjaśnień lub uzupełnienia zeznania, wyznaczając mu odpowiedni
termin oraz wskazując przyczyny, z powodu których zeznanie poddaje się w wątpliwość.
Art. 169.
§ 1.
Księgi prowadzone przez podatnika stanowią dowód w postępowaniu podatkowym, jeżeli
są prowadzone rzetelnie i zgodnie z ustalonymi wymaganiami.
§ 2.
Organ podatkowy może nie uznać za dowód w postępowaniu podatkowym ksiąg prowadzonych
przez podatnika, jeżeli analiza tych ksiąg wykazuje istnienie sprzeczności poszczególnych
składników działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika lub znacznie niższy
obrót od przeciętnego osiąganego w danej branży i podobnych warunkach prowadzenia
działalności albo też dochód rażąco niższy od tego, jaki byłby konieczny dla pokrycia
wydatków ponoszonych przez podatnika, a podatnik tych okoliczności nie wyjaśnił. W
decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego organ podatkowy jest obowiązany
uzasadnić nieuznanie ksiąg za dowód.
Art. 170.
Odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji,
określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody
uzasadniające to żądanie.
Art. 171.
Organ podatkowy, do którego wpłynęło odwołanie, przekazuje je wraz z aktami sprawy
właściwemu organowi odwoławczemu w terminie jednego miesiąca od dnia jego wpływu,
jeżeli w tym terminie nie wyda decyzji na podstawie art. 132. Organ podatkowy przekazując
sprawę obowiązany jest ustosunkować się do przedstawionych zarzutów.
Art. 172.
Organ odwoławczy powinien załatwić sprawę nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od
dnia otrzymania odwołania.
Art. 173.
§ 1.
Wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymuje jej wykonania, jednakże
organ odwoławczy wstrzyma wykonanie decyzji w przypadku uzasadnionym interesem społecznym
lub ważnym interesem podatnika.
§ 2.
W przypadku niezałatwienia odwołania w terminie określonym w art. 172 i niewykonania
do tego czasu w całości lub w części zaskarżonej decyzji - jej wykonanie ulega wstrzymaniu
z mocy prawa, w granicach żądania będącego przedmiotem odwołania.
Art. 174.
W przypadku gdy w toku postępowania odwoławczego organ rozpatrujący odwołanie stwierdzi,
że zobowiązanie podatkowe zostało ustalone w kwocie niższej, niż wynika to z obowiązujących
przepisów, zwraca sprawę organowi podatkowemu pierwszej instancji w celu dokonania
wymiaru uzupełniającego oraz zmiany w tym zakresie dotychczasowej decyzji. Od nowej
decyzji służy odwołanie, które podlega rozpatrzeniu łącznie z odwołaniem wniesionym
od decyzji ustalającej pierwotny wymiar.
Art. 175.1 orzeczenie
§ 1.
Jeżeli obliczanie i pobranie podatku odbywa się za pośrednictwem płatnika, a podatnik
kwestionuje obliczenie bądź istnienie obowiązku podatkowego, może on w terminie jednego
miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika wystąpić do organu podatkowego z
żądaniem sprostowania obliczenia podatku bądź uznania nieistnienia obowiązku podatkowego
oraz o zwrot niesłusznie pobranej kwoty. Od decyzji organu podatkowego służy odwołanie.
§ 2.
W zakresie podatku od wynagrodzeń pobieranego przez płatników będących jednostkami
gospodarki uspołecznionej uprawnienia, o których mowa w § 1, zastrzeżone dla organów
podatkowych przysługują również tym płatnikom. Wydanie decyzji w tych sprawach następuje
na żądanie podatnika, wniesione przed upływem roku od pobrania podatku. W tym samym
terminie płatnik może wydać decyzję z urzędu. Od wydanej decyzji służy podatnikowi
odwołanie do organu podatkowego.
Art. 176.
§ 1.
Organem odwoławczym w sprawach niektórych podatków jest podatkowa komisja odwoławcza,
działająca przy terenowym organie administracji państwowej stopnia wojewódzkiego.
§ 2.
Minister Finansów w drodze rozporządzenia określa rodzaje podatków, o których mowa
w § 1, skład oraz tryb powoływania podatkowych komisji odwoławczych i ich organizację.
§ 3.
Decyzje podatkowej komisji odwoławczej są ostateczne.
§ 4.
Do uchylenia, zmiany oraz stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej
komisji odwoławczej na podstawie przepisów art. 154-161 właściwy jest terenowy organ
administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, przy którym działa ta komisja.
Art. 177.
Żądanie uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ustalającej
zobowiązanie podatkowe, wniesione po upływie roku od doręczenia tej decyzji, nie podlega
rozpatrzeniu.
Art. 178.
Do osobistego stawienia się w przypadkach określonych w art. 88 § 1 oraz do czynności
wymienionych w tym przepisie - w sprawach zobowiązań podatkowych stosuje się przepisy
prawa karnego skarbowego.
Art. 179.
Rada Ministrów może ustalić inne niż określone w przepisach poprzedzających szczególne
przepisy o postępowaniu w sprawach zobowiązań podatkowych jednostek gospodarki uspołecznionej.
Art. 180.
§ 1.
W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że
przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.
§ 2.
Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów
o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu
alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych
z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne.
Art. 181.
Organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają
przepisy odrębne, do postępowania przed tymi organami stosuje się odpowiednio przepis
art. 180 § 1.
Dział IV
Udział prokuratora
Art. 182.
Prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji państwowej
o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem.
Art. 183.
§ 1.
Prokuratorowi służy prawo udziału w każdym stadium postępowania w celu zapewnienia,
aby postępowanie i rozstrzygnięcie sprawy było zgodne z prawem.
§ 2.
Organ administracji państwowej zawiadamia prokuratora o wszczęciu postępowania oraz
o toczącym się postępowaniu w każdym przypadku, gdy uzna udział prokuratora w postępowaniu
za potrzebny.
Art. 184.
§ 1.
Prokuratorowi służy prawo wniesienia sprzeciwu od decyzji ostatecznej, jeżeli przepisy
kodeksu lub przepisy szczególne przewidują wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności
decyzji albo jej uchylenie lub zmianę.
§ 2.
Prokurator wnosi sprzeciw do organu właściwego do wznowienia postępowania, stwierdzenia
nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany.
§ 3.
Sprzeciw od decyzji wydanej przez naczelny organ administracji państwowej wnosi Prokurator
Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
§ 4.
Jeżeli podstawą sprzeciwu jest naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 4, wniesienie
sprzeciwu wymaga zgody strony.
Art. 185.
§ 1.
Sprzeciw prokuratora powinien być rozpatrzony i załatwiony w terminie trzydziestu
dni od daty jego wniesienia.
§ 2.
W razie niezałatwienia sprzeciwu w terminie określonym w § 1 mają odpowiednie zastosowanie
przepisy art. 36-38.
Art. 186.
W przypadku wniesienia sprzeciwu przez prokuratora właściwy organ administracji państwowej
wszczyna w sprawie postępowanie z urzędu, zawiadamiając o tym strony.
Art. 187.
W przypadku wniesienia przez prokuratora sprzeciwu organ administracji państwowej,
do którego sprzeciw wniesiono, obowiązany jest niezwłocznie rozpatrzyć, czy zachodzi
potrzeba wstrzymania wykonania decyzji do chwili załatwienia sprzeciwu.
Art. 188.
Prokuratorowi, który bierze udział w postępowaniu w przypadkach określonych w art.
182-184, służą prawa strony.
Art. 189.
Prokurator, który wniósł skargę na decyzję organu administracji państwowej do sądu
administracyjnego, nie może z tych samych przyczyn wnieść sprzeciwu.
Dział V
Rozstrzyganie sporów o właściwość między organami administracji państwowej a sądami.
Art. 190.
§ 1.
Spory o właściwość między organami administracji państwowej a sądami rozstrzyga Kolegium
Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym.
§ 2.
W przypadku powstania sporu przepis art. 23 stosuje się odpowiednio.
Art. 191.
§ 1.
Kolegium Kompetencyjne tworzy trzech sędziów Sądu Najwyższego oraz przedstawiciele
Ministra Sprawiedliwości i ministra zainteresowanego ze względu na przedmiot sprawy.
§ 2.
Kolegium działa pod przewodnictwem sędziego.
§ 3.
Sędziów do Kolegium Kompetencyjnego, w tym sędziego przewodniczącego, wyznacza Pierwszy
Prezes Sądu Najwyższego każdorazowo po wniesieniu sprawy. Ministrowie wymienieni w
§ 1 wyznaczają swoich przedstawicieli do Kolegium w terminie siedmiu dni od dnia zawiadomienia
ich przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o wniesieniu sprawy.
Art. 192.
§ 1.
Z wnioskiem o rozpatrzenie sporu mogą występować:
1)
zainteresowany organ administracji państwowej lub sąd - gdy uznają się równocześnie
za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny),
2)
strona - gdy w sprawie za niewłaściwy uznaje się zarówno organ administracji państwowej,
jak i sąd (spór negatywny),
3)
Minister Sprawiedliwości,
4)
Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
§ 2.
Wniosek o rozpatrzenie sporu kieruje się do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego. O
wpłynięciu wniosku Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zawiadamia:
1)
naczelne organy administracji państwowej wymienione w art. 191 § 1,
2)
Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Art. 193.
§ 1.
W rozprawie dotyczącej rozpatrzenia sporu o właściwość między organem administracji
państwowej a sądem bierze udział przedstawiciel organu administracji państwowej, którego
spór dotyczy, strona postępowania administracyjnego oraz przedstawiciel Prokuratora
Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
§ 2.
Osobom, o których mowa w § 1, służy prawo składania wyjaśnień i zgłaszania wniosków.
§ 3.
Nieobecność którejkolwiek z osób wymienionych w § 1 nie wstrzymuje rozprawy.
Art. 194.
Rozstrzygnięcia Kolegium Kompetencyjnego nie podlegają zaskarżeniu.
Art. 195.
W postępowaniu przed Kolegium Kompetencyjnym w zakresie nie uregulowanym w niniejszym
dziale stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.
Dział VI
Zaskarżanie decyzji do sądu administracyjnego
Art. 196.
§ 1.
Decyzja organu administracji państwowej może być zaskarżona do sądu administracyjnego
z powodu jej niezgodności z prawem.
§ 2.
Do sądu administracyjnego mogą być zaskarżone decyzje w sprawach:
1)
budownictwa, nadzoru budowlanego, materiałów budowlanych, urbanistyki i architektury,
2)
cen, opłat i stawek taryfowych,
3)
dróg publicznych, ich utrzymania i ochrony (w tym świadczeń osobistych na rzecz utrzymania
dróg), ruchu na drogach publicznych, komunikacji, łączności, żeglugi, transportu i
spedycji,
4)
działalności w dziedzinie wytwórczości, rzemiosła, usług nierzemieślniczych, handlu,
przemysłu gastronomicznego i żywienia zbiorowego oraz innych rodzajów działalności
gospodarczej,
5)
ewidencji ludności, dowodów tożsamości, aktów stanu cywilnego, imion i nazwisk oraz
obywatelstwa,
6)
geologii, geodezji i kartografii,
7)
gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, gospodarki terenami, zasobami mieszkań i budynków
oraz utrzymania czystości w miastach i gminach,
8)
gospodarki paliwowo-energetycznej, surowcowej i materiałowej, wydobywania i pozyskiwania
w inny sposób kopalin i innych surowców naturalnych oraz ich zagospodarowywania, szkód
górniczych oraz obrotu surowcami, materiałami i wyrobami,
9)
gospodarki wodnej,
10)
gospodarki żywnościowej, żywności i żywienia,
11)
zobowiązań podatkowych i innych świadczeń pieniężnych, do których mają zastosowanie
przepisy o podatkach, oraz należności celnych, z wyłączeniem zobowiązań podatkowych
i należności celnych od państwowych jednostek organizacyjnych,
12)
obrotu nieruchomościami oraz składnikami majątku ruchomego,
13)
ochrony przyrody oraz środowiska,
14)
oświaty i wychowania, szkolnictwa wyższego, kultury i sztuki oraz dóbr kultury i muzeów,
jak również działalności artystycznej i rozrywkowej,
15)
planowania przestrzennego,
16)
rolnictwa i leśnictwa, w tym: gospodarki terenami rolniczymi i leśnymi, sposobu zagospodarowywania
i użytkowania tych terenów, scalania i wymiany gruntów, przejmowania nieruchomości
rolnych i leśnych na własność Państwa, własności i obrotu tymi nieruchomościami, produkcji
roślinnej i zwierzęcej, upraw, hodowli i nasiennictwa, ochrony zwierząt i roślin,
gospodarki łowieckiej oraz rybołówstwa,
17)
uprawnień do wykonywania określonych czynności i zajęć,
18)
wywłaszczeń nieruchomości i innych praw,
19)
zatrudnienia i spraw socjalnych,
20)
zdrowia i opieki społecznej, wymagań sanitarno-epidemiologicznych, kultury fizycznej,
sportu i turystyki, jak również działalności sportowej.
§ 3.
Ustawy szczególne mogą przewidywać możliwość zaskarżania do sądu administracyjnego
z przyczyn określonych w § 1 decyzji administracyjnych także w innych sprawach niż
określone w § 2.
Art. 197.
Skarga na decyzję organu administracji państwowej służy:
1)
stronie,
2)
organizacji społecznej, która brała udział w postępowaniu administracyjnym,
3)
prokuratorowi.
Art. 198.
Skargę na decyzję organu administracji państwowej można wnieść do sądu administracyjnego
po wyczerpaniu toku instancji w postępowaniu administracyjnym, chyba że skargę wnosi
prokurator.
Art. 199.
§ 1.
Skargę na decyzję organu administracji państwowej wnosi się do sądu administracyjnego
w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji.
§ 2.
Prokurator może wnieść do sądu administracyjnego skargę na decyzję w terminie sześciu
miesięcy od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia stronie.
§ 3.
Nie można wnieść skargi do sądu administracyjnego na decyzję, jeżeli właściwy organ
administracji państwowej wszczął postępowanie w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia
nieważności decyzji albo wznowił postępowanie.
Art. 200.
§ 1.
Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu administracji państwowej,
który wydał zaskarżoną decyzję w ostatniej instancji.
§ 2.
Organ administracji państwowej, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę wraz z aktami
sprawy do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia.
Może też w tym terminie, jeżeli uzna w całości skargę za słuszną, zmienić lub uchylić
decyzję; w tym przypadku nie nadaje skardze dalszego biegu.
§ 3.
Organ administracji państwowej, przekazując skargę sądowi administracyjnemu, obowiązany
jest wnieść równocześnie odpowiedź na tę skargę.
Art. 201.
§ 1.
Wniesienie skargi na decyzję administracyjną nie wstrzymuje wykonania decyzji. Jednakże
organ administracji państwowej przed przekazaniem skargi do sądu administracyjnego
może z urzędu lub na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
§ 2.
Po przekazaniu skargi do sądu administracyjnego o wstrzymaniu wykonania decyzji orzeka
ten sąd na posiedzeniu niejawnym.
Art. 202.
§ 1.
W postępowaniu sądowym stroną przeciwną w stosunku do skarżącego jest organ administracji
państwowej, który wydał decyzje.
§ 2.
Osoby, których praw dotyczy wynik postępowania, mogą wziąć udział w postępowaniu sądowym
na prawach strony.
Art. 203.
§ 1.
Postępowanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne toczy się z udziałem prokuratora,
gdy prokurator wniósł skargę, brał udział w postępowaniu administracyjnym albo gdy
zgłosił swój udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
§ 2.
Sąd administracyjny zawiadamia prokuratora o wniesieniu skargi.
§ 3.
Nieobecność prokuratora nie wstrzymuje rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
Art. 204.
§ 1.
Sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę wniesioną po upływie terminu
do jej wniesienia lub z innych przyczyn niedopuszczalną, a także gdy skarżący nie
uzupełnił w wyznaczonym terminie takich braków skargi, które uniemożliwiają nadanie
jej dalszego biegu.
§ 2.
Sąd administracyjny może na posiedzeniu niejawnym przywrócić termin do wniesienia
skargi z przyczyn i w trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania cywilnego.
§ 3.
O terminie posiedzenia niejawnego zawiadamia się prokuratora.
Art. 205.
Sąd administracyjny wyznacza rozprawę, jeżeli nie zachodzą okoliczności, o których
mowa w art. 204 § 1.
Art. 206.
Sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi.
Art. 207.
§ 1.
Sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub
w części, a w miarę potrzeby również decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji,
albo stwierdza nieważność bądź niezgodność decyzji z prawem.
§ 2.
Decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd administracyjny stwierdzi:
1)
naruszenie prawa materialnego, chyba że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy,
2)
naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania z przyczyn określonych
w art. 145 § 1,
3)
inne naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ
na wynik sprawy.
§ 3.
Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone
w art. 156 § 1.
§ 4.
Sąd administracyjny ogranicza się do stwierdzenia niezgodności z prawem decyzji wydanej
z naruszeniem przepisu art. 145 § 1 lub art. 156 § 1, jeżeli zachodzą okoliczności
przewidziane w art. 146 § 1 lub w art. 156 § 2.
§ 5.
W razie nieuwzględnienia skargi sąd administracyjny skargę oddala.
§ 6.
Sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w
art. 204 § 1.
Art. 208.
W orzeczeniu uwzględniającym skargę sąd administracyjny orzeka od organu administracji
państwowej, który wydał zaskarżoną decyzję, zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Art. 209.
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego wiąże w sprawie ten sąd
oraz organ administracji państwowej.
Art. 210.
Minister Sprawiedliwości, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego oraz Prokurator Generalny
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej może od orzeczenia sądu administracyjnego ze skargi
na decyzję wnieść rewizję nadzwyczajną do Sądu Najwyższego, jeżeli orzeczenie to rażąco
narusza prawo lub interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Art. 211.
W sprawach nie uregulowanych w niniejszym dziale stosuje się odpowiednio przepisy
Kodeksu postępowania cywilnego, rozpoznanie skargi następuje według przepisów tego Kodeksu o postępowaniu rewizyjnym.
Art. 212.
Od skargi na decyzję administracyjną pobiera się wpis. Rada Ministrów w drodze rozporządzenia
określi zasady pobierania wpisu i jego wysokość. W sprawach tych skarg stosuje się
odpowiednio także przepisy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Art. 213.
Sąd administracyjny, po wydaniu orzeczenia i sporządzeniu jego uzasadnienia, zwraca
niezwłocznie akta sprawy organowi administracji państwowej. Termin do załatwienia
sprawy przez organ administracji państwowej przewidziany w kodeksie liczy się od dnia
zwrócenia mu akt sprawy.
Art. 214.
W razie stwierdzenia w toku postępowania sądowego istotnego uchybienia w pracy organu
administracyjnego, który wydał zaskarżoną decyzję, albo wadliwości lub niezgodności
z ustawą przepisów aktu wykonawczego, stanowiącego podstawę wydania decyzji - sąd
administracyjny zawiadamia o tym organ, którego dotyczy skarga, oraz właściwy organ
wyższego stopnia, a gdy chodzi o niezgodność przepisów aktu wykonawczego z ustawą
- także organ, który wydał ten akt.
Art. 215.
§ 1.
W przypadkach gdy sąd administracyjny w swoim orzeczeniu:
1)
uchyli zaskarżoną decyzję, a organ administracji państwowej, rozpatrując sprawę ponownie,
umorzy postępowanie,
2)
stwierdzi nieważność zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisu art. 156 § 1
albo stwierdzi, w myśl art. 158 § 2, że decyzja wydana została z naruszeniem przepisu
art. 156 § 1, stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania lub uchylenia albo
stwierdzenia nieważności tej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną
rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności stanowiących
podstawy uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji bądź stwierdzenia, że decyzja
wydana została z naruszeniem przepisu art. 156 § 1.
§ 2.
Odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję wymienioną w § 1 pkt 1 lub
pkt 2, chyba że winę za powstanie okoliczności stanowiących podstawę wadliwości decyzji
ponosi inna strona postępowania dotyczącego tej decyzji; w tym ostatnim przypadku
roszczenie o odszkodowanie służy w stosunku do strony winnej powstania tych okoliczności.
§ 3.
O odszkodowaniu od organu wymienionego w § 2 orzeka organ administracji państwowej
wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał decyzję. Dochodzenie odszkodowania
od innej strony postępowania następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym.
§ 4.
Roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia doręczenia
określonego w § 1 orzeczenia sądu administracyjnego.
§ 5.
Do odszkodowania tego stosuje się odpowiednio przepisy art. 160 § 2 i 5.
Art. 216.
§ 1.
Do sądu administracyjnego można wnieść również skargę, gdy w ustalonym w przepisach
prawa terminie organ administracji państwowej nie wydał decyzji w postępowaniu w pierwszej
instancji lub w postępowaniu odwoławczym w sprawach, o których mowa w art. 196.
§ 2.
Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków przewidzianych w art. 37.
§ 3.
Skarga może być wniesiona w każdym czasie po upływie terminu przewidzianego do załatwienia
sprawy, aż do chwili jej załatwienia.
§ 4.
Sąd administracyjny, gdy uzna skargę za uzasadnioną, zobowiązuje organ administracji
państwowej do wydania decyzji w określonym terminie. Sąd może też zwrócić uwagę organowi
administracji państwowej, a w razie potrzeby organowi wyższego stopnia, na rażące
zaniedbania obowiązków przy załatwianiu spraw.
§ 5.
W kwestiach nie unormowanych w § 1-4 do skargi na niewydanie w terminie decyzji stosuje
się odpowiednio przepisy niniejszego działu.
Dział VII
Wydawanie zaświadczeń
Art. 217.
§ 1.
Organ administracji państwowej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się
o zaświadczenie.
§ 2.
Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
1)
urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa,
2)
osoba ubiegająca się o zaświadczenie uprawdopodobni swój interes prawny w urzędowym
potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
§ 3.
Zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie
czternastu dni.
Art. 218.
§ 1.
W przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji państwowej
obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu
prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych
danych znajdujących się w jego posiadaniu.
§ 2.
Organ administracji państwowej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w
koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.
Art. 219.
Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą
się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Art. 220.
Organ administracji państwowej nie może żądać zaświadczenia na potwierdzenie faktów
lub stanu prawnego, znanych organowi z urzędu bądź możliwych do ustalenia przez organ
na podstawie posiadanej ewidencji, rejestrów lub innych danych albo na podstawie przedstawionych
przez zainteresowanego do wglądu dokumentów urzędowych (dowodu osobistego, dowodów
rejestracyjnych i innych).
Dział VIII
Skargi i wnioski
Rozdział 1
Postanowienia ogólne
Art. 221.
§ 1.
Obywatelom oraz organizacjom społecznym służy zagwarantowane w Konstytucji Polskiej
Rzeczypospolitej Ludowej prawo składania skarg i wniosków do organów państwowych.
§ 2.
Skargi i wnioski dotyczące działalności organizacji społecznych mogą być składane
do organów tych organizacji.
§ 3.
Skargi i wnioski można składać w interesie własnym, innych osób, a także w interesie
społecznym.
Art. 222.
§ 1.
Skargi i wnioski składane do:
1)
organów państwowych - mogą dotyczyć wszelkich spraw wchodzących w zakres zadań organów
państwowych i państwowych jednostek organizacyjnych oraz spraw załatwianych przez
organizacje społeczne w myśl art. 1 § 2 pkt 2.
2)
organów organizacji społecznych - mogą dotyczyć zadań wchodzących w zakres zadań i
działalności tych organizacji.
§ 2.
O tym, czy pismo jest skargą albo wnioskiem, decyduje treść pisma, a nie jego forma
zewnętrzna.
Art. 223.
§ 1.
Organy państwowe oraz organy organizacji społecznych rozpatrują i załatwiają skargi
i wnioski w ramach swojej właściwości.
§ 2.
Pracownik organu państwowego oraz organu organizacji społecznej, winny niewłaściwego
i nieterminowego załatwiania skarg i wniosków, podlega odpowiedzialności porządkowej
lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa.
Art. 224.
Ilekroć w przepisach niniejszego działu jest mowa o organach państwowych - rozumie
się przez to także organy przedsiębiorstw państwowych i innych państwowych jednostek
organizacyjnych.
Art. 225.
§ 1.
Nikt nie może być narażony na jakikolwiek uszczerbek lub zarzut z powodu złożenia
skargi lub wniosku albo z powodu dostarczenia materiału do publikacji o znamionach
skargi lub wniosku, jeżeli działał w granicach prawem dozwolonych.
§ 2.
Organy państwowe oraz organy organizacji społecznych są obowiązane przeciwdziałać
hamowaniu krytyki i innym działaniom ograniczającym prawo obywateli do składania skarg
i wniosków bądź dostarczania informacji do publikacji o znamionach skargi lub wniosku.
Art. 226.
Rada Ministrów wyda przepisy o organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków.
Rozdział 2
Skargi
Art. 227.
Przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie
zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności
lub słusznych interesów obywateli, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie
spraw.
Art. 228.
Skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia.
Art. 229.
Jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania
skarg, jest organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności:
1)
rady narodowej stopnia podstawowego - prezydium rady narodowej stopnia wojewódzkiego,
a w stosunku do rady narodowej stopnia wojewódzkiego- Rada Państwa,
2)
prezydium rady narodowej - rada narodowa, której organem jest prezydium,
3)
ministra - Rada Ministrów,
4)
innego organu centralnego i jego kierownika- organ, któremu podlega,
5)
terenowego organu administracji państwowej stopnia wojewódzkiego w sprawach podlegających
rozpatrzeniu według przepisów kodeksu - właściwy minister, a w innych sprawach - Prezes
Rady Ministrów,
6)
terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego - terenowy organ administracji
państwowej stopnia wojewódzkiego,
7)
innego organu administracji państwowej, przedsiębiorstwa państwowego lub innej państwowej
jednostki organizacyjnej - organ wyższego stopnia lub sprawujący bezpośredni nadzór.
Art. 230.
Do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań i działalności organizacji społecznej właściwy
jest organ bezpośrednio wyższego stopnia tej organizacji, a w stosunku do organu naczelnego
organizacji - naczelny organ administracji państwowej sprawujący nadzór nad działalnością
tej organizacji.
Art. 231.
Jeżeli organ, który otrzymał skargę, nie jest właściwy do jej rozpatrzenia, obowiązany
jest niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni przekazać ją właściwemu
organowi, zawiadamiając równocześnie o tym skarżącego, albo wskazać mu właściwy organ.
Art. 232.
§ 1.
Organ właściwy do rozpatrzenia skargi może ją przekazać do załatwienia organowi niższego
stopnia, o ile skarga nie zawiera zarzutów dotyczących działalności tego organu.
§ 2.
Skargę na pracownika można przekazać do załatwienia również jego przełożonemu służbowemu,
z obowiązkiem zawiadomienia organu właściwego do rozpatrzenia skargi o sposobie jej
załatwienia.
§ 3.
O przekazaniu skargi zawiadamia się równocześnie skarżącego.
Art. 233.
Skarga w sprawie indywidualnej, która nie była i nie jest przedmiotem postępowania
administracyjnego, powoduje wszczęcie postępowania, jeżeli została złożona przez stronę.
Jeżeli skarga taka pochodzi od innej osoby, może spowodować wszczęcie postępowania
administracyjnego z urzędu, chyba że przepisy wymagają do wszczęcia postępowania żądania
strony.
Art. 234.
W sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne:
1)
skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami
kodeksu,
2)
skarga pochodząca od innych osób stanowi materiał, który organ prowadzący postępowanie
powinien rozpatrzyć z urzędu.
Art. 235.
§ 1.
Skargę w sprawie, w której w toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja
ostateczna, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub
za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu.
§ 2.
W przypadkach określonych w § 1 żądanie zostanie uwzględnione, gdy zachodzą przewidziane
w kodeksie warunki do wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo
jej uchylenia lub zmiany.
Art. 236.
W przypadkach określonych w art. 233 i 234 organem właściwym do rozpatrzenia skargi
jest organ uprawniony do wszczęcia postępowania lub organ, przed którym toczy się
postępowanie, a w przypadkach określonych w art. 235 - organ właściwy do wznowienia
postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo do jej uchylenia lub zmiany.
Art. 237.
§ 1.
Organ właściwy do załatwienia skargi powinien załatwić skargę bez zbędnej zwłoki,
nie później jednak niż w ciągu miesiąca.
§ 2.
Posłowie na Sejm i radni rad narodowych, którzy wnieśli skargę we własnym imieniu
albo przekazali do załatwienia skargę innej osoby, powinni być zawiadomieni o sposobie
załatwienia skargi, a gdy jej załatwienie wymaga zebrania dowodów, informacji lub
wyjaśnień - także o stanie rozpatrzenia skargi, najpóźniej w terminie czternastu dni
od dnia jej wniesienia albo przekazania.
§ 3.
O sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego.
§ 4.
W razie niezałatwienia skargi w terminie określonym w § 1 stosuje się przepisy art.
36-38.
Art. 238.
§ 1.
Zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi powinno zawierać: oznaczenie organu, od
którego pochodzi, wskazanie, w jaki sposób skarga została załatwiona, oraz podpis
z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do załatwienia
skargi. Zawiadomienie o odmownym załatwianiu skargi powinno zawierać ponadto uzasadnienie
faktyczne i prawne.
§ 2.
W zawiadomieniu, o którym mowa w § 1, w jednostkach organizacyjnych resortu obrony
narodowej można pominąć imię i nazwisko osoby upoważnionej do załatwienia skargi.
Art. 239.
§ 1.
W przypadku gdy skarga, w wyniku jej rozpatrzenia, uznana została za bezzasadną i
jej bezzasadność wykazano w odpowiedzi na skargę, a skarżący ponowił skargę bez wskazania
nowych okoliczności - organ właściwy do jej rozpatrzenia może, w odpowiedzi na tę
skargę, podtrzymać swoje poprzednie stanowisko.
§ 2.
O załatwieniu w sposób określony w § 1 skargi wniesionej ponownie organ załatwiający
tę skargę zawiadamia organ wyższego stopnia; nie dotyczy to skarg załatwianych przez
organy naczelne.
Art. 240.
Gdy skarga dotyczy sprawy, która nie podlega rozpatrzeniu według przepisów kodeksu
(art. 3 § 1 i 2) albo nie należy do właściwości organów administracji państwowej,
przepisy art. 233-239 stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem, że w miejsce pozostałych
przepisów kodeksu stosuje się przepisy postępowania właściwego dla danej sprawy.
Rozdział 3
Wnioski
Art. 241.
Przedmiotem wniosku mogą być w szczególności sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia
praworządności, usprawniania pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności społecznej,
lepszego zaspokajania potrzeb ludności.
Art. 242.
§ 1.
Wnioski składa się do organów właściwych ze względu na przedmiot wniosku.
§ 2.
Wnioski w sprawach dotyczących zadań organizacji społecznych składa się do organów
tych organizacji.
Art. 243.
Jeżeli organ, który otrzymał wniosek, nie jest właściwy do jego rozpatrzenia, obowiązany
jest w ciągu siedmiu dni przekazać go właściwemu organowi. O przekazaniu wniosku zawiadamia
się równocześnie wnioskodawcę.
Art. 244.
§ 1.
W sprawie terminu załatwiania wniosków stosuje się przepis art. 237 § 1.
§ 2.
O sposobie załatwienia wniosku zawiadamia się równocześnie wnioskodawcę.
Art. 245.
W razie niemożności załatwienia wniosku w terminie określonym w art. 244 właściwy
organ obowiązany jest w tym terminie zawiadomić wnioskodawcę o czynnościach podjętych
w celu rozpatrzenia wniosku oraz o przewidywanym terminie załatwienia wniosku.
Art. 246.
§ 1.
Wnioskodawcy niezadowolonemu ze sposobu załatwienia wniosku służy prawo wniesienia
skargi w trybie określonym w rozdziale 2 niniejszego działu.
§ 2.
Wnioskodawcy służy prawo wniesienia skargi w przypadku niezałatwienia wniosku w terminie
określonym w art. 244 albo wskazanym w zawiadomieniu (art. 245).
Art. 247.
Do wniosków stosuje się odpowiednio przepisy art. 230, 237 § 2 i art. 238.
Rozdział 4
Udział prasy i organizacji społecznych
Art. 248.
§ 1.
Skargi i wnioski przekazane przez redakcje prasowe do organów właściwych w myśl art.
228- 230 i 242 podlegają rozpatrzeniu i załatwieniu w trybie określonym w przepisach
rozdziałów 2 i 3 niniejszego działu.
§ 2.
Właściwy organ zawiadamia w przepisanym terminie o sposobie załatwienia skargi lub
wniosku albo o ich przekazaniu innemu organowi w celu załatwienia również redakcję
prasową, jeżeli zażądała takiego zawiadomienia.
Art. 249.
Przepis art. 248 stosuje się odpowiednio do skarg i wniosków przekazanych przez organizacje
społeczne do organów właściwych w myśl art. 228-230 oraz art. 242.
Art. 250.
§ 1.
Artykuły, notatki i inne wiadomości opublikowane w prasie, których treść ma znamiona
skargi (art. 227) lub wniosku (art. 241) i które przesłane zostały przez redakcję
prasową do organu właściwego, w myśl art. 228-230 lub art. 242, podlegają rozpatrzeniu
i załatwieniu jako skargi lub wnioski w trybie przepisów rozdziału 2 lub 3 niniejszego
działu.
§ 2.
Właściwy organ zawiadamia w przepisanym terminie o sposobie załatwienia sprawy albo
o jej przekazaniu innemu organowi w celu załatwienia redakcję prasową, która te materiały
(§ 1) przesłała, a w miarę możności także osoby, których sprawa dotyczy.
Art. 251.
Przepisy art. 237 § 4 oraz art. 245 i 246 stosuje się odpowiednio do redakcji prasowej,
która opublikowała i przesłała do właściwego organu administracji państwowej artykuł,
notatkę lub inną wiadomość, w trybie przewidzianym w niniejszym rozdziale.
Art. 252.
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do skarg, wniosków oraz wiadomości
przekazanych właściwym organom przez redakcję radia, telewizji i kroniki filmowej.
Rozdział 5
Przyjmowanie skarg i wniosków
Art. 253.
§ 1.
Organy państwowe oraz organy organizacji społecznych obowiązane są przyjmować obywateli
w sprawach skarg i wniosków w ustalonych przez siebie dniach i godzinach.
§ 2.
Kierownicy organów wymienionych w § 1 lub wyznaczeni przez nich zastępcy obowiązani
są przyjmować obywateli w sprawach skarg i wniosków co najmniej raz w tygodniu.
§ 3.
Dni i godziny przyjęć powinny być dostosowane do potrzeb ludności, przy czym przynajmniej
raz w tygodniu przyjęcia powinny się odbywać w ustalonym dniu po godzinach pracy.
§ 4.
Informacja o dniach i godzinach przyjęć powinna być wywieszona na widocznym miejscu
w siedzibie danej jednostki organizacyjnej oraz w podporządkowanych jej jednostkach
organizacyjnych.
§ 5.
Naczelny organ państwowy oraz naczelny organ organizacji społecznej mogą ustalać sposób,
dni i godziny przyjmowania obywateli w sprawach skarg i wniosków przez podporządkowane
im organy i jednostki organizacyjne.
Art. 254.
Skargi i wnioski składane i przekazywane do organów państwowych i organów organizacji
społecznych oraz związane z nimi pisma i inne dokumenty rejestruje się i przechowuje
w sposób ułatwiający kontrolę przebiegu i terminów załatwiania poszczególnych skarg
i wniosków.
Art. 255.
§ 1.
We wszystkich handlowych, gastronomicznych i usługowych jednostkach organizacyjnych
skargi i wnioski mogą być zgłaszane przez ich wpisywanie do „Książki skarg i wniosków”.
Książki te powinny być udostępniane obywatelom bez jakichkolwiek ograniczeń w czasie
pracy danej placówki.
§ 2.
Prezes Rady Ministrów w drodze rozporządzenia określi tryb postępowania w sprawach
skarg i wniosków wpisanych do „Książki skarg i wniosków”, organy właściwe do ich rozpatrywania
oraz sprawowania nadzoru i kontroli nad przyjmowaniem i załatwianiem tych skarg i
wniosków.
Art. 256.
Pracownik, który otrzymał skargę dotyczącą jego działalności, obowiązany jest przekazać
ją niezwłocznie swojemu przełożonemu służbowemu.
Rozdział 6
Nadzór i kontrola
Art. 257.
Zwierzchni nadzór nad przyjmowaniem i załatwianiem skarg i wniosków składanych do
rad narodowych, sądów i organów prokuratury sprawuje Rada Państwa, zaś składanych
do innych organów i jednostek organizacyjnych - Prezes Rady Ministrów.
Art. 258.
§ 1.
Nadzór i kontrolę nad przyjmowaniem i załatwianiem skarg i wniosków sprawują:
1)
ministrowie - gdy chodzi o skargi załatwiane przez ministerstwa i inne jednostki organizacyjne
bezpośrednio podległe ministrowi,
2)
właściwi rzeczowo ministrowie we współdziałaniu z Ministrem Administracji, Gospodarki
Terenowej i Ochrony Środowiska - gdy chodzi o skargi załatwiane przez terenowe organy
administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, zaś terenowe organy administracji
państwowej stopnia wojewódzkiego - gdy chodzi o skargi załatwiane przez terenowe organy
administracji państwowej stopnia podstawowego,
3)
terenowe organy administracji państwowej - gdy chodzi o skargi załatwiane przez jednostki
organizacyjne nadzorowane przez te organy,
4)
organy wyższego stopnia oraz właściwe organy naczelne - gdy chodzi o skargi załatwiane
przez pozostałe organy państwowe i organy państwowych jednostek organizacyjnych.
§ 2.
Nadzór i kontrolę nad przyjmowaniem i załatwianiem skarg i wniosków w organach organizacji
społecznych sprawują statutowe organy nadzorcze tych organizacji oraz organy wyższego
stopnia, zaś w organach naczelnych tych organizacji - naczelny organ administracji
państwowej sprawujący nadzór nad działalnością danej organizacji.
Art. 259.
§ 1.
Organy, o których mowa w art. 258, dokonują okresowo ocen przyjmowania i załatwiania
skarg i wniosków przez organy i jednostki organizacyjne poddane ich nadzorowi.
§ 2.
Terenowe organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego dokonują okresowo ocen
sposobu przyjmowania i załatwiania skarg i wniosków przez wszystkie organy administracji
państwowej i innych jednostek organizacyjnych oraz organizacji społecznych działających
na ich terenie.
§ 3.
W wyniku przeprowadzonych kontroli oraz ocen organy wymienione w § 1 i 2 obowiązane
są podejmować środki zmierzające do usunięcia przyczyn skarg oraz do pełnego wykorzystania
wniosków dla polepszenia działalności poszczególnych organów i innych państwowych
jednostek organizacyjnych oraz organizacji społecznych.
Art. 260.
Tryb przyjmowania i załatwiania skarg i wniosków przez organy państwowe i organy innych
państwowych jednostek organizacyjnych oraz organizacji społecznych w gminach, miastach,
dzielnicach miast i województwach pozostaje pod społeczną kontrolą właściwych rad
narodowych.
Dział IX
Opłaty i koszty postępowania
Art. 261.
§ 1.
Jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które
zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji państwowej
prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności. Termin
ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni.
§ 2.
Jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi
lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana.
§ 3.
Na postanowienie w sprawie zwrotu podania służy zażalenie.
§ 4.
Organ powinien jednak załatwić podanie mimo nieuiszczenia należności:
1)
jeżeli za niezwłocznym załatwieniem przemawiają względy społeczne lub wzgląd na ważny
interes strony,
2)
jeżeli wniesienie podania stanowi czynność, dla której jest ustanowiony termin zawiły,
3)
jeżeli podanie wniosła osoba zamieszkała za granicą.
Art. 262.
§ 1.
Stronę obciążają te koszty postępowania, które:
1)
wynikły z winy strony,
2)
zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego
obowiązku organów prowadzących postępowanie.
§ 2.
W uzasadnionych przypadkach organ administracji państwowej może zażądać od strony
złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania.
Art. 263.
§ 1.
Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych
oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami
na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych.
§ 2.
Organ administracji państwowej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty
bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy.
Art. 264.
§ 1.
Jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji państwowej ustali w drodze postanowienia
wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i
sposób ich uiszczenia.
§ 2.
Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia
służy zażalenie.
Art. 265.
Wszelkie nie uiszczone w terminie opłaty i koszty postępowania oraz inne należności
wynikłe z tego postępowania podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej
świadczeń pieniężnych.
Art. 266.
Pracownik organu administracji państwowej winny błędnego wezwania strony (art. 56
§ 1) obowiązany jest do zwrotu wynikłych stąd kosztów. Orzekanie i ściąganie należności
od tego pracownika następuje w trybie administracyjnym.
Art. 267.
W razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności
związanych z tokiem postępowania organ administracji państwowej może ją zwolnić w
całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Zwolnienie od
opłat skarbowych następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach.
Dział X
Przepisy końcowe
Art. 268.
Rada Ministrów może swoje uprawnienia wynikające z art. 229 pkt 3 przekazać do właściwości
Prezesa Rady Ministrów.
Art. 269.
Decyzje określone w innych przepisach prawnych jako prawomocne uważa się za ostateczne,
chyba że z przepisów tych wynika, iż dotyczą one takiej decyzji, która została utrzymana
w mocy w postępowaniu sądowym bądź też nie została zaskarżona w tym postępowaniu z
powodu upływu terminu do wniesienia skargi.