Ustawaz dnia 29 kwietnia 1969 r.o pracowniczych urlopach wypoczynkowych
Spis treści
- Treść ustawy
- Rozdział 1 - Wymiar urlopu i warunki nabycia prawa do urlopu
- Rozdział 2 - Zasady udzielania urlopów
- Rozdział 3 - Szczególne uprawnienia pracowników młodocianych
- Rozdział 4 - Zasady wynagradzania za czas urlopu
- Rozdział 5 - Przepisy szczególne
- Rozdział 6 - Przepisy karne
- Rozdział 7 - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść ustawy
Zgodnie z uchwałą V Zjazdu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej oraz stosownie
do postulatów związków zawodowych, w celu zwiększenia wymiaru urlopów wypoczynkowych
dla robotników oraz wprowadzenia jednolitych zasad wymiaru urlopu dla ogółu pracowników
stanowi się, co następuje:
Rozdział 1
Wymiar urlopu i warunki nabycia prawa do urlopu
Art. 1.
1.
Pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego,
zwanego dalej „urlopem”, w następującym wymiarze:
1)
14 dni roboczych - po roku pracy,
2)
17 dni roboczych - po trzech latach pracy,
3)
20 dni roboczych - po sześciu latach pracy,
4)
26 dni roboczych - po dziesięciu latach pracy.
2.
Za dni robocze uważa się wszystkie dni z wyjątkiem ustawowo wolnych od pracy.
Art. 2.
1.
Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się:
1)
pracownikowi, który ukończył zasadniczą lub inną równorzędną szkołę zawodową - przewidziany
programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata,
2)
pracownikowi, który ukończył średnią szkołę zawodową - przewidziany programem nauczania
czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat, a pracownikowi, który ukończył średnią
szkołę zawodową dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych - 5
lat,
3)
pracownikowi, który ukończył średnią szkołę ogólnokształcącą - 4 lata,
4)
pracownikowi, który ukończył szkołę pomaturalną - 6 lat,
5)
pracownikowi, który ukończył szkołę wyższą - 8 lat.
Okresy nauki, o których mowa w pkt 1-5, nie podlegają sumowaniu.
2.
Jeżeli pracownik pobierał naukę w czasie zatrudnienia, do okresu pracy, od którego
zależy wymiar urlopu, wlicza się bądź okres pracy, bądź okres nauki, zależnie od tego,
który z nich jest dłuższy.
Art. 3.
Pracownik nabywa prawo do pierwszego urlopu po przepracowaniu jednego roku, a prawo
do następnego i dalszych urlopów w każdym roku kalendarzowym.
Art. 4.
Pracownikowi, który wykorzystał już urlop za dany rok kalendarzowy, a następnie nabył
w ciągu tego roku prawo do urlopu w większym wymiarze, przysługuje prawo do urlopu
w tym wymiarze z zaliczeniem urlopu dotychczas wykorzystanego.
Art. 5.
1.
Do okresu pracy, od którego zależy nabycie prawa do urlopu lub jego wymiar, wlicza
się okresy zatrudnienia w poprzednich zakładach pracy, jeżeli zmiana zatrudnienia
nastąpiła w ciągu 3 miesięcy od rozwiązania stosunku pracy.
2.
Okresy nauki wlicza się do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, choćby podjęcie
nowego zatrudnienia nastąpiło po upływie trzech miesięcy od rozwiązania stosunku pracy.
Art. 6.
Pracownik, który rozwiązał stosunek pracy w drodze wypowiedzenia, nabywa prawo do
urlopu po przepracowaniu jednego roku w zakładzie, w którym podjął pracę po rozwiązaniu
poprzedniego stosunku pracy.
Art. 7.
Pracownik, z którym stosunek pracy został rozwiązany przez zakład pracy bez wypowiedzenia
z winy pracownika lub który samowolnie porzucił pracę, nabywa prawo do urlopu po przepracowaniu
jednego roku w zakładzie, w którym podjął pracę - w wymiarze bezpośrednio niższym
niż przysługiwał mu na podstawie art. 1 i 2 przed rozwiązaniem stosunku pracy. Obniżenie
wymiaru urlopu następuje tylko w jednym roku kalendarzowym.
Art. 8.
Rada Ministrów w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych:
1)
określi w drodze rozporządzenia przypadki, w których z uwagi na szczególne okoliczności
- mimo niezachowania trzymiesięcznego terminu podjęcia pracy - wlicza się okresy zatrudnienia
w poprzednich zakładach pracy, oraz przypadki, w których z uwagi na szczególne przyczyny
uzasadniające wypowiedzenie stosunku pracy przez pracownika - nie stosuje się przepisów
art. 6 i art. 17 pkt 1,
2)
może określić w drodze rozporządzenia przypadki i zasady odpowiedniego zastosowania
przepisu art. 7 do pracowników, korzystających z urlopów w wymiarze innym niż określony
w art. 1.
Art. 9.
Pracownik zatrudniony przy pracy sezonowej nabywa prawo do urlopu w wymiarze jednego
dnia za każdy przepracowany miesiąc.
Rozdział 2
Zasady udzielania urlopów
Art. 10.
Zakład pracy ma obowiązek udzielenia pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym,
w którym pracownik nabył do niego prawo.
Art. 11.
1.
Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Plan urlopów ustala kierownik
zakładu pracy w porozumieniu z radą zakładową, biorąc pod uwagę wnioski pracowników
i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy.
2.
Plan urlopów podaje się do wiadomości pracowników w sposób przyjęty w zakładzie pracy.
Zakład pracy obowiązany jest ponadto zawiadomić każdego pracownika o terminie urlopu
nie później niż na miesiąc przed dniem jego rozpoczęcia.
Art. 12.
1.
Przesunięcie terminu urlopu może nastąpić na wniosek pracownika umotywowany ważnymi
względami.
2.
Przesunięcie terminu urlopu przez zakład pracy jest dopuszczalne z powodu szczególnie
ważnych potrzeb zakładu, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia
w toku pracy. Przesunięcie to wymaga porozumienia z pracownikiem i uprzedniej zgody
rady zakładowej.
3.
Urlop nie wykorzystany z powodu przesunięcia jego terminu (ust. 1 i 2) powinien być
udzielony pracownikowi najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego.
Art. 13.
1.
Jeżeli pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z powodu usprawiedliwionej
nieobecności w pracy, a w szczególności z powodu:
1)
choroby powodującej czasową niezdolność do pracy,
2)
odbywania ćwiczeń wojskowych,
3)
korzystania przez pracownicę z urlopu macierzyńskiego - zakład pracy obowiązany jest
przesunąć urlop na termin późniejszy, nie przekraczający jednak 3 miesięcy od ustania
przyczyny uzasadniającej przesunięcie.
2.
Na wniosek pracownicy należy udzielić jej urlopu bezpośrednio po urlopie macierzyńskim.
Art. 14.
Na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części. Przynajmniej jedna część
urlopu powinna obejmować nie mniej niż 10 kolejnych dni kalendarzowych.
Art. 15.
1.
Zakład pracy może odwołać pracownika z urlopu tylko wówczas, gdy nieprzewidziane okoliczności
wymagają jego obecności w zakładzie. Odwołanie to wymaga uprzedniej zgody rady zakładowej.
2.
Zakład pracy jest obowiązany pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim
związku z odwołaniem go z urlopu.
Art. 16.
1.
Część urlopu nie wykorzystana z powodu niezdolności do pracy wywołanej chorobą lub
z powodu odosobnienia w związku z chorobą zakaźną ulega odpowiedniemu przesunięciu,
jeżeli niezdolność do pracy lub odosobnienie trwało co najmniej 3 dni w czasie urlopu.
2.
Rada Ministrów w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych określi w drodze
rozporządzenia tryb stwierdzania niezdolności do pracy wywołanej chorobą podczas urlopu
oraz szczegółowe zasady przesuwania na czas późniejszy części urlopu nie wykorzystanej
z przyczyn, o których mowa w ust. 1.
Art. 17.
Pracownik traci prawo do urlopu przysługującego w roku, w którym następuje rozwiązanie
stosunku pracy, w razie:
1)
rozwiązania stosunku pracy przez pracownika w drodze wypowiedzenia,
2)
rozwiązania stosunku pracy przez zakład pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika,
3)
samowolnego porzucenia pracy przez pracownika.
Art. 18.
1.
W razie rozwiązania stosunku pracy przez zakład pracy w drodze wypowiedzenia, zakład
ten jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu przysługującego w roku, w którym
następuje rozwiązanie stosunku pracy, w okresie wypowiedzenia, jeżeli okres ten wynosi
co najmniej trzy miesiące.
2.
Jeżeli przejście pracownika do innego zakładu pracy nastąpiło w drodze przeniesienia
służbowego, zakład, do którego pracownik został przeniesiony, obowiązany jest udzielić
mu urlopu przysługującego w danym roku kalendarzowym.
Art. 19.1 orzeczenie
W razie niewykorzystania przysługującego urlopu z powodu:
1)
rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy,
2)
powołania pracownika do zasadniczej lub okresowej służby wojskowej,
przysługuje ekwiwalent pieniężny.
Rozdział 3
Szczególne uprawnienia pracowników młodocianych
Art. 20.1 orzeczenie
1.
Pracownik młodociany nabywa po upływie 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy prawo do jednorazowego
urlopu w wymiarze 12 dni roboczych.
2.
Po rocznej pracy pracownikowi młodocianemu przysługuje prawo do urlopu w wymiarze
26 dni roboczych. Jednakże w roku kalendarzowym, w którym pracownik ten kończy 18
lat, przysługuje mu urlop w wymiarze 20 dni roboczych.
3.
Do pracownika młodocianego nie stosuje się przepisów art. 6 i 7.
Art. 21.
Na wniosek pracownika młodocianego uczęszczającego do szkoły należy mu udzielić urlopu
w okresie ferii szkolnych.
Rozdział 4
Zasady wynagradzania za czas urlopu
Art. 22.
1.
Za czas urlopu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości przeciętnego wynagrodzenia
z okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. W przypadkach znacznego
wahania wysokości wynagrodzenia okres ten może być przedłużony do 12 miesięcy.
2.
Przewodniczący Komitetu Pracy i Płac w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych
określi w drodze rozporządzenia szczegółowe zasady ustalania i wypłacania wynagrodzenia
za czas urlopu, a także przypadki, w których wynagrodzenie za urlop oblicza się na
podstawie wynagrodzenia z okresu dłuższego niż 3 miesiące.
Rozdział 5
Przepisy szczególne
Art. 23.
Rada Ministrów w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych może w drodze rozporządzenia
wprowadzić dla poszczególnych grup pracowników płatne urlopy dodatkowe w przypadkach,
gdy to jest uzasadnione z uwagi na rodzaj wykonywanej pracy albo warunki szczególnie
uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia, określając wymiar oraz zasady przyznawania i
wykorzystywania tych urlopów.
Art. 24.
1.
Osoba wykonująca pracę nakładczą, podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego,
nabywa prawo do urlopu w wymiarze jednego dnia za każdy przepracowany miesiąc.
2.
Rada Ministrów w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych określi szczegółowe
zasady i warunki udzielania urlopów osobom, o których mowa w ust. 1.
Art. 25.
Do okresu, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się okres urlopu bezpłatnego, udzielonego
pracownicy opiekującej się małym dzieckiem - zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie
przepisami.
Art. 26.
Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się okres zasadniczej, okresowej
lub zawodowej służby wojskowej, okres służby w organach Milicji Obywatelskiej i Służby
Więziennej - na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach.
Rozdział 6
Przepisy karne
Art. 27.
1.
Kto działając z ramienia zakładu pracy narusza przepisy niniejszej ustawy oraz przepisy
wydane na jej podstawie,
podlega karze grzywny od 100 do 4.500 zł, jeżeli za ten czyn nie grozi kara surowsza.
2.
W sprawach, o których mowa w ust. 1, orzekają inspektorzy pracy, kolegia orzekające
przy wojewódzkich komisjach związków zawodowych oraz kolegium odwoławcze przy Centralnej
Radzie Związków Zawodowych na zasadach i w trybie określonych w dekrecie z dnia 10 listopada 1954 r. o przejęciu przez związki zawodowe zadań w dziedzinie
wykonywania ustaw o ochronie, bezpieczeństwie i higienie pracy oraz sprawowania inspekcji
pracy .
Rozdział 7
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 28.
W okresie do dnia 31 grudnia 1969 r. pracownikom korzystającym do dnia wejścia w życie
ustawy z urlopów w wymiarze niższym niż określony w art. 1 przyznaje się urlopy w
wymiarze:
1)
13 dni roboczych - po roku pracy,
2)
16 dni roboczych - po trzech latach pracy,
3)
17 dni roboczych - po sześciu latach pracy.
Art. 29.
1.
Do okresu pracy, od którego w myśl przepisów niniejszej ustawy zależy prawo do urlopu
i jego wymiar, wlicza się okresy pracy przed dniem wejścia w życie ustawy, jeżeli
w zakresie uprawnień do urlopu podlegały one wliczeniu do okresu pracy według zasad
przewidzianych w przepisach dotychczasowych.
2.
Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się - według zasad określonych
w art. 2 - okresy nauki przed dniem wejścia w życie ustawy.
Art. 30.
Rada Ministrów w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych może w przypadkach
uzasadnionych szczególnymi warunkami pracy zachować dotychczasowy wymiar urlopów dla
pracowników, zatrudnionych w dniu wejścia w życie ustawy, jeżeli korzystali oni z
urlopów w wymiarze wyższym niż wynikający z art. 1.
Art. 31.
Wynikające z ustawy uprawnienia i zadania rad zakładowych są wykonywane w trybie określonym
w statutach związków zawodowych.
Art. 32.
1.
Tracą moc wszelkie dotychczasowe przepisy dotyczące pracowniczych urlopów wypoczynkowych,
jeżeli przepis ust. 3 nie stanowi inaczej.
2.
W szczególności tracą moc:
1)
ustawa z dnia 16 maja 1922 r. o urlopach dla pracowników zatrudnionych w przemyśle
i handlu ,
2)
art. 36 i 37 ustawy z dnia 17 lutego 1922 r. o państwowej służbie cywilnej ,
3)
art. 465 kodeksu zobowiązań,
4)
art. 8 dekretu z dnia 25 października 1948 r. o zmianie ustawy z dnia 17 lutego 1922 r.
o państwowej służbie cywilnej ,
5)
art. 17 ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy
i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy .
3.
Pozostają w mocy przepisy:
1)
art. 15 ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r. o prawach i obowiązkach nauczycieli ,
2)
art. 100 ustawy z dnia 5 listopada 1958 r. o szkolnictwie wyższym ,
3)
art. 50 ustawy z dnia 17 lutego 1960 r. o Polskiej Akademii Nauk w stosunku do samodzielnych pracowników naukowo-badawczych i adiunktów,
4)
art. 32 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o instytutach naukowo-badawczych w stosunku do samodzielnych pracowników naukowo-badawczych i adiunktów.
4.
Obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy postanowienia układów zbiorowych pracy,
statutów spółdzielni pracy oraz indywidualnych umów o pracę dotyczące urlopów wypoczynkowych
zostają zastąpione z dniem wejścia w życie ustawy przez odpowiednie jej przepisy.
5.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w niniejszej ustawie obowiązują
przepisy dotychczasowe ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy.
Art. 33.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1969 r.