Ustawaz dnia 23 lutego 1939 r.o zespoleniu samorządu szkolnego z samorządem terytorialnym
Treść ustawy
Art. 1.
(1)
Powołuje się specjalne organy samorządu terytorialnego: komisje oświatowe oraz komitety
szkolne dla współdziałania z władzami szkolnymi i dla wypełniania zadań w zakresie
realizacji powszechnego nauczania i dokształcania, zakładania, utrzymywania i budowy
publicznych szkół powszechnych i dokształcających oraz dla wykonywania innych prac,
podejmowanych przez samorząd terytorialny w dziedzinie oświaty i kultury.
(2)
Znosi się dotychczasowe organy samorządu szkolnego; zakres ich działania przechodzi
na komitety szkolne i na właściwe organy samorządu terytorialnego w granicach, określonych
w ustawie niniejszej.
Art. 2.
Komisja oświatowa gminy wiejskiej lub miejskiej:
1)
stawia wnioski do budżetów i opiniuje preliminarze budżetowe poszczególnych publicznych
szkół powszechnych i dokształcających i preliminarz budżetu gminy na cele szkolnictwa,
oświaty i kultury oraz czuwa nad zużytkowaniem sum, przeznaczonych w budżecie gminy
na te cele;
2)
opiniuje wszelkie sprawy szkolne i oświatowo-kulturalne, mające być przedmiotem uchwał
organów ustrojowych gminy;
3)
stawia i opiniuje wnioski, dotyczące niesienia przez gminy pomocy organizacjom i instytucjom
oświatowym w zakresie spraw, przewidzianych w pkt 6) i 7);
4)
bada potrzeby publicznych szkół powszechnych i dokształcających oraz oświaty pozaszkolnej
i przygotowuje w tym zakresie wnioski do właściwych władz szkolnych;
5)
wypowiada opinie o projektach zmian sieci publicznych szkół powszechnych i wnioskach,
dotyczących zakładania szkół dokształcających, oraz może występować do władz szkolnych
z wnioskami w tych sprawach;
6)
inicjuje powstawanie i współdziała w organizacji i prowadzeniu utrzymywanych przez
samorząd terytorialny szkół oraz instytucyj oświatowych, wychowawczych i zdrowotnych,
jak: przedszkola, bursy szkolne, biblioteki, ośrodki kultury wiejskiej, świetlice
oświatowe, osiedla i poradnie szkolne, boiska i urządzenia sportowe itp.;
7)
inicjuje i współdziała w organizacji i prowadzeniu prac w zakresie oświaty pozaszkolnej;
8)
inicjuje i współdziała w organizacji dla szkół publicznych opieki nad zdrowiem uczniów
oraz w zapewnieniu odpowiednich warunków higieniczno-sanitarnych pomieszczeń, terenów
szkolnych itp.;
9)
inicjuje i współdziała w organizacji pomocy materialnej dla niezamożnych uczniów celem
dalszego kształcenia;
10)
współdziała z komitetami szkolnymi;
11)
współdziała w budowie publicznych szkół powszechnych oraz podejmuje inicjatywę w tym
zakresie;
12)
załatwia inne sprawy, powierzone jej przez osobne przepisy i właściwe organy gminy.
Art. 3.
(1)
W skład komisji oświatowej gminy wiejskiej lub miejskiej wchodzą, jako członkowie:
1)
przełożony gminy, jako przewodniczący komisji;
2)
trzech członków, wybranych przez radę gminną spośród lub spoza jej grona;
3)
dwóch nauczycieli publicznych szkół powszechnych, delegowanych przez inspektora szkolnego;
4)
dyrektor lub kierownik szkoły średniej ogólnokształcącej, zawodowej lub dokształcającej,
delegowany przez kuratora okręgu szkolnego, jeżeli szkoła taka na obszarze gminy istnieje;
5)
inne osoby, powołane przez komisję, nie więcej jednak, niż dwie,
(2)
Komisja wybiera ze swego grona sekretarza.
(3)
Poza tym w posiedzeniach komisji oświatowej gminnej mogą brać udział: inspektor szkolny
lub jego zastępca oraz delegat komisji oświatowej powiatowej z prawem zabierania głosu
poza koleją mówców, prócz tego na zaproszenie przewodniczącego komisji przedstawiciele
prawnie uznanych wyznań, lekarze szkolni, kierownicy szkół, przewodniczący komitetów
szkolnych i inne osoby; wymienione w ustępie niniejszym osoby mają prawo głosu doradczego.
Art. 4.
Komisja oświatowa gminy wiejskiej lub miejskiej w miastach niewydzielonych z powiatowych
związków samorządowych może być rozwiązana przez wydział powiatowy z własnej inicjatywy
w porozumieniu z inspektorem szkolnym lub na jego wniosek z powodu: bezczynności,
przekroczenia właściwości, naruszenia przepisów lub innego działania na szkodę interesu
publicznego. W decyzji o rozwiązaniu komisji należy jednocześnie wskazać termin powołania
nowej komisji. Do czasu powołania nowej komisji czynności jej sprawuje przewodniczący
wespół z sekretarzem komisji oraz nauczycielem, wskazanym przez inspektora szkolnego.
Art. 5.
(1)
Przewodniczący komisji oświatowej lub wyznaczony przez nią członek referuje na posiedzeniach
rady gminnej (miejskiej) sprawy szkolne i oświatowe.
(2)
Na posiedzenia rady gminnej (miejskiej), na których mają być rozstrzygane sprawy szkolne
i oświatowe, powinien być zapraszany inspektor szkolny, mający prawo brać w nich udział
z głosem doradczym bezpośrednio lub przez swego przedstawiciela.
Art. 6.
Komisja oświatowa powiatowa:
1)
stawia wnioski do budżetu i opiniuje preliminarze budżetowe powiatowego związku samorządowego
w działach oświaty i kultury oraz opiniuje w tychże działach budżety gmin wiejskich
i miast niewydzielonych z powiatowych związków komunalnych;
2)
opiniuje wszelkie sprawy szkolne i oświatowo-kulturalne, mające być przedmiotem uchwał
organów ustrojowych związku powiatowego;
3)
stawia i opiniuje wnioski, dotyczące niesienia przez związki powiatowe pomocy organizacjom
i instytucjom oświatowym i wychowawczym w zakresie spraw, przewidzianych w pkt 6)
i 7);
4)
inicjuje i współdziała w organizacji pomocy materialnej dla niezamożnej młodzieży
celem dalszego kształcenia;
5)
bada i opiniuje potrzeby szkolnictwa powszechnego i dokształcającego oraz oświaty
pozaszkolnej i przygotowuje w tym zakresie wnioski do właściwych władz szkolnych;
6)
inicjuje powstawanie i współdziała w organizacji i prowadzeniu utrzymywanych przez
samorząd terytorialny szkół oraz instytucyj oświatowych, wychowawczych i zdrowotnych,
jak: przedszkola, bursy szkolne, biblioteki, świetlice oświatowe, ośrodki kultury
wiejskiej, osiedla i poradnie szkolne, boiska sportowe itp.;
7)
inicjuje i współdziała w organizacji i prowadzeniu prac w zakresie oświaty pozaszkolnej;
8)
współdziała w akcji budowy szkół i mieszkań dla nauczycieli;
9)
współdziała z organami gminnymi w zakresie zapewnienia szkołom publicznym odpowiednich
warunków higieniczno - sanitarnych oraz opieki nad zdrowiem uczniów;
10)
czuwa nad działalnością komisyj oświatowych gmin wiejskich i miast niewydzielonych
z powiatowych związków samorządowych;
11)
załatwia inne sprawy, powierzone je) przez osobne przepisy i organy ustrojowe powiatowego
związku samorządowego.
Art. 7.
(1)
W skład komisji oświatowej powiatowej wchodzą, jako członkowie:
1)
przewodniczący wydziału powiatowego, jako przewodniczący komisji;
2)
trzech członków, wybranych przez radę powiatową spośród lub spoza jej grona;
3)
dwóch nauczycieli publicznych szkół powszechnych, delegowanych przez inspektora szkolnego;
4)
dyrektor lub kierownik szkoły średniej ogólnokształcącej, zawodowej lub dokształcającej,
delegowany przez kuratora okręgu szkolnego;
5)
osoby, powołane przez komisję, nie więcej jednak, niż dwie.
(2)
Komisja wybiera ze swego grona sekretarza.
(3)
Poza tym w posiedzeniach komisji Oświatowej powiatowej biorą udział z urzędu: inspektor
szkolny lub jego zastępca z prawem zabierania głosu poza koleją mówców, instruktor
oświaty pozaszkolnej, prócz tego, na zaproszenie przewodniczącego komisji, przedstawiciele
prawnie uznanych wyznań, lekarze szkolni, lekarz powiatowy, architekt powiatowy, przewodniczący
komisyj oświatowych gminnych i inne osoby; wymienione w ustępie niniejszym osoby mają
prawo głosu doradczego.
Art. 8.
Na posiedzenia rady powiatowej, wydziału powiatowego i rady miejskiej w miastach wydzielonych
z powiatowych związków samorządowych podczas rozpatrywania i rozstrzygania spraw oświaty
i kultury powinien być zapraszany inspektor szkolny, który ma prawo zabierania głosu
i składania oświadczeń poza koleją mówców.
Art. 9.
Komisja oświatowa powiatowa oraz komisja oświatowa miejska w miastach, wydzielonych
z powiatowych związków samorządowych, może być rozwiązana przez wojewodę przy współudziale
wydziału wojewódzkiego (izby wojewódzkiej) z głosem stanowczym w porozumieniu z kuratorem
okręgu szkolnego z powodu: bezczynności, przekroczenia właściwości, naruszenia przepisów
lub innego działania na szkodę interesu publicznego. W decyzji o rozwiązaniu komisji
należy wskazać jednocześnie termin powołania nowej komisji. Do czasu powołania nowej
komisji czynności jej sprawuje przewodniczący wespół z sekretarzem i delegatem inspektora
szkolnego.
Art. 10.
Członkami komisyj oświatowych mogą być tylko osobv, którym służy prawo wybierania
do organów ustrojowych związków samorządowych.
Art. 11.
(1)
Kadencja komisyj oświatowych jest związana z kadencją organów ustrojowych samorządu
terytorialnego.
(2)
Członkowie, ustępujący wskutek upływu kadencji, pełnią swe czynności do czasu ukonstytuowania
się komisji w nowym składzie.
Art. 12.
(1)
Do dochodzenia i karania wykroczeń przeciwko przepisom o obowiązku szkolnym powołane
są zarządy gminne (miejskie).
(2)
Zarząd gminny (miejski) wydaje orzeczenia i nakazy karne w trybie, określonym
w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu
karno-administracyjnym , przy czym służą mu w tym zakresie uprawnienia powiatowych władz administracji ogólnej.
(3)
Egzekucję grzywien, nałożonych za wykroczenia przeciwko przepisom o obowiązku szkolnym,
przeprowadza zarząd gminny (miejski) w trybie, określonym rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu
przymusowym w administracji . Wpływy z grzywien stanowią dochód budżetu gminy (miasta).
Art. 13.
Przy każdej publicznej szkole powszechnej oraz dokształcającej tworzy się komitet
szkolny. Skład, zakres działania i organizację komitetów szkolnych określą rozporządzenia
Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w porozumieniu z Ministrem Spraw
Wewnętrznych, a w stosunku do szkół dokształcających zawodowych - także z Ministrem
Przemysłu i Handlu.
Art. 14.
Wykazy dzieci, podlegających obowiązkowi szkolnemu, prowadzą zarządy gminne (miejskie)
w sposób, ustalony przepisami o obowiązku szkolnym.
Art. 15.
Do organów specjalnych, powołanych ustawą niniejszą, stosuje się przepisy o nadzorze,
zawarte w ustawie z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego - jeżeli ustawa niniejsza inaczej nie stanowi.
Art. 16.
(1)
Kompetencje dotychczasowych organów samorządu szkolnego, nie wymienione w ustawie
niniejszej, będą przekazane rozporządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia
Publicznego w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych organom ustrojowym samorządu
terytorialnego, władzom szkolnym lub władzom administracji ogólnej.
(2)
Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, wydane w porozumieniu
z Ministrem Spraw Wewnętrznych, ustali szczegółowe terminy i sposób wprowadzenia w
życie ustawy niniejszej.
Art. 17.
Na wnioski zarządów miast: Krakowa, Lwowa, Łodzi, Poznania, Warszawy i Wilna, oparte
na uchwałach organów stanowiących, Ministrowie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego
oraz Spraw Wewnętrznych mogą wspólnymi rozporządzeniami ustanowić dla tych miast odmienną
organizację
specjalnych organów samorządu terytorialnego do spraw oświaty i kultury.
Art. 18.
Ustawa niniejsza nie obowiązuje na obszarze województwa śląskiego.
Art. 19.
Z dniem wprowadzenia w życie ustawy niniejszej tracą moc obowiązującą wszystkie przepisy
w sprawach w niej unormowanych.
Art. 20.
Wykonanie ustawy niniejszej po-rucza się Ministrowi Wyznań Religijnych i Oświecenia
Publicznego w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.
Art. 21.
Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 1939 r.