Ustawaz dnia 21 czerwca 1939 r.o zniesienia służebności w województwach: krakowskim, lwowskim, stanisławowskim, tarnopolskim
i cieszyńskiej części województwa śląskiego
Spis treści
Treść ustawy
Dział I
Przepisy ogólne
Art. 1.
Na obszarze województw: krakowskiego, lwowskiego, stanisławowskiego, tarnopolskiego
i cieszyńskiej części województwa śląskiego ulegają zniesieniu na podstawie ustawy
niniejszej:
1)
prawa wrębu, poboru drzewa i innych produktów leśnych, obciążające cudze grunty leśne
lub rolne;
2)
prawa paszy na cudzych gruntach;
3)
prawa poboru traw, szuwarów lub innych roślin, rosnących na cudzych wodach stojących;
4)
wszelkie inne służebności, obciążające grunty rolne lub leśne, które powstały przed
dniem 1 stycznia 1909 r.
Dział II
Zasady znoszenia służebności
Art. 2.
(1)
Należy znosić jednocześnie służebności, obciążające dziedzinę służebną na rzecz gospodarstw
kilku wsi.
(2)
Można znosić służebności, obciążające dziedzinę służebną na rzecz gospodarstw kilku
wsi, oddzielnie w stosunku do gospodarstw poszczególnych wsi w razie uznania przez
władzę, że zmniejszenie dziedziny służebnej o obszar, wydzielony tytułem wynagrodzenia
za służebności na rzecz gospodarstw jednej wsi, nie spowoduje uszczuplenia uprawnień
służebnościowych gospodarstw pozostałych wsi lub utrudnienia ich racjonalnego znoszenia.
(3)
Zwalnia się część dziedziny służebnej- wydzieloną tytułem wynagrodzenia za zniesione
służebności - od obciążeń na rzecz gospodarstw pozostałych wsi.
Art. 3.
(1)
Znosi się służebności czerpania wody, pojenia bydła, przechodu, przegonu i przejazdu,
kopania piasku, wapienia i innych materiałów tylko wówczas, gdy korzyści gospodarcze,
osiągane z tych służebności przy uwzględnieniu warunków miejscowych, można odpowiednio
zastąpić.
(2)
Nie znosi się służebności w razie uznania przez władzę, że wynagrodzenie za służebności
w gruntach leśnych, nie podlegających zmianie rodzaju użytkowania, nie mogłoby zastąpić
korzyści gospodarczych, osiąganych ze służebności.
Art. 4.
Ustala się wynagrodzenie za służebności w wysokości trzydziestokrotnej rocznej wartości
znoszonych służebności.
Art. 5.
Wynagrodzenie za służebności wydziela się w gruncie, a w przypadkach, przewidzianych
w art. 18, wyznacza się je w gotówce.
Art. 6.
Wynagrodzenie za służebności wydziela się w przydatnych dla uprawnionych do korzystania
ze służebności użytkach rolnych, leśnych lub innych.
Art. 7.
Wynagrodzenie za służebności wydziela się przede wszystkim z obszarów, na których
służebności mogły być prawnie wykonywane.
Art. 8.
(1)
Można wydzielić wynagrodzenie za służebności z całego obszaru dziedziny służebnej,
niezależnie od tego, czy służebności były wykonywane na całym jej obszarze, czy też
tylko na poszczególnych częściach, wyodrębnionych po ustanowieniu służebności w odrębne
jednostki hipoteczne. Wydzielenie takie jest dozwolone wówczas, gdy jest to niezbędne
do zachowania racjonalnej struktury gospodarczej dziedziny służebnej oraz władnącej.
(2)
Zastosowanie przepisu ust. (1) nie narusza prawa żądania odszkodowania przez właściciela
jednostki hipotecznej, z której wydzielono wynagrodzenie za służebności, od właścicieli
pozostałych jednostek hipotecznych.
Art. 9.
Wydzielenie wynagrodzenia za służebności z nieruchomości - nieobciążonych służebnościami,
a należących do tego samego właściciela - może nastąpić jedynie za zgodą właściciela
i uprawnionych do korzystania ze służebności oraz osób, których prawa na tych nieruchomościach
są ujawnione w księdze hipotecznej.
Art. 10.
(1)
Wydziela się za służebności pastwiskowe wynagrodzenie w użytkach rolnych lub gruntach
spod lasu bez drzewostanu, a za służebności leśne w gruntach leśnych wraz z drzewostanem.
Za zgodą stron lub w przypadkach, uzasadnionych interesami gospodarczymi dziedziny
służebnej i władnącej, za służebności pastwiskowe można wydzielać wynagrodzenie w
gruntach leśnych z drzewostanem, a za służebności leśne - w gruntach leśnych bez drzewostanu
lub w użytkach rolnych.
(2)
Wydziela się lasy ochronne tytułem wynagrodzenia za służebności w razie niemożności
wydzielenia wynagrodzenia w użytkach rolnych lub w lasach nie uznanych za ochronne.
Art. 11.
Nie można wynagrodzenia za służebności wydzielać w gruntach, których przynależność
do dziedziny służebnej jest przedmiotem sporu sądowego.
Art. 12.
(1)
Wydziela się na wspólną własność wynagrodzenie za służebności grupowe (na rzecz grupy
gospodarstw) i gromadzkie (na rzecz wszystkich gospodarstw w gromadzie).
(2)
Udział poszczególnych uprawnionych w wartości wynagrodzenia, wydzielonego na wspólną
własność za służebności grupowe i gromadzkie, ustala się w ten sposób, że połowę wartości
wynagrodzenia dzieli się pomiędzy uprawnionych w równych częściach, drugą połowę -
w stosunku do posiadanego przez każdego z uprawnionych obszaru, z którym związane
jest prawo do korzystania ze służebności.
Art. 13.
(1)
Wydziela się wynagrodzenie za służebności indywidualne (w których uprawnienie poszczególnych
gospodarstw określono indywidualnie), oddzielnie dla każdego uprawnionego w miarę
możności w jednej obwodnicy.
(2)
Wynagrodzenie za służebności indywidualne wydziela się na wspólną własność uprawnionych
w następujących przypadkach:
1)
jeżeli jest to konieczne ze względu na miejscowe stosunki gospodarcze;
2)
jeżeli nie można określić uprawnień poszczególnych faktycznie istniejących gospodarstw
ze względu na nieuregulowany stan prawny;
3)
jeżeli grunty wydzielone za służebności:
a)
położone są powyżej 1,000 m nad poziomem morza,
b)
położone są od 500 do 1.000 m nad poziomem morza i posiadają płytką warstwę rodzajną,
nie nadającą się na rolę lub łąkę,
c)
stanowią pastwiska, których zmiana użytkowania na rolę lub łąkę byłaby gospodarczo
nieuzasadniona,
d)
stanowią pastwiska, które należy zachować dla celów hodowlanych,
e)
stanowią lasy ochronne.
Art. 14.
(1)
Ustala się udział poszczególnych uprawnionych w wynagrodzeniu, wydzielonym za służebności
indywidualne, w stosunku do wartości ich uprawnień.
(2)
Jeżeli gospodarstwo, na rzecz którego ustanowiono służebność indywidualną, zostało
podzielone, udział poszczególnych uprawnionych w wynagrodzeniu za służebności, przypadającym
na uprawnione gospodarstwo, ustala się - w braku umowy pomiędzy uprawnionymi - na
zasadach określonych w dokumentach, dotyczących podziału uprawnionego gospodarstwa,
w braku dokumentów - w stosunku do wartości ich rzeczywistych korzyści.
Art. 15.
Wyznacza się wynagrodzenie za służebności w idealnej części wartości dziedziny służebnej
lub jej części, jeżeli dziedzina władnąca i służebna są objęte postępowaniem scaleniowym.
Wydzielenie wynagrodzenia w gruntach nastąpi w toku postępowania scaleniowego.
Art. 16.
Grunty, wydzielone tytułem wynagrodzenia za służebności, są wolne od ciężarów i ograniczeń
prawo, własności, ujawnionych w księdze hipotecznej dziedziny służebnej, z wyjątkiem
służebności, uznanych przez władzę za konieczne ze względów gospodarczych.
Art. 17.
Nie wolno wartości gruntów, które wydziela się, jako wynagrodzenie, zmniejszać bez
zezwolenia władzy przed wprowadzeniem uprawnionych w posiadanie gruntów. Właściciel
dziedziny służebnej, który zmniejsza wartość tych gruntów, jest zobowiązany do odszkodowania
na rzecz uprawnionych.
Art. 18.
Można wyznaczać wynagrodzenie za służebności w gotówce w przypadkach, gdy:
1)
strony się na to godzą;
2)
użytki rolne lub leśne, wchodzące w skład dziedziny służebnej, znajdują się w takiej
odległości od dziedzin władnących, że wydzielenie tych gruntów nie dałoby możności
prowadzenia racjonalnej gospodarki;
3)
znosi się służebności inne, niż pastwiskowy lub leśne;
4)
wskutek wydzielenia wynagrodzenia w gruntach obszar poszczególnych obciążonych gospodarstw
byłby niniejszy od 15 ha;
5)
dziedzina służebna należy do drobnych rolników i nie leży w szachownicy z dziedzinami
władnącymi.
Art. 19.
(1)
Można wynagrodzenie za służebności w gotówce rozłożyć na raty płatne półrocznie. Spłata
nie może trwać dłużej niż dziesięć lat. Do czasu spłaty wynagrodzenia uprawnieni korzystają
ze służebności.
(2)
Współwłaściciele dziedziny służebnej, nie podzieleni faktycznie ani prawnie w chwili
wszczęcia postępowania, odpowiadają solidarnie za spłatę wynagrodzenia za służebności.
Art. 20.
Należy złożyć wynagrodzenie w gotówce do depozytu sądowego, jeżeli okaże się, że w
postępowaniu brała udział osoba, co do uprawnienia której istnieją uzasadnione wątpliwości.
Depozyt będzie wydany osobie, która brała udział w postępowaniu, jeżeli w ciągu lat
trzech nie zgłosi się osoba, która wykaże swoje prawa do gruntu.
Art. 21.
(1)
Władza może przeznaczyć wynagrodzenie w gotówce na zmeliorowanie lub zagospodarowanie
gruntów, posiadanych przez uprawnionych, lub na kupno gruntów na wspólną własność
oraz zarządzić złożenie wynagrodzenia w gotówce do depozytu Państwowego Banku Rolnego.
Depozyt będzie wydany po przedstawieniu zaświadczenia władzy, stwierdzającego istnienie
warunków, umożliwiających zużycie wynagrodzenia zgodnie z przeznaczeniem oraz ustalającego
osoby, uprawnione do podjęcia wynagrodzenia.
(2)
Wynagrodzenie w gotówce wypłaca się uprawnionym w razie niezużycia go w ciągu pięciu
lat na cele, określone w ust. (1).
Art. 22.
(1)
Dziedzina służebna jest wolna od obciążeń po wprowadzeniu uprawnionych w posiadanie
gruntów, wydzielonych tytułem wynagrodzenia za służebności lub po wypłacie wynagrodzenia.
(2)
Osoby, którym wydzielono wynagrodzenie za służebności w użytkach leśnych bez drzewostanu,
mogą korzystać ze służebności do czasu usunięcia drzewostanu przez właścicieli dziedziny
służebnej lub przejścia drzewostanu na ich własność (art. 42 ust. (2)),
Dział III
Postępowanie
Rozdział I
Uczestnicy
Art. 23.
(1)
Uczestnikami postępowania, unormowanego w ustawie niniejszej, są:
1)
uprawnieni do korzystania ze służebności;
2)
właściciele lub posiadacze nieruchomości obciążonych służebnościami.
(2)
Współwłaściciele lub wspólposiadacze nieruchomości obciążonych lub nieruchomości,
z którymi związane jest prawo korzystania ze służebności oraz właściciele nieruchomości,
podzielonej po wszczęciu postępowania, działają przez wybranego spośród siebie przedstawiciela,
który w postępowaniu bierze udział, jako uczestnik. W razie niewybrania przedstawicieli,
wyznacza ich władza spośród współwłaścicieli lub współposiadaczy tych nieruchomości.
Art. 24.
Uczestnicy, gdy ich jest więcej niż trzech, działają w postępowaniu, przewidzianym
w ustawie niniejszej, przez przedstawicieli, jeżeli przepisy ustawy niniejszej nie
przewidują inaczej. Przedstawicieli w liczbie najwyżej trzech wybiera się na zebraniach
uczestników. Niewybranie przedstawicieli nie wstrzymuje postępowania.
Art. 25.
(1)
Władza wyznacza zastępcę:
1)
dla osób zamieszkałych poza obszarem gminy, objętej postępowaniem, przewidzianym w
ustawie niniejszej, które nie wzięły udziału w zebraniu, dotyczącym wyboru przedstawicieli;
2)
dla osób niezdolnych do działań prawnych oraz nieobjętych mas spadkowych, jeżeli nie
mają przedstawiciela ustawowego.
(2)
Władza zawiadamia właściwy sąd o wyznaczeniu zastępcy dla małoletnich i bezwłasnowolnych.
Art. 26.
(1)
Wszystkie sprawy, wymagające zgodnie z ustawą niniejszą udziału uczestników, rozstrzygane
są na zebraniach.
(2)
Sołtys gromady (wójt, burmistrz) zwołuje zebranie w terminie, wyznaczonym przez władzę
lub w ciągu czternastu dni od otrzymania od uczestników wniosku o zwołanie zebrania.
Zarząd gromady zawiadomi uczestników o terminie zebrania na siedem dni przed wyznaczonym
terminem. Wniosek o zwołanie zebrania może złożyć właściciel (współwłaściciel) dziedziny
służebnej oraz jedna czwarta uprawnionych do korzystania ze służebności.
(3)
Zebraniu przewodniczy sołtys (wójt, burmistrz) lub obecny na zebraniu przedstawiciel
władzy.
(4)
Każdy z uczestników rozporządza na zebraniu taką ilością głosów, ile gospodarstw reprezentuje.
Sołtys (wójt, burmistrz) nie bierze udziału w głosowaniu, jeżeli nie jest uczestnikiem.
(5)
Uchwały zapadają większością głosów przy obecności przynajmniej połowy ogólnej liczby
uczestników.
(6)
Na zebraniach, dotyczących wyboru przedstawicieli, uczestnicy mogą ustalić warunki,
na których można zawierać umowę.
Rozdział II
Postępowanie w trybie umownym
Art. 27.
(1)
Można na podstawie umowy o zniesieniu służebności znieść całkowicie lub częściowo
poszczególne uprawnienia służebnościowe.
(2)
Należy umowę przedstawić władzy do zatwierdzenia.
(3)
Władza po przedstawieniu umowy do zatwierdzenia wnosi do księgi hipotecznej dziedziny
służebnej wpis o wszczęciu postępowania. Wpis do księgi hipotecznej ma ten skutek,
że zmiany własności, powstałe po wniesieniu wpisu, pozostają bez wpływu na bieg postępowania.
Art. 28.
(1)
Zawiera się umowy, dotyczące zniesienia służebności, w formie aktu notarialnego lub
prywatnego, sporządzonego w obecności dwóch świadków niezainteresowanych. Notariusz,
powiatowa władza administracji ogólnej lub zarząd gminy uwierzytelnia podpisy uczestników,
przedstawicieli oraz świadków.
(2)
Strony nie są związane przy zawieraniu umów przepisami art. 4, 5, 7, 8, 10 ust. (1),
art. 12, 13 (ust. 1), art. 14, 15, 19 ust. (1).
(3)
Umowa wiąże strony od czasu jej zawarcia. Uprawomocnienie się orzeczenia, odmawiającego
zatwierdzenia umowy, powoduje jej wygaśnięcie.
(4)
Należy przed zawarciem umowy uzyskać zezwolenie władzy ochrony lasów na zmianę użytkowania,
jeżeli tytułem wynagrodzenia za służebności mają być wydzielone grunty spod lasu bez
rosnącego na nim drzewostanu.
Art. 29.
(1)
Władza odmówi zatwierdzenia umowy o zniesieniu służebności, jeżeli:
1)
umowa jest niezgodna z przepisami ustawy niniejszej lub innymi przepisami prawnymi;
2)
treść umowy jest niejasna lub niewątpliwie nadmierne wynagrodzenie, wydzielone za
służebności w gruncie, pozwala domniemywać, że umowa jest pozorna;
3)
umowa ustala zasady pod względem gospodarczym nieracjonalne lub wykonanie umowy utrudniałoby
przebudowę ustroju rolnego dziedziny służebnej lub władnącej;
4)
granice obszaru, wydzielonego tytułem wynagrodzenia w gruncie, nie są wyraźnie oznaczone.
(2)
Władza może wyznaczyć termin do uzupełnienia lub zmiany umowy celem przystosowania
jej do przepisów ustawy niniejszej.
(3)
W razie uznania, że dla niektórych uprawnionych zostało wydzielone wynagrodzenie nadmierne,
z krzywdą dla pozostałych uprawnionych, władza zatwierdza umowę z tą zmianą, że wynagrodzenie
wydziela się na wspólną własność uprawnionych. W tych przypadkach władza może ustalić
udział uprawnionych w wynagrodzeniu, wydzielonym na wspólną własność na zasadach art.
14.
(4)
Władza w orzeczeniu, zatwierdzającym umowę o zniesieniu służebności, wyznaczy stronie,
która się zobowiązała do pokrycia kosztów sporządzenia dokumentów pomiarowych, termin
przynajmniej trzymiesięczny do złożenia tych dokumentów.
(5)
W razie braku w umowie o zniesieniu służebności warunku o zobowiązaniu jednej ze stron
do dostarczenia i pokrycia kosztów dokumentów pomiarowych, władza zobowiązuje obie
strony do sporządzenia dokumentów pomiarowych i poniesienia za to kosztów, wyznaczając
im na dostarczenie dokumentów termin przynajmniej trzymiesięczny.
(6)
Władza może sporządzić dokumenty pomiarowe na koszt zobowiązanych, jeżeli w wyznaczonym
terminie nie dostarczą dokumentów.
Rozdział III
Postępowanie w trybie przymusowym
Art. 30.
(1)
Władza wszczyna postępowanie w trybie przymusowym z urzędu:
1)
przy przebudowie ustroju rolnego, obejmującej dziedzinę służebną lub władnącą;
2)
przy przeprowadzaniu melioracyj;
3)
w związku z zatwierdzeniem lub wykonaniem planu urządzenia gospodarstwa leśnego na
wniosek władzy ochrony lasów;
4)
jeżeli w ciągu dziesięciu lat od wejścia w życie ustawy niniejszej postępowanie, dotyczące
zniesienia służebności, nie zostało wszczęte.
(2)
Ponadto władza może wszcząć postępowanie w trybie przymusowym na wniosek uczestników,
z wnioskiem o wszczęcie postępowania może wystąpić przynajmniej jedna czwarta uprawnionych
do korzystania ze służebności.
(3)
Władza wnosi do księgi hipotecznej dziedziny służebnej wpis o wszczęciu postępowania.
Wpis do księgi hipotecznej ma ten skutek, że zmiany własności, powstałe po wniesieniu
wpisu, pozostają bez wpływu na bieg postępowania.
Art. 31.
Uczestnicy mogą zawrzeć umowę o zniesienie służebności w toku postępowania w trybie
przymusowym. Z chwilą przedstawienia jej do zatwierdzenia postępowanie przymusowe
zawiesza się, a w razie jej zatwierdzenia postępowanie w trybie przymusowym umarza
się.
Art. 32.
Należy w toku postępowania przymusowego znieść wszystkie służebności, obciążające
dziedzinę służebną na rzecz gospodarstw, położonych w tej samej wsi.
Art. 33.
(1)
Rodzaj i rozmiar służebności ustala się na podstawie orzeczeń, wydanych w trybie patentu
cesarskiego z aaadnia 5 lipca 1853 r., wpisów w księgach gruntowych lub innych dokumentów
urzędowych, wydanych przed wejściem w życie ustawy niniejszej.
(2)
Jeżeli rodzaj służebności został ustalony w dokumentach, określonych w ust. (1), rozmiar
zaś nie został ustalony lub został ustalony niejasno, rozmiar służebności ustala się
na podstawie materiałów, zebranych w związku z dokonaną regulacją służebności, a w
braku tych materiałów, na podstawie rzeczywistego wykorzystywania służebności w latach
1911, 1912 i 1913.
Art. 34.
W razie braku dokumentów z powodu nieuregulowania służebności w trybie patentu cesarskiego
z aaadnia 5 lipca 1853 roku lub zaginięcia dokumentów, rodzaj i rozmiar służebności
ustala się w drodze zeznań stron i świadków na podstawie przeciętnego rzeczywistego
wykorzystywania służebności w latach 1911, 1912 i 1913.
Art. 35.
Władza stwierdza wygaśnięcie służebności, jeżeli:
1)
własność dziedziny służebnej i władnącej zjednoczy się w jednej osobie;
2)
służebność stała się bezprzedmiotowa w wyniku przebudowy ustroju rolnego.
Art. 36.
(1)
Władza na podstawie stanu rzeczywistego oraz zeznań stron i świadków ustala granice
gruntów, przypadających do wydzielenia tytułem wynagrodzenia za służebności,
(2)
Postępowanie sądowe o odnowienie lub sprostowanie granicy gruntów, przypadających
do wydzielenia tytułem wynagrodzenia za służebności, zawiesza się po otrzymaniu zawiadomienia,
że władza przystąpiła do ustalenia granic w trybie, przewidzianym w ust. (1). Po uprawomocnieniu
się orzeczenia władzy o ustaleniu granic sąd umorzy postępowanie.
Art. 37.
Wartość służebności oraz wartość gruntu i drzewostanu, przypadających do wydzielenia
jako wynagrodzenie za służebności, ustala się według przeciętnych miejscowych cen
rynkowych, obliczonych na podstawie cen z ostatnich trzech lat kalendarzowych, poprzedzających
wszczęcie postępowania.
Art. 38.
(1)
Komisja szacunkowa opracowuje projekt zniesienia służebności.
(2)
Komisja szacunkowa składa się z trzech członków: przedstawiciela władzy, który jest
jej przewodniczącym oraz dwóch biegłych. Biegłych oraz ich zastępców wybierają po
jednym przedstawiciele dziedziny władnącej oraz służebnej spośród osób niezainteresowanych
w sprawie.
(3)
Władza wykonywa czynności komisji, jeżeli w wyznaczonym przez nią terminie przedstawiciele
nie zgłoszą członków komisji lub wybrani przez nich członkowie nie stawią się na jej
posiedzenie.
(4)
Biegli, powołani przez władzę, mogą brać również udział w opracowaniu projektu.
Art. 39.
(1)
Projekt zniesienia służebności powinien zawierać:
1)
wymienienie rodzaju i rozmiaru znoszonych służebności;
2)
ustalenie szacunku znoszonych służebności;
3)
określenie obszaru, położenia i rodzaju gruntów, wydzielanych tytułem wynagrodzenia
za służebności lub wysokość wynagrodzenia w gotówce, z ustaleniem należności, przypadającej
na rzecz każdego uczestnika i od każdego z uczestników.
(2)
Ponadto projekt zniesienia służebności może zawierać:
1)
ustalenie udziału poszczególnych uprawnionych w wartości wynagrodzenia w razie wydzielenia
wynagrodzenia w gruncie na wspólną własność;
2)
podział wynagrodzenia za zniesione służebności, jeżeli został zgłoszony wniosek o
dokonanie podziału wynagrodzenia lub została przedstawiona uchwała, dotycząca podziału
wynagrodzenia za służebności.
Art. 40.
(1)
Należy projekt zniesienia służebności okazać uczestnikom.
(2)
Władza zawiadamia uczestników o terminie i miejscu okazania projektu. Należy termin
zebrania uczestników tak wyznaczyć, aby między wysłaniem zawiadomienia a okazaniem
projektu upłynęło przynajmniej czternaście dni.
Art. 41.
Władza może badać świadków pod przysięgą w toku postępowania, przewidzianego w ustawie
niniejszej.
Rozdział IV
Wykonanie orzeczeń
Art. 42.
(1)
Władza ustali termin, w którym właściciel dziedziny służebnej powinien usunąć drzewostan,
jeżeli tytułem wynagrodzenia za służebności wydzielono grunt spod lasu bez drzewostanu.
Termin ten nie może przekraczać lat trzech, licząc od dnia, w którym orzeczenie, zatwierdzające
projekt lub umowę o zniesieniu służebności, stało się wykonalne. Na wniosek właściciela
dziedziny służebnej, zgłoszony najpóźniej na trzy miesiące przed upływem terminu wyznaczonego
do usunięcia drzewostanu, władza może ze względu na ogólne stosunki gospodarcze termin
ten przedłużyć do lat pięciu.
(2)
Drzewostan nie usunięty w terminie, ustalonym przez władzę, przechodzi bez odszkodowania
na własność osób, którym wydzielono wynagrodzenie.
Art. 43.
Władza zarządza wprowadzenie uczestników w posiadanie gruntów, wydzielonych tytułem
wynagrodzenia za służebności oraz sporządzenie ostatecznych dowodów pomiarowych na
podstawie wykonalnego orzeczenia, zatwierdzającego projekt lub umowę o zniesieniu
służebności
Art. 44.
Prawomocne orzeczenie łącznie z projektem lub umową stanowi tytuł do dokonania w księgach
hipotecznych na wniosek uczestników postępowania albo władzy następujących czynności:
1)
przepisania prawa własności gruntów, wydzielonych tytułem wynagrodzenia za służebności
i nabytych w drodze zamiany;
2)
wykreślenia służebności;
3)
wpisania prawa zastawu, zabezpieczającego niezapłacone wynagrodzenie za służebności,
ustalone w gotówce.
Art. 45.
Orzeczenia, dotyczące ustalenia wynagrodzenia w gotówce, ulegają wykonaniu w trybie
egzekucji sądowej.
Rozdział V
Doręczenia
Art. 46.
(1)
Doręcza się zawiadomienia, wezwania i orzeczenia jednemu z przedstawicieli uprawnionych
oraz jednemu z przedstawicieli lub właścicielowi dziedziny służebnej.
(2)
Doręcza się zawiadomienia, wezwania i orzeczenia władzy lub organowi, pod którego
zarządem znajduje się dziedzina władnąca lub służebna, stanowiąca własność Skarbu
Państwa, jeżeli jest on uczestnikiem postępowania.
(3)
Jeżeli tytułem wynagrodzenia za służebności mają być wydzielone grunty obciążone prawami
na rzecz osób trzecich, ujawnionych w księdze hipotecznej, zawiadomienie o zamierzonym
wydzieleniu gruntów tytułem wynagrodzenia oraz orzeczenie o zniesieniu służebności
należy doręczyć bezpośrednio tym osobom. Jeżeli miejsce zamieszkania tych osób jest
nieznane, treść zawiadomienia ogłasza się w Monitorze Polskim.
(4)
Ponadto wezwania, zawiadomienia i orzeczenia ogłasza się publicznie przez zarząd gminy
w sposób odpowiadający miejscowym zwyczajom. Jeżeli postępowanie dotyczy więcej niż
jednej miejscowości, ogłoszenie następuje w każdej gromadzie (gminie).
Art. 47.
Zarząd gminy obowiązany fest na żądanie osób interesowanych dawać do przeglądania
ogłaszane orzeczenia i dokumenty, znajdujące się w gminie oraz wydawać odpisy orzeczeń.
Opłaty za sporządzenie odpisów orzeczeń pobiera zarząd gminy w wysokości, ustalonej
w zarządzeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w porozumieniu z Ministrem Spraw
Wewnętrznych.
Dział IV
Podział wynagrodzenia za służebności
Art. 48.
(1)
Grunty, wydzielone za służebności na wspólną własność na podstawie ustawy niniejszej,
mogą podlegać podziałowi.
(2)
Grunty, określone w ust. (1), są wyłączone od podziału, jeżeli odpowiadają warunkom,
wymienionym w art. 13 ust. (2) pkt 2).
(3)
Można wyłączyć od podziału grunty, określone w ust. (1), jeżeli jest to konieczne
ze względu na miejscowe stosunki gospodarcze.
Art. 49.
Każdy z uprawnionych otrzymuje przy podziale wynagrodzenia za służebności obszar,
odpowiadający jego udziałowi, ustalonemu na zasadach, zawartych w art. 12 lub 14.
Art. 50.
(1)
Uchwały o podziale wynagrodzenia za służebności oraz wnioski o dokonanie przez władzę
podziału wynagrodzenia, złożone przed zatwierdzeniem projektu lub umowy, ulegają zatwierdzeniu
jednocześnie z projektem lub umową o zniesieniu służebności.
(2)
Uchwały o podziale wynagrodzenia za służebności zapadają na zebraniach uprawnionych
większością dwóch trzecich głosów przy obecności przynajmniej połowy uprawnionych.
Dział V
Zamiana gruntów
Art. 51.
(1)
Przy zawieraniu umów, dotyczących zamiany dziedziny służebnej i władnącej, w związku
ze znoszeniem służebności stosuje się przepisy art. 28 ust. (1) i ust. (3).
(2)
Nie stosuje się do umów, określonych w ust. (1), przepisów ustawy z aaadnia 7 czerwca
1883 r. o oczyszczaniu lasów z cudzych enklaw i zaokrągleniu granic lasowych (Dz.
P. P. Austr. Nr 93).
Art. 52.
Władza zatwierdza umowy, dotyczące zamiany gruntów, jednocześnie z projektem lub umową
o zniesieniu służebności.
Dział VI
Władze
Art. 53.
Do właściwości starosty należy wydawanie decyzyj oraz wykonywanie czynności w sprawach,
które nie zostały zastrzeżone właściwości władz, wymienionych w art. 54 i 55.
Art. 54.
(1)
Do właściwości wojewódzkiej komisji ziemskiej należy:
1)
orzekanie o rodzaju i rozmiarze służebności w przypadkach, przewidzianych w art. 33
ust. (2) i art. 34;
2)
stwierdzanie wygaśnięcia służebności;
3)
orzekanie o ustaleniu granic gruntów, wydzielanych tytułem wynagrodzenia za służebności;
4)
zatwierdzanie projektów, dotyczących zniesienia służebności;
5)
zatwierdzanie projektów podziału wynagrodzenia wydzielonego na wspólną własność, jeżeli
wniosek o dokonanie podziału złożony został po zniesieniu służebności;
6)
zatwierdzanie umów, dotyczących zamiany gruntów, zawieranych w postępowaniu w trybie
przymusowym;
7)
rozpoznawanie odwołań od orzeczeń starosty, zatwierdzających umowy o zniesieniu służebności
oraz umowy o zamianie gruntów, zawierane w postępowaniu w trybie umownym;
8)
rozpoznawanie odwołań od orzeczeń starosty, zatwierdzających złożone po zniesieniu
służebności uchwały o podziale wynagrodzenia za służebności, wydzielonego na wspólną
własność.
(2)
Główna Komisja Ziemska oraz wojewódzkie komisje ziemskie orzekają na posiedzeniach
jawnych.
Art. 55.
Do właściwości wojewody należy wydawanie zarządzeń:
1)
o wprowadzeniu uprawnionych w posiadanie gruntów, wydzielonych tytułem wynagrodzenia
za służebności;
2)
o sporządzeniu ostatecznych dokumentów pomiarowych i map hipotecznych.
Dział VII
Świadczenia i koszty
Art. 56.
(1)
Uczestnicy postępowania, przewidzianego w ustawie niniejszej, zobowiązani są do świadczeń
w naturze przy prowadzonych przez władzę pracach, na gruncie, a mianowicie do:
1)
dostarczania odpowiedniego lokalu na kreślarnię z opałem, światłem i usługą, mieszkania
z opałem oraz podwód do najbliższej stacji kolejowej, autobusowej lub przystani rzecznej
dla wszystkich osób, zatrudnionych przy prowadzonych przez władzę pracach;
2)
Dostarczania robocizny pieszej lub konnej oraz materiału, niezbędnego przy prowadzonych
pracach.
(2)
Wymiar świadczeń w naturze należy do zarządów gminnych, a w gminach podzielonych na
gromady - do sołtysa.
(3)
Świadczenia, przewidziane w ust. (1), obciążają uczestników ze strony dziedziny służebnej
i władnącej po połowie. Uczestnicy ze strony dziedziny władnącej zobowiązani są do
ponoszenia świadczeń w stosunku do obszaru gruntów, z którymi związane jest prawo
do korzystania ze służebności.
Art. 57.
Ujawnienie w księgach hipotecznych wyników postępowania, przewidzianego w ustawie
niniejszej, wolne jest od opłat sądowych (hipotecznych).
Dział VIII
Przepisy karne
Art. 58.
(1)
Kto zmniejsza bez zezwolenia władzy wartość wynagrodzenia za służebności przed oddaniem
go w posiadanie uprawnionym, podlega karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3.000
zł, albo obu tym karom łącznie.
(2)
Powiatowe władze administracji ogólnej są powołane do orzekania o przestępstwach,
przewidzianych w ust. (1).
Dział IX
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 59.
Stosuje się przepisy ustawy niniejszej do spraw, wszczętych przed wejściem w życie
ustawy niniejszej. Wszystkie czynności prawnie dokonane i zgodnie z przepisami ustawy
niniejszej oraz zawarte umowy zachowują moc obowiązującą w dalszym postępowaniu.
Art. 60.
(1)
Nie można nabyć przez zasiedzenie prawa wrębu, poboru drzewa i innych produktów leśnych
na cudzych gruntach leśnych lub rolnych, prawa paszy na cudzych gruntach oraz wszelkich
służebności na cudzych gruntach leśnych.
(2)
Do nabycia służebności, określonych w ust. (1), w drodze umowy potrzebne jest zezwolenie
władzy. Zastrzeżenie w umowie, że ustanowionej służebności nie będzie można wykupić,
jest nieważne.
Art. 61.
Z dniem wejścia w życie ustawy niniejszej tracą moc obowiązującą:
1)
patent cesarski z aaadnia 5 lipca 1853 r. o regulacji i wykupnie prawa poboru drzewa,
paszy i produktów lasowych, tudzież niektórych praw służebności, nie mniej praw wspólnego
posiadania i używania produktów (Dz. P. P. Austr. Nr 130);
2)
ustawa z aaadnia 25 grudnia 1869 r. o ponoszeniu kosztów pertraktacyj, przedsięwziętych
wskutek spóźnionego zgłoszenia się z prawami według § 6 patentu z aaadnia 5 lipca
1853 r., podlegającymi z urzędu wykupowi lub regulacji (Dz. U. i Rozp. Kraj. z 1870 r.,
Nr 2);
3)
ustawa z aaadnia 26 kwietnia 1871 r., rozciągająca postanowienia o wykupnie lub regulacji
z urzędu na pobory roślin z cudzych gruntów stawowych i na pobory drzewa z cudzych
gruntów (Dz. U. i Rozp. Kraj. Nr 18);
4)
ustawa z aaadnia 13 października 1871 r. o ponoszeniu kosztów pertraktacyj, przedsięwziętych
wskutek spóźnionego zgłoszenia się z poborami, podlegającymi na mocy ustawy z aaadnia
26 kwietnia 1871 r. z urzędu wykupowi lub regulacji, w myśl powyższego cesarskiego
patentu z aaadnia 5 lipca 1853 r. (Dz. U. i Rozp. Kraj. Nr 31);
5)
ustawa z aaadnia 24 marca 1895 r., obowiązująca w Królestwie Galicji i Lodomerii z
Wielkim Księstwem Krakowskim, którą zmienia się niektóre postanowienia cesarskiego
patentu z aaadnia 5 lipca 1853 r. (Dz. P. P, Nr 130) i ustawy krajowej z aaadnia 26
kwietnia 1871 r. (Dz. Ust. i Rozp. Kraj. Nr 18) o wykupie i regulacji ciężarów gruntowych
(Dz. Ust. i Rozp. Kraj. Nr 20);
6)
ustawa z aaadnia 8 stycznia 1889 r., obowiązująca Księstwo Śląsk, przez którą wprowadzają
się pojedyncze zmieniające postanowienia o postępowaniu według cesarskiego patentu
z aaadnia 5 lipca 1853 r. (Dz. P. P. Nr 130) z prawami, podlegającymi wykupowi lub
regulacji Pz. U. Kraj. Nr 11)
- oraz wszelkie przepisy w zakresie, objętym ustawą niniejszą.
Art. 62.
Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrom Rolnictwa i Reform Rolnych oraz
Sprawiedliwości.
Art. 63.
Ustawa mniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.