Ustawaz dnia 15 czerwca 1939 r.o publicznej służbie zdrowia
Treść ustawy
Art. 1.
(1)
Publiczna służba zdrowia ma na celu wykonywanie pieczy nad zdrowiem ludności.
(2)
Publiczna służba zdrowia obejmuje w szczególności sprawy: zwalczania chorób i zapobiegania
im, zakładów leczniczych i leczniczo-zapobiegawczych, uzdrowisk, cmentarzy, opieki
higieniczno - lekarskiej nad matką i dzieckiem, zwłaszcza w szkołach powszechnych
i dokształcających, higieny szkolnej, wychowania fizycznego, opieki nad koloniami
i półkoloniami, zaopatrywania ludności w wodę i usuwania nieczystości, dozoru sanitarnego
nad artykułami żywności i przedmiotami użytku, higieny bytowania i pracy, kąpielisk,
higieny środków lokomocji, nadzoru sanitarnego nad wyrobem i obrotem środków leczniczych
i zapobiegawczych, aptek i drogerii, nadzoru nad zawodami czynnymi w zakresie służby
zdrowia.
Art. 2.
(1)
Wykonywanie zadań z zakresu publicznej służby zdrowia należy do Ministra Opieki Społecznej,
jeżeli ustawy szczególne nie przewidują właściwości innych ministrów oraz, stosownie
do obowiązujących przepisów ustawowych, do: władz administracji ogólnej, samorządu
terytorialnego, samorządu gospodarczego i instytucyj ubezpieczeń społecznych
oraz innych organizacyj publicznych i społecznych.
(2)
W sprawach publicznej służby zdrowia, należących do zakresu działania innych ministrów,
ministrowie ci współdziałają z Ministrem Opieki Społecznej.
(3)
Minister Opieki Społecznej zarządza państwowymi uzdrowiskami i zakładami badawczymi
i doświadczalnymi, powołanymi dla potrzeb publicznej służby zdrowia oraz zakładami
leczniczymi, nie przekazanymi w zarząd innych ministrów.
Art. 3.
(1)
Gminy wykonywają czynności sanitarno-porządkowe, należące do ich zakresu działania,
w szczególności w sprawach zapobiegania chorobom zakaźnym i społecznym oraz ich zwalczania,
w zakresie administracji rządowej.
(2)
Koszty, związane z wykonywaniem czynności wymienionych w ust. (1), ponoszą gminy i
Skarb Państwa w myśl obowiązujących w tej sprawie przepisów ustawowych.
Art. 4.
(1)
Władze administracji rządowej i samorządu terytorialnego działają w sprawach publicznej
służby zdrowia przez lekarzy i inne organa.
(2)
Organem fachowym. powiatowego związku samorządowego w sprawach publicznej służby zdrowia
jest lekarz powiatowy lub powołany przez wydział powiatowy inny lekarz. Jeżeli organem
fachowym powiatowego związku samorządowego jest lekarz powiatowy, pobiera on od tego
związku dodatkowe wynagrodzenie w wysokości, ustalanej przez Wydział Powiatowy.
(3)
Organem fachowym gminy w sprawach publicznej służby zdrowia jest lekarz gminny (miejski,
okręgowy).
Art. 5.
(1)
Powiatowe związki samorządowe, miasta i gminy wiejskie są obowiązane, w miarę możliwości
finansowych, utrzymywać odpowiednią liczbę lekarzy i innego niezbędnego personelu
fachowego (pielęgniarek, położnych, kontrolerów sanitarnych i innych).
(2)
Gdy zdolność finansowa miasta, nie wydzielonego z powiatowego związku samorządowego
lub gminy wiejskiej, nie pozwala według oceny wydziału powiatowego na utrzymywanie
przez nie własnego lekarza gminnego (miejskiego), powiatowy związek samorządowy powoła
dla 2 do 3 gmin wspólnego lekarza, jako lekarza okręgowego.
(3)
Minister Opieki Społecznej może na wniosek wojewody odroczyć powołanie lekarza okręgowego,
jeżeli zdolność finansowa odpowiednich związków samorządowych nie pozwala na jego
utrzymywanie.
Art. 6.
(1)
Ośrodek zdrowia jest podstawową jednostką, zapewniającą ludności opiekę zdrowotną
oraz sprawującą pieczę nad warunkami higienicznymi jej bytowania.
(2)
Do zadań ośrodka zdrowia należy krzewienie higieny i podnoszenie stanu zdrowotnego
ludności, a w szczególności: sprawowanie opieki higieniczno - lekarskiej nad matką
i niemowlętami, dziećmi w wieku przedszkolnym i szkolnym, zwalczanie chorób społecznych
i zakaźnych, piecza nad higieną otoczenia, udzielanie pomocy leczniczej w nagłych
przypadkach i udzielanie pomocy leczniczej i położniczej ubogim; ponadto ośrodki zdrowia
mogą udzielać pomocy leczniczej i położniczej funkcjonariuszom państwowym, pracownikom
samorządowym, osobom ubezpieczonym w ubezpieczalniach społecznych i innym na mocy
specjalnych umów.
(3)
Kierownikiem ośrodka zdrowia jest lekarz gminny (miejski, okręgowy) lub za zgodą wydziału
powiatowego albo wojewody, jeśli idzie o miasto wydzielone, inny lekarz.
Art. 7.
(1)
Powiatowe związki samorządowe, miasta i gminy wiejskie są obowiązane, w miarę możliwości
finansowych, zakładać, utrzymywać i prowadzić ośrodki zdrowia, niezależnie od zakładania,
utrzymywania i prowadzenia niezbędnych ze względu na zdrowie ludności zakładów leczniczych,
leczniczo-zapobiegawczych i innych urządzeń sanitarnych, stosownie do obowiązujących
szczególnych przepisów prawnych. Do ponoszenia kosztów zakładania,
utrzymywania i prowadzenia ośrodków zdrowia przez związki samorządu terytorialnego
przyczyniają się instytucje ubezpieczeń społecznych, których obowiązki w tym zakresie
ustala Minister Opieki Społecznej.
(2)
Powiatowy związek samorządowy utworzy dla 2 - 3 gmin wspólny, jako okręgowy, ośrodek
zdrowia, w przypadku, jeżeli zdolność finansowa miasta, nie wydzielonego z powiatowego
związku samorządowego lub gminy wiejskiej, nie pozwala według oceny wydziału powiatowego
na założenie, utrzymywanie i prowadzenie przez nie ośrodków zdrowia.
(3)
Minister Opieki Społecznej może na wniosek wojewody odroczyć założenie okręgowego
ośrodka zdrowia, jeżeli zdolność finansowa odpowiednich związków samorządowych nie
pozwala na jego założenie, utrzymywanie i prowadzenie.
(4)
Powiatowe związki samorządowe oraz miasta wydzielone z powiatowych związków samorządowych,
których stan finansowy, według oceny wojewody, nie pozwala na zakładanie, utrzymywanie
i prowadzenie ośrodków zdrowia, otrzymują od Państwa pomoc w granicach kredytów, przewidzianych
na te cele w budżecie Państwa, na warunkach, ustalanych przez Ministra Opieki Społecznej.
Art. 8.
Wojewoda uzgadnia na podległym sobie obszarze działalność wszelkich instytucyj i organizacyj
w zakresie publicznej służby zdrowia, w szczególności w zakresie ośrodków zdrowia
i zakładów leczniczych.
Art. 9.
Minister Opieki Społecznej w porozumieniu z właściwymi ministrami ustala przepisy
o organizacji i szczegółowym zakresie działania ośrodków zdrowia, zasadach ich współpracy
wzajemnej oraz z władzami i instytucjami rządowymi, samorządowymi, społecznymi, zakładami
ubezpieczeń społecznych, leczniczymi i innymi, jak również warunki udzielania pomocy
leczniczej przez ośrodki zdrowia.
Art. 10.
(1)
Powołuje cię, jako organa doradcze i opiniodawcze:
1)
dla władz rządowych:
a)
przy Ministrze Opieki Społecznej - Państwową Naczelną Radę Zdrowia,
b)
przy wojewódzkich władzach administracji ogólnej - wojewódzkie rady zdrowia;
2)
dla władz samorządowych:
a)
przy wydziałach powiatowych - powiatowe komisje zdrowia,
b)
przy zarządach miast - miejskie komisje zdrowia,
c)
przy zarządach gmin - gminne komisje zdrowia.
(2)
Minister Opieki Społecznej w porozumieniu z właściwymi ministrami ustala skład, zakres
działania oraz sposób urzędowania tych rad i komisyj.
Art. 11.
Przepisy ustawy z dnia 12 maja 1909 r. (Dz. Ust. Kr. L. 68), normującej place emerytalne
lekarzy okręgowych, tudzież zaopatrzenie wdów i sierot po nich pozostałych, stosuje
się wyłącznie do lekarzy okręgowych, mianowanych na stałe przed wejściem w życie ustawy
niniejszej i do ich rodzin. Wysokość uposażenia dla tych lekarzy określa właściwy
związek samorządowy za zgodą Wojewody Lwowskiego. Zgody Wojewody wymaga również przenoszenie
tych lekarzy w stan spoczynku.
Art. 12.
Znosi się Państwową Radę do spraw uzdrowisk, a uprawnienia jej przekazuje się Państwowej
Naczelnej Radzie Zdrowia.
Art. 13.
(1)
Ministrowi Opieki Społecznej słuźy prawo wydawania rozporządzeń, dotyczących wyrobu
i obrotu środków leczniczych i zapobiegawczych oraz aptek i drogerii; rozporządzenia
te, jeżeli nie dotyczą spraw wymienionych w art. 2 pkt 14 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 czerwca 1927 r.
o prawie przemysłowym, będą wydawane w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu.
(2)
Kto naruszy przepisy rozporządzeń, wydanych na podstawie ust. (1), podlega w drodze
administracyjnej karze aresztu do 3 miesięcy i grzywny do 3.000 złotych, albo jednej
z tych kar. Władza może jednocześnie orzec przepadek przedmiotów, pochodzących bezpośrednio
lub pośrednio z przestępstwa, jak również narzędzi i przyborów, które służyły lub
były przeznaczone do jego popełnienia.
Art. 14.
(1)
Tracą moc obowiązującą:
1)
z dniem 30 czerwca 1939 r.:
a)
zasadnicza ustawa sanitarna z dnia 19 lipca 1919 r. ,
b)
austriacka ustawa z dnia 30 kwietnia 1870 r. (Dz. P. P. L. 68) o organizacji publicznej
służby sanitarnej z wyjątkiem, wymienionym w ust. (2),
c)
ustawa pruska z dnia 16 września 1899 r. o stanowisku lekarza powiatowego (Zb. Pr.
str. 172),
d)
art. 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o dozorze
nad artykułami żywności i przedmiotami użytku ;
2)
z dniem 31 marca 1940 r.
galicyjska ustawa krajowa z dnia 2 lutego 1891 r. (Dz. Ust. Kr. L. 17) o urządzeniu
służby zdrowia w gminach i obszarach dworskich.
(2)
Do czasu wejścia w życie na obszarze województw: lwowskiego, krakowskiego, stanisławowskiego
i tarnopolskiego przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o zakładach leczniczych , zachowują moc obowiązującą przepisy § 2 lit. b) austr. ustawy z dnia 30 kwietnia
1870 r. (Dz. P. P. L. 68) o nadzorze władz państwowych nad szpitalami i innymi zakładami
leczniczymi oraz udzielaniu zezwoleń na otwieranie prywatnych zakładów leczniczych.
Art. 15.
Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrowi Opieki Społecznej w porozumieniu
z właściwymi ministrami.
Art. 16.
Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem 1 lipca 1939 r., zaś art. 5, 7 i 11 - z dniem
1 kwietnia 1940 r.