Ustawaz dnia 8 lipca 1935 r.Ordynacja wyborcza do Senatu
Treść ustawy
Rozdział I.
Skład Senatu.
Art. 1.
(1)
Senat składa się z % senatorów.
(2)
Prezydent Rzeczypospolitej powołuje 32 senatorów.
(3)
Obywatele, mający z tytułu zasługi, wykształcenia lub zaufania prawo wybierania do
Senatu, powołują przez swych delegatów w wojewódzkich kolegjach wyborczych 64 senatorów.
(4)
Z liczby senatorów, powoływanych w wojewódzkich kolegjach wyborczych, przypada: na
m. 6t. Warszawę oraz woj. kieleckie i lwowskie po 6 senatorów; na woj. warszawskie
i łódzkie po 5 senatorów; na woj. lubelskie, wołyńskie, krakowskie i poznańskie po
4 senatorów; na woj. wileńskie, białostockie, tarnopolskie i śląskie po 3 senatorów;
na woj. nowogródzkie, poleskie, stanisławowskie ł pomorskie po 2 senatorów.
Rozdział II.
Prawo wybierania i wybieralności.
Art. 2.
(1)
Prawo wybierania do Senatu mają:
1)
z tytułu zasługi osobistej: obywatele, odznaczeni orderem Orła Białego, orderem Virtuti
Militari, Krzyżem lub Medalem Niepodległości, Krzyżem Walecznych, orderem Odrodzenia
Polski lub Krzyżem Zasługi;
2)
z tytułu wykształcenia:
a)
obywatele, którzy ukończyli szkołę wyższą lub zawodową stopnia licealnego, liceum
pedagogiczne albo szkołę podchorążych,
b)
obywatele, który ukończyli jedną ze szkół równorzędnych z określonemi w ustępie poprzedzającym
albo posiadają stopień oficerski;
3)
z tytułu zaufania obywateli:
a)
obywatele, piastujący stanowiska z wyboru w samorządzie terytorjalnym, a mianowicie:
członkowie rad (sejmików) wojewódzkich, powiatowych, gminnych i miejskich tudzież
członkowie zarządów miejskich,
b)
obywatele, piastujący stanowiska we władzach samorządu gospodarczego oraz w zarządach
organizacyj gospodarczych i zawodowych, a mianowicie:
radcowie izb rolniczych, przemysłowo-handlowych i rzemieślniczych,
przewodniczący zarządów cechów oraz oddziałów tych zrzeszeń przemysłowych i rzemieślniczych
związków gospodarczych, które objęte są prawem przemysłowem,
przewodniczący zarządów kółek rolniczych, zrzeszonych w Związku Izb i Organizacyj
Rolniczych, wreszcie
przewodniczący zarządów oddziałów (kół) tych pracowniczych organizacyj zawodowych,
które liczą co najmniej 1.000 członków, płacących składki,
c)
przewodniczący zarządów kół miejscowych (oddziałów, organizacyj miejscowych) stowarzyszeń
wyższej użyteczności,
d)
członkowie zarządów wyższych szczebli organizacyjnych tych zrzeszeń, które określone
są w lit. b) i c).
(2)
Prawo wybierania do Senatu z tytułu przewodnictwa lub uczestnictwa w zarządzie zrzeszenia,
określonego w ustępie poprzedzającym, służy tylko wówczas, gdy zrzeszenie to bądź
odpowiednia jego jednostka organizacyjna działała co najmniej trzy lata przed zarządzeniem
wyborów do Senatu.
Art. 3.
Prawo wybierania do Senatu nie służy obywatelom, którzy przed dniem zarządzenia wyborów
do Izb Ustawodawczych nie ukończyli lat 30, a także obywatelom, niemającym prawa wybierania
do Sejmu.
Art. 4.
(1)
Prawo wybieralności do Senatu służy każdemu obywatelowi, mającemu prawo wybierania
do Sejmu, który przed dniem zarządzenia wyborów do Izb Ustawodawczych ukończył lat
40.
(2)
Kandydować można tylko w jednem wojewódzkiem kolegjum wyborczem.
Rozdział III.
Zarządzenie wyborów.
Art. 5.
(1)
Wybory do Senatu zarządza Prezydent Rzeczypospolitej jednocześnie z zarządzeniem wyborów
do Sejmu,
(2)
Wybór delegatów do wojewódzkich kolegjów wyborczych odbędzie się w niedzielę na dwa
tygodnie przed dniem głosowania do Sejmu; powołanie senatorów w wojewódzkich kolegjach
wyborczych - w następną niedzielę po dniu głosowania do Sejmu; powołanie zaś senatorów
przez Prezydenta Rzeczypospolitej - w ciągu dni siedmiu od ogłoszenia wyniku wyborów
do Senatu.
(3)
Akt zarządzenia wyborów do Senatu będzie ogłoszony w Dzienniku Ustaw wraz z kalendarzem
wyborczym, zawierającym oznaczenie dni, w których mają być dokonane poszczególne czynności
wyborcze.
Rozdział IV.
Wojewódzkie kolegja wyborcze i zebrania obwodowe.
Art. 6.
(1)
W każdem województwie i w m. st. Warszawie powstaje jedno wojewódzkie kolegjum wyborcze.
(2)
Wojewódzkie kolegja wyborcze składają się z delegatów, wybranych na zebraniach obwodowych.
(3)
Przewodniczących wojewódzkich kolegjów wyborczych i ich zastępców powołuje Generalny
Komisarz Wyborczy, przewodniczących zaś zebrań obwodowych i ich zastępców powołuje
przewodniczący okręgowej komisji wyborczej do Sejmu, na której obszarze odbędą się
te zebrania.
(4)
Przewodniczącymi i ich zastępcami będą osoby, mające prawo wybierania do Senatu.
(5)
Przewodniczący wojewódzkich kolegjów wyborczych oraz ich zastępcy powołani będą nie
później niż 15 dnia, przewodniczący zaś zebrań obwodowych i ich zastępcy nie później
niż 18 dnia po zarządzeniu wyborów do Izb Ustawodawczych.
Art. 7.
(1)
Przewodniczący wojewódzkich kolegjów wyborczych i przewodniczący zebrań obwodowych
czuwają nad powagą tych zgromadzeń.
(2)
Uczestnikowi zgromadzenia, zakłócającemu spokój, przewodniczący może udzielić upomnienia,
a w razie dalszego niewłaściwego jego zachowania - wykluczyć z posiedzenia.
Rozdział V.
Obwody wyborcze i spisy wyborców.
Art. 8.
(1)
Każdy powiat dzieli się na obwody wyborcze, liczące 90 - 120 wyborców do Senatu.
(2)
Na każdy obwód przypada jeden delegat do wojewódzkiego kolegjum wyborczego.
(3)
Podziału powiatu na obwody wyborcze dokonają władze administracji ogólnej.
Art. 9.
(1)
Władze administracji ogólnej prowadzą spisy wyborców do Senatu oddzielnie dla każdego
obwodu wyborczego.
(2)
Każdy obywatel, mający prawo wybierania do Senatu, będzie wciągnięty do spisu w obwodzie,
w którym zamieszkuje.
(3)
Obywatele polscy, zamieszkali na obszarze Wolnego Miasta Gdańska, będą wciągnięci
do spisu w obwodach, utworzonych na obszarze m. Gdyni.
Art. 10.
(1)
Spisy wyborców do Senatu będą co najmniej raz na rok poddawane rewizji.
(2)
Jednocześnie ze spisami wyborców poddawany będzie rewizji podział powiatu na obwody
wyborcze.
Art. 11.
Spisy wyborców do Senatu będą nie później niż 21 dnia po zarządzeniu wyborów do Izb
stawodawczych przesiane przewodniczącym zebrań obwodowych w dwóch egzemplarzach oraz
przewodniczącemu właściwej okręgowej komisji wyborczej do Sejmu - w jednym egzemplarzu.
Art. 12.
(1)
Spisy wyborców do Senatu będą wyłożone jednocześnie ze spisami wyborców do Sejmu w
lokalu, przeznaczonym na zebranie obwodowe.
(2)
Podczas wyłożenia spisów każdy obywatel, mający prawo wybierania do Senatu, może je
przeglądać, robić z nich wyciągi oraz wnosić reklamacje na ręce przewodniczącego zebrania
obwodowego, który je niezwłocznie załatwi.
(3)
Od decyzji przewodniczącego zebrania obwodowego służy odwołanie do przewodniczącego
właściwej okręgowej komisji wyborczej do Sejmu.
(4)
W postępowaniu reklamacyjnem stosuje się odpowiednio przepisy art. 24 - 30 ordynacji
wyborczej do Sejmu, z tern, że terminy, przewidziane w art. 29 i 30 skraca się o dwa
dni.
Rozdział VI.
Publiczne ogłoszenia.
Art. 13.
(1)
Władze administracji ogólnej nie później niż 21 dnia po zarządzeniu wyborów do Izb
Ustawodawczych ogłoszą we wszystkich gminach zapomocą plakatów o podziale powiatu
na obwody wyborcze ze wskazaniem lokali, przeznaczonych na zebrania obwodowe.
(2)
W tymże terminie przewodniczący zebrania obwodowego poda do wiadomości publicznej
w sposób, w danej miejscowości zwyczajem przyjęty, godziny swego urzędowania tudzież
termin i miejsce wyłożenia spisu wyborców i wnoszenia reklamacyj.
Rozdział VII.
Wybór delegatów do wojewódzkich kolegjów wyborczych.
Art. 14.
(1)
Wybór delegatów do wojewódzkich kolegjów wyborczych odbywa się jednego dnia w całem
Państwie.
(2)
W zebraniach obwodowych biorą udział obywatele, mający prawo wybierania do Senatu,
wpisani do spisu wyborców danych obwodów.
(3)
Uchwały zebrania obwodowego, przewidziane ustawą niniejszą, są ważne bez względu na
ilość obecnych wyborców.
(4)
Wszelkie obrady są niedopuszczalne, a uchwały, nieprzewidziane ustawą niniejszą -
z mocy samego prawa nieważne.
Art. 15.
(1)
Po otwarciu zebrania obwodowego przewodniczący powoła z pośród obecnych wyborców trzech
sekretarzy, poczem wezwie obecnych do zgłaszania kandydatów na delegata.
(2)
Każdy wyborca ma prawo zgłosić jednego kandydata z pośród uprawnionych do udziału
w zebraniu.
Art. 16.
Przewodniczący podaje do wiadomości zebrania nazwiska zgłoszonych kandydatów, poczem
zarządza głosowanie.
Art. 17.
(1)
Po zarządzeniu głosowania jeden z sekretarzy odczytuje spis wyborców do Senatu, którzy,
podchodząc do prezydium, składają głosy.
(2)
Karty do głosowania zawierać mają imię i nazwisko jednego ze zgłoszonych kandydatów
na delegata.
(3)
Karty wypełnione niezgodnie z przepisem ustępu poprzedzającego są nieważne.
Art. 18.
(1)
Po zamknięciu głosowania sekretarze obliczą głosy.
(2)
Wynik głosowania przewodniczący poda zebraniu do wiadomości.
Art. 19.
(1)
Za wybranego na delegata uważa się kandydata, który uzyskał bezwzględną większość
ważnie oddanych głosów.
(2)
Jeżeli w pierwszem głosowaniu żaden z kandydatów nie uzyskał bezwzględnej większości
ważnie oddanych głosów - głosowanie jest nieważne; w tym przypadku przewodniczący
zarządzi ponowne zgłaszanie kandydatów na delegata i powtórne głosowanie.
(3)
Jeżeli drugie głosowanie nie da również wyniku, przewodniczący zarządzi głosowanie
ściślejsze, skreślając jednocześnie z listy zgłoszonych kandydatów na delegata osoby,
które w drugiem głosowaniu otrzymały najmniejsze ilości głosów, w ten sposób, żeby
liczba zgłoszonych kandydatów nie była wyższa od trzech; głosowanie ściślejsze jest
ostateczne, przyczem za wybranego na delegata uważa się kandydata, który otrzymał
w głosowaniu ściślejszem największą ilość ważnie oddanych głosów; w razie równości
głosów rozstrzyga los, wyciągnięty przez przewodniczącego.
Art. 20.
(1)
Z przebiegu zebrania obwodowego sporządza się protokół.
(2)
Protokół zatwierdza zebranie zwykłą większością głosów.
(3)
Każdy uczestnik zebrania może zgłosić sprostowanie do protokółu; nad zgłoszonemi sprostowaniami
zebranie głosuje bez dyskusji.
(4)
Protokół zebrania obwodowego podpisują przewodniczący i sekretarze.
Art. 21.
(Po zatwierdzeniu protokółu przewodniczący rozwiąże zebranie, przesyłając niezwłocznie
oryginał protokółu przewodniczącemu wojewódzkiego kolegjum wyborczego, odpisy zaś
protokółu przewodniczącemu właściwej okręgowej komisji wyborczej do Sejmu i wybranemu
delegatowi.
Art. 22.
(1)
Nadzór nad wyborem delegatów do wojewódzkich kolegjów wyborczych sprawują przewodniczący
okręgowych komisyj wyborczych do Sejmu, na których obszarze odbywają się zebrania
obwodowe; przewodniczącym komisyj okręgowych służy z tego tytułu prawo unieważnienia
wyboru delegata, jeżeli wybór ten został dokonany niezgodnie z prawem, i zarządzenia
w ciągu trzech dni od otrzymania protokółu zebrania obwodowego ponownego wyboru delegata
w najbliższą niedzielę.
(2)
Zarządzenia przewodniczącego okręgowej komisji wyborczej do Sejmu, wydane w trybie
niniejszego artykułu, nie ulegają zaskarżeniu oddzielnie od protestu przeciwko wyborom.
Rozdział VIII.
Powołanie senatorów w wojewódzkich kolegiach wyborczych.
Art. 23.
(1)
Zebrania wojewódzkich kolegjów wyborczych odbywają się jednego dnia w całem Państwie
w miastach wojewódzkich.
(2)
Uchwały wojewódzkich kolegjów wyborczych, przewidziane ustawą niniejszą, są ważne
bez względu na ilość obecnych delegatów.
(3)
Wszelkie obrady są niedopuszczalne, a uchwały, nieprzewidziane ustawą niniejszą -
z mocy samego prawa nieważne.
(4)
Celem umożliwienia wszystkim delegatom wzięcia udziału w wojewódzkiem kolegjum wyborczem
służy im prawo bezpłatnego przejazdu państwowemi środkami komunikacji z miejsca pobytu
do miasta wojewódzkiego i zpowrotem do miejsca zamieszkania.
Art. 24.
Po otwarciu zebrania wojewódzkiego kolegjum wyborczego, przewodniczący kolegjum powoła
z pośród obecnych delegatów trzech sekretarzy, poczem kolegjum na wniosek przewodniczącego
wybierze komisję główną celem ułożenia przez nią listy kandydatów na senatorów.
Art. 25.
(1)
Komisja główna wojewódzkiego kolegjum wyborczego składa się z 15 członków, powołanych
zwykłą większością głosów z pośród delegatów obecnych na zebraniu kolegjum; przewodniczącym
komisji głównej jest z urzędu przewodniczący kolegjum.
(2)
Obrady komisji głównej są niejawne; uchwały jej zapadają zwykłą większością głosów;
przewodniczący głosuje narówni z innymi członkami; w razie równości głosów rozstrzyga
głos przewodniczącego.
(3)
Protokół, zawierający uchwały komisji głównej, prowadzi jeden z sekretarzy kolegjum,
zaproszony przez przewodniczącego; protokół podpisują przewodniczący i członkowie
komisji głównej obecni podczas obrad.
Art. 26.
(1)
Po wznowieniu zebrania kolegjum, przewodniczący ogłosi listę kandydatów na senatorów,
ułożoną przez komisję główną.
(2)
Na listę może być wpisany tylko kandydat, który wyraził zgodę na kandydowanie, choćby
telegraficznie.
(3)
Liczba kandydatów na liście, ułożonej przez komisję główną, nie może przewyższać podwójnej
ilości mandatów senatorskich, przypadających na dane województwo.
(4)
O kolejności umieszczenia kandydatów na liście rozstrzyga przewaga głosów, a w razie
równości głosów - los, wyciągnięty przez przewodniczącego.
Art. 27.
(1)
Po ogłoszeniu listy kandydatów na senatorów, ułożonej przez komisję główną, grupa
delegatów, złożona co najmniej z dwudziestu, ma prawo zażądać wpisania na listę również
i jej kandydata.
(2)
Wniosek o uzupełnienie listy kandydatów ma być zgłoszony na piśmie na ręce przewodniczącego
kolegjum i wskazywać wyłącznie jednego kandydata na senatora; każdy delegat może podpisać
jeden tylko wniosek; do wniosku będzie dołączona zgoda kandydata na kandydowanie.
(3)
Przewodniczący kolegjum po zapoznaniu się z treścią wniosków i stwierdzeniu, że zgłoszeni
kandydaci wyrazili zgodę na kandydowanie, uzupełni odpowiednio listę kandydatów na
senatorów, poczem ogłosi ją ponownie, jako ostatecznie ustaloną, zarządzając jednocześnie
głosowanie.
(4)
Jeżeli liczba kandydatów na liście nie będzie wyższa od ilości mandatów, przypadających
na dane województwo, głosowanie nie odbędzie się, a za wybranych uważa się wszystkich
zgłoszonych kandydatów na senatorów.
Art. 28.
(1)
Po zarządzeniu głosowania jeden z sekretarzy odczytuje spis delegatów do wojewódzkiego
kolegjum wyborczego, którzy, podchodząc do prezydjum, składają głosy.
(2)
Karty do głosowania zawierać mogą imiona i nazwiska tylu najwyżej z pośród zgłoszonych
kandydatów, ile mandatów senatorskich przypada na dane województwo.
(3)
Karty wypełnione niezgodnie z przepisem ustępu poprzedzającego są nieważne.
Art. 29.
(1)
Po zamknięciu głosowania sekretarze obliczą głosy.
(2)
Wynik głosowania przewodniczący poda kolegjum do wiadomości.
Art. 30.
(1)
Za wybranych na senatorów uważa się kandydatów, którzy otrzymali w pierwszem głosowaniu
głosy większości głosujących; przy ustalaniu liczby głosujących za podstawę bierze
się tylko karty ważne.
(2)
Jeżeli pierwsze głosowanie nie da wyniku albo da wynik tylko częściowy, następuje
głosowanie ściślejsze, przyczem skreśla się z listy kandydatów osoby, które w pierwszem
głosowaniu otrzymały najmniejsze ilości głosów, w ten sposób, żeby liczba pozostałych
kandydatów nie była większa od podwójnej ilości mandatów, pozostałych do obsadzenia;
w głosowaniu ściślejszem każdy delegat ma prawo oddać głos na tylu najwyżej kandydatów,
ile mandatów pozostało do obsadzenia.
(3)
Głosowanie ściślejsze jest ostateczne; za wybranych w głosowaniu ściślejszem uważa
się kandydatów, którzy otrzymali w tern głosowaniu największe ilości ważnie oddanych
głosów; w razie równości głosów rozstrzyga los, wyciągnięty przez przewodniczącego.
Art. 31.
Po ukończeniu czynności, przewidzianych w artykule poprzedzającym, kolegjum przystąpi
do powołania zastępców senatorów w trybie, określonym dla wyboru senatorów.
Art. 32.
(1)
Z przebiegu zebrania wojewódzkiego kolegjum wyborczego sporządza się protokół.
(2)
Protokół zatwierdza kolegjum zwykłą większością głosów.
(3)
Każdy uczestnik zebrania może zgłosić sprostowanie do protokółu; nad zgłoszonemi sprostowaniami
kolegjum głosuje bez dyskusji.
(4)
Protokół podpisują przewodniczący i sekretarze.
Art. 33.
Po zatwierdzeniu protokółu przewodniczący rozwiąże zebranie wojewódzkiego kolegjum
wyborczego, przesyłając niezwłocznie odpis protokółu Generalnemu Komisarzowi Wyborczemu.
Art. 34.
(1)
Generalny Komisarz Wyborczy ogłosi w gazecie rządowej wynik wyborów do Senatu jednocześnie
z wynikiem wyborów do Sejmu.
(2)
Ogłoszenie to będzie zawierać imiona, nazwiska, wiek, zawód i miejsce zamieszkania
senatorów, powołanych w wojewódzkich kolegjach wyborczych, ze wskazaniem województwa,
w którem zostali wybrani.
Art. 35.
(1)
Generalny Komisarz Wyborczy nie później niż 3 dnia po ogłoszeniu wyniku wyborów do
Senatu prześle listy wierzytelne senatorom, powołanym w wojewódzkich kolegjach wyborczych.
(2)
List wierzytelny ma zawierać: imię, nazwisko, wiek, zawód i miejsce zamieszkania senatora
oraz nazwę województwa, w którem został wybrany.
Art. 36.
(1)
Każdy delegat do wojewódzkiego kolegjum wyborczego może w ciągu siedmiu dni od ogłoszenia
wyniku wyborów wnieść do Sądu Najwyższego protest przeciwko wyborom w danem województwie;
inne osoby mogą wnieść protest tylko na tej podstawie, że zaskarżona czynność pozbawiła
je prawa udziału w postępowaniu wyborczem.
(2)
Protest ma być wniesiony na piśmie lub ustnie do protokółu na ręce przewodniczącego
wojewódzkiego kolegjum wyborczego.
(3)
Wniesienie protestu nie pozbawia senatora, zaopatrzonego w list wierzytelny, prawa
wykonywania mandatu.
Art. 37.
Przewodniczący kolegjum nie później niż 10 dnia po ogłoszeniu wyniku wyborów prześle
Sądowi Najwyższemu protest wraz z aktami zaskarżonych czynności, Biuru zaś Senatu
- odpis samego protestu.
Art. 38.
Przy rozstrzyganiu protestów Sąd Najwyższy stosuje odpowiednio przepisy art. 80 -
82 ordynacji wyborczej do Sejmu.
Art. 39.
(1)
W razie unieważnienia wyborów przez Sąd Najwyższy, Minister Spraw Wewnętrznych zarządzi
ponowne wybory w ciągu trzydziestu dni od daty wyroku Sądu Najwyższego i ogłosi w
Dzienniku Ustaw o terminach, w których mają być dokonane poszczególne czynności wyborcze.
(2)
Jeżeli Sąd Najwyższy inaczej nie zarządzi, wojewódzkie kolegjum wyborcze dokona ponownego
wyboru senatorów i ich zastępców w tym samym składzie delegatów.
Rozdział IX.
Powołanie senatorów przez Prezydenta Rzeczypospolitej.
Art. 40.
(1)
Prezydent Rzeczypospolitej powołuje senatorów z pośród obywateli, mających prawo wybieralności
do Senatu.
(2)
Akt powołania senatorów będzie przesłany Generalnemu Komisarzowi Wyborczemu, który
wyda im w ciągu trzech dni listy wierzytelne.
(3)
List wierzytelny ma zawierać imię, nazwisko, wiek, zawód i miejsce zamieszkania senatora
oraz powołanie się na akt Prezydenta Rzeczypospolitej.
Art. 41.
Generalny Komisarz Wyborczy niezwłocznie po otrzymaniu aktu Prezydenta Rzeczypospolitej
ogłosi treść aktu w gazecie rządowej.
Rozdział X.
Przepisy, dotyczące funkcjonarjuszów publicznych i wojska oraz posłów na Sejm.
Art. 42.
(1)
Funkcjonarjusze państwowi, sędziowie i prokuratorzy oraz pracownicy samorządowi, powołani
na senatorów, otrzymują z mocy samego prawa urlop bezpłatny na czas piastowania mandatu
senatorskiego; w razie zaś piastowania mandatu w ciągu dziesięciu co najmniej lat
w następujących po sobie kadencjach Izb Ustawodawczych będą przeniesieni w stan spoczynku,
jeżeli przyjmą mandat do nowowybranego Senatu.
(2)
Przepisy niniejszego artykułu nie dotyczą ministrów, podsekretarzy stanu, przedstawicieli
dyplomatycznych i profesorów szkół akademickich.
Art. 43.
(1)
Żołnierze, pełniący czynną służbę wojskową, nie mogą być powoływani na przewodniczących
zebrań obwodowych ani na ich zastępców.
(2)
Żołnierze zawodowi, powołani na senatorów, będą przeniesieni w stan nieczynny na czas
piastowania mandatu senatorskiego; w razie zaś piastowania mandatu w ciągu co najmniej
dziesięciu lat w następujących po sobie kadencjach Izb Ustawodawczych, będą przeniesieni
w stan spoczynku, jeżeli przyjmą mandat do nowowybranego Senatu.
Art. 44.
Poseł na Sejm, powołany na senatora, traci mandat poselski, chyba że w ciągu siedmiu
dni od otrzymania listu wierzytelnego złoży mandat senatorski.
Rozdział XI.
Wygaśnięcie i utrata mandatu.
Art. 45.
(1)
Wygaśnięcie mandatu następuje w razie śmierci senatora lub zrzeczenia się mandatu.
(2)
Utrata mandatu następuje z mocy samego prawa w przypadkach:
a)
kandydowania na senatora więcej niż w jednem wojewódzkiem kolegjum wyborczem;
b)
nieuczestniczenia senatora w 15 zkolei posiedzeniach Senatu bez usprawiedliwionego
powodu;
c)
odmówienia złożenia ślubowania lub złożenia go z zastrzeżeniem;
d)
przyjęcia mandatu poselskiego;
e)
objęcia płatnej służby państwowej z wyjątkiem stanowiska ministra, podsekretarza stanu,
przedstawiciela dyplomatycznego lub profesora szkoły akademickiej;
f)
objęcia stanowiska funkcjonariusza publicznego, jeżeli powołanie na to stanowisko
nastąpiło nie na podstawie wyboru albo wniosku organów samorządu terytorjalnego lub
gospodarczego;
g)
utraty prawa wybierania do Sejmu.
(3)
Senator, skazany nieprawomocnym wyrokiem sądowym na utratę praw publicznych bądź na
karę wydalenia z wojska lub marynarki wojennej albo z korpusu oficerskiego, nie może
wykonywać mandatu aż do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy.
(4)
O wygaśnięciu lub utracie mandatu Marszałek Senatu podaje Izbie do wiadomości na najbliższem
posiedzeniu.
Art. 46.
(1)
W razie wygaśnięcia mandatu senatora z wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej lub utraty
przezeń mandatu, Prezydent Rzeczypospolitej powoła jego następcę na pozostały okres
kadencji.
(2)
W razie wygaśnięcia mandatu senatora z wyboru wojewódzkiego kolegjum wyborczego lub
utraty przezeń mandatu, Generalny Komisarz Wyborczy przyzna mandat jego zastępcy,
który uzyskał w kolegium największą ilość głosów; w razie równości głosów rozstrzyga
los.
(3)
Jeżeli senator, którego mandat wygasł lub który mandat utracił, nie ma już zastępcy
z powodu uprzedniego przyznania mandatu senatorskiego wszystkim zastępcom w danem
kolegjum albo z innych przyczyn, mandat pozostanie nieobsadzony do końca kadencji.
Rozdział XII.
Koszty wyborów.
Art. 47.
Przepisy o kosztach wyborów, zawarte w art. 90 i 92 ordynacji wyborczej do Sejmu,
stosuje się odpowiednio w postępowaniu wyborczem, określonem niniejszą ustawą.
Rozdział XIII.
Przepisy przejściowe i końcowe.
Art. 48.
Prawo wybierania do Senatu służy czynnym nauczycielom, którzy uzyskali dyplomy (świadectwa),
uprawniające do nauczania w publicznych szkołach powszechnych, szkołach średnich ogólnokształcących
lub zakładach kształcenia nauczycieli, choćby nie odpowiadali warunkom, określonym
w art. 2 ust. (1) pkt. 2).
Art. 49.
Warunek trzyletniej działalności zrzeszeń, przewidziany w art. 2 ust. (2), nie obowiązuje
przy pierwszych wyborach, które odbędą się na podstawie niniejszej ordynacji wyborczej.
Art. 50.
Do czasu wprowadzenia na obszarze województwa śląskiego jednolitego ustroju samorządu
gmin wiejskich, miast i powiatów prawo wybierania do Senatu z tytułu art. 2 ust. (1)
pkt. 3) lit. a) służyć będzie w gminach wiejskich, liczących poniżej 3.000 mieszkańców,
tylko przełożonym tych gmin.
Art. 51.
Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Ministrowi
Sprawiedliwości, każdemu we właściwym mu zakresie działania.
Art. 52.
(1)
Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
(2)
Jednocześnie uchyla się ustawę z 28 lipca 1922 r. (Dz. U. R. P. Nr 66, poz. 591),
zawierającą ordynację wyborczą do Senatu.