Ustawaz dnia 11 marca 1932 r.o zgromadzeniach
Treść ustawy
Na mocy art. 44 Konstytucji ogłaszam ustawę następującej treści:
Rozdział I.
Postanowienia ogólne.
Art. 1.
(1)
Zgromadzenia dzielą się na:
a)
zgromadzenia publiczne oraz
b)
zgromadzenia niepubliczne, czyli zebrania.
(2)
Wszędzie, gdzie ustawa niniejsza mówi o zgromadzeniach bez bliższego określenia, należy
przez to rozumieć zgromadzenia publiczne.
Art. 2.
(1)
Rozróżnia się: a) zgromadzenia w lokalach, oraz b) zgromadzenia pod gołem niebem.
(2)
Manifestacje publiczne i pochody podlegają przepisom o zgromadzeniach pod gołem niebem.
(3)
Postanowienie ust. 2 ma odpowiednie zastosowanie do przejazdów manifestacyjnych na
wozach i samochodach.
Art. 3.
Lokalem w rozumieniu niniejszej ustawy jest wnętrze budynku wraz z ogrodzoną przestrzenią,
stanowiącą z budynkiem zamkniętą całość.
Art. 4.
(1)
Władzą, sprawującą nadzór nad zgromadzeniami i zebraniami, jest powiatowa władza administracji
ogólnej, o ile ustawa niniejsza nie stanowi inaczej.
(2)
W miastach, stanowiących osobne powiaty dla celów administracji rządowej, w których
funkcje powiatowej władzy administracji ogólnej sprawują prezydenci miast, Minister
Spraw Wewnętrznych oznaczy drogą rozporządzenia władze, powołane do nadzoru nad zgromadzeniami
i zebraniami.
Rozdział II.
Zwoływanie zgromadzeń.
Art. 5.
Każdy pełnoletni obywatel polski, posiadający zdolność do działań prawnych, może zwoływać
zgromadzenie i na niem przewodniczyć.
Art. 6.
(1)
O zwołaniu zgromadzenia do lokalu należy zawiadomić władzę na piśmie w takim terminie,
aby władza otrzymała zawiadomienie to najpóźniej na 2 dni przed zgromadzeniem.
(2)
Jeżeli zgromadzenie ma się odbyć poza siedzibą powiatowej władzy administracji ogólnej,
zawiadomienie może być dokonane za pośrednictwem najbliższego posterunku policji państwowej.
(3)
Zgłaszającemu wyda władza na żądanie bezpłatne pisemne zaświadczenie zgłoszenia.
Art. 7.
(1)
Zgromadzenie pod gołem niebem może się odbyć tylko za zezwoleniem władzy (art. 4).
(2)
Podanie o takie zezwolenie winno być złożone (art. 6 ust. 1) u właściwej władzy najpóźniej
na 3 dni przed zgromadzeniem.
Art. 8.
Zawiadomienie, względnie podanie o zezwolenie winno zawierać:
a)
imię, nazwisko i adres zwołującego zgromadzenie,
b)
dokładne wskazanie miejsca i czasu rozpoczęcia zgromadzenia,
c)
cel i program zgromadzenia,
d)
wskazanie języka lub języków obrad, jeżeli obrady mają się toczyć w języku niepaństwowym.
Art. 9.
(1)
Władza zakaże odbycia zgromadzenia w lokalu, jeżeli odbycie zgromadzenia sprzeciwia
się przepisom niniejszej ustawy lub ustaw karnych, albo jeżeli zagrażałoby bezpieczeństwu,
spokojowi lub porządkowi publicznemu.
(2)
Zakaz należy podać na piśmie z uzasadnieniem do wiadomości zgłaszającego nie później
jak w przeddzień zgromadzenia.
Art. 10.
Jeżeli zachodzą okoliczności, podane w art. 9 ust. 1, władza odmówi zezwolenia na
zgromadzenie pod golem niebem.
Art. 11.
(1)
Zgromadzenia pod gołem niebem są niedopuszczalne w promieniu 1/2 klm. od miejsca urzędowego
pobytu Prezydenta Rzeczypospolitej, od miejsca posiedzeń Sejmu, Senatu i Zgromadzenia
Narodowego, przez cały czas trwania sesji, oraz od wojskowych: koszar, magazynów materjałów
wybuchowych, objektów fortecznych, placów ćwiczeń i strzelnic.
(2)
Wojewódzka władza administracji ogólnej może w poszczególnym wypadku zezwolić na wyjątek
od powyższej zasady, o ile chodzi o objekty wojskowe, wymienione w ust. 1, w porozumieniu
z właściwym dowódcą okręgu korpusu.
Rozdział III.
Odbywanie zgromadzeń.
Art. 12.
W zgromadzeniach nie mogą uczestniczyć osoby uzbrojone z wyjątkiem osób urzędowych.
Art. 13.
(1)
Każde zgromadzenie winno mieć przewodniczącego, który otwiera, kieruje obradami i
zamyka zgromadzenie.
(2)
Za przewodniczącego uważany jest zwołujący zgromadzenie tak długo, dopóki albo sam
nie poruczy tej czynności innej osobie, albo dopóki zgromadzenie za jego zgodą nie
dokona wyboru przewodniczącego.
Art. 14.
(1)
Przewodniczący zgromadzenia odpowiedzialny jest za przebieg zgromadzenia i obowiązany
jest z tego tytułu czuwać nad przestrzeganiem przepisów niniejszej ustawy oraz przeciwdziałać
wszystkiemu, co zagraża bezpieczeństwu, spokojowi lub porządkowi publicznemu,
(2)
Przewodniczący ma prawo usunąć ze zgromadzenia uczestnika, jeżeli zachowaniem się
swojem uniemożliwia obrady lub usiłuje w sposób gwałtowny udaremnić obrady.
(3)
W wypadku, gdy zgromadzenie nie podporządkowuje się zarządzeniom przewodniczącego,
wydanym w wykonaniu jego obowiązków, o których mowa w ustępie pierwszym, lub gdy przebieg
zgromadzenia sprzeciwia się ustawie karnej, przewodniczący winien zgromadzenie rozwiązać.
Art. 15.
(1)
Władza (art. 4) może delegować na każde zgromadzenie swych przedstawicieli.
(2)
Przedstawiciel władzy, przybywając na zgromadzenie, winien okazać przewodniczącemu
swoją delegację.
(3)
Przedstawiciel władzy otrzymuje miejsce według swego wyboru, przyczem przewodniczący
winien mu udzielać na żądanie informacyj o osobach mówców i wnioskodawców, jak również
o treści zgłaszanych wniosków i rezolucyj.
Art. 16.
(1)
Przedstawiciel władzy ma prawo zgromadzenie rozwiązać, jeżeli zajdą okoliczności,
przewidziane w art. 14, a przewodniczący nie dopełni nałożonych nań obowiązków lub
nie zastosuje się do żądania przedstawiciela władzy co do rozwiązania zgromadzenia,
albo jeśli pomimo wyczerpania porządku dziennego nie zamknie posiedzenia.
(2)
Rozwiązanie zgromadzenia należy poprzedzić ostrzeżeniem.
Art. 17.
(1)
Każdy uczestnik zgromadzenia winien podporządkować się wezwaniom i zarządzeniom przewodniczącego
zgromadzenia (art. 14), względnie przedstawiciela władzy (art. 16).
(2)
Z chwilą zamknięcia lub rozwiązania zgromadzenia zgromadzeni obowiązani są rozejść
się bezzwłocznie.
Rozdział IV.
Zebrania.
Art. 18.
Zgromadzeniami niepublicznemi są:
a)
zebrania osób, znanych osobiście zwołującym lub przewodniczącemu zebrania, odbywające
się w lokalach;
b)
zebrania członków legalnie istniejących zrzeszeń, odbywające się w lokalach.
Art. 19.
Zebrania nie wymagają ani zgłoszenia u władzy, ani zezwolenia tej władzy.
Art. 20.
(1)
Przedstawiciele władzy (art. 4) nie mogą być delegowani na zebrania.
(2)
W razie powzięcia wiadomości, że zebranie przekracza ramy, zakreślone w art. 18, organa
bezpieczeństwa publicznego mogą w celu sprawdzenia tej okoliczności wkroczyć do lokalu,
gdzie zebranie się odbywa i w razie stwierdzenia takiego przekroczenia zgromadzenie
rozwiązać.
(3)
Organa bezpieczeństwa publicznego winny wkroczyć do lokalu i zebranie rozwiązać, gdy
cel lub przebieg zebrania jest sprzeczny z ustawą karną albo zagraża bezpieczeństwu,
spokojowi lub porządkowi publicznemu.
(4)
Postanowienia art. 17 mają odpowiednie zastosowanie do zebrań.
Rozdział V.
Zjazdy.
Art. 21.
Zjazdy uważa się za zgromadzenia publiczne lub za zebrania zależnie od ich charakteru
(art. 2 ust. 1, art. 18).
Art. 22.
(1)
Zgłoszenia o zjazdach, mających charakter zgromadzenia publicznego, przyjmuje, względnie
zezwolenia na nie udziela:
a)
powiatowa władza administracji ogólnej, jeżeli na zjazd przybywają delegaci z obszaru
jednego powiatu;
b)
wojewódzka władza administracji ogólnej dla wszystkich innych zjazdów krajowych.
(2)
O właściwości terytorjalnej decyduje miejsce zjazdu.
Art. 23.
(1)
Wszelkie zjazdy międzynarodowe wymagają zezwolenia.
(2)
Zjazdem międzynarodowym w rozumieniu niniejszej ustawy jest zjazd, zwoływany przez
organizację zagraniczną, lub też zjazd, zwoływany przez organizację krajową, na który
przybywają delegaci organizacyj zagranicznych z prawami reprezentowania tychże organizacyj
i uczestniczenia w podejmowaniu rezolucyj i uchwał.
(3)
Zezwolenia wydaje Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Spraw Zagranicznych.
Rozdział VI.
Zgromadzenia przedwyborcze.
Art. 24.
(1)
Zgromadzenia, zwoływane w sprawie wyborów do ciał ustawodawczych i korporacyj publiczno-prawnych
na obszarach, objętych wyborami w okresie czasu od rozpisania do dnia wyborów, celem
omówienia sprawy wyborów i zastanowienia się nad kandydaturami, wymagają tylko zgłoszenia
u właściwej władzy (art. 6 ust. 1), o ile odbywają się pod gołem niebem.
(2)
Zgromadzenia przedwyborcze w lokalach nie wymagają zgłoszeń.
(3)
Pozatem zgromadzenia te podlegają wszelkim przepisom niniejszej ustawy.
Rozdział VII.
Postanowienia karne.
Art. 25.
(1)
Kto:
a)
bezprawnie zajmuje lub wzbrania się opuścić miejsce, względnie lokal, którym inna
osoba prawnie rozporządza jako zwołujący lub przewodniczący zgromadzenia,
b)
zwołuje zgromadzenia, zjazd lub zebranie z naruszeniem przepisów rozdziałów II, IV
lub V,
c)
kieruje zgromadzeniem, zjazdem lub zebraniem, zakazanem przez władzę,
d)
kieruje zgromadzeniem, zjazdem lub zebraniem po rozwiązaniu go przez przewodniczącego
lub przedstawiciela władzy,
e)
kto będąc wezwanym do opuszczenia miejsca zgromadzenia, nie uczyni temu zadość (art.
14) lub nie opuści miejsca zgromadzenia po rozwiązaniu (art. 14, 16, 17),
f)
kto bierze udział w zgromadzeniu wbrew przepisowi art. 12
ulega, o ile dany czyn nie ulega karze surowszej w myśl innych przepisów, karze grzywny
do 1000 złotych lub aresztu do 6 tygodni.
Wszelkie inne przekroczenia postanowień niniejszej ustawy ulegają karze grzywny do
500 złotych lub karze aresztu do 2 tygodni.
(2)
Do orzekania powołane są powiatowe władze administracji ogólnej.
Rozdział VIII.
Postanowienia przejściowe i końcowe.
Art. 26.
Sprawy zwoływania, przewodniczenia i uczestnictwa osób wojskowych w zgromadzeniach
i zebraniach unormuje rozporządzenie Ministra Spraw Wojskowych, wydane w porozumieniu
z Ministrem Spraw Wewnętrznych.
Art. 27.
(1)
Przepisy niniejszej ustawy nie mają zastosowania:
a)
do wszelkiego rodzaju zgromadzeń, zwoływanych w wykonaniu przepisów ustawowych lub
przez właściwe władze i urzędy publiczne;
b)
do religijnych zebrań i pochodów, urządzanych przez związki religijne, prawnie uznane,
o ile odbywają się w sposób, tradycyjnie ustalony lub przewidziany w akcie, uznającym
dane wyznanie, oraz do pochodów weselnych i pogrzebowych jak również pielgrzymek;
c)
do zgromadzeń i zebrań towarzyskich, familijnych i szkolnych;
d)
do zebrań rozrywkowych, odbywających się w lokalach;
e)
do zgromadzeń i zebrań akademickich, odbywających się na terenie szkół akademickich
oraz innych wyższych szkół, które uzyskały uprawnienia szkół akademickich.
(2)
Jeżeli zgromadzenia, wymienione w pkt. b), c) i d), mogłyby zagrażać bezpieczeństwu,
spokojowi lub porządkowi publicznemu, władza może wydać. odpowiednie zarządzenia.
Art. 28.
Ustawa niniejsza w niczem nie narusza:
a)
ograniczeń, wynikających z przepisów sanitarnych, budowlanych, ogniowych i drogowych;
b)
zawartych w obowiązujących przepisach prawnych ograniczeń osób wojskowych co do brania
udziału w życiu politycznem i pu-blicznem;
c)
postanowień art. 82 i 164 polsko-niemiec-kiej konwencji górnośląskiej, zawartej w
Genewie dnia 15 maja 1922 r. (Dz. U. R. P. Nr 44, poz. 371).
Art. 29.
Wykonanie niniejszej ustawy poru-cza się Ministrowi Spraw Wewnętrznych, co do art.
11 ust. 2 w porozumieniu z Ministrem Spraw Wojskowych, a co do art. 26 Ministrowi
Spraw Wojskowych w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.
Art. 30.
(1)
Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i obowiązuje na całym obszarze
Rzeczypospolitej Polskiej.
(2)
Równocześnie tracą moc;
a)
rosyjskie tymczasowe przepisy o zgromadzeniach z dnia 4/17 marca 1906 r. (dodatek
do art. 115' ustawy o zapobieganiu przestępstwom i ich tłumieniu, zawarte w t. XIV
Zb. ust. ros.);
b)
rozporządzenie Kom. Gen. Ziem Wschodnich z dnia 25 maja 1919 r. o zgromadzeniach (Dz.
U. Z. C. Z. W. Nr 5, poz. 30);
c)
austrjacka ustawa o zgromadzeniach z dnia 15 listopada 1867 r. (austr. d. u. p. Nr
135);
d)
postanowienia §§ 1, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19 i 20 niemieckiej
ustawy o stowarzyszeniach z dnia 19 kwietnia 1908 r. (Dz. U. Rzeszy str. 151) w odniesieniu
do zebrań i zgromadzeń;
e)
ustawa z dnia 5 sierpnia 1922 r. w sprawie wolności zgromadzeń przedwyborczych (Dz.
U. R. P. Nr 66, poz. 594) oraz wszelkie inne przepisy, dotyczące zebrań i zgromadzeń.