Ustawaz dnia 25 listopada 1925 r.o Trybunale Kompetencyjnym
Treść ustawy
Na mocy art. 44 Konstytucji ogłaszam ustawę następującej treści:
I. Zakres działania Trybunału Kompetencyjnego
Art. 1.
Trybunał Kompetencyjny rozstrzyga spory o właściwość między władzami i sądami administracyjnemi
z jednej a innemi sądami z drugiej strony.
Trybunał Kompetencyjny ma siedzibę w Warszawie.
II. Ustrój Trybunału Kompetencyjnego.
Art. 2.
Trybunał Kompetencyjny składa się 2 dwu prezesów i czternastu członków, mianowanych
przez Prezydenta Rzeczypospolitej na wniosek Rady Ministrów.
Art. 3.
Prezesi mianowani będą z pośród sędziów Sądu Najwyższego i Najwyższego Trybunału Administracyjnego
po jednym z grona sędziów każdej z tych instytucyj.
Prezesi sprawują obowiązki swoje kolejno według kadencyj, określonych w regulaminie
Trybunału Kompetencyjnego.
Art. 4.
Członkowie Trybunału Kompetencyjnego mianowani będą:
a)
w liczbie czterech z pośród sędziów Sądu Najwyższego;
b)
w liczbie czterech z pośród sędziów Najwyższego Trybunału Administracyjnego;
c)
w liczbie sześciu z pośród osób, odznaczających się szczególną znajomością prawa,
które jednak nie piastują żadnego urzędu ani w sądownictwie, ani w administracji.
W rozumieniu niniejszej ustawy profesorowie wyższych uczelni nie są urzędnikami administracyjnymi.
Kandydatów z grona osób, wymienionych w punktach a) i b), przedstawia w liczbie podwójnej
ogólne zgromadzenie Sądu Najwyższego, względnie Najwyższego Trybunału Administracyjnego.
Kandydatów z grona osób, wymienionych w punkcie c), przedstawiają wydziały prawne
uniwersytetów państwowych, każdy po trzech kandydatów.
Członkowie Trybunału Kompetencyjnego z grupy c) składają przy objęciu swych stanowisk
na ręce prezesa Trybunału Kompetencyjnego przysięgę, dla sędziów przepisaną.
Art. 5.
Prezesi i członkowie Trybunału Kompetencyjnego będą mianowani na okres lat pięciu,
co nie wyklucza ponownej nominacji.
Kto atoli przestaje być sędzią Sądu Najwyższego lub Najwyższego Trybunału Administracyjnego
lub przechodzi z jednego z tych sądów do drugiego, tern samem przestaje być członkiem
Trybunału Kompetencyjnego.
Członkowie, wymienieni w punkcie c) art. 4, przestają być członkami Trybunału Kompetencyjnego
w razie objęcia urzędu w sądownictwie lub administracji.
Art. 6.
Przepisy rozdziału IV ustawy konstytucyjnej stosują się odpowiednio do Trybunału Kompetencyjnego,
jego prezesów i członków.
Zawieszenie w urzędowaniu w Sądzie Najwyższym lub w Najwyższym Trybunale Administracyjnym
powoduje zawieszenie w sprawowaniu obowiązków w Trybunale Kompetencyjnym.
Członkowie, wymienieni w punkcie c) art. 4, podlegają w zakresie odpowiedzialności
dyscyplinarnej Trybunałowi Kompetencyjnemu, który stosuje do nich odpowiednio przepisy
o odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów Sądu Najwyższego. Do wyrażenia zgody na
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej (art. 79 ustawy konstytucyjnej) wymienionych
w art. 4 lit. c) członków Trybunału Kompetencyjnego właściwym jest sam Trybunał Kompetencyjny.
Art. 7.
Każdy z prezesów przez czas swego urzędowania kadencyjnego pobiera dodatek do swej
płacy sędziowskiej za sprawowanie obowiązków prezesa Trybunału Kompetencyjnego.
Wszyscy zaś członkowie Trybunału Kompeten-cyjnego oraz obaj jego prezesi otrzymują
wynagrodzenie za obecność na posiedzeniach, a zamiejscowi ponadto zwrot kosztów podróży
i kosztów pobytu w miejscu siedziby Trybunału Kompetencyjnego.
Wysokość wspomnianego powyżej dodatku za sprawowanie obowiązków prezesa i wynagrodzenia
za udział w posiedzeniach, jako też skalę zwracanych kosztów podróży i kosztów pobytu
określi rozporządzenie Rady Ministrów.
Art. 8.
Trybunał Kompetencyjny rozstrzyga w składzie 7 członków łącznie z przewodniczącym.
W składzie tym bierze udział po dwóch członków z każdej grupy, wymienionej w art.
4 puntach a), b) i c).
Poza ustną rozprawą Trybunał Kompetencyjny rozstrzyga w składzie przewodniczącego
i dwóch członków po jednym z grup a) i b) art. 4.
Art. 9.
Trybunał Kompetencyjny może przekazać rozstrzygnięcie sprawy ogólnemu zgromadzeniu
tegoż Trybunału. Ogólne zgromadzenie liczyć musi co najmniej dziesięciu członków łącznie
z przewodniczącym, w tern przynajmniej trzech członków z grupy c) art. 4.
III. Postępowanie.
Art. 10.
Władza administracyjna F instancji, powziąwszy wiadomość, że w sprawie, należącej
według jej zdania do orzecznictwa administracyjnego w zakresie jej właściwości, toczy
się postępowanie sądowe, zawiesi postępowanie administracyjne, jeśli ono się toczy
i zawiadomi o tern swoją władzę przełożoną.
Art. 11.
Jeśli władza administracyjna II instancji, otrzymawszy przewidziane w poprzednim artykule
zawiadomienie władzy niższej o toczącem się postępowaniu sądowem w sprawie, należącej
do orzecznictwa administracyjnego, czy sama powziąwszy taką wiadomość, jest zdania,
że sprawa, wytoczona w sądzie, należy do właściwości władzy administracyjnej, zawiadomi
o tem w ciągu miesiąca od otrzymania wiadomości sąd, w którym sprawa się toczy, przytaczając
uzasadnienie swego poglądu (zapowiedzenie sporu), oraz swoją władzę naczelną.
Jednocześnie władza ta zarządza zawieszenie postępowania administracyjnego w danej
sprawie, jeśli ono się toczy i jeśli go już nie zawiesiła władza administracyjna I
instancji.
Zapowiedzieć spór może również władza naczelna.
Art. 12.
Po otrzymaniu tego zawiadomienia (art. 11) sąd w razie uznania właściwości władzy
administracyjnej wydaje odpowiednie orzeczenie, a w razie jej nieuznania przerywa
postępowanie sądowe, o ile ono nie dotyczy wyłącznie właściwości sądu (art. 15), oraz
wstrzymuje wykonanie orzeczeń sądowych; nie wyklucza to jednak zabezpieczenia dowodów,
zabezpieczenia skargi, tymczasowych zarządzeń, tudzież egzekucji zabezpieczającej.
Zapowiedzenie sporu (art. 11) ma skutek prawny jedynie wówczas, gdy nadeszło do sądu
zanim orzeczenie sądowe stało się prawomocne.
Zapowiedzenie sporu zawiesza bieg przedawnienia, jak również bieg terminów, aż do
czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Kompetencyjny lub podjęcia przez sąd przerwanego
postępowania na nowo z urzędu.
Art. 13.
Spór o właściwość wytacza naczelna władza administracyjna w sądzie, w którym sprawa
się toczy, względnie który przesłał zawiadomienie (art. 14), a jednocześnie zawiesza
toczące się w danej sprawie postępowanie administracyjne, jeśli go dotąd niższe instancje
nie zawiesiły.
Jeśli spór został zapowiedziany, wytoczenie sporu winno nastąpić w ciągu jednego miesiąca
po za-powiedzeniu.
O ile w terminie tym sporu nie wytoczono, sąd podejmie przerwane postępowanie na nowo
z urzędu.
Art. 14.
Sąd zawiadomi władzą administracyjną o toczącem się postępowaniu sądowem, jeśli poweźmie
wiadomość, że w tej samej sprawie władza administracyjna już orzekła, lub prowadzi
postępowanie administracyjne.
Po otrzymaniu takiego zawiadomienia sądu władza administracyjna postępuje zgodnie
z przepisami art. 10, 11 i 13, sąd zaś stosuje odpowiednie przepisy art. 12.
Art. 15.
W razie wytoczenia sporu o właściwość (art. 13) sąd przedkłada bezzwłocznie akta sprawy
Trybunałowi Kompetencyjnemu wraz z uzasadnioną decyzją o swojej właściwości, o ile
tymczasem ten sąd lub sąd wyższy nie orzekł prawomocnie o niewłaściwości sądu, a czem
winien zawiadomić władzę administracyjną.
Art. 16.
Jeśli tak sąd, jak i władza administracyjna prawomocnie uznały się za niewłaściwe
do orzekania w sprawie, wówczas mogą osoby interesowane zgłosić do Trybunału Kompetencyjnego
wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
Zgłoszenie wniosku zawiesza bieg przedawnienia aż do czasu wydania orzeczenia przez
Trybunał Kompetencyjny.
Sąd i władza administracyjna przedkładają Trybunałowi Kompetencyjnemu na jego wezwanie
akta, dotyczące sprawy.
Art. 17.
Przepisy artykułów 10 do 15 stosują się również odpowiednio w wypadku, gdy władza
administracyjna (art. 11 i 13) lub sąd administracyjny jest zdania, że sprawa, wytoczona
w sądzie innym (art. 1), należy do właściwości sądów administracyjnych, jak również,
gdy sąd inny poweźmie wiadomość, że w znajdującej się w jego rozpoznaniu sprawie toczysię
postępowanie sądowo-administracyjne.
Przepisy art. 16 stosują się odpowiednio w wypadkach, gdy zarówno sąd administracyjny,
jak i sąd inny (art. 1) prawomocnie uznały się za niewłaściwe.
Art. 18.
Jeżeli sporu o właściwość nie wytoczono w myśl zasad niniejszej ustawy, rozstrzygające
jest prawomocne orzeczenie sądu.
Jeżeli jednak Najwyższy Trybunał Administracyjny oddalił skargę na orzeczenie władzy
administracyjnej w danej sprawie, zanim sąd w niej orzekł prawomocnie, natenczas obowiązuje
wyrok Najwyższego Trybunału Administracyjnego.
Art. 19.
Prezes Trybunału Kompetencyjnego wyznacza sprawozdawcę.
Trybunał Kompetencyjny rozpatruje najpierw sprawę na posiedzeniu niejawnem i odrzuca
wniosek o rozstrzygnięcie sporu, o ile wniosek ten jest spóźniony (art. 13) lub zachodzą
uchybienia formalne, których nie usunięto w terminie, przez Trybunał Kompetencyjny
wyznaczonym, w przeciwnym razie wyznacza rozprawę i zawiadamia o tern właściwą naczelną
władzę administracyjną, tudzież osoby interesowane.
Trybunał Kompetencyjny może również uchwałą, powziętą na posiedzeniu niejawnem jeszcze
przed rozprawą, zarządzić przesłuchanie osób interesowanych, świadków, znawców, dostarczenie
dokumentów, tudzież zebranie innych dowodów i wyjaśnień przez sądy lub władze administracyjne.
Art. 20.
Rozprawa jest ustna i jawna.
Trybunał Kompetencyjny może jawność wykluczyć ze względu na interes publiczny.
Orzeczenie ogłosić należy zawsze na posiedzeniu jawnem.
Art. 21.
Naczelna władza administracyjna może wysłać na rozprawę swego przedstawiciela, uprawnionego
do zabierania głosu celem udzielenia wyjaśnień i czynienia wniosków. Interesowani
bronią swych praw przez adwokatów. Trybunał Kompetencyjny może zwolnić osoby, posiadające
wykształcenie prawnicze, od obowiązku występowania na rozprawie za pośrednictwem adwokata.
Niestawiennictwo osób, wezwanych do rozprawy, nie stoi na przeszkodzie jej przeprowadzeniu.
Art. 22.
Przewodniczący kieruje rozprawą.
Rozpoczyna ją przedstawienie sprawy przez spra-wozdawcq.
O dopuszczeniu i przeprowadzeniu dowodów, o ile nie zostały przeprowadzone jeszcze
przed rozprawą, względnie o ich ponowieniu, o zarzutach przeciw postępowaniu i wnioskach,
dotyczących postępowania, decyduje Trybunał Kompetencyjny.
Art. 23.
Narada i głosowanie są tajne.
Orzeczenie zapada bezwzględną większością głosów.
W razie równości głosów rozstrzyga głos przewodniczącego.
Orzeczenie określa właściwą dla danej sprawy władzę i przekazuje jej tę sprawę do
załatwienia, a zarazem uchyla orzeczenia i zarządzenia, wydane przez władzę niewłaściwą.
Art. 24.
Trybunał Kompetencyjny wydaje orzeczenia w imieniu Rzeczypospolitej.
Trybunał Kompetencyjny ogłasza orzeczenie wraz z uzasadnieniem bezpośrednio po rozprawie
lub najpóźniej w ciągu jednego miesiąca, licząc od dnia rozprawy, na innem posiedzeniu
Trybunału, którego termin przewodniczący zapowie odrazu, a na którem do ogłoszenia
orzeczenia wystarczy obecność przewodniczącego i sekretarza. Każde orzeczenie należy
wraz z uzasadnieniem ułożyć na piśmie i doręczyć interesowanym władzom. Osoby interesowane
otrzymują na żądanie odpisy orzeczenia za opłatą w wysokości, przepisanej w postępowaniu
sądowo-cywilnem.
Art. 25.
Protokół rozprawy zawierać będzie nazwiska obecnych członków Trybunału Kompetencyjnego,
sekretarza, przedstawicieli władz, stron i ich zastępców, tudzież stwierdzi istotne
okoliczności przewodu przed Trybunałem Kompetencyjnym.
Art. 26.
Orzeczenie Trybunału Kompetencyjnego wiąże w danej sprawie władze tak sądowe, jak
i administracyjne.
Władza, której właściwość została orzeczeniem Trybunału Kompetencyjnego ustalona,
podejmuje z urzędu lub na wniosek stron zawieszone postępowanie.
Art. 27.
Postępowanie przed Trybunałem Kompetencyjnym wolne jest od opłat skarbowych.
Stronom nie przyznaje się kosztów postępowania.
Art. 28.
Ogólne zgromadzenie członków Trybunału Kompetencyjnego uchwali regulamin, zawierający
przepisy o wewnętrznym ustroju, sposobie urzędowania i trybie postępowania przed Trybunałem
Kompetencyjnym, oraz bliższe postanowienia co do postępowania dyscyplinarnego (art.
6).
Regulamin ten wyda Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Rady Ministrów. Regulamin
ten ogłoszony będzie w Dzienniku Ustaw.
W razie wątpliwości, których nie rozstrzyga niniejsza ustawa, ani regulamin, Trybunał
Kompetencyjny stosować będzie odpowiednio przepisy ustawy postępowania cywilnego,
obowiązujące w jego siedzibie.
IV. Przepisy końcowe.
Art. 29.
Ilekroć ustawa niniejsza mówi o władzach administracyjnych, należy przez nie rozumieć
władze administracyjne tak państwowe, jak samorządowe.
Władzą samorządową, powołaną do zapowiadania sporu (art. 11), wytaczania sporu o właściwość
(art. 13), jak również do wysyłania swego przedstawiciela do rozprawy przed Trybunałem
Kompetencyjnym (art. 21), jest wyłącznie organ wykonawczy samorządu wojewódzkiego,
a w miastach, wyłączonych ze związku wojewódzkiego - magistraty tych miast.
Do czasu wprowadzenia w b. dzielnicy rosyjskiej i austrjackiej samorządu wojewódzkiego,
powyższe uprawnienia organu wykonawczego samorządu wojewódzkiego przysługują w b.
dzielnicy rosyjskiej wojewodom, zaś w b. dzielnicy austrjackiej-Tymczasowemu Wydziałowi
Samorządowemu we Lwowie.
Art. 30.
Uchyla się wszelkie dotychczasowe postanowienia, dotyczące sporów o właściwość między
sądami a władzami administracyjnemi lub sądami administracyjnemi, nie stosuje się
również ustępu 2 § 42 ustawy austrjackiej z dnia 1 sierpnia 1895 r. (austr. Dz. Ust.
P. № 111) (norma jurysdykcyjna), o ile idzie o sprawy, należące do właściwości władz
administracyjnych.
Art. 31.
Wykonanie niniejszej ustawy powierza się Prezesowi Rady Ministrów.
Art. 32.
Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia.