Ustawaz dnia 31 lipca 1924 r.o naprawie Skarbu Państwa i poprawie gospodarstwa społecznego
Treść ustawy
Na mocy art. 44 Konstytucji ogłaszam ustawę następującej treści:
Art. 1.
Dla kontynuowania naprawy Skarbu Państwa oraz dla poprawy gospodarstwa społecznego
postanawia się co następuje:
A.
Przeprowadzenie oszczędności w gospodarstwie państwowem:
1)
przelanie prawa ostatecznego rozstrzygania niektórych spraw, zastrzeżonych władzom
centralnym, na władze II instancji w dziedzinie administracji szkolnej, rolniczej
oraz przy wykonywaniu ustawy o uposażeniu funkcjonarjuszów państwowych i wojska, reorganizację
okręgowych komend policji państwowej i w związku z nią kompetencji innych organów
zarządów policji państwowej;
2)
zorganizowanie samodzielnych gospodarczo, względnie i prawnie przedsiębiorstw dla
eksploatacji kolei i lasów państwowych, jednak bez prawa samodzielnego zaciągania
pożyczek i pozbywania się majątku państwowego, o ile nie wynika to z normalnej eksploatacji
tych przedsiębiorstw;
3)
zmianę ustroju Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej;
4)
zmianę ustroju terytorjalnego i granic województw: a) wileńskiego i nowogródzkiego,
b) pomorskiego i poznańskiego;
5)
reorganizację urzędów miar i urzędów probierczych oraz zniesienie odrębnego urzędu
wywozu i przywozu;
6)
zapewnienie władzom państwowym kontroli nad gospodarką w majątkach państwowych szkół
akademickich, instytutów naukowych i innych wyższych zakładów naukowych;
7)
uproszczenie postępowania dyscyplinarnego przeciwko funkcjonarjuszom państwowym i
wzmocnienie nadzoru ze strony Rządu nad tem postępowaniem, jednak bez naruszenia zagwarantowanej
odnośnemi ustawami niezawisłości orzecznictwa komisji dyscyplinarnej;
8)
potrącanie z uposażeń funkcjonarjuszów państwowych wartości otrzymywanych ze Skarbu
Państwa świadczeń w naturze bez naruszania ustawy o uposażeniu funkcjonarjuszów państwowych
i wojska z dnia 9 października 1923 r. (Dz. U. R. P. № 116, poz. 924);
9)
zrewidowanie koncesji rządowych i ponowny ich rozdział ze szczególnem uwzględnieniem
osób, uprawnionych do zaopatrzenia ze Skarbu Państwa na podstawie ustawy inwalidzkiej
(Dz. U. R. P. z 1921 r. № 32, poz. 195 i Dz. U. R. P. z 1922 r. № 67, poz. 608) i
emerytów.
B.
Zabezpieczenie Skarbowi Państwa źródeł dochodowych, niezbędnych dla zachowania równowagi
budżetowej w przyszłych okresach budżetowych:
1)
podwyższenie podatku od spirytusu, względnie ustalenie ceny nabycia i sprzedaży spirytusu
i wyrobów wódczanych;
2)
rozszerzenie monopolu sprzedaży soli na obszar całej Rzeczypospolitej i wykonywanie
tego monopolu w zarządzie jednego ministra, przyczem monopol sprzedaży winien być
w miarę możności wykonywany przy współudziale związków samorządowych;
3)
rozciągnięcie przepisów o podatkach gruntowych na państwowe majątki ziemskie, nie
pozostające w administracji rządowej i instytucji państwowych.
C.
Zabezpieczenie Skarbowi Państwa źródeł pokrycia wydatków nadzwyczajnych (inwestycyjnych):
1)
sprzedaż państwowych młynów, osad młynarskich, cegielni, tartaków, budynków i placów
budowlanych oraz państwowych nieruchomości ziemskich, których przeznaczenie na cele
przebudowy ustroju rolnego lub na inne cele państwowe nie jest uzasadnione gospodarczo,
tudzież państwowych przedsiębiorstw przemysłowo - handlowych, o łącznej wartości,
nie przenoszącej 100 miljonów złotych, z wyłączeniem państwowych zakładów naftowych
w Drohobyczu i kopalni węgla „Brzeszcze”, państwowej fabryki związków azotowych w
Chorzowie, salin i kopalni soli potasowej, tudzież całego tak ruchomego, jak i nieruchomego
majątku B. Królestwa Galicji i Lodomerji z W. Ks. Krakowskiem, który na mocy art.
3 ustawy z dnia 30 stycznia 1920 r. (Dz. U. R. P. № 11, poz. 61) stał się wyłączną
własnością Państwa Polskiego;
2)
likwidację państwowych czynszów wieczystych i dzierżaw wieczystych;
3)
zaciągnięcie do wysokości 300 miljonów złotych pożyczek państwowych, którym mogą być
nadane szczególne uprawnienia i gwarancje, nie połączone jednak z wydzierżawieniem
monopoli i kolei państwowych;
4)
likwidację reszty majątków Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej i Skarbu Narodowego.
D.
Przeprowadzenie oszczędności w gospodarce samorządów i innych związków prawno - publicznych:
1)
reorganizację Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych;
2)
dostosowanie uposażenia członków zarządu i pracowników samorządu i innych związków
prawno - publicznych do uposażenia funkcjonarjuszów państwowych;
3)
reorganizację Tymczasowego Wydziału Samorządowego we Lwowie przez redukcję urzędników;
4)
ustanawianie przy poszczególnych samorządach i innych związkach prawno - publicznych
w wypadkach ich wadliwej gospodarki delegatów rządowych z prawem wstrzymywania wydatków,
niezgodnych z przepisami o gospodarce finansowej samorządów.
E.
Wzmożenie i ułatwienie obrotu pieniężnego i kredytowego:
1)
udzielenie poręki (gwarancji państwowej) dla listów zastawnych instytucji kredytu
długoterminowego, Centralnej Kasy Spółek Rolniczych i innych związków o charakterze
spółdzielczym oraz dla obligacji kolejowych i komunalnych, jak również dla zobowiązań
osób fizycznych i prawnych, zaciągniętych zagranicą, a zabezpieczonych hipotecznie
w pierwszej połowie szacunku nieruchomości lub zastawem towarów, przeznaczonych na
wywóz, do łącznej wysokości 500 miljonów złotych;
2)
ustalenie warunków dla wykonywania czynności bankowych, uregulowanie nadzoru nad temi
czynnościami i normowanie stosowanej przez instytucje bankowe stopy procentowej i
prowizyjnej;
3)
organizację i ustalenie statutów gminnych kas wiejskich z odpowiedzialnością gminy
za zobowiązania kasy i zastosowaniem trybu administracyjnego egzekwowania należności
kasy od dłużników;
4)
unormowanie sposobu lokowania kapitałów przez osoby prawa publicznego (fundacje) i
osoby niewłasnowolne, jak również kaucji i depozytów sądowych;
5)
unormowanie procentu prawnego w stosunkach prywatno - prawnych obrotu bezgotówkowego
i obiegu tytułów na okaziciela oraz tytułów, przenoszonych przez indos lub cesję,
i łączenia się (fuzji) spółek akcyjnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością
oraz przekształcenia spółek z ograniczoną odpowiedzialnością na spółki akcyjne i spółek
akcyjnych na spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;
6)
ujednostajnianie przepisów o domach składowych i warrantach i reorganizacje giełd
pieniężnych i towarowych;
7)
uregulowanie wywozu kruszców szlachetnych i wyrobów z tych kruszców.
F.
Ustalenie wartości i sposobu spłaty niektórych zobowiązań:
1)
przerachowanie na nową walutę i ustalenie wartości zobowiązań publiczno i prywatno
prawnych przez uzupełnienie przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z
dnia 14 maja 1924 r. o przerachowaniu zobowiązań prywatno - prawnych (Dz. U. R. P.
№ 42 poz. 441) w zakresie postępowania przy przerachowaniu należności Skarbu Państwa
oraz w kierunku ustalenia terminów płatności i sposobu przerachowania oraz postępowania
przy przerachowaniu tak zobowiązań, nieobjętych przepisami powyższego rozporządzenia,
jak też i takich zobowiązań, których przerachowanie w tem rozporządzeniu nie zostało
wyczerpująco uregulowane, bez naruszenia jednak wydanych już przepisów;
2)
unormowanie opłat stemplowych i sądowych przy czynnościach, związanych z przerachowaniem
na nową walutę zobowiązań publiczno i prywatno - prawnych.
G.
Zniesienie przepisów o lichwie towarowej oraz ujednostajnienie dzielnicowych przepisów
o lichwie.
H.
Ograniczenie w porozumieniu z władzami kościoła katolickiego ilości świąt, jako dni
wolnych od pracy.
I.
Ustalenie prawa własności tych nieruchomości, których tytuł własności jest sporny
przy wykładni traktatu pokojowego, zawartego w Saint-Germain, jednak przy zabezpieczeniu
na tych nieruchomościach wszelkiej ewentualnej odpowiedzialności finansowej Państwa,
wynikającej z tego traktatu.
Art. 2.
Wykonanie postanowień artykułu 1 będzie przeprowadzone do dnia 31 grudnia 1924 r.
drogą rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej, wydanych na podstawie uchwał Rady
Ministrów.
Równocześnie z wydaniem rozporządzeń na podstawie i w granicach niniejszej ustawy
tracą moc obowiązującą przepisy dotychczas obowiązujących ustaw, sprzeczne z temi
rozporządzeniami.
Art. 3.
Ustawa niniejsza obowiązuje na całym obszarze Rzeczypospolitej i wchodzi w życie z
dniem ogłoszenia.