Ustawaz dnia 11 sierpnia 1923 r.o tymczasowem uregulowaniu finansów komunalnych
Treść ustawy
Na mocy art. 44 Konstytucji ogłaszam ustawą następującej treści:
Część PIERWSZA.
Podatki.
A.
Przepis ogólny.
Art. 1.
Uchwały w sprawie pobierania samoistnych podatków komunalnych podlegają zatwierdzeniu
władz nadzorczych; natomiast uchwały w sprawie pobierania dodatków komunalnych do
podatków państwowych wamagają zatwierdzenia przez władze nadzorcze tylko w wypadku,
w art. 11 przewidzianym.
B.
Poszczególne podatki.
1)
Podatki od gruntów i budynków poza obszarem gmin miejskich.
Art. 2.
1)
Od gruntów i budynków, położonych poza obszarem gmin miejskich, mogą być pobierane
podatki komunalne tylko w postaci dodatków do podatków państwowych od gruntów i budynków.
2)
Wyjątek zachodzi co do gruntów i budynków w b. dzielnicy rosyjskiej, należących do
Państwa. Grunty te mogą być obciążone tylko samoistnerrii podatkami w wysokości kwot,
któremi podobne grunty i budynki w sąsiedztwie są obciążone dodatkami do podatków
państwowych.
Art. 3.
1)
Z dozwolonego ustawą z dn. 15 czerwca 1923 r. (Dz. U. R. P. № 65, poz. 505) najwyższego
łącznego obciążenia gruntów i budynków, położonych poza obszarem gmin miejskich podatkami
komunalnemi (art. 2), korzystać mogą:
A)
na obszarze gmin wiejskich:
a)
gminy wiejskie do wysokości 40%, w h. dzielnicy austrjackiej do wysokości 60%;
b)
powiatowe związki komunalne do wysokości 50%, w b. dzielnicy austrjackiej do wysokości
30%.
B)
na obszarach dworskich w b. dzielnicy pruskiej powiatowe związki komunalne do wysokości
90%.
2)
Gminy wiejskie w b. dzielnicy rosyjskiej są obowiązane z wpływów z powyższego podatku
odstąpić gromadom wiejskim 5% pobranej kwoty, a to na pokrycie wydatków tychże gromad.
Podatki, pobierane dotychczas w postaci składek na pokrycie wydatków gromad wiejskich
w b. dzielnicy rosyjskiej przewidziane w art. 271 Organizacji Zarządu gubernji Królestwa
Polskiego (Zb. Pr. ces. ros. Tom II, wydanie z 1913 r.) uchyla się.
3)
Gminy wiejskie mogą przekroczyć normy 40%, względnie 60%, tylko za zgodą wydziału
powiatowego. W braku zgody rozstrzyga władza nadzorcza, wskazana w art. 36 i 37. Władza
ta decyduje także w razie zarzutu wydziału powiatowego przeciwko uchwalonej przez
gminę, wiejską normie 40% - 60% i niższej; zarzut może być wniesiony w ciągu dni 14
po otrzymaniu wiadomości urzędowej o uchwale gminnej.
2)
Podatek od gruntów na obszarze gmin miejskich.
Art. 4.
1)
Podatek komunalny od gruntów, położonych na obszarze gmin miejskich, może być pobierany
w postaci dodatku do państwowego podatku gruntowego, albo w postaci samoistnego podatku.
2)
Podatkowi komunalnemu od gruntów podlegają także grunty, wolne od państwowego podatku
gruntowego. Podatek komunalny od tych gruntów może być pobierany tylko w postaci podatku
samoistnego.
3)
Grunty, położone na obszarze gmin wiejskich, przyłączonych w całości lub części po
1 stycznia 1919 r. do gmin miejskich, nie podlegają samoistnemu podatkowi gruntowemu
przez przeciąg 10 lat, następujących po roku, w którym nastąpiło przyłączenie.
4)
W uchwale związku komunalnego, dotyczącej pobierania samoistnego podatku, mogą być
przyjęte, jako podstawy wymiaru podatku w obu wypadkach, przewidzianych w poprzednich
ustępach: przychód, czynsz najmu, względnie dzierżawy, wartość czynszowa (wartość
użytkowa), wartość gruntów według samodzielnej klasyfikacji gminnej, albo też połączenie
kilku z tych podstaw.
5)
Place budowlane oraz grunty, które uzyskały charakter placów budowlanych wskutek pociągnięcia
linji regulacyjnych ulic i placów miejskich, mogą być opodatkowane na rzecz gmin miejskich
samoistnym podatkiem w silniejszym stopniu takie poza granice, określone w art. 14
ustawy z dnia 15 czerwca 1923 r. (Dz. U. R. P. № 65, poz. 505) i art. 25 ustawy z
dn. 17 grudnia 1921 r. (Dz. U. R. P. z 1922 r. № 2, poz. 6).
6)
Grunty państwowe w gminach miejskich w b. dzielnicy rosyjskiej nie mogą być obciążone
samoistnym podatkiem gruntowym powyżej normy, wskazanej w art. 2 ustęp 2.
7)
Z dozwolonego ustawą z dn. 15 czerwca 1923 r. (Dz. U. R. P. № 65, poz. 505) najwyższego
łącznego obciążenia gruntów na obszarze gmin miejskich podatkami komunalnemi gminy
miejskie niewydzielone mogą korzystać do wysokości 70%, a powiatowe związki komunalne
do wysokości 20%, gminy miejskie wydzielone do wysokości 90%.
3)
Podatek od kopalń.
Art. 5.
1)
Na rzecz związków komunalnych, na których obszarze znajdują się kopalnie węgla, soli
lub ropy naftowej, z wyjątkiem kopalń i żup solnych, będących w zarządzie państwowym,
a podlegających monopolowi państwowemu, może być ustanowiony samoistny podatek od
kopalń.
2)
Podatek wymierzany będzie od ilości wydobytego minerału i nie może przenosić 1% ceny,
względnie wartości sprzedażnej. Podatek może być różniczkowany według gatunków minerału
(węgiel kamienny i brunatny, ropa borysławsko - tustanowicka i ropa specjalna, sól
kamienna i warzonka).
3)
Jako cenę, względnie wartość sprzedażną soli należy w rozumieniu niniejszej ustawy
uważać cenę, za którą kopalnia odstępuje sól zarządowi monopolowemu.
4)
Obowiązane do zapłaty tego podatku są kopalnie minerałów, wymienionych w ustępie 1.
Uprawnione do wymiaru i poboru są gminy i powiatowe związki komunalne, na których
obszarze znajdują się kopalnie, budowle pomocnicze i inne przynależności.
5)
Jeżeli w myśl ustępu poprzedniego jest kilka związków komunalnych współuprawnionych
do poboru podatku, wtedy co do wysokości i sposobu pobierania podatku oraz co do podziału
wpływów podatkowych winno nastąpić porozumienie między współuprawnionemi związkami
komunalnemi. O ileby porozumienie nie było osiągnięte, sprawę rozstrzyga władza nadzorcza,
wskazana w art. 36 p. b. (art. 37). Uchwały, powziętą na podstawie wyniku porozumienia,
względnie rozstrzygnięcia władzy nadzorczej, podlegają zatwierdzeniu Ministra Spraw
Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Skarbu.
6)
Wpływy z podatku winny być użyte wyłącznie na cele inwestycyjne w miejscowościach,
w których położone są kopalnie, budowle pomocnicze i inne przynależności kopalni.
4)
Podatek od budynków na obszarze gmin miejskich.
Art. 6.
1)
Podatek komunalny od budynków, położonych na obszarze gmin miejskich, mogą pobierać
tylko gminy miejskie z zastrzeżeniem 10% dla samorządu wojewódzkiego w myśl art. 22.
2)
Gminy miejskie w b. dzielnicach: rosyjskiej i austrjackiej mogą zamiast państwowego
podatku od nieruchomości, przekazanego im ustawą z dn. 17 grudnia 1921 r. (Dz. U.
R. P. z 1922 r. № 2, poz. 6), pobierać samoistny podatek od budynków.
3)
Przepis art. 4 ustęp 4 stosuje się odpowiednio do podstaw wymiaru samoistnego podatku
od budynków. Budynki, nie podlegające państwowemu podatkowi od nieruchomości w myśl
art. 13 ustawy z dnia 17 grudnia 1921 r. (Dz. U. R. P. z 1922 r. № 2, poz. 6), winny
być zwolnione od samoistnego podatku.
4)
Po upływie terminu, na który państwowy podatek od nieruchomości został gminom miejskim
przekazany, gminy te - także w b. dzielnicy pruskiej - będą miały prawo pobierać podatek
od budynków w postaci dodatku do państwowego podatku od nieruchomości, albo w postaci
samoistnego podatku, który się wymierza według przepisu, zawartego w ustępie poprzednim.
5)
Budynki mieszkalne i gospodarcze, położone na obszarze gmin wiejskich, przyłączonych
w całości lub w części po 1 stycznia 1919 r. do gmin miejskich, mogą być obciążone
podatkiem komunalnym od budynków czy to w postaci podatku samoistnego, czy też dodatku
do państwowego podatku od nieruchomości (od budynków) tylko do tej wysokości, do której
mogłyby być obciążone, gdyby przyłączenie nie nastąpiło. Przepis ten obowiązuje lat
pięć po roku, w którym przyłączenie nastąpiło.
6)
Przepisy ustawy z dnia 22 września 1922 r. o ulgach dla nowowznoszonych budynków (Dz.
U. R. P. № 88, poz. 786) pozostają w mocy.
5)
Podatek od lokali.
Art. 7.
1)
Przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1921 r. (Dz. U. R. P. z 1922 r. № 2, poz. 6). dotyczące
ustanowienia w gminach miejskich podatku od lokali, rozciąga się na obszar b. dzielnicy
pruskiej i na wszystkie gminy wiejskie całej Rzeczypospolitej.
2)
Stopa podatku od lokali nie może przekroczyć normy, którą na każdy rok podatkowy oznacza
Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Skarbu.
3)
Wolne od podatku na rzecz gmin miejskich i wiejskich są wszystkie lokale, zamieszkałe
przez inwalidów, wdowy, sieroty tychże, pobierających rentę inwalidzką, oraz emerytów,
pobierających wsparcia na starość i niemoc.
4)
Oprócz podatków od lokali gminy miejskie i wiejskie mogą pobierać:
a)
podatek od części mieszkalnych, które ze względu na swe przeznaczenie lub w stosunku
do liczby osób, zamieszkujących lokal, uważać należy za zbędne (podatek od zbytku
mieszkaniowego);
b)
podatek za zajmowanie lokali lub ich części w hotelach, pensjonatach, pokojach umeblowanych,
gospodach, zajazdach lub domach noclegowych (podatek hotelowy).
5)
Podatek hotelowy obciąża osoby, korzystające z lokali lub ich części. Do ściągania
podatku tego obowiązany jest właściciel przedsiębiorstwa hotelowego, który odpowiada
za wpływ podatku.
6)
Podatek od przemysłu i handlu.
Art. 8.
1)
Podatek komunalny od przemysłu i handlu może być pobierany tylko w postaci dodatku
do państwowego podatku przemysłowego bez względu na formę, w której według art. 7
- 9 ustawy z dnia 14 maja 1923 r. (Dz. U. R. P. № 58, poz. 412) podatek państwowy
jest opłacany. Dodatek będzie pobierany także od przedpłaty, uiszczanej przy nabyciu
świadectw przemysłowych.
2)
Sposób opodatkowania przedsiębiorstw, wymienionych w ustępach 1, 2. 8 i 9 art. 3 wspomnianej
ustawy z dnia 14 maja 1923 r. (Dz. U. R. P. № 58, poz. 412), określa ustęp drugi art.
119 powołanej ustawy.
3)
Dodatek z potrąceniem 10%-owego udziału dla samorządu wojewódzkiego (art. 22) przypada:
a)
gminom miejskim - od przedsiębiorstw i zajęć, wykonywanych na obszarze tych gmin;
b)
powiatowym związkom komunalnym - od przedsiębiorstw i zajęć, wykonywanych poza obszarem
gmin miejskich. Powiatowe związki komunalne są jednak obowiązane tym gminom wiejskim,
na których obszarze wykonywane są przedsiębiorstwa i zajęcia, wymienione w ustępie
1 i 2 niniejszego artykułu, wypłacić połowę, a w b. dzielnicy austrjackiej 3/4 sumy,
pobranej w odnośnych gminach tytułem dodatków komunalnych do podatku przemysłowego
od tych przedsiębiorstw i zajęć, a to w ciągu dni 14 po otrzymaniu dodatków.
7)
Podatek dochodowy.
Art. 9.
1)
W b. dzielnicach rosyjskiej i austrjackiej otrzymują gminy miejskie udział 30%, a
m. st. Warszawa udział 40% we wpływach z państwowego podatku dochodowego, przypisanego
w tychże gminach, powiatowe zaś związki komunalne udział 30% we wpływach z państwowego
podatku dochodowego, przypisanego w gminach wiejskich.
2)
W b. dzielnicy pruskiej otrzymują gminy miejskie udział 30% we wpływach z państwowego
podatku dochodowego, przypadającego na gminy miejskie, a powiatowe związki komunalne
udział 30% we wpływach z państwowego podatku dochodowego, przypadającego na gminy
wiejskie i obszary dworskie.
3)
Postanowienia ustawy z dnia 15 czerwca 1923 r. (Dz. U. R. P. № 67, poz. 521), dotyczące
dodatków do państwowego podatku dochodowego na rzecz związków komunalnych w b. dzielnicy
pruskiej pozostają bez zmiany.
8)
Podatek od spożycia, zużycia, względnie produkcji.
Art. 10.
1)
Do wszystkich państwowych podatków od spożycia, zużycia, względnie produkcji, z wyjątkiem
podatku od węgla, olejów mineralnych, soli i cukru oraz podatku, wymienionego w art.
11 i łącznie z temi podatkami pobierany będzie dodatek na rzecz związków komunalnych.
2)
Dodatek ten wynosi 30% podatku od spirytusu i wyrobów wódczanych, wina i win musujących
oraz od piwa, a 15% państwowego podatku od innych przedmiotów.
3)
Wpływy z tego dodatku przypadają miejskim i powiatowym związkom komunalnym, a to pierwszym
w stosunku 60%, drugim zaś w stosunku 40% ogólnej sumy wpływów z tego źródła. Podstawę
rozdziału między gminy miejskie stanowi procentowa średnia arytmetyczna, ustalona
na podstawie liczby mieszkańców w poszczególnych gminach miejskich i podatku przemysłowego,
przypisanego na ich terenie za rok, poprzedzający rozdział, a pomiędzy powiatowe związki
komunalne - liczba mieszkańców w poszczególnych powiatach z wyłączeniem gmin miejskich.
4)
Powiatowe związki komunalne są obowiązane wypłacić z otrzymanych sum 1/3 część gminom
wiejskim, zaś w b. dzielnicy austrjackiej 2/3 części. Sumy te rozdzielają się między
gminy wiejskie według stosunku liczby mieszkańców gmin wiejskich do liczby mieszkańców
powiatu z wyłączeniem gmin miejskich, a gminy wiejskie obowiązane są użyć ich na cele
inwestycyjne oraz na cele konserwacji urządzeń i zarządów gminnych.
5)
Liczbą mieszkańców określa się według ostatniego urzędowego spisu ludności w całej
Rzeczypospolitej. Liczbę mieszkańców w uzdrowiskach, posiadających charakter użyteczności
publicznej (ustawą z dnia 23 marca 1922 r. Dz. U. R. P. № 31, poz. 254), ustala się
w ten sposób, że do liczby mieszkańców, objętych spisem urzędowym, dolicza się 1/3
część liczby gości sezonowych według urzędowej statystyki komisji uzdrowiskowej za
rok poprzedzający.
6)
Przedmioty, podlegające państwowym podatkom od spożycia, zużycia, względnie produkcji,
nie mogą być obciążane innemi podatkami komunalnemi.
Art. 11.
1)
Gminy miejskie na swym obszarze, a powiatowe związki komunalne poza obszarem gmin
miejskich, mogą pobierać dodatki do opłat państwowych od patentów na wyrób i sprzedaż
trunków, przetworów wódczanych i spirytusowych, pobieranych na zasadzie rozporządzenia
Rady Ministrów z dnia 23 października 1922 r. (Dz. U. R. P. № 95, poz. 879).
2)
Dodatki te nie mogą przenosić 100% opłaty państwowej od patentu na wyrób, względnie
200% opłaty państwowej od patentu na sprzedaż trunków i przetworów, wymienionych w
poprzednim ustępie, i będą pobierane łącznie z opłatami państwowemi.
3)
Uchwały w sprawie pobierania tych dodatków podlegają zatwierdzeniu władzy nadzorczej.
4)
Powiatowe związki samorządowe są jednak obowiązane tym gminom wiejskim, na których
obszarze wykonywane są przedsiębiorstwa i zajęcia, wymienione w ust. 1 niniejszego
artykułu, wypłacić połowę sumy, pobranej w odnośnych gminach tytułem dodatków gminnych
do opłat państwowych od patentów na wyrób i sprzedaż trunków, przetworów wódczanych
i spirytusowych, w ciągu dni 14 po otrzymaniu tych dodatków.
Art. 12.
1)
Gminom miejskim, które po koniec czerwca 1923 r. uzyskały zatwierdzenie statutów o
poborze samoistnych podatków od towarów, przywożonych lub wywożonych, wolno na ich
obszarze pobierać samoistne podatki wyłącznie od towarów, przywożonych drogami żelaznemi
lub wodnemi, a nie podlegających państwowym podatkom od spożycia, zużycia, względnie
produkcji, i nie stanowiących monopolu państwowego. Podatki te nie mogą przenosić
norm, ustalonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Skarbu.
2)
Od tego podatku wolne są ładunki, stanowiące własność Państwa lub samorządu terytorjalnego,
oraz artykuły, przeznaczone do odbudowy zabudowań mieszkalnych i gospodarczych, zniszczonych
wojną.
3)
Gminom miejskim wolno pobierać samoistny podatek od oświetlenia elektrycznego i gazowego
w lokalach z wyszynkiem alkoholu i w lokalach zabaw, rozrywek i widowisk, a st. m.
Warszawie na przeciąg lat 3 od oświetlenia elektrycznego i gazowego wogóle.
9)
Opłata od umów o przeniesienie własności nieruchomości.
Art. 13.
1)
Opłata komunalna od umów o przeniesienie własności nieruchomości, przewidziana w ustawie
z dnia 21 września 1922 r. (Dz. U. R. P. № 88, poz. 785), nie może przewyższać 4%
sumy, która służy za podstawę wymiaru opłaty państwowej od tych umów.
2)
Opłatę komunalną pobierają samoistnie:
a)
gminy miejskie, jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze tychże gmin,
b)
powiatowe związki komunalne, jeżeli nieruchomość jest położona poza obszarem gmin
miejskich; powiatowe związki komunalne są obowiązane przekazać połowę pobranej opłaty
tym gminom wiejskim, na których obszarze nieruchomość jest położona; jeżeli powiatowy
związek komunalny nie uchwali poboru opłaty, wolno gminom wiejskim uchwalić ją na
rzecz swoją do wysokości 2% sumy, która służy za podstawę wymiaru opłaty państwowej
od tych umów.
10)
Podatek od zaprotestowanych weksli.
Art. 14.
1)
Od weksli, przedstawionych do protestu, pobierany będzie przez notarjuszów, względnie
inne organy, uprawnione do sporządzania protestów, łącznie z opłatą (należytością)
państwową od protestu, podatek komunalny w wysokości 1/2% sumy wekslowej.
2)
Podatek ten przypada tej gminie (wiejskiej lub miejskiej), w której obrębie przedstawiono
weksel do protestu, w b. dzielnicy pruskiej powiatowemu związkowi komunalnemu, jeżeli
weksel przedstawiono do protestu na obszarze dworskim.
Art. 15.
Podatki komunalne od aktów notarjalnych, sporządzonych w przypadkach nie wymienionych
w art. 13, 14 i 16, o ile pobierane są według stawek stałych - uchyla się.
11)
Podatek od spadków i darowizn.
Art. 16.
1)
Gminy miejskie i wiejskie mogą pobierać samoistny podatek od przedmiotów spadków i
darowizn, położonych na ich obszarze, do wysokości 10% państwowego podatku od spadków
i darowizn, przypadającego na odnośne przedmioty spadkowe lub darowane. W b. dzielnicy
pruskiej, gdy przedmioty spadkowe (darowane) znajdują się na obszarach dworskich,
mogą pobierać podatek od tych przedmiotów powiatowe związki komunalne.
2)
Jeżeli przedmioty spadkowe (darowane) znajdują się w obrębie kilku związków komunalnych,
to każdy z nich pobiera podatek w takiej części, jaka odpowiada stosunkowi czystej
wartości przedmiotów, znajdujących się w obrębie danego związku komunalnego, do całej
podstawy wymiaru.
3)
Szczegółowe przepisy o rozdziale dodatku zawierać będzie rozporządzenie wykonawcze,
przyczem uwzględnione być winny następujące zasady:
a)
majątek ruchomy, otrzymany w drodze spadku (darowizny), uważa się jako położony w
miejscu zamieszkania spadkodawcy (darującego); o ile zaś miejsce to znajduje się poza
granicami Państwa - w miejscu siedziby władzy, wymierzającej państwowy podatek od
spadku (darowizny);
b)
długi, z wyjątkiem długów, zabezpieczonych na nieruchomości, uważa się jako ciążące
na wszystkich przedmiotach spadkowych w stosunku do ich wartości.
12)
Podatek od plakatów i szyldów i podatek od anonsów.
Art. 17.
1)
Gminom miejskim wolno pobierać podatek od napisów firmowych i ogłoszeń, bądź umieszczonych
na budynkach, slupach, kioskach lub w podobnych miejscach, bądź rozlepianych, roznoszonych,
wyświetlanych lub rozpowszechnianych w podobny sposób (podatek od plakatów i szyldów)
oraz podatek od ogłoszeń, powielanych drukiem, mechanicznie, lub w podobny sposób
(podatek od anonsów).
2)
Gminom wiejskim wolno pobierać podatek od plakatów i szyldów oraz podatek od anonsów
poza obszarem gmin miejskich.
3)
Od podatku są zwolnione ogłoszenia, zamieszczane w czasopismach, wychodzących nie
rzadziej, aniżeli w miesięcznych odstępach czasu, ogłoszenia urzędowe, ogłoszenia
wyborcze do reprezentacji publicznych, ogłoszenia o odczytach i zgromadzeniach publicznych
oraz ogłoszenia osób, poszukujących pracy.
4)
Bliższy sposób pobierania podatku od plakatów i szyldów i podatku od anonsów określi
wzorowy statut podatkowy, który ogłosi Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu
z Ministrem Skarbu w rozporządzeniu wykonawczem.
13)
Podatek od publicznych zabaw, rozrywek i widowisk.
Art. 18.
1)
Gminy miejskie winny, gminy zaś wiejskie mogą pobierać podatek od publicznych zabaw,
rozrywek i widowisk.
2)
Oprócz podatku od wstępu na wyścigi i podobne widowiska połączone z grą lub zakładami,
wolno pobierać także podatki od stawek gry lub zakładów i od wygranych.
3)
Do przedstawień teatralnych i występów o wyższej wartości artystycznej lub naukowej,
oraz do przedstawień utworów i filmów krajowych winny być stosowane ulgowe stawki
podatkowe.
4)
Od zawodów i popisów, urządzanych przez towarzystwa sportowe i gimnastyczne, których
użyteczność publiczną uzna zarząd gminy, podatek nie może przenosić 10% ceny wstępu.
14)
Podatki od prawa polowania.
Art. 19.
1)
Od wykonywania prawa polowania na mocy prawa własności gruntu, dzierżawy prawa polowania
lub innego tytułu prawnego wolno gminom wiejskim i miejskim pobierać podatek komunalny;
w b. dzielnicy pruskiej mogą powiatowe związki komunalne pobierać taki podatek od
prawa polowania, wykonywanego na obszarze dworskim.
2)
Najwyższe normy podatku określi dla poszczególnych stref Państwa Minister Spraw Wewnętrznych
w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Ministrem Rolnictwa i Dóbr Państwowych.
3)
Rozporządzenie wykonawcze może uzależnić wykonywanie prawa polowania od wykazania
zapłaty podatku.
15)
Inne podatki.
Art. 20.
1)
Gminom miejskim na ich obszarze, a powiatowym związkom komunalnym poza obszarem gmin
miejskich, wolno pobierać, oprócz podatków, wymienionych w niniejszej ustawie, samoistne
podatki, obciążające inne źródła, nie wymienione w niniejszej ustawie, z uwzględnieniem
art. 21.
2)
Władzą nadzorczą, właściwą do zatwierdzenia uchwał w sprawie pobierania tych podatków,
jest Minister Spraw Wewnętrznych, działający w porozumieniu z Ministrem Skarbu.
3)
Minister Spraw Wewnętrznych może w po+ rozumieniu z Ministrem Skarbu przelać swe prawo
zatwierdzania komunalnych uchwał podatkowych, odpowiadających wzorowym statutom, na
władze nadzorcze, wskazane w art. 36 i 37.
Art. 21.
1)
Podatek od majątku i podatek od kapitałów i rent nie może być pobierany na rzecz związków,
komunalnych.
2)
Źródeł, które są obciążone podatkami, wymienionemi w tej ustawie, nie wolno ponownie
obciążać samoistnemi podatkami z wyłączeniem podatków, przeznaczonych na ściśle określone
inwestycyjne cele, pobieranych w wyjątkowych wypadkach przez oznaczony okres czasu,
a nie przenoszących 50% podatków komunalnych, dopuszczonych niniejszą ustawą, czy
to w postaci samoistnych podatków, czy też w postaci dodatków do podatków państwowych.
3)
Również nie mogą być pobierane na rzecz związków komunalnych podatki od posiadania
przedmiotów majątkowych z wyjątkiem podatków od posiadania przedmiotów zbytku, służących
do osobistego użytku (samochodów, ekwipaży. wierzchowców i t. d.).
C.
Udział samorządu wojewódzkiego w źródłach podatkowych związków komunalnych.
Art. 22.
Samorządowi wojewódzkiemu zastrzega się prawo korzystania z najwyższego dozwolonego
obciążenia gruntów, budynków oraz przemysłu i handlu podatkami komunalnemi (art. 3,
4, 6 i 8) do wysokości 10%.
Art. 23.
Aż do wprowadzenia w życie samorządu wojewódzkiego pobory, określone w art. 22, przypadają:
a)
w b. dzielnicy rosyjskiej powiatowym związkom komunalnym i gminom miejskim, wydzielonym
z powiatowych związków komunalnych, na pokrycie wydatków, które w myśl art. 2 ustawy
z dnia 26 września 1922 r. (Dz. U. R. P. № 90, poz. 829) obciążać mają samorząd wojewódzki;
b)
w b. dzielnicy austrjackiej na pokrycie wydatków, połączonych ze spełnianiem zadań,
przewidzianych w ustawie z dn. 30 stycznia 1920 r. (Dz. U. R. P. № 11, poz. 61).
Art. 24.
1)
Postanowienia, zawarte w art. 22, nie będą miały zastosowania w b. dzielnicy pruskiej
aż do wprowadzenia tamże samorządu wojewódzkiego w życie. Aż do tego czasu pobory,
określone w art. 22, przypadać będą gminom miejskim na ich obszarze, a powiatowym
związkom komunalnym poza obszarem gmin miejskich,
2)
Do pokrycia krajowych podatków bezpośrednich są obowiązane gminy miejskie i powiatowe
związki komunalne.
3)
Podstawę rozkładu podatków krajowych na gminy miejskie i powiatowe związki komunalne
stanowią sumy katastralnego wymiaru państwowych podatków: gruntowego: i budynkowego,
służących za podstawę poboru dodatków komunalnych w gminach miejskich i powiatowych
związkach komunalnych. Rozkład winien być dokonany według stanu państwowych podatków:
gruntowego i budynkowego w dniu 1 lipca roku, poprzedzającego rok rachunkowy krajowych
związków komunalnych.
4)
Krajowe związki komunalne mogą uchwalić odmienną podstawę rozkładu podatków. Uchwala
podlega zatwierdzeniu władzy nadzorczej.
5)
Uchwała sejmiku krajowego w sprawie poboru podatków w sumie, przewyższającej 10,000-krotną
sumę katastralnego wymiaru państwowych podatków: gruntowego i budynkowego, podlega
zatwierdzeniu władzy nadzorczej.
6)
W §§ 27, 28, 29 i 33 ustawy o daninach powiatowych i prowincjonalnych z dnia 23 kwietnia
1906 r. (Zbiór Ust. pruskich str. 159) zastępuje się słowa „powiatowy” i „powiaty
wiejskie i miejskie” przez słowa „gminy miejskie i powiatowe związki komunalne”.
Podatek wojewódzki od wyszynku i drobnej sprzedały trunków.
Art. 25.
1)
Na rzecz samorządu wojewódzkiego pobierać się będzie od 1 stycznia 1924 r. obok państwowego
podatku przemysłowego i komunalnych dodatków do tego podatku, przewidzianych w art.
8, osobny podatek wojewódzki w wysokości 3% od obrotu trunkami w wyszynku i w drobnej
sprzedaży trunków.
2)
Za wyszynk i drobną sprzedaż trunków należy uważać w rozumieniu niniejszej ustawy:
a)
sprzedaż spirytusu, wyrobów wódczanych, wina, półwina, wina sztucznego, wina owocowego,
moszczu owocowego, miodu, napojów miodowych i piwa do spożycia w lokalu przedsiębiorstwa,
b)
sprzedaż trunków, wymienionych pod a), bezpośrednio spożywcom, jednak nie do spożycia
w lokalu przedsiębiorstwa, w naczyniach otwartych lub zamkniętych w sposób, w handlu
nie używany, a to w ilościach poniżej 25 litrów spirytusu i wyrobów wódczanych, a
poniżej 50 litrów innych trunków,
c)
sprzedaż trunków, wymienionych pod a), bezpośrednio spożywcom, jednak nie do spożycia
w lokalu przedsiębiorstwa, w naczyniach zamkniętych sposobem, w handlu używanym, a
to w ilościach poniżej 10 litrów piwa, względnie poniżej 50 litrów innych trunków.
3)
Wymiaru i poboru podatków oraz wymiaru kar pieniężnych, w wypadkach, przewidzianych
w art. 65 i 67, dokonywać będą na rzecz samorządu wojewódzkiego na obszarze gmin miejskich
zarządy tychże gmin, poza ich obszarem - wydziały powiatowe. Tytułem zwrotu kosztów
za wspomniane czynności mogą gminy miejskie, względnie powiatowe związki komunalne,
pobierać 10% sum, wypłaconych samorządowi wojewódzkiemu z tytułu podatku i kar pieniężnych.
4)
Przy wymiarze podatku mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 maja
1923 r. w przedmiocie państwowego podatku przemysłowego (Dz. U. R. P. № 58, poz. 412).
Rozporządzenie wykonawcze ustali postępowanie przy wymiarze i poborze podatku oraz
określi sposób mianowania członków i skład komisji szacunkowych i odwoławczych, powołanych
do współdziałania przy wymiarze podatku.
5)
Aż do wprowadzenia w życie samorządu wojewódzkiego podatek, określony w ustępie 1,
pobierany będzie na rzecz Skarbu Państwa w b. dzielnicy rosyjskiej; na rzecz Skarbu
Państwa na pokrycie wydatków w b. dzielnicy austrjackiej - połączonych za spełnieniem
zadań, przewidzianych w ustawie z dn. 30 stycznia 1920 r. (Dz. U. R. P. № 11, poz.
61), a w b. dzielnicy pruskiej na rzecz krajowych związków komunalnych na rachunek
dotacji, wymienionych w art. 35 ust. 2.
6)
Ustawę z dnia 20 grudnia 1905 r. o pobieraniu na obszarze b. Galicji opłat szynkarskich
(Dz. Ust. Kr. z 1906 r. № 11) oraz ustawę z dnia 13 lutego 1903 r. o pobieraniu na
tymże obszarze opłaty konsumpcyjnej od piwa (Dz. Ust. Kr. № 24), jak wreszcie ustawę
z dnia 26 września 1922 r. (Dz. U. R. P. № 90, poz. 831) uchyla się z dniem 31 grudnia
1923 r.
D.
Podział wpływów z podatków między współuprawnione związki komunalne.
Art. 26.
1)
O ile niniejsza ustawa nie wskazuje sposobu obliczenia udziałów kilku współuprawnionych
związków komunalnych we wpływach z poszczególnych podatków, Minister Spraw Wewnętrznych
w porozumieniu z Ministrem Skarbu wyda w rozporządzeniu wykonawczem szczegółowe przepisy
o obliczaniu tych udziałów.
2)
Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Skarbu wyda w rozporządzeniu
wykonawczem także przepisy, zmierzające do zapobieżenia wielokrotnemu opodatkowaniu
płatników na rzecz związków komunalnych.
Część DRUGA.
Opłaty i specjalne dopłaty.
A.
Opłaty.
Art. 27.
1)
Związki komunalne winny pobierać opłaty za używanie komunalnych urządzeń i zakładów
dobra publicznego, zaś mogą je pobierać za czynności i poświadczenia urzędowe organów
komunalnych (opłaty administracyjne).
2)
Uchwały w przedmiocie pobierania powyższych opłat nie podlegają zatwierdzeniu władzy
nadzorczej.
3)
Władza nadzorcza może jednak żądać w każdym czasie zmiany lub zniesienia uchwał, dotyczących
opłat w niniejszym artykule w ustępie 1 w zdaniu drugiem wymienionych gdyby się okazało,
że opłaty administracyjne są niewspółmiernie wysokie w stosunku do kosztów utrzymania
tej gałęzi zarządu komunalnego, za której czynności opłaty są pobierane.
Art. 28.
1)
Przedsiębiorstwa komunalne mają być w ten sposób administrowane, ażeby dochody z nich
uzyskane pokrywały conajmniej koszty eksploatacji łącznie z oprocentowaniem i amortyzacją
kapitału zakładowego.
2)
Uchwały w przedmiocie pobierania opłat za używanie przedsiębiorstw komunalnych, względnie
cen za dostarczone przez nie przedmioty, nie podlegają zatwierdzeniu władzy nadzorczej.
Jeżeli atoli te opłaty (ceny) nie pokrywają kosztów łącznie z oprocentowaniem i amortyzacją
kapitału zakładowego, władza nadzorcza może w takim wypadku nakazać podwyższenie opłat
(cen).
Art. 29.
1)
Związkom komunalnym wolno celem uzyskania funduszów obrotowych na utrzymanie komunalnych
urządzeń i zakładów dobra publicznego oraz przedsiębiorstw pobierać zaliczki na opłaty
(art. 27 i 28) od osób, korzystających z tychże zakładów, urządzeń i przedsiębiorstw.
2)
Wysokość zaliczek może być różniczkowana według stopnia zamożności tych osób. W razie
udowodnionego ubóstwa zaliczka nie powinna być pobierana.
3)
Uchwały w przedmiocie pobierania zaliczek, przewyższających trzykrotną opłatę miesięczną,
podlegają zatwierdzeniu władzy nadzorczej.
Art. 30.
1)
Przepisy dotychczasowych ustaw o komunalnych opłatach na cele specjalne pozostają
bez zmiany. Pobieranie opłat targowych od artykułów żywności, dostarczanych przez
producentów rolnych, jest dozwolone tylko w razie sprzedaży tych artykułów w miejskich
halach targowych.
2)
Wysokość tych opłat podlega regulacji w myśl art. 68.
3)
Uchwały w przedmiocie ustanowienia i zmiany wysokości tych opłat nie podlegają zatwierdzeniu
władzy nadzorczej.
B.
Specjalne opłaty.
Art. 31.
1)
Związki komunalne winny pobierać na pokrycie kosztów założenia i utrzymania urządzeń
i zakładów dobra publicznego specjalne dopłaty od tych właścicieli nieruchomości,
przedsiębiorstw przemysłowych i handlowych, którym te urządzenia i zakłady przynoszą
szczególne korzyści gospodarcze lub udogodnienia. Wysokość specjalnej dopłaty winna
być stopniowana w stosunku do wartości osiągniętych korzyści gospodarczych, względnie
udogodnień.
2)
Rozporządzenie wykonawcze określi sposób zawiadomienia płatników o uchwale w sprawie
pobierania specjalnych dopłat i oznaczy termin do wniesienia odwołania przeciwko uchwale.
3)
Odwołanie, wniesione w terminie, podlega rozstrzygnięciu władzy nadzorczej, wskazanej
w art. 36 i 37. Dopóki rozstrzygnięcie nie nastąpi, uchwała nie może być wykonana
w stosunku do osoby, która wniosła odwołanie.
4)
Związki komunalne mogą na skutek osobnej uchwały nie pobierać specjalnych dopłat,
jeżeli pokrycie kosztów założenia i utrzymania urządzeń i zakładów dobra publicznego
komunalnemi podatkami, opłatami lub innemi dochodami jest wskazane w interesie publicznym;
uchwała taka podlega zatwierdzeniu władzy nadzorczej (art. 36 i 37).
Art. 32.
1)
Na pokrycie kosztów założenia i utrzymania zakładów i urządzeń dobra publicznego mogą
krajowe związki komunalne oraz Tymczasowy Wydział Samorządowy pobierać specjalne dopłaty
także od gmin miejskich i powiatowych związków komunalnych, którym te zakłady i urządzenia
przynoszą korzyści lub udogodnienia, a to stosownie do wartości tych korzyści lub
udogodnień.
2)
W razie sporu, wyłaniającego się o stosowanie postanowień niniejszego artykułu między
związkami komunalnemi, rozstrzyga Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem
Skarbu.
3)
Do specjalnych dopłat stosuje się odpowiednie postanowienia, zawarte w art. 31 ust.
1. 2 i w drugiem zdaniu ustępu 3.
Część TRZECIA.
Inne źródła dochodowe.
Art. 33.
Uchwały związków komunalnych w sprawie zaciągnięcia pożyczek i objęcia poręki, z wyjątkiem
pożyczek, przeznaczonych na czasowe zasilenie funduszów kasowych, wymagają zatwierdzenia
władz nadzorczych (art. 36 i 37).
Art. 34.
Powiatowe związki komunalne powinny ze swych dochodów udzielać zapomóg tym gminom
wiejskim (w b. dzielnicy rosyjskiej także gromadom), których dochody, mimo wyzyskania
wszystkich źródeł dochodowych, są tak szczupłe, że nie wystarczają ną pokrycie wydatków
bieżących.
Art. 35.
1)
Ustawy, przewidujące dla związków komunalnych dotacje ze Skarbu Państwa lub z funduszów
innych związków komunalnych na określone cele komunalne, lub ustanawiające udział
Skarbu Państwa lub innych związków komunalnych w pokrywaniu wydatków” na takie cele,
pozostają w mocy.
2)
Aż do czasu wprowadzenia w życie samorządu wojewódzkiego krajowe związki komunalne
w b. dzielnicy pruskiej otrzymują dla spełnienia zadań, przewidzianych w ustawie z
dn. 30 kwietnia 1873 r. o dotacji związków prowincjonalnych (Zbiór Ustaw pruskich
str. 187), w ustawie z dnia 8 lipca 1875 r. w przedmiocie wykonania §§ 5 i 6 powołanej
ustawy (Zbiór Ustaw pruskich str. 497) i w ustawie z dnia 2 czerwca 1902 r. w sprawie
przekazania związkom prowincjonalnym dalszych rat dotacyjnych (Zbiór Ustaw pruskich
str. 167) zamiast kwot, określonych w tych ustawach, tytułem rocznej dotacji ze Skarbu
Państwa ryczałtową sumę, równającą się 2/5 częściom zapotrzebowania na pokrycie bieżących
wydatków w ramach obecnej działalności krajowych związków komunalnych, jakie się okaże
według budżetu po wyzyskaniu wszystkich źródeł dochodowych.
Część CZWARTA.
Władze nadzorcze i ich postępowanie.
Art. 36.
Władzami nadzorczemi, właściwemi do działania w myśl niniejszej ustawy, o ile ona
inaczej nie postanawia, są:
a)
w stosunku do gmin wiejskich (w b. dzielnicy rosyjskiej także do gromad) i gmin miejskich,
niewydzielonych z powiatowych związków komunalnych, z wyjątkiem gmin miejskich w b.
dzielnicy pruskiej, małopolskich gmin miejskich, liczących powyżej 15.000 mieszkańców
według ostatniego spisu ludności - wydziały powiatowe;
b)
w stosunku do gmin miejskich, wydzielonych z powiatowych związków komunalnych, gmin
miejskich w b. dzielnicy pruskiej oraz małopolskich gmin miejskich, wymienionych pod
a), z wyjątkiem gmin miejskich, wymienionych pod c), i w stosunku do powiatowych związków
komunalnych - wydziały wojewódzkie;
c)
w stosunku do gminy m. st. Warszawy i gmin miejskich, liczących powyżej 100.000 mieszkańców,
oraz w stosunku do krajowych związków komunalnych - Minister Spraw Wewnętrznych, działający
w porozumieniu z Ministrem Skarbu.
Art. 37.
1)
Aż do wprowadzenia w życie samorządu wojewódzkiego władzą nadzorczą, właściwą do działania
w miejsce wydziału wojewódzkiego w myśl niniejszej ustawy, jest Minister Spraw Wewnętrznych,
działający, z wyjątkiem wypadków, przewidzianych w art. 3 ust. 3, w porozumieniu z
Ministrem Skarbu.
2)
Minister Spraw Wewnętrznych i Minister Skarbu mogą w obopólnem porozumieniu przekazać
swoje uprawnienia w tym zakresie całkowicie lub częściowo podległym im bezpośrednio
władzom państwowym.
Art. 38.
1)
Przeciw orzeczeniu władzy nadzorczej służy, o ile ustawa niniejsza inaczej nie postanawia,
związkom komunalnym, a w wypadkach, przewidzianych w art. 31, także osobom interesowanym,
prawo wniesienia odwołania w ciągu 14 dni po doręczeniu orzeczenia.
2)
Władzą, powołaną do roztrzygania tych odwołań i decydującą ostatecznie, jest:
a)
w stosunku do orzeczeń wydziału powiatowego - wydział wojewódzki, przyczem aż do wprowadzenia
w życie samorządu wojewódzkiego art. 37 ma odpowiednie zastosowanie;
b)
w stosunku do orzeczeń wydziału wojewódzkiego - Minister Spraw Wewnętrznych, działający
w porozumieniu z Ministrem Skarbu.
3)
Pozatem mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 1 sierpnia 1923 r. w sprawie środków
prawnych od orzeczeń władz administracyjnych (Dz. U. R. P. № 91 poz. 712) oraz przepisy
ustawy z dnia 3 sierpnia 1922 r. o Najwyższym Trybunale Administracyjnym (Dz. U. R.
P. № 67, poz. 600).
Art. 39.
1)
Uchwała, podlegająca zatwierdzeniu, winna być w ciągu dni piętnastu po jej powzięciu
skierowana wraz z danemi, które wskaże rozporządzenie wykonawcze, bezpośrednio do
przełożonej władzy nadzorczej. Jeżeli władza ta nie jest właściwa do zatwierdzenia
uchwały, obowiązana jest w ciągu dalszych dni siedmiu uchwałę skierować do właściwej
władzy nadzorczej, która w dniu otrzymania uchwały wyda poświadczenie odbioru.
2)
Jeżeli uchwała jest należycie poparta danemi, wskazanemi w rozporządzeniu wykonawczem,
władza nadzorcza wyda swą decyzję w przedmiocie zatwierdzenia w ciągu dalszych trzydziestu
dni; w razie braku tych danych zwróci ją w ciągu tygodnia po otrzymaniu uchwały do
uzupełnienia.
3)
Gdyby władza nadzorcza w powyższych terminach nie doręczyła związkowi komunalnemu
zawiadomienia o odmowie zatwierdzenia, ani nie zwróciła mu uchwały do uzupełnienia,
uważa się uchwałę z upływem 30 dni po jej otrzymaniu za zatwierdzoną.
4)
Za dzień zawiadomienia o decyzji władzy nadzorczej w razie nadania na pocztę - uważa
się dzień nadania na pocztę.
Art. 40.
Uchwała zatwierdzona ma moc obowiązującą od dnia jej powzięcia, jeżeli w uchwale lub
w zatwierdzeniu nie jest oznaczony dzień późniejszy.
Art. 41.
Władza nadzorcza może odmówić rozpoznania uchwały, nie przedłożonej w terminie, oznaczonym
w art. 39 ust. 1.
Art. 42.
O ile według innych ustaw uchwały, związków komunalnych w sprawie pobierania podatków,
opłat i dopłat, względnie składek, oraz zaciągania pożyczek podlegają zatwierdzeniu
władz nadzorczych, władzami właściwemi do zatwierdzenia tych uchwał są władze nadzorcze,
wskazane w art. 36 i 37, przyczem art. 38 - 41 mają odpowiednie zastosowanie.
Część PIĄTA.
Wymiar i pobór danin komunalnych.
Art. 43.
1)
Wymiar i pobór samoistnych podatków komunalnych uskutecznia zarząd związku komunalnego,
lub organ, przez ten zarząd upoważniony.
2)
Wymiar i pobór dodatków komunalnych do podatków (opłat) państwowych uskutecznia władza,
powołana do wymiaru i poboru podatków.
3)
Wymiaru i poboru dodatków komunalnych do państwowego podatku dochodowego w b. dzielnicy
pruskiej dokonywa władza komunalna.
4)
Za czynności organów, współdziałających przy wymiarze, poborze i ściąganiu komunalnych
dodatków do podatków państwowych od gruntów, budynków, przemysłu i handlu (art. 3,
4, 6 i 8), Państwo może pobrać 2% sum, wypłaconych związkom komunalnym z tytułu tych
dodatków.
5)
Minister Skarbu może związkom komunalnym za ich zgodą poruczyć pobór i ściąganie podatków
państwowych w całości lub w części. Związki komunalne uprawnione są za te czynności
pobierać odszkodowanie do wysokości 3% sum, wypłaconych Skarbowi Państwa z tytułu
pobranych podatków. Przepisy, obowiązujące w b. dzielnicy pruskiej w sprawie współdziałania
związków komunalnych przy poborze i ściąganiu podatków państwowych, nie ulegają zmianie.
Art. 44.
1)
Celem uzyskania podstaw wymiaru samoistnych danin komunalnych zarząd związku komunalnego
lub organ, przez ten zarząd upoważniony, mają prawo:
a)
żądać od stron lub ich zastępców prawnych oraz od świadków i znawców odpowiedzi na
określone pytania, w razie zaś wątpliwości co do udzielonych odpowiedzi, żądać od
stron lub ich zastępców prawnych przedłożenia ksiąg handlowych i gospodarczych oraz
innych dowodów;
b)
zwracać się do zarządów innych związków komunalnych, jako też do władz państwowych
o podanie podstaw opodatkowania ujawnionych przy wymiarze podatków państwowych i komunalnych.
2)
Władze i organy komunalne, zarówno jak i znawcy, winni zachować w tajemnicy okoliczności
dane, które doszły do ich wiadomości przy wykonywaniu wspomnianych czynności.
Art. 45.
1)
Aż do ustalenia wysokości dodatku komunalnego na rok bieżący pobiera się dodatek tymczasowo
według normy, ustalonej na rok poprzedni.
2)
Kwota pobranego tymczasowo dodatku komunalnego będzie zaliczona na jego należność,
ostatecznie ustaloną.
Art. 46.
O wymiarze samoistnych podatków komunalnych winien być każdy płatnik zawiadomiony
indywidualnie przez doręczenie orzeczenia wymiarowego, o ile ustawy lub statuty podatkowe
nie przewidują odmiennego sposobu zawiadomienia.
Art. 47.
W razie poboru dodatku komunalnego do podatków (opłat) państwowych zarząd związku
komunalnego winien normę, dodatku podać do wiadomości publicznej przez ogłoszenie
w sposób, w danej miejscowości przyjęty. Tak samo winny być ogłoszone uchwały w przedmiocie
pobierania samoistnych podatków i opłat.
Art. 48.
1)
Przeciwko wymiarowi samoistnych danin komunalnych służy płatnikowi prawo wniesienia
odwołania w ciągu czternastu dni do władz nadzorczych za pośrednictwem władzy, która
dokonała wymiaru.
2)
Termin czternastodniowy biegnie od dnia następnego po zawiadomieniu płatnika o wymiarze
podatku, względnie po wezwaniu go do uiszczenia danin innego rodzaju, o ile ustawy
lub uchwały o poborze danin nie zawierają odmiennych postanowień.
3)
Wniesienie odwołania nie wstrzymuje obowiązku terminowego uiszczenia daniny.
4)
Władzami, powołanemi do rozstrzygania odwołań i decydującemi ostatecznie, są:
a)
w stosunku do gmin wiejskich (w b. dzielnicy rosyjskiej także gromad) i gmin miejskich,
nie wydzielonych z powiatowych związków komunalnych, z wyjątkiem małopolskich gmin
miejskich, liczących powyżej 15.000 mieszkańców według ostatniego spisu ludności -
wydziały powiatowe;
b)
w stosunku do gmin miejskich, z wyjątkiem wydzielonych z powiatowych związków komunalnych
oraz małopolskich gmin miejskich, wymienionych pod lit. a), m. stół. Warszawy, tudzież
w stosunku do wydziałów powiatowych - wydziały wojewódzkie, aż do wprowadzenia zaś
w życie samorządu wojewódzkiego - Minister Spraw Wewnętrznych, który może przelać
swe uprawnienia na bezpośrednio mu podległe władze;
c)
w stosunku do m. st. Warszawy - Minister
Spraw Wewnętrznych.
5)
Poza tem mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 1 sierpnia 1923 r. w sprawie środków
prawnych od orzeczeń władz administracyjnych (Dz. U. R. P. № 91 poz. 712) i przepisy
ustawy z dnia 3 sierpnia 1922 r. o Najwyższym Trybunale Administracyjnym (Dz. U. R.
P. № 67, poz. 600).
Art. 49.
1)
Odrębne odwołania przeciwko wymiarowi dodatków do podatków państwowych są dopuszczalne
tylko w razie zaprzeczenia prawa związku komunalnego do pobierania dodatków wogóle
lub według stopy, określonej w orzeczeniu wymiarowem. Do takich odwołań stosuje się
odpowiednio postanowienia, zawarte w art. 48.
2)
Poza wypadkiem, wspomnianym w ust. 1, odwołania przeciwko wymiarowi dodatków do podatków
winny być wnoszone łącznie z reklamacjami, skargami lub odwołaniami przeciwko wymiarowi
podatków państwowych.
Art. 50.
Przepisy o środkach prawnych, służących płatnikom w b. dzielnicy pruskiej przeciwko
pociąganiu ich do opłacania danin komunalnych, pozostają bez zmiany.
Art. 51.
Podwyższenie, zniżenie, uchylenia, odpisanie, odroczenie zapłaty, lub zwrot podatku
państwowego pociąga za sobą z mocy samego prawa odpowiednie podwyższenie, zniżenie,
uchylenie, odpisanie, odroczenie, zapłatę lub zwrot dodatku komunalnego.
Art. 52.
1)
Zwrot dodatków zarządza władza, która pobrała podatki (opłaty) państwowe.
2)
O ile kwota dodatku komunalnego, ulegająca zwrotowi, nie będzie mogła być pokrytą
drogą potrącenia z wpływów, należnych związkowi komunalnemu, przy następnej wypłacie
(art. 58), winien związek komunalny dokonać zwrotu na wezwanie w ciągu dni czternastu.
Art. 53.
Art. 51 i 52 nie mają zastosowania w b. dzielnicy pruskiej, gdy dodatki komunalne
do podatków państwowych pobierane są samodzielnie przez związki komunalne. W tych
wypadkach obowiązują dotychczasowe przepisy.
Art. 54.
1)
Statuty samoistnych danin komunalnych winny ściśle oznaczać terminy płatności tych
danin. W braku takiego oznaczenia zapłata winna nastąpić w terminie, ustalonym w orzeczeniu
wymiarowem.
2)
Dodatki komunalne do podatków państwowych winny być uiszczone równocześnie z podatkami
(opłatami) państwowemi. Związki komunalne w b. dzielnicy pruskiej mogą uchwalić odmienne
terminy poboru dodatków, których wymiaru dokonywają samodzielnie.
Art. 55.
1)
Nieuiszczone we właściwym terminie samoistne daniny komunalne ściąga zarząd związku
komunalnego w drodze egzekucji, do której stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji
podatków i opłat państwowych.
2)
Powiatowe związki komunalne mogą ściągać podatki albo samodzielnie, albo przy pomocy
zarządów gmin miejskich i wiejskich, w b. dzielnicy pruskiej na obszarach dworskich
- przy pomocy przełożonych tych obszarów.
3)
Na obszarze b. dzielnicy austrjackiej nieuiszczone we właściwym terminie samoistne
daniny komunalne mogą być ściągane w drodze egzekucji sądowej na podstawie ustawy
z 27 maja 1896 r. (austr. Dz. Ust. P. № 79).
4)
Przepisy o ściąganiu danin w drodze egzekucji sądowej w b. dzielnicy rosyjskiej i
pruskiej nie ulegają zmianie.
Art. 56.
W razie nieuiszczenia we właściwym terminie danin komunalnych związki komunalne mogą
pobierać odsetki i kary za zwłokę oraz koszty egzekucyjne według przepisów, zawartych
w ustawie z dnia 9 marca 1923 r. okarach za zwłoką oraz o kosztach egzekucyjnych (Dz.
U. R. P. № 31, poz. 189).
Art. 57.
Wpłaty na podatki (opłaty) państwowe, do których przypisane są dodatki komunalne,
rozkłada się proporcjonalnie na podatki państwowe i dodatki wszystkich związków komunalnych
z przynależnemi odsetkami i karami za zwłokę.
Art. 58.
1)
Sumy wpływów z dodatków komunalnych do podatków (opłat) państwowych oraz z odsetek
i kar za zwłokę z każdego miesiąca będą wypłacone związkom komunalnym, uprawnionym
do ich poboru w najkrótszym czasie - najpóźniej do dni czternastu po upływie miesiąca.
2)
Postanowienie, zawarte w ust. 1, stosuje się odpowiednio do komunalnego udziału w
państwowym podatku dochodowym.
3)
Dodatki do podatków od spożycia, zużycia, względnie produkcji (art. 10), będą przekazywane
co dni 15 na rzecz związków komunalnych.
Art. 59.
Przepisy o poborze podatków (opłat) państwowych, w szczególności o obowiązku zapłaty,
terminie płatności, sposobie przymusowego ściągania z majątku ruchomego i nieruchomego,
prawie zastawu na nieruchomości, odpisaniu z powodu niemożności ściągnięcia, przedawnieniu
wymiaru i prawa ściągania oraz o prawie pierwszeństwa zastawnego na nieruchomościach
- stosuje się odpowiednio do poboru dodatków do tych podatków (opłat) na rzecz związków
komunalnych.
Art. 60.
1)
Powiatowe. związki komunalne w b. dzielnicy pruskiej pobierają dodatki bezpośrednio
od indywidualnych płatników.
2)
Postanowienia ustawy o daninach komunalnych z dnia 14 lipca 1893 r. (Zb. Ust. pruskich
str. 152), dotyczące komunalnych podatków bezpośrednich, z wyjątkiem przepisów o środkach
prawnych, stosują się odpowiednio do bezpośrednich podatków powiatowych, ze zmianami,
wprowadzonemi późniejszemi ustawami, jak również ustawą niniejszą.
3)
Płatnikom przysługują środki prawne w myśl § 14 ust. 2 i § 11 ust. 4 i 5 ustawy o
daninach powiatowych i prowincjonalnych z dnia 24 kwietnia 1906 r. (Zb. Ust. pruskich
str. 159).
Art. 61.
1)
Na poczet krajowych podatków bezpośrednich w b. dzielnicy pruskiej (art. 24) gminy
miejskie i powiatowe związki komunalne są obowiązane wpłacać do kasy krajowego związku
komunalnego co miesiąc zaliczkę, równającą się 1/10 części wpływów, uzyskanych ze wszystkich podatków miejskich i powiatowych w ubiegłym
miesiącu kalendarzowym. Zaliczki winny być uiszczone w ciągu czternastu dni po upływie
każdego miesiąca kalendarzowego. W przeciwnym razie krajowy związek komunalny będzie
mógł sam zastosować względem opieszałych gmin miejskich i powiatowych związków komunalnych
środki przymusowe ściągnięcia należności.
2)
Celem wykonania nadzoru nad gminami miejskiemi i powiatowemi związkami komunalnemi
co do ścisłego spełnienia obowiązku, nałożonego na nie w niniejszym artykule, krajowy
związek komunalny może wysyłać swych delegatów, którym służy prawo badania ksiąg podatkowych
oraz dotyczących pism i akt gmin miejskich i powiatowych związków komunalnych.
3)
Krajowy związek komunalny może ustanowić zaliczkę, w odmiennej wysokości. Uchwała
podlega zatwierdzeniu władzy nadzorczej.
4)
Kwoty wpłaconych zaliczek będą potrącone z należności krajowych dodatków do podatków
bezpośrednich.
Część SZÓSTA.
Kary.
Art. 62.
1)
Kto w zamiarze uchylenia się od obowiązku płacenia danin komunalnych składa wobec
właściwej władzy komunalnej nieprawdziwe lub niezupełne zeznania, albo w tym samym
zamiarze odmawia odpowiedzi na określone pytania, albo usuwa przedmioty, podlegające
daninom komunalnym, albo przedmiotów takich nie zgłasza do opodatkowania - podlega
karze pieniężnej do wysokości 20-krotnej sumy daniny, utraconej lub na utratę narażonej.
2)
Kara nie uwalnia płatnika od obowiązku zapłacenia daniny.
3)
Współwinny podlega karze narówni ze sprawcą.
Art. 63.
Kto wezwany w charakterze świadka albo znawcy, w zamiarze uwolnienia innej osoby od
obowiązku płacenia danin komunalnych, wobec właściwej władzy komunalnej odmawia złożenia
zeznania, lub składa fałszywe zeznanie - podlega karze pieniężnej do wysokości 30.000,000
mk.
Art. 64.
Kto, jako członek zarządu komunalnego, urzędnik lub funkcjonarjusz komunalny, bez
upoważnienia właściwej władzy ujawnia osobom niepowołanym okoliczności i dane, które
doszły do jego wiadomości przy wykonywaniu czynności, wymienionych w art. 44, podlega
karze aresztu, a w b. dzielnicy pruskiej - karze aresztu lub więzienia, na czas do
trzech miesięcy i karze pieniężnej w wysokości do 30.000.000 mk. lub jednej z tych
kar.
Art. 65.
1)
Kary pieniężne za czyny, wymienione w art. 62 i 63, wymierza zarząd związku komunalnego.
2)
Jeżeli strona nie zgłosi w ciągu dni czternastu po doręczeniu zawiadomienia o karze
ustnie lub pisemnie żądania rozpatrzenia sprawy w drodze sądowej - kara ulega wykonaniu.
W razie przeciwnym zarząd związku komunalnego winien sprawą skierować do właściwego
sądu powiatowego (pokoju), który wdroży postępowanie karne w myśl ogólnych przepisów.
3)
Kary pieniężne, nałożone na mocy art. 62 i 63, podlegają egzekucji na równi z daninami
komunalnemi ( wpływają do kasy związku komunalnego, uprawnionego do poboru daniny.
4)
Do orzeczenia w sprawach o czyny, wymienione w art. 64, są wyłącznie właściwe sądy
powiatowe (pokoju).
Art. 66.
Karą pieniężną, wymierzoną na mocy art. 62, 63 lub 64, w razie niemożności ściągnięcia
zamienia sąd pokoju (powiatowy) na karę pozbawienia wolności na czas do 3 miesięcy.
Art. 67.
1)
W uchwałach związków komunalnych mogą być przewidziane kary porządkowe do wysokości
10.000.000 mk. za wykroczenia przeciwko przepisom o wymiarze i poborze danin komunalnych
oraz statutom i uchwałom podatkowym, opartym na tych przepisach.
2)
Uchwały takie (ustęp 1) podlegają zatwierdzeniu władz nadzorczych.
3)
Kary wymierza zarząd związku komunalnego.
4)
Do kar, nałożonych na podstawie niniejszego artykułu, mają zastosowanie przepisy,
zawarte w ust. 2 i 3 art. 65. W b. dzielnicy pruskiej stosuje się w wypadkach, objętych
niniejszym artykułem, przepisy §§ 459 - 469 ustawy postępowania karnego.
Część SIÓDMA.
Przepisy ogólne.
Art. 68.
1)
Dodatki komunalne do poszczególnych podatków (opłat) państwowych ulegać będą podwyżce,
względnie zniżce, według wzrostu wskaźnika cen hurtowych, miarodajnego dla podwyżki,
względnie zniżki, podatków (opłat) państwowych.
2)
Do komunalnych podatków, samoistnych opłat, dopłat i kar pieniężnych ma odpowiednie
zastosowanie art. 10 ustawy z dnia 24 marca 1923 r. w przedmiocie wyrównania opłat
stemplowych oraz podatków spadkowego i od darowizn (Dz. U. R. P. №44, poz. 296).
Art. 69.
O ile ustawy nałożą na związki komunalne nowe zadania, winny one zapewnić dostateczne
źródła dochodów na pokrycie wydatków, połączonych ze spełnieniem tych zadań.
Art. 70.
1)
Budżet związków komunalnych winien być zarówno pod względem okresu budżetowego, jak
i pod względem jednostki obliczeniowej dostosowany do budżetu Państwa.
2)
Rozporządzenie wykonawcze określi termin zarówno wyłożenia budżetu związków komunalnych
do publicznej wiadomości, jak i uchwalenia budżetu.
Art. 71.
Wyrazy „związki komunalne”, użyte w niniejszej ustawie bez bliższego określenia, oznaczają
powiatowe i krajowe związki komunalne, jakoteż gminy wiejskie i miejskie.
Art. 72.
Przepisy niniejszej ustawy, dotyczące gmin miejskich, mają zastosowanie także do gmin
wiejskich o charakterze miejskim, a przepisy niniejszej ustawy, dotyczące gmin wiejskich
mają zastosowanie także do gmin miejskich o charakterze wiejskim. Gminy wiejskie o
charakterze miejskim, jakoteż gminy miejskie o charakterze wiejskim oznaczy Minister
Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Skarbu.
Część ÓSMA.
Przepisy końcowe.
Art. 73.
Wpływy z państwowego podatku obrotowego, pobranego w b. dzielnicy pruskiej za r. 1922,
przekazuje się gminom miejskim, o ile chodzi o wpływy z ich obszarów, a powiatowym
związkom komunalnym, o ile chodzi o wpływy z gmin wiejskich i obszarów dworskich.
Art. 74.
1)
Ustawa niniejsza obowiązuje na całym obszarze Rzeczypospolitej z wyjątkiem województwa
śląskiego.
2)
Przepisy niniejszej ustawy, dotyczące b. dzielnicy austrjackiej, obowiązują także
na ziemiach Spisza i Orawy.
Art. 75.
1)
Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia,
2)
Przepisy, dotyczące poboru podatków komunalnych, wymienionych w art. 2, 3, 4, 6, 8
i 9, obowiązują od 1 stycznia 1923 r.
3)
Przepis art. 35 ustęp 2 obowiązuje również od dnia 1 stycznia 1923 r.
4)
Minister Spraw Wewnętrznych oznaczy w porozumieniu z Ministrem Skarbu termin, w którym
nabiorą mocy obowiązującej postanowienia, zawarte w art. 10.
5)
Komunalne podatki samoistne i dodatki do podatków, pobrane na rok podatkowy 1923 na
zasadzie przepisów, obowiązujących do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają
zaliczeniu na poczet właściwych danin, należnych związkom komunalnym na podstawie
tej ustawy.
6)
Związki komunalne są obowiązane uzgodnić swe uchwały (statuty, regulaminy i t. p.),
dotyczące danin komunalnych, z przepisami niniejszej ustawy najpóźniej do końca 1923 r.
Uchwały te tracą moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 1923 r.
Art. 76.
Przepisy ustaw, sprzeczne z niniejszą ustawą, tracą moc obowiązującą. O ile inne ustawy
powołują się na takie przepisy, należy zamiast nich odpowiednio stosować przepisy
niniejszej ustawy.
Art. 77.
Wykonanie niniejszej ustawy porucza się Ministrowi Spraw Wewnętrznych w porozumieniu
z Ministrem Skarbu.