Ustawaz dnia 26 września 1922 r.w przedmiocie skutków prawnych zatajenia części ceny w umowach o sprzedaż lub zamianę
Treść ustawy
Art. 1.
Jeżeli w dokumencie, zawierającym umowę kupna - sprzedaży, podano cenę w kwocie niższej
od rzeczywiście umówionej lub zatajono jakiekolwiek świadczenia na rzecz sprzedającego,
pod jakąkolwiek nazwą rzeczywiście umówione, to kupujący obowiązany jest do zapłacenia
tylko kwoty podanej w tym dokumencie i do uiszczenia tylko świadczeń, w tym dokumencie
ujawnionych.
Umowy pisemne lub ustne, któremi strony ustaliły cenę sprzedaży w kwocie wyższej od
podanej w dokumencie ujawnionym lub zobowiązały kupującego na rzecz sprzedawcy pod
jakąkolwiek nazwą do jakichkolwiek świadczeń w dokumencie sprzedaży nieujawnionych,
oraz wszelkie umowy pozorne, mające na celu ukrycie rzeczywistej ceny kupna lub, innych
świadczeń, są nieważne.
Kupującemu, który zapłacił cenę kupna wyższa od podanej w dokumencie ujawnionym albo
uskutecznił na rzecz sprzedawcy pod jakąkolwiek nazwą jakiekolwiek świadczenia, w
dokumencie tym zatajone, służy prawo żądania zwrotu nadpłaty, tudzież świadczeń dodatkowych
w dokumencie tym zatajonych lub ich wartości.
Zrzeczenie się zarzutu nieważności lub prawa do żądania zwrotu, w ustępie poprzedzającym
określonego, jest pozbawione skutków prawnych.
Urzeczywistnienie praw, służących kupującemu na podstawie niniejszego artykułu, nie
daje sprzedawcy prawa do unieważniania zawartej umowy z tytułu pokrzywdzenia.
Art. 2.
Oparte na art. 1 powództwo o ustalenie lub o zwrot nadpłaty przedawnia się z upływem
roku od dnia sporządzenia dokumentu ujawnionego (art. 1); prawo do wytoczenia takiego
powództwa gaśnie także w razie wcześniejszego wytoczenia przez Skarb Państwa powództwa,
określonego w art. 3.
Art. 3.
Skarb Państwa może wytoczyć powództwo o przyznanie mu całej różnicy między ceną sprzedaży,
rzeczywiście umówioną, a podaną w dokumencie ujawnionym, tudzież wartości zatajonych
świadczeń dodatkowych na cele, określone w art. 8. Do wydania tej różnicy wraz z wartością
zatajonych świadczeń dodatkowych obowiązani są: sprzedający, o ile ją już otrzymał,
kupujący, o ile jej jeszcze nie uiścił sprzedającemu.
Powództwo, oparte na artykule niniejszym, przedawnia się z upływem lat dziesięciu
od dnia sporządzenia dokumentu, określonego w art. 1 ustęp 1, a prawo do wytoczenia
takiego powództwa gaśnie także w razie wcześniejszego wytoczenia powództwa przez kupującego
w terminie, przewidzianym w art. 2.
Art. 4.
O powództwie, wytoczonem na zasadzie art. 2, sąd zawiadomi właściwą Izbę skarbową.
Skarbowi służyć będzie prawo przystąpienia do sporu po stronie powoda.
Art. 5.
Na obszarze, na którym obowiązuje rosyjska ustawa postępowania cywilnego, stosuje
się następujące przepisy:
W sprawach z powództwa, wytoczonego na zasadzie niniejszej ustawy, fakty, stanowiące
podstawę roszczenia, mogą być udowodnione zeznaniami świadków, a postanowienia art.
409 i 410 ros. ust. post. cyw., wyłączające dowód ze świadków, nie mają zastosowania.
Księgi rachunkowe, zapiski i notatki stron lub osób trzecich stanowią dowód dostateczny,
o ile je sąd w poszczególnym wypadku uzna za wiarygodne, nawet gdyby nie były podpisane
przez żadnego z kontrahentów.
Sąd może, w braku innych dowodów lub w celu ich uzupełnienia, zarządzić przesłuchanie
jednaj ze stron pod przysięgą na okoliczności w sprawie spornej. Przed przesłuchaniem
pod przysięgą sąd przesłucha obie strony bez przysięgi.
W przedmiocie przesłuchania stron pod przysięgą będą miały zastosowanie przepisy ustawy
postępowania cywilnego, dotyczące badania i zaprzysięgania świadków, z wyjątkiem przepisów
art. 370, punktów 1 do 5 artykułu 373, punktu 4 art. 379, art. art. 382, 383, 384,
392, 393, punktu 1 art. 396 oraz art. art. 407, 408, 409 i 410 ust. post. sąd. cyw.,
tudzież art. 395 tejże ustawy, o ile dotyczy uwolnienia od przysięgi za zgodą stron,
i następujące dodatkowe przepisy:
W razie, gdy po jednej stronie występuje więcej osób, przesłuchane będą pod przysięgą
jedna z nich lub więcej według wyboru sądu.
Duchowni świeccy i zakonnicy wszystkich wyznań chrześcijańskich zamiast przysięgi
składają zeznania z powołaniem się na śluby zakonne lub kapłańskie. Uznani przez Rząd
duchowni wyznań niechrześcijańskich mogą zamiast przysięgi składać uroczyste przyrzeczenie.
W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa lub uchylenia się od przysięgi, sąd
po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy oceni znaczenie tego faktu dla rozstrzygnięcia
sporu.
Przyrzeczenie osób, należących do wyznań, nie uznających przysięgi (punkt 2 art. 396
ros. ust. post. sąd. cyw.), oraz duchownych wyznań niechrześcijańskich stoi pod względem
skutków karnych z art. 160 kodeksu karnego narówni z przysięgą.
Art. 6.
Nieważność umowy, określonej w art. 1, ustęp 2, nie ma wpływu na obowiązek stron do
uiszczenia opłaty stemplowej (należytości) od zatajonej części ceny sprzedaży.
Art. 7.
Wytoczenie powództwa na zasadzie ustawy niniejszej, jako też użycie kwoty, przyznanej
Skarbowi Państwa, na cele, określone w art. 8, nie uchyla zastosowania przepisów,
przewidujących karę za czyn, wymieniony w art. 1.
Karze tej nie ulega jednak strona, która doniosła władzy skarbowej o częściowem zatajeniu
ceny sprzedaży, zanim ta władza w inny sposób otrzymała o tem wiadomość.
Kupujący nie ulega karze także w tym przypadku, gdy:
a)
w terminie, określonym w art. 2, wytoczył powództwo na zasadzie ustawy niniejszej,
zanim jeszcze Skarb Państwa skorzystał z prawa, służącego mu na zasadzie art. 3, lub
b)
w postępowaniu sądowem na skutek powództwa, wytoczonego na zasadzie ustawy niniejszej,
zeznawał jako świadek lub był przesłuchany, jako strona, pod przysięgą.
Art. 8.
Z kwoty, przyznanej Skarbowi Państwa na zasadzie art. 3, będzie pokryta dodatkowa
opłata stemplowa (art. 6), reszta zaś będzie użyta na cele dobroczynne, związane z
gminą, w której znajdował się przedmiot sprzedaży w dniu sporządzenia dokumentu ujawnionego.
Szczegółowe przepisy w tym przedmiocie wyda Minister Skarbu.
Art. 9.
Notarjusz, sporządzając akt, zawierający umowę sprzedaży, lub zaświadczając własnoręczność
podpisu (znaku ręcznego) na akcie takim, winien oznajmić stronom, jakie skutki prawne
pociąga za sobą zatajenie ceny sprzedaży (art. 1 do 8) i zaznaczyć to oznajmienie
w akcie, względnie w zaświadczeniu podpisu.
Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do aktów, spisanych lub uwierzytelnionych
w sądzie, o ile zawierają umowę sprzedaży.
Art. 10.
Art. 1 do 9 stosować należy analogicznie do umów, na mocy których jedna strona obowiązuje
się do dania rzeczy, druga zaś do dania rzeczy oraz do dopłaty gotówką lub do innych
świadczeń ubocznych, jeśli w dokumencie, zawierającym umowę, podano dopłatę w kwocie
niższej od umówionej, albo dopłatę tę lub świadczenia uboczne całkowicie zatajono.
Postanowienia powołanych artykułów, tyczące się kupującego, stosują się do tej strony,
która zobowiązała się do dopłaty gotówką lub do świadczeń ubocznych.
Art. 11.
Art. 1 do 8 stosowane będą analogicznie na obszarze b. dzielnicy pruskiej także wówczas,
gdy przy przewłaszczeniu (§ 925 kodeksu cywilnego niemieckiego), opierającem się na
umowie sprzedaży, nie zawartej w formie sądowej lub notarjalnej, strony podały wartość
nieruchomości w sumie niższej od umówionej ceny sprzedaży, albo, określając wartość,
nie uwzględniły wartości świadczeń dodatkowych.
Art. 12.
Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrom: Sprawiedliwości i Skarbu.
Art. 13.
Ustawa niniejsza wchodzi w życie w miesiąc po ogłoszeniu i nie dotyczy umów, zawartych
przed tym terminem. Umowy, zawarte w b. dzielnicy pruskiej przed wejściem w życie
niniejszej ustawy z zatajeniem części ceny lub świadczeń dodatkowych, nie mogą być
z tego tytułu unieważnione, chyba, że już zapadły wyroki prawomocne; wszczęte zaś
w tych sprawach procesy, w których nie zapadły jeszcze wyroki prawomocne, ulegają,
umorzeniu.