Ustawaz dnia 29 października 1920 r.o spółdzielniach
Treść ustawy
Dział I.
Zasady ogólne.
Art. 1.7 orzeczeń
Za spółdzielnię uważa się zrzeszenie nieograniczonej liczby osób o zmiennym kapitale
i składzie osobowym, mające na celu podniesienie zarobku lub gospodarstwa członków
przez prowadzenie wspólnego przedsiębiorstwa.
Służąc powyższym zadaniom gospodarczym, spółdzielnia może również mieć na celu podniesienie
poziomu kulturalnego swych członków.
Art. 2.
Spółdzielnia działa na podstawie ustawy niniejszej oraz statutu zarejestrowanego.
Statut może odbiegać od postanowień ustawy niniejszej tylko o tyle, o ile ona na to
wyraźnie pozwala.
Art. 3.1 orzeczenie
Z chwilą wciągnięcia do rejestru spółdzielnia staje się osobą prawną. Może odtąd nabywać
i zbywać wszelki majątek, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną.
Za czynności, dokonane w imieniu spółdzielni przed zarejestrowaniem, działający odpowiadają
solidarnie.
Art. 4.4 orzeczenia
Spółdzielnię uważa się za handlującego w zrozumieniu prawa handlowego.
Spółdzielnia podlega przepisom prawa handlowego, o ile ustawa
Dział II.
Postanowienia szczegółowe.
Rozdział 1.
Założenie spółdzielni.
Art. 5.
Do założenia spółdzielni potrzeba zarejestrowania statutu.
Zarząd spółdzielni zgłosić winien statut, podpisany (art. 18) przez pierwszych członków,
do sądu rejestrowego, w którego okręgu spółdzielnia ma mieć siedzibę. Do zgłoszenia
dołączyć nadto należy dwa odpisy statutu tudzież odpisy dokumentów, stwierdzających
powołanie zarządu i rady nadzorczej. Zgłoszenie podpisują wszyscy członkowie zarządu
w formie wierzytelnej.
Po stwierdzeniu zgodności statutu z przepisami prawa, sąd zarządzi wciągnięcie statutu
do rejestru. Jeżeli dostrzeże braki, zażąda uzupełnienia lub zmiany statutu i wyznaczy
w tym celu stosowny termin, po którego bezskutecznym upływie wyda rozstrzygnięcie
stanowcze. Tak co do pierwotnego zgłoszenia, jak i co do zgłoszonych później uzupełnień
lub zmian, winien powziąć uchwałę w ciągu dwóch miesięcy od wniesienia zgłoszenia.
Po bezskutecznym upływie tego czasu spółdzielnię uważa się jako prawnie istniejącą,
a sąd zobowiązany jest dokonać jej zarejestrowania.
Sąd, uchwalając wciągnięcie statutu do rejestru, zarządzi zarazem przesłanie bezpłatnie
po jednym poświadczonym przez siebie odpisie statutu zarządowi spółdzielni i Radzie
Spółdzielczej.
Art. 6.
Statut musi oznaczyć:
1)
firmę (art. 11) i siedzibę spółdzielni;
2)
cel spółdzielni oraz przedmiot przedsiębiorstwa i czas trwania spółdzielni;
3)
rodzaj i zakres odpowiedzialności członków (art. 14);
4)
wysokość udziału, wpłat na udział i czas ich dokonywania (art. 21);
5)
zasady, obowiązujące co do przyjmowania, ustępowania i wykluczania członków (art.
26);
6)
liczbę członków zarządu i rady nadzorczej i sposób ich powoływania (art. 33 i 40);
7)
sposób zwoływania walnych zgromadzeń, obradowania na nich i zapadania uchwał (art.
47 - 49);
8)
zasady, dotyczące umarzania wartości bilansowych (art. 54 L. 1);
9)
zasady rozdziału zysków i pokrywania strat (art. 57 i 58);
10)
pismo, w którem mają być zamieszczane ogłoszenia spółdzielni (art. 10).
Rozdział 2.
Rejestr spółdzielni i ogłoszenia.
Art. 7.
Przy założeniu spółdzielni do rejestru wciągnąć należy:
1)
firmę i siedzibę spółdzielni;
2)
przedmiot przedsiębiorstwa oraz ograniczenia co do zawierania interesów z nieczłonkami
(art. 36 ust. 1);
3)
czas trwania spółdzielni, jeżeli ją założono na czas ograniczony;
4)
oznaczenie rodzaju i zakresu odpowiedzialności;
5)
wysokość udziału, wpłat na udział i czas ich dokonywania;
6)
liczbę członków zarządu tudzież ograniczenia uprawnień zarządu (art. 35) i postanowienia
o zastępcach (art. 38);
7)
pismo, przeznaczone do ogłoszeń spółdzielni;
8)
rok obrachunkowy, jeżeli się różni od roku kalendarzowego;
9)
przepisy o likwidacji (art. 79 i 80).
Równocześnie wciąga się do rejestru imiona i nazwiska członków
Wszystkie powyższe dane prócz zasad, dotyczących likwidacji, których ogłoszenie nastąpi
z chwilą postanowienia o rozwiązaniu, ogłasza sąd na koszt spółdzielni w piśmie, przeznaczonem
do ogłoszeń spółdzielni, oraz w piśmie, wyznaczonem do tego przez Radą Spółdzielczą.
Art. 8.
Osoby trzecie nie mogą zasłaniać się nieznajomością danych, które zostały zarejestrowane
i ogłoszone, chyba, że dowiodą, że o nich wiedzieć nie mogły.
Dane, których zarejestrowanie i ogłoszenie nakazuje ustawa niniejsza, a które nie
zostały zarejestrowane i ogłoszone, nie mają znaczenia prawnego wobec osób trzecich,
chybaby im udowodniono, że skądinąd o nich wiedziały.
Art. 9.2 orzeczenia
Szczegółowe przepisy co do sądu rejestrowego, formy ogłoszeń, sposobu prowadzenia
rejestru, jawności rejestru i sposobu postępowania w sprawach, dotyczących rejestracji,
wyda Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Skarbu.
Art. 10.
Gdyby ogłoszeń spółdzielni nie można było umieszczać w piśmie, oznaczonem w statucie,
wtedy umieszcza się je w piśmie, przeznaczonem przez Radę Spółdzielczą do ogłoszeń
rejestrowych, a to aż do czasu dokonania odpowiedniej zmiany statutu.
Rozdział 3.
Firma.
Art. 11.2 orzeczenia
Firma spółdzielni tworzy się od przedmiotu przedsiębiorstwa i nie może zawierać nazwisk
członków.
Ma zawierać dodatek: „Spółdzielnia” lub przymiotnik: „spółdzielczy” oraz oznaczenie
siedziby i rodzaju odpowiedzialności (odpowiedzialność udziałami, odpowiedzialność
ograniczona, odpowiedzialność nieograniczona)
Winna odróżniać się wyraźnie od firm innych zarejestrowanych już spółdzielni, mających
siedzibę w tej samej miejscowości.
Rozdział 4.
Oddziały.
Art. 12.
Zarząd spółdzielni zgłosić winien każdy jej oddział (filję) do sądu rejestrowego,
w którego okręgu oddział ten się znajduje. O ile oddział znajduje się poza okręgiem
sądu rejestrowego zakładu głównego, do zgłoszenia dołączyć należy całkowity wyciąg
z rejestru, do którego wciągnięto zakład główny. W tym przypadku sąd, rejestrujący
oddział, dokona ogłoszenia w myśl art. 7 ust. 3 i o zarejestrowaniu zawiadomi sąd
rejestrowy zakładu głównego.
Wszelkie dane, które ustawa niniejsza nakazuje zgłosić do rejestru, zgłoszone być
winny także do rejestru każdego oddziału.
Skutki prawne wpisów w rejestrze oddziału ocenia się według art. 8, przyczem co do
czynności, zawieranych z osobami trzeciemi przez oddziały, miarodajne są dla tychże
osób wpisy i ogłoszenia, dokonane przez sąd rejestrowy oddziału.
Sklepy i magazyny spółdzielni, o ile nie mają istotnych cech oddziałów, nie podlegają
rejestracji.
Rozdział 5.
Członkowie.
Art. 13.
Członkiem spółdzielni może być każda osoba fizyczna lub prawna, o ile statut nie stanowi
inaczej.
Spółdzielnia musi liczyć conajmniej 10 członków, o ile statut nie wymaga liczby większej.
Spółdzielnia, której członkami w myśl statutu mogą być wyłącznie osoby prawne, musi
liczyć co najmniej trzech członków.
Art. 14.
Członkowie odpowiadają za zobowiązania spółdzielni zadeklarowanemi udziałami.
Oprócz tego ponoszą odpowiedzialność dodatkową, o ile ją ustanowi statut. Odpowiedzialność
ta może być nieograniczona (całym majątkiem) lub ograniczona. Wysokość odpowiedzialności
ograniczonej oznaczy statut w stosunku do udziału.
Art. 15.5 orzeczeń
Członek odpowiada także za zobowiązania spółdzielni przed jego przyjęciem zaciągnięte.
Umowa przeciwna nie ma skutków prawnych.
Art. 16.
Udziały muszą być jednakowej - wysokości.
Wysokość udziału, wpłat na udział i czas ich dokonywania określi statut.
Każdy członek spółdzielni musi zadeklarować przynajmniej jeden udział. Może on posiadać
dowolną ilość udziałów, o ile statut nie stanowi inaczej. Wie wolno jednak przyjmować
deklaracji nowego udziału od członka, który nie wpłacił w pełni udziałów poprzednich.
Art. 17.
Przystępujący do spółdzielni winien podpisać oświadczenie (deklarację), w którem wymieni
dzień przystąpienia, swe imię i nazwisko, datę urodzenia, miejsce zamieszkania, ilość
zadeklarowanych udziałów i poda zakres odpowiedzialności.
Przy deklarowaniu dalszych udziałów należy to również uczynić pisemnie, podając ilość
nowych udziałów.
Sposób przechowywania deklaracji członków określa instrukcja, wydana przez Radę Spółdzielczą.
Art. 18.2 orzeczenia
Osoba, nie umiejąca lub nie mogąca pisać, może przystąpić do spółdzielni lub deklarować
dalszy udział przez umieszczenie na oświadczeniu swego znaku. Znak ten zastępuje podpis,
jeżeli położenie go stwierdzili na temże oświadczeniu bądź sąd, bądź notarjusz, bądź
naczelnik, gminy, bądź też dwaj umiejący pisać członkowie spółdzielni.
Przy przystąpieniu do spółdzielni z odpowiedzialnością nieograniczoną stwierdzenia
powyższego dokonać może tylko sąd, notarjusz lub naczelnik gminy.
Art. 19.
Do spółdzielni z odpowiedzialnością ograniczoną może samodzielnie przystępować lub
deklarować dalsze udziały każdy, kto ukończył 18 rok życia.
Do spółdzielni z odpowiedzialnością nieograniczoną może samodzielnie przystępować
każdy pełnoletni.
Kto może samodzielnie przystąpić do spółdzielni lub deklarować dalsze udziały, ten
musi to uczynić osobiście.
Imieniem osób, nie mających pełnej zdolności do działań prawnych, podpisują oświadczenie
ich ustawowi zastępcy. Jeżeli chodzi o przystąpienie do spółdzielni z odpowiedzialnością
nieograniczoną, wymaga się nadto zgody sądu.
Art. 20.
Osoby, które statut podpisały stają się członkami spółdzielni z chwilą jej zarejestrowania.
Przystępujący po zarejestrowaniu statutu stają się członkami dopiero z chwilą przyjęcia
ich przez spółdzielnię. Przyjęcie winno być stwierdzone na oświadczeniu podpisem zarządu
z podaniem daty. To samo obowiązuje przy deklarowaniu dalszych udziałów.
Art. 21.
Członek winien wpłacić w gotówce udział stosownie do postanowień statu. Poszczególnych
członków nie może spółdzielnia zwolCzłonek nie może żądać zwrotu dokonanych na udział
wpłat przed swem wystąpieniem lub wypowiedzeniem udziału (art. 23 - 26).
Art. 22.
Za niedopełnienie statutowych obowiązków przez członków może statut ustanowić kary
umowne, o ile są one dopuszczalne podług zasad prawa cywilnego.
Art. 23.
Każdy członek może przed rozwiązaniem spółdzielni wystąpić z niej za pisemnem wypowiedzeniem.
Wypowiedzenia należy dokonać w terminie, w statucie oznaczonym; nie może on być dłuższy,
niż 2 lata. W braku odpowiednich postanowień statutu, wypowiedzenie winno nastąpić
conajmniej na trzy miesiące przed końcem roku obrachunkowego. Za datę wystąpienia
uważa się ostatni dzień tego roku obrachunkowego, w którym upływa termin wypowiedzenia.
O ile statut nie stanowi inaczej, członek, posiadający większą ilość udziałów, może
je z zachowaniem warunków ust. 1 wypowiadać, nie przestając być członkiem spółdzielni,
jak długo mu pozostanie przynajmniej jeden pełno wpłacony udział.
Art. 24.
Jeżeli egzekucja na majątku członka okazała się bezowocna, wierzyciel członka może
na podstawie prawomocnego wyroku zająć należność, przypadającą członkowi w razie wystąpienia
ze spółdzielni, lub wypowiedzenia udziału, a następnie wykonać w miejsce członka prawo
wypowiedzenia. W żadnym razie egzekucji nie podlega ta ilość udziałów, która jest
warunkiem należenia członka do spółdzielni, o ile należność, przypadająca członkowi
z tych udziałów, nie przekracza kwoty 500 marek p.
Art. 25.
Członka, zmarłego przed rozwiązaniem spółdzielni, uważa się za występującego z końcem
tego roku obrachunkowego, w którym śmierć nastąpiła.
Aż do tego czasu prawa majątkowe „zmarłego” członka wykonywa w jego miejsce spadkobierca.
Jeżeli spadkobierców jest więcej, muszą w tym celu ustanowić wspólnego pełnomocnika.
Art. 26.1 orzeczenie
Wykluczenie członka może nastąpić przed rozwiązaniem spółdzielni z przyczyn i w sposób,
wskazany w statucie. O wykluczeniu zarząd zawiadomi niezwłocznie członka listem poleconym.
Wykluczenie ma skutek z końcem roku obrachunkowego, w którym nastąpiło. Od chwili
jednakowoż wysłania zawiadomienia o wykluczeniu, członek nie ma prawa brać udziału
w walnych zgromadzeniach, ani wchodzić w skład innego organu spółdzielni.
Art. 27.1 orzeczenie
Udział byłego członka wypłaca się na podstawie zatwierdzonego bilansu tego roku, z
którego końcem członek przestał należeć do spółdzielni. Czas wypłaty wskazuje statut.
W braku odpowiednich postanowień w statucie, wypłata na żądanie byłego członka nastąpić
winna najpóźniej w trzy miesiące od zatwierdzenia bilansu.
Spółdzielnia może potrącić przy wypłacie swe roszczenia z tytułu czynności, wchodzących
w zakres statutowej działalności spółdzielni, a to bez względu na terminy ich płatności.
Pozatem o dopuszczalności potrącenia stanowi prawo cywilne.
Jeżeli strata bilansowa przewyższa sumę wpłaconych udziałów, funduszu zasobowego i
wszystkich funduszów specjalnych, wówczas były członek zapłacić winien spółdzielni
przypadającą na niego w stosunku do ogólnej ilości zadeklarowanych udziałów część
tej przewyżki strat, o tle Część ta mieści się w granicach ciążącej na nim odpowiedzialności.
Roszczenia o wypłatę udziału ulegają przedawnieniu z upływem lat pięciu. Kwoty przedawnione
przekazane będą w całości do funduszu zasobowego.
Byłemu członkowi nie przysługuje żadne prawo do funduszu zasobowego lub innego majątku
spółdzielni.
Przepisy powyższe stosują się odpowiednio przy wypowiedzeniu udziału (art. 23 i 24).
Art. 28.
W razie otwarcia postępowania upadłościowego w ciągu jednego roku od dnia, w którym
członek przestał należeć do spółdzielni, ponosi on aż do ostatecznego ukończenia postępowania
upadłościowego odpowiedzialność narówni z członkami pozostałymi.
Przepis ten stosuje się odpowiednio przy wypowiedzeniu udziału (art. 23 i 24).
Art. 29.
Udziały są niezbywalne i nie mogą być oddawane w zastaw. Jeżeli atoli członek przestał
już należeć do spółdzielni lub wypowiedział udział, roszczenie, jakie ma do spółdzielni
na podstawie art. 27, może być zbyte i zastawione.
Art. 30.
Zarząd spółdzielni winien w jej siedzibie prowadzić rejestr członków według instrukcji,
wydanej przez Radę Spółdzielczą. Do rejestru tego wciągnąć należy dane, wymienione
w oświadczeniu członka (art. 17 ust. 1), jako też zmiany tychże danych.
Do rejestru wpisać nadto należy niezwłocznie datę wypowiedzenia członkostwa lub udziału,
datę śmierci lub wykluczenia oraz dzień, w którym członek przestał należeć do spółdzielni
lub uczestniczyć w niej z wypowiedzianym udziałem; osobno należy oznaczyć datę dokonania
tych wpisów.
Każdy członek i wierzyciel spółdzielni ma prawo przeglądać rejestr.
Art. 31.
Członek, względnie jego spadkobiercy, mają prawo żądać, aby zarząd wypowiedzenie,
śmierć lub wykluczenie wpisał zgodnie z prawdą do rejestru.
Okres jednego roku, przez który na zasadzie art. 28 były członek odpowiada za zobowiązania
spółdzielni, rozpoczyna się od dnia, w którym według wpisu w rejestrze przestał należeć
do spółdzielni. Jeżeli wpis ten nastąpi w późniejszym roku obrachunkowym, czas trwania
odpowiedzialności rozpoczyna się dopiero od końca tego roku obrachunkowego.
Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do przypadku wypowiedzenia udziału (art. 23
i 24).
Art. 32.
Zarząd winien wydać każdemu członkowi na żądanie odpis statutu z wszelkiemi zmianami
i uzupełnieniami za zwrotem kosztów.
Rozdział 6.
Władze (organy) spółdzielni.
Zarząd.
Art. 33.
Spółdzielnia winna mieć zarząd (dyrekcję), który ją przedstawia i prowadzi jej sprawy
w sądzie i poza sądem.
Członkowie zarządu muszą mieć pełną zdolność do działań prawnych i być członkami spółdzielni.
Jeżeli członkiem danej spółdzielni jest inna spółdzielnia, członkowie tejże mogą wchodzić
w skład zarządu.
Liczbę członków zarządu, organ spółdzielni, uprawniony do ich powoływania, oraz sposób
powoływania określi statut. W spółdzielniach, przyjmujących wkłady, zarząd winien
się składać przynajmniej z dwóch osób.
Organ, który powołuje członków zarządu, może ich w każdej chwili odwołać. Odwołanie
nie narusza umownych praw członków zarządu do wynagrodzenia.
Art. 34.
Każdą zmianę członków zarządu należy zgłosić niezwłocznie do sądu rejestrowego. Zgłoszenie
uskuteczni zarząd, dołączając odpis dokumentów, stwierdzających dokonanie zmiany.
Nowi członkowie zarządu podadzą zarazem swe podpisy w formie wierzytelnej (art. 5
ust. 2).
Wpis zmiany ogłosi sąd rejestrowy w sposób, przepisany w art. 7
Art. 35.
Zarząd winien w czynnościach swych stosować się do ograniczeń, jakie mu nakłada statut
lub uchwała walnego zgromadzenia.
Jeżeli zarząd nie jest jednoosobowy, wówczas oświadczenia woli w imieniu spółdzielni
składają conajmniej dwaj członkowie zarządu, o ile statut nie wymaga spółdziałania
większej liczby. Oświadczenia, skierowane do spółdzielni, a złożone w lokalu spółdzielni
albo na piśmie jednemu członkowi zarządu - mają skutek prawny względem spółdzielni.
To samo dotyczy wszelkich doręczeń.
O ile ograniczenie zakresu uprawnień zarządu nie wynika z ustawy niniejszej, ma ono
skutek w stosunku do osób trzecich tylko wówczas, jeżeli jest zamieszczone w statucie,
zarejestrowane i ogłoszone (art. 8).
Art. 36.
Zarząd spółdzielni może zawierać wszelkiego rodzaju umowy, wchodzące w zakres statutowej
działalności spółdzielni, również z nieczłonkami, o ile statut nie stanowi inaczej.
Spółdzielnie, udzielające według statutu pożyczek, mogą udzielać ich tylko członkom,
- nieczłonkom zaś tylko przy zabezpieczeniu rzeczowem, o ile statut na to zezwala.
Statut może udzielanie kredytu członkom zarządu lub przyjmowanie od nich poręczeń
wykluczyć lub uzależnić je od innych jeszcze warunków, prócz tych, które wynikają
z art. 41 ust. 3.
Przekroczenie zakazów, objętych artykułem niniejszym, nie pociąga za sobą nieważności
umowy, lecz jedynie karę, ustanowioną w art. 113, względnie w art. 114.
Art. 37.
Przez czynności zarządu spółdzielnia nabywa prawa i przyjmuje zobowiązania bez względu
na to, czy dana czynność wyraźnie została zawarta w imieniu spółdzielni, czy też z
okoliczności wynika, iż taki był zamiar stron.
Za spółdzielnię zarząd podpisuje w ten sposób, że do firmy podpisujący dołączają swe
podpisy.
Art. 38.
Przepisy, dotyczące członków zarządu, stosują się również do ich zastępców, o ile
ustanowienie ich przewiduje statut.
Statut musi przewidzieć ustanowienie zastępcy, jeżeli zarząd spółdzielni jest jednoosobowy.
Art. 39.1 orzeczenie
Zarząd może ustanowić pełnomocników bądź do prowadzenia całego przedsiębiorstwa lub
oddziału, bądź też do dokonywania czynności pewnego rodzaju. Pełnomocnicy tacy nie
mogą bez osobnego upoważnienia nabywać, zbywać i obciążać nieruchomości, podpisywać
weksli, zaciągać pożyczek oraz prowadzić procesów.
Spółdzielnia nie może udzielać prokury.
Rada nadzorcza.
Art. 40.
Spółdzielnia winna mieć radę nadzorczą, złożoną conajmniej z trzech osób. Przepis
art. 33 ust. 2 stosuje się także do rady nadzorczej.
Członków rady nadzorczej wybiera i odwołuje walne zgromadzenie. Odwołanie ich przed
terminem, do którego zostali wybrani, walne zgromadzenie uchwalić może tylko większością
8/4 głosów obecnych.
Art. 41.
Rada nadzorcza winna czuwać z całą starannością nad prowadzeniem interesów przez zarząd,
w szczególności badać roczne zamknięcie rachunków, a wyniki badań przedstawiać walnemu
zgromadzeniu. W tym celu może każdej chwili w pełnym składzie lub przez delegowanych
członków przeglądać księgi i dowody oraz bezpośrednio sprawdzać stan wszelkich części
majątku; może w razie potrzeby przybrać rzeczoznawców.
Rada nadzorcza może w każdej chwili zawieszać w czynnościach członków zarządu; w tym
wypadku winna zarządzić tymczasowo co potrzeba, celem prawidłowego prowadzenia przedsiębiorstwa.
W razie zawieszenia w czynnościach zarządu, wybranego przez walne zgromadzenie, winno
być walne zgromadzenie niezwłocznie zwołane.
Rada nadzorcza w imieniu spółdzielni zawiera wszelkie umowy z członkami zarządu i
prowadzi przeciw nim procesy, o ile walne zgromadzenie nie wybrało osobnych pełnomocników.
Art. 42.3 orzeczenia
Tytułem wynagrodzenia dla członków rady nadzorczej nie można zastrzegać stosunkowego
udziału w zysku (tantjemy).
Przepisy wspólne dla zarządu i rady nadzorczej.
Art. 43.3 orzeczenia
Nie można być równocześnie członkiem zarządu i rady nadzorczej, rada nadzorcza może
jednak powierzyć swemu członkowi czasowe zastępowanie członka zarządu. Byli członkowie
zarządu mogą być powołani do rady nadzorczej dopiero po uzyskaniu skwitowania (absolutorjum).
Członek rady nadzorczej nie może być równocześnie urzędnikiem spółdzielni.
Członkowie zarządu i rady nadzorczej nie mogą pozostawać między sobą w związku małżeńskim;
nie mogą również być ze sobą spokrewnieni ani spowinowaceni bądź w linji prostej,
bądź też do drugiego stopnia linji bocznej.
Nie mogą oni bez zgody powołanych do ich wyborów organów być członkami zarządu, ani
rady nadzorczej innej spółdzielni, mającej ten sam przedmiot przedsiębiorstwa i siedzibę
w tej samej miejscowości.
Art. 44.
Każdy członek zarządu i rady nadzorczej, winny czynu lub zaniedbania, przez które
spółdzielnia poniosła szkodę, odpowiada za nią osobiście. Jeżeli winnych jest więcej
- odpowiadają solidarnie. Odpowiedzialność ta ulega przedawnieniu po upływie 5 lat
od stwierdzenia szkody.
W przypadku ogłoszenia upadłości przed upływem przedawnienia winny nie może wobec
zarządcy masy zasłaniać się tern, że wyrządził szkodę, wykonywując uchwałę walnego
zgromadzenia, lub że przez spółdzielnię został zwolniony od odpowiedzialności.
Walne zgromadzenie.
Art. 45.
Prawa, przysługujące ogółowi członków w sprawach spółdzielni, wykonywują w drodze
uchwał obecni na walnem zgromadzeniu członkowie.
Członek może brać udział w walnem zgromadzeniu tylko osobiście. Osoby, które nie mogą
samodzielnie przystępować do spółdzielni, biorą udział przez ustawowych zastępców,
osoby prawne przez ustanowionych w tym celu pełnomocników. Pełnomocnik nie może zastępować
więcej niż jednego członka.
Każdy członek ma jeden głos bez względu na ilość posiadanych udziałów.
Członkowie spółdzielni nie uczestniczą w głosowaniu, skoro ma zapaść uchwała co do
uwolnienia ich od zobowiązań lub odpowiedzialności za zrządzoną spaółdzielni szkodę,
co do wyznaczenia im wynagrodzenia lub odwołania ich z urzędu.
W walnem zgromadzeniu mają prawo uczestniczyć z głosem doradczym: przedstawiciel związku
rewizyjnego, do którego spółdzielnia należy, a przy spółdzielniach niezwiązkowych
przedstawiciel Rady Spółdzielczej. Na żądanie winien zarząd zawiadomić związek rewizyjny,
względnie Radę Spółdzielczą o zwołaniu walnego zgromadzenia.
Art. 46.
Do wyłącznej kompetencji walnego zgromadzenia należy:
2)
oznaczenie granic najwyższego kredytu, jaki może być udzielony jednemu członkowi;
3)
oznaczenie najwyższej sumy zobowiązań, jakie spółdzielnia może zaciągnąć;
4)
zatwierdzanie bilansów i sprawozdań rocznych;
5)
podział zysków i oznaczenie sposobu pokrycia strat w granicach, w jakich statut mu
to przekazuje;
6)
powzięcie uchwał w przedmiocie sprawozdania rewizyjnego;
7)
zmiana statutu;
8)
powzięcie uchwały co do rozwiązania i likwidacji spółdzielni.
Art. 47.
Walne zgromadzenie zwołuje organ spółdzielni, przez statut do tego uprawniony. W braku
odpowiednich postanowień w statucie walne zgromadzenia zwołuje zarząd.
Walne zgromadzenie należy zwołać przynajmniej raz do roku w terminie, przez statut
oznaczonym, najpóźniej jednak w sześć miesięcy po upływie roku obrachunkowego.
Prócz tego organ, uprawniony do zwołania walnego zgromadzenia, winien to uczynić na
żądanie:
a)
innego organu spółdzielni;
b)
związku rewizyjnego, do którego spółdzielnia należy, lub Rady Spółdzielczej, o ile
spółdzielnia do związku takiego nie należy;
c)
jednej dziesiątej lub w statucie wskazanej większej części ogółu członków, którzy
żądanie swe wyrazili we wniosku, przez nich podpisanym i podającym cel zgromadzenia
oraz uzasadnienie żądania.
W przypadku, wskazanym w ustępie 3, walne zgromadzenie zwołać należy w taki sposób,
aby mogło się odbyć najpóźniej w sześć tygodni od dnia zażądania. O ile to nie nastąpiło,
walne zgromadzenie zwołać może ten organ, który z żądaniem wystąpił, związek rewizyjny,
do którego spółdzielnia należy, lub Rada Spółdzielcza, o ile spółdzielnia do związku
takiego nie należy.
Art. 48.6 orzeczeń
Walne zgromadzenie winno się odbyć w siedzibie spółdzielni lub w miejscowości, wskazanej
przez poprzednie walne zgromadzenie. Przy zwoływaniu walnego zgromadzenia zawiadomić
należy członków o czasie, miejscu i porządku obrad zgromadzenia w sposób, oznaczony
w statucie spółdzielni, conajmniej na tydzień przed terminem zgromadzenia.
Kto może żądać zwołania walnego zgromadzenia w myśl art. 47 ust. 3, może również żądać
zamieszczenia pewnych spraw na porządku obrad zgromadzenia, byleby z żądaniem tern
wystąpił w terminie, przez statut oznaczonym, a w braku odpowiednich postanowień statutu
przynajmniej na miesiąc przed terminem zgromadzenia.
Art. 49.
Uchwały na walnem zgromadzeniu zapadać mogą jedynie w sprawach, objętych porządkiem
obrad.
Walne zgromadzenie, należycie zwołane, jest zdolne do uchwał bez względu na ilość
obecnych, o ile statut nie stanowi inaczej.
Sposób obradowania i warunki zapadania uchwał określi statut. O ile ani ustawa niniejsza,
ani statut nie zawiera odmiennych postanowień w tym względzie, uchwały zapadają zwykłą
większością głosów obecnych.
Protokuł walnego zgromadzenia winien zawierać uchwały, na walnem zgromadzeniu powzięte,
oraz ewentualne sprzeciwy, zgłoszone przeciw tym uchwałom. Protokuł ten winien być
wpisany do osobnej księgi i podpisany przez przewodniczącego oraz osoby, wskazane
w statucie. Księgę protokułów mogą przeglądać członkowie spółdzielni. Odpis protokułu
przesyła zarząd Radzie Spółdzielczej za pośrednictwem związku rewizyjnego lub bezpośrednio,
o ile spółdzielnia do związku takiego nie należy.
Art. 50.1 orzeczenie
Prawomocne uchwały walnego zgromadzenia obowiązują wszystkich członków.
Każdą uchwałą można zaskarżyć z powodu jej niezgodności z prawem lub statutem. Skargę
należy wnieść przeciw spółdzielni w terminie 6 tygodni od daty walnego zgromadzenia
do sądu okręgowego (krajowego), w którego okręgu znajduje się siedziba spółdzielni.
Do wniesienia skargi uprawniony jest każdy członek, który na walnem zgromadzeniu zgłosił
sprzeciw do protokułu, a członek nieobecny wtedy, gdy nieprawnie na zebranie dopuszczony
nie został, gdy zebranie zwołane zostało wbrew przepisom ustawy niniejszej lub statutu,
albo gdy uchwała zapadła w przedmiocie, nie objętym porządkiem obrad.
Prawo wytoczenia skargi przysługuje również zarządowi, względnie radzie nadzorczej,
a poszczególnym członkom tych organów wówczas, gdy skutkiem wykonania uchwały mogliby
uledz karze lub stać się odpowiedzialnymi przed spółdzielnią. Nadto może wystąpić
ze skargą związek rewizyjny, a przeciw spółdzielniom niezwiązkowym Rada Spółdzielcza.
Wyrok, uznający nieważność, ma moc prawną względem wszystkich członków.
Jeżeli uchwałę zaskarżoną wciągnięto do rejestru, zarząd winien zgłosić odpis prawomocnego
wyroku, uznającego nieważność, do sądu rejestrowego. Sąd ogłosi unieważnienie o tyle,
o ile zaskarżona uchwała była ogłoszona.
W razie oddalenia skargi ci, którzy ją wytoczyli ze złą wolą, odpowiadają wobec spółdzielni
solidarnie za wynikłą stąd szkodę.
Art. 51.
W statucie spółdzielni, liczącej więcej niż 500 członków, można umieścić przepis,
iż walne zgromadzenie będzie zastąpione przez zebranie przedstawicieli, wybieranych
przez członków z pośród siebie. Taki przepis statutu winien określić ilość przedstawicieli,
których nie może być inniej niż 30, czas trwania ich pełnomocnictw, który nie może
być dłuższy niż trzy lata, oraz warunki biernego prawa wyboru.
Członek zarządu lub rady nadzorczej nie może być równocześnie przedstawicielem.
Sposób dokonywania wyborów określi uchwała walnego zgromadzenia członków. Takiej uchwały
potrzeba również do zmiany tego sposobu.
Do zebrania przedstawicieli stosują się przepisy ustawy niniejszej i statutu o walnem
zgromadzeniu.
Zmianę przepisów statutowych o zebraniu przedstawicieli, o których mowa w ustępie
1, może uchwalić tylko walne zgromadzenie.
Zmianę postanowień statutu o walnem zgromadzeniu może zebranie przedstawicieli uchwalić
z tym jedynie dodatkiem, że zmiana ta odnosi się wyłącznie do zebrań przedstawicieli.
Rozdział 7.
Rachunkowość.
Art. 52.
Zarząd spółdzielni winien prowadzić księgi i rachunki tak, jak handlujący, którego
prawo do tego zobowiązuje.
Księgi prawidłowo prowadzone maże sąd uznać za dostateczny dowód na korzyść spółdzielni
w sprawach, wypływających ze statutowej jej działalności. Jeżeli w takiej sprawie
ich mocy dowodowej nie uznaje, winien podać w orzeczeniu powody. Spółdzielnia może
zaskarżyć orzeczenie do instancji wyższej z tej przyczyny, iż księgom bezzasadnie
mocy dowodowej odmówiono.
Art. 53.
Zarząd winien sporządzić zamknięcie rachunkowe za ubiegły rok obrachunkowy w takim
czasie, aby mogło ono być przedmiotem uchwały walnego zgromadzenia, o którem mowa
w art. 47 ust. 2.
Inwentarz, bilans oraz rachunek strat i zysków winny być podpisane przez zarząd i
rade nadzorcza. Odmówienie podpisania wraz z motyRok obrachunkowy obejmuje conajwyżej
12 miesięcy. O ile statut nie stanowi inaczej, rok kalendarzowy jest zarazem obrachunkowym.
Jeżeli spółdzielnia rozpoczęła swą działalność w drugiej połowie roku obrachunkowego,
pierwszy okres obrachunkowy może trwać do końca następnego roku obrachunkowego.
Art. 54.1 orzeczenie
Przy zestawieniu bilansu rocznego należy przestrzegać przepisów następujących:
1)
poszczególne części majątku winny być podawane w sumie, nie przekraczającej ceny nabycia
lub kosztów wytworzenia. Przy nieruchomościach i przy przedmiotach, przeznaczonych
do stałego użytku w przedsiębiorstwie, należy corocznie dokonywać umorzenia według
norm, ustanowionych przez statut, poniżej których nie wolno schodzić;
2)
papiery wartościowe i towary należy szacować podług ceny rynkowej, nie wyżej wszakże
ceny ich nabycia;
3)
wierzytelności wykazywać należy tylko w takiej sumie, na jakiej uzyskanie można liczyć,
te zaś, których mimo dwóch lat od prawomocnego zasądzenia nie można było wyegzekwować,
należy odpisywać na straty;
4)
udziały wolno wykazywać tylko w sumie, rzeczywiście na nie wpłaconej;
5)
niewypłacone należności oraz dochody, pobrane na rachunek okresu przyszłego, należy
w bilansie odpowiednio ujawnić.
Art. 55.
Z zamknięciem rachunkowem winien zarząd połączyć sprawozdanie pisemne z czynności
spółdzielni za rok ubiegły. Szczegółowe przepisy co do sposobu układania sprawozdań
wyda Rada Spółdzielcza.
Sprawozdanie, bilans oraz rachunek strat i zysków należy wyłożyć w lokalu spółdzielni
conajmniej na dwa tygodnie przed terminem walnego zgromadzenia. Każdy członek ma prawo
przejrzeć je i odpisać.
Art. 56.
Z zysku rocznego przekazywać należy corocznie conajmniej dziesięć od sta do funduszu
zasobowego, o ile fundusz ten nie dosięga wysokości wpłaconych udziałów. Statut może
przepisać wyższą granicę oraz wskazać inne jeszcze sposoby zasilania funduszu sasobowego
oprócz tych, jakie wynikają z ustawy niniejszej (art. 27 ust. 4 i art. 57 ust. 5).
Fundusz zasobowy służy wyłącznie do pokrycia strat bilansowych.
Art. 57.
Zasady użycia reszty zysków określi statut, który może przekazać rozrządzanie nią
w całości lub w części walnemu zgromadzeniu.
Z części zysku, przeznaczonej do podziału między członków, dywidendę od wpłaconych
udziałów można wyznaczyć conajwyżej o dwa od sta wyższą, niż wynosiła w tym roku obrachunkowym
najwyższa stopa dyskontowa Banku Polskiego.
Podstawy rachunkowe podziału reszty zysków między członków określi statut.
Kwoty, przypadające członkowi z tytułu podziału zysków, zalicza się na poczet jego
niepełnych udziałów. Jeżeli udziały członka są już wpłacone w pełni, kwoty powyższe
nie zwiększają jego udziałów, lecz stanowią jego wierzytelność do spółdzielni.
Roszczenia o wypłatę udziału w zyskach ulegają przedawnieniu z upływem lat pięciu.
Kwoty przedawnione przekazane będą w całości do funduszu zasobowego.
Art. 58.
Wykazane w zatwierdzonym bilansie straty należy pokryć z funduszów spółdzielni (udziałowego,
zasobowego i innych w porządku, wskazanym przez statut, który może oznaczenie tego
porządku przekazać walnemu zgromadzeniu. Straty pierwszego roku obrachunkowego można
pozostawić do pokrycia w roku następnym.
Gdyby fundusze spółdzielni nie wystarczały do pokrycia strat, walne zgromadzenie może
uchwalić bezwzględną większością głosów, że członkowie zobowiązani będą do wcześniejszego
wpłacenia udziałów, niż to przewiduje statut, a nawet do potrzebnych na ten cel dopłat,
gdyby i wcześniejsza wpłata udziałów nie wystarczała na pokrycie straty.
Dopłaty ustanowić można tylko w granicach przyjętej odpowiedzialności dodatkowej i
tylko w stosunku do ilości zadeklarowanych udziałów. Dopłaty, uiszczone przez członka,
zmniejszają rozmiar jego odpowiedzialności, o ile mu ich nie zwrócono w myśl ust.
5.
Wierzytelności z tytułu uchwalenia dopłat nie można wykazywać w stanie czynnym bilansu.
Zyski lat następnych mają być użyte przedewszystkiem na przywrócenie odpisanych udziałów,
a następnie na zwrot dopłat. Przywrócenie udziałów następuje w stosunku do kwot odpisanych,
zwrot dopłat w stosunku do kwot wpłaconych. Aż do ukończenia zwrotu dopłat nie stosuje
się przepis art. 57; aż do całkowitego przywrócenia udziałów nie stosuje się również
przepis art. 56 ust. 1. Osoba, która przestała należeć do spółdzielni, traci od tej
chwili prawo do zwrotu dopłat.
W rejestrze członków winien zarząd uwidocznić tak uiszczenie dopłaty, jak i zwrócenie
jej członkowi.
Art. 59.
W ciągu miesiąca od daty zatwierdzenia zamknięcia rachunkowego zarząd spółdzielni
przesyła odpis sprawozdania (art. 55), zamknięcia rachunkowego i protokułu walnego
zgromadzenia, które dokonało zatwierdzenia, Radzie Spółdzielczej za pośrednictwem
związku rewizyjnego lub bezpośrednio, o ile spółdzielnia do związku takiego nie należy.
W tym samym terminie winien zarząd ogłosić zatwierdzony bilans w piśmie, przeznaczonem
do ogłoszeń spółdzielni.
Rozdział 8.
REWIZJA.
Art. 60.
Każda spółdzielnia przynajmniej raz na dwa lata winna poddać się rewizji przez kompetentnego
rewidenta, nie należącego do spółdzielni.
Rewizja odbywa się również podczas likwidacji.
Art. 61.
Związki lub spółdzielnie (art. 70 ust. 1), które posiadają przyznane im przez Radę
Spółdzielczą prawo rewizji (związki rewizyjne), wyznaczają rewidentów dla spółdzielni,
które do nich należą.
Jeżeli spółdzielnia do związku rewizyjnego nie należy, rewidenta wyznacza Rada Spółdzielcza.
Rada Spółdzielcza może przeprowadzenie rewizji spółdzielni niezwiązkowych powierzyć
związkom rewizyjnym lub innym organizacjom i instytucjom, jako to wyższym jednostkom
samorządowym, związkom zawodowych rewidentów i t. p.
Art. 62.
Związek rewizyjny, względnie Rada Spółdzielcza, mogą w razie potrzeby zarządzić rewizję
częściej, niż raz na dwa lata.
Organy spółdzielni obowiązane są udzielać rewidentowi wszelkich żądanych „wyjaśnień
i zezwolić mu na przeglądanie ksiąg i dowodów, na bezpośrednie sprawdzanie stanu wszelkich
części majątku, jak również udzielać mu wszelkiej pomocy przy rewizji. Do rewizji
należy zawezwać radę nadzorczą.
Koszty rewizji uiszcza spółdzielnia rewidowana organowi, wyznaczającemu rewidenta,
wedłuq norm. ustalanych dla Spółdzielni związkowych przez
Art. 63.
Z dokonanej rewizji rewident sporządza sprawozdanie, którego odpis otrzymuje spółdzielnia
rewidowana.
Sprawozdanie z dokonanej rewizji winno być zamieszczone na porządku obrad najbliższego
posiedzenia rady nadzorczej, a następnie najbliższego walnego zgromadzenia i odczytane
na niem przed zatwierdzeniem zamknięcia rachunkowego i przed dokonaniem wyborów do
organów spółdzielni. Sprawozdanie to winno stać się przedmiotem uchwał walnego zgromadzenia.
Art. 64.
Rada Spółdzielcza wyda instrukcje, dotyczące dokonywania rewizji oraz sporządzania
sprawozdania rewizyjnego.
Art. 65.
Jeżeli działalność spółdzielni wykazuje poważne uchybienia przeciwko prawu lub statutowi,
a spółdzielnia nie usunie ich w terminie, zakreślonym przez organ, Wyznaczający rewidenta
- organ ten może wszcząć przeciw spółdzielni przed sądem ogręgowym (krajowym) sprawę
o rozwiązanie.
Rozdział 9.
Związki rewizyjne.
Art. 66.
Celem dokonania rewizji spółdzielnie mogą łączyć się w związki.
Związki takie nadto mogą mieć na celu doskonalenie urządzeń i pracy należących do
nich spółdzielni oraz popieranie ich stosunków handlowych.
Do związków takich należeć mogą również inne zrzeszenia dobrowolne, służące rozwojowi
ruchu spółdzielczego.
Związki spółdzielcze, służące innym celom, a nie rewizyjnym, o ile same nie są spółdzielniami,
nie podlegają niniejszej ustawie.
Art. 67.
Statut takiego związku winien oznaczyć jego cele, nazwę i siedzibę, najniższą liczbę
spółdzielni, jakiej potrzeba do istnienia związku, zasady przyjmowania, występowania
i wykluczania członków, sposób powoływania zarządu i zakres jego działania, zasady,
dotyczące walnych zgromadzeń, wreszcie sposób ustanawiania rewidentów, tudzież sposób
i zakres rewizji. Statut Związku ma być przedłożony Radzie Spółdzielczej.
Art. 68.
Związkowi takiemu może Rada Spółdzielcza przyznać prawo dokonywania rewizji, o której
mowa w art. 60, jeżeli z jego statutu wynika, iż może podołać obowiązkowi rewizji.
Jeżeli związek obowiązkowi rewizji nie czyni zadość lub rozszerza swą działalność
na cele, nie objęte art. 66, Rada Spółdzielcza może mu po przesłuchaniu zarządu odebrać
prawo rewizji (art. 109 ust. 2).
Związek powyższy, o ile nie jest jeszcze osobą prawną, uzyskuje osobowość prawną na
czas posiadania prawa rewizji.
Każde nadanie i odebranie prawa rewizji winna Rada Spółdzielcza ogłosić.
Art. 69.
Zarząd związku rewizyjnego winien w styczniu każdego roku przesłać Radzie Spółdzielczej
wykaz członków, przyjętych oraz wykreślonych w ciągu roku ubiegłego, tudzież wykaz
dokonanych w tymże roku rewizji.
O czasie i miejscu oraz porządku obrad walnego zgromadzenia związku winna być zawiadomiona
Rada Spółdzielcza przynajmniej na 15 dni przed walnem zgromadzeniem. Delegat Rady
Spółdzielczej może być obecny na zgromadzeniu.
Każdą zmianę statutu winien zarząd związku podać do wiadomości Rady Spółdzielczej.
Art. 70.
Spółdzielnie, których członkami są wyłącznie inne spółdzielnie lub zrzeszenia, określone
w art. 66 ust. 3, mogą także uzyskać prawo rewizji pod warunkami, wymienionemi w art.
68, i utracić je, jeżeli obowiązkowi rewizji nie czynią zadość.
Do spółdzielni tych stosują się, oprócz Innych postanowień ustawy niniejszej, także
przepisy rozdziału niniejszego.
Rozdział 10.
Zmiana statutu.
Art. 71.
Zmiana statutu wymaga uchwały walnego zgromadzenia.
Zarząd winien uchwałę o zmianie zgłosić niezwłocznie do sądu rejestrowego, dołączając
trzy odpisy protokułu. Sąd postąpi ze zgłoszeniem stosownie do przepisów art. 5.
Jeżeli zmiana odnosi się do danych, wymienionych w art. 7, sąd zarządzi wciągnięcie
ich do rejestru i ogłoszenie.
Zmiana statutu nie ma skutków prawnych przed jej zarejestrowaniem.
Art. 72.
Uchwała o zmianie statutu zapada bezwzględną większością głosów, o ile ustawa niniejsza
nie stanowi inaczej. Statut może przepisać wyższe wymagania.
Zmianę statutu, dotyczącą celu spółdzielni lub przedmiotu przedsiębiorstwa, przedłużenia
trwania spółdzielni poza czas, pierwotnie oznaczony, podwyższenia udziału, podwyższenia
obowiązkowych wpłat na udział lub przyśpieszenia terminu tychże wpłat, wreszcie, ustanowienia
lub podwyższenia odpowiedzialności dodatkowej, uchwalić można tylko większością 3/4 głosów obecnych.
Art. 73.
Przy zarejestowaniu zmian statutu w przedmiocie zniżenia udziałów, zmniejszenia wpłat
na udział i przedłużenia terminu tychże wpłat oraz zmniejszenia lub usunięcia odpowiedzialności
dodatkowej, obowiązują następujące zasady:
1)
uchwałę o zmianie winien zarząd spółdzielni ogłosić trzykrotnie w piśmie, przeznaczonem
do ogłoszeń spółdzielni. W ogłoszeniu tern należy podać do wiadomości, że spółdzielnia
gotowa jest na żądanie zaspokoić wszystkich wierzycieli, których wierzytelności istnieć
będą w dniu ostatniego ogłoszenia, względnie złożyć do depozytu sądowego kwoty, potrzebne
na zabezpieczenie wierzytelności niepłatnych lub spornych, że jednak wierzycieli,
którzy nie zgłoszą się do spółdzielni w przeciągu trzech miesięcy od tego dnia, uważać
się będzie za zgadzających się na zamierzoną zmianę;
2)
do wniosku o zarejestrowanie dołączyć należy dowody, że upłynął już termin, pod L.
1 oznaczony;
3)
na skutek wniosku sąd rejestrowy zaznaczy w rejestrze, że wniosek taki wpłynął, wyznaczy
termin do rozprawy nad zamierzoną zmianą i przez ogłoszenie w piśmie, przeznaczonem
do ogłoszeń spółdzielni, zawezwie na nią wszystkich wierzycieli, którzy mimo zgłoszenia
się w terminie nie zostali zaspokojeni lub zabezpieczeni;
4)
wierzyciele powyżsi mogą na rozprawie zgłosić sprzeciw, a wówczas sąd po wysłuchaniu
zarządu orzeknie, czy zmiana ma być zarejestrowana.
Art. 74.
Zniżenie odpowiedzialności ograniczonej przy równoczesnem podwyższeniu udziału nie
podlega orzepisom art. 73. ieżeli skutkiem tego
Rozdział 11.
Rozwiązanie.
A.
Przyczyny rozwiązania.
Art. 75.
Rozwiązanie spółdzielni następuje:
1)
skutkiem upływu czasu, na który spółdzielnie utworzono;
2)
skutkiem zmniejszenia się liczby członków poniżej normy, wskazanej w statucie, a w
braku odpowiednich wskazań poniżej norm, wskazanych w art. 13;
3)
z mocy wyroku sądowego, wydanego w sprawie, wszczętej na zasadzie art. 65 lub też
wytoczonej przez organy, wskazane w tymże artykule, z powodu całkowitego zaprzestania
działalności spółdzielni;
4)
skutkiem ogłoszenia upadłości;
5)
skutkiem zgodnych uchwał walnego zgromadzenia w przedmiocie rozwiązania spółdzielni,
zapadłych większością 3/4 głosów obecnych na dwóch kolejno po sobie następujących zgromadzeniach w odstępie
conajmniej dwóch tygodni. Statut może zawierać dalej idące postanowienia w tym względzie.
B.
Likwidacja.
Art. 76.
O ile nie zachodzi upadłość, zarząd zgłosi bezzwłocznie rozwiązanie do rejestru. Równocześnie
zawiadomi o rozwiązaniu Radę Spółdzielczą, a to przy spółdzielniach związkowych za
pośrednictwem związku rewizyjnego. Potrzeba zawiadomienia odpada w przypadku art.
75 L. 3.
W tym ostatnim przypadku zgłosić może rozwiązanie do rejestru związek rewizyjny, do
którego spółdzielnia należy, względnie Rada Spółdzielcza, a nawet każdy członek lub
wierzyciel rozwiązanej spółdzielni.
Sąd winien ogłosić dokonany wpis, a zarazem statutowe postanowienia (art. 7 L. 9)
lub uchwałę walnego zgromadzenia (art. 78 ust. 1) w przedmiocie likwidacji.
O rozwiązaniu ogłosi zarząd trzykrotnie w piśmie, przeznaczonem do ogłoszeń spółdzielni,
wzywając równocześnie wierzycieli do zgłoszenia swych roszczeń.
Art. 77.
Po rozwiązaniu nastąpić winna likwidacja, o ile nie zachodzi upadłość.
W miejsce zmarłego członka, który w chwili rozwiązania należał do spółdzielni (art.
25), uczestniczy w likwidacji spadkobierca. Jeżeli spadkobierców jest więcej - prawa
swe wykonywać mogą tylko przez wspólnego pełnomocnika.
Przepisy o organach i o rachunkowości spółdzielni stosują się także podczas likwidacji,
o ile ustawa niniejsza nie stanowi inaczej.
Art. 78.
Likwidatorami są członkowie ostatniego zarządu, jeżeli. ani statut, ani uchwala walnego
zgromadzenia nie powierza likwidacji innym osobom. O ile statut nie stanowi inaczej,
walne zgromadzenie może powołać dowolną liczbę likwidatorów.
Z ważnych przyczyn może sąd rejestrowy na wniosek związku rewizyjnego, do którego
spółdzielnia należy, względnie Rady Spółdzielczej, jednego z organów spółdzielni lub
conajmniej 1/10 części członków spółdzielni - ustanowić likwidatorów, przez co dotychczasowi likwidatorowie
tracą swe pełnomocnictwa. Likwidatorowie, ustanowieni przez sąd, mogą być odwołani
w każdej chwili jedynie przez tenże sąd.
Likwidatorowie mogą niebyć członkami spółdzielni.
Odwołując likwidatorów, należy równocześnie ustanowić innych.
Art. 79.
Likwidatorowie wstępują w prawa i obowiązki członków zarządu, o ile z przepisów o
likwidacji nie wynika co innego.
Nie mogą oni zawierać nowych interesów, chyba że jest to konieczne do likwidacji.
Dalej idące ograniczenia może im każdej chwili nałożyć organ spółdzielni względnie
sąd, który ich ustanowił. Ograniczenia takie muszą być przez pierwszych likwidatorów,
których dotyczą, zgłoszone do rejestru i przez sąd ogłoszone.
Za spółdzielnię podpisują likwidatorowie, dodając do firmy wzmiankę: „w likwidacji”
oraz swe podpisy.
Art. 80.
Przystępując do likwidacji, winni pierwsi likwidatorowie sporządzić bilans.
Pieniędzy, znajdujących się w kasie spółdzielni w chwili rozwiązania tudzież wpływających
w czasie likwidacji, użyć należy po pokryciu kosztów administracyjnych przedewszystkiem
do zaspokojenia wierzycieli, o ile zaś wierzytelności nie są jeszcze płatne, lub są
sporne - należy zatrzymać kwotę, potrzebną do ich pokrycia.
Majątku, pozostałego po wyrównaniu długów i złożeniu do depozytu sądowego kwot; zatrzymanych
na podstawie ust. 2 na zabezpieczenie wierzytelności niepłatnych oraz spornych, nie
wolno rozdzielać między członków przed upływem roku od dnia ostatniego ogłoszenia,
wzywającego wierzycieli.
Wierzyciele, którzy zgłosili swe roszczenia po upyłwie powyższego terminu, mogą ich
dochodzić jedynie na nierozdzielonym jeszcze majątku spółdzielni.
Art. 81.
W czasie likwidacji nie stosuje się przepis art. 56 ust. 1.
Z majątku pozostałego po spłaceniu długów i złożeniu do depozytu sądowego kwot, zatrzymanych
na zabezpieczenie roszczeń wierzycieli, dokonywa się przedewszystkiem zwrotów, określonych
w art. 58 ust. 5, a potem stosunkowej wypłaty udziałów, przyczem członkowie otrzymują
także dywidendę od tych udziałów za czas likwidacji w wysokości określonej art. 57
ust. 2, o ile przez wypłatę tej dywidendy nie zmniejsza się fundusz zasobowy.
Pozostałą część majątku przeznacza się na cele użyteczności publicznej, stosownie
do postanowień statutu lub uchwały ostatniego walnego zgromadzenia członków. W braku
odnośnych postanowień statutu lub uchwały walnego zgromadzenia o przeznaczeniu pozostałej
części majątku spółdzielni decyduje Rada Spółdzielcza.
Art. 82.
Sąd, właściwy dla spółdzielni w chwili rozwiązania, pozostaje właściwym do ukończenia
likwidacji.
Art. 83.
Po ukończeniu likwidacji zgłoszą likwidatorowie do sądu rejestrowego wniosek o wykreślenie
firmy z rejestru. Wykreślenie będzie przez sąd ogłoszone.
Po wykreśleniu firmy z rejestru odpowiadają likwidatorowie osobiście wobec wierzycieli
spółdzielni za szkody, wyrządzone im przez niedopełnienie swych ustawowych obowiązków.
Jeżeli winnych jest więcej, odpowiadają solidarnie. Odpowiedzialność ta ulega przedawnieniu
po upływie lat pięciu od stwierdzenia szkody.
Art. 84.
Po ukończeniu likwidacji likwidarorowie winni oddać książki i dokumenty rozwiązanej
spółdzielni sądowi rejestrowemu do przechowania na przeciąg lat dziesięciu. Sąd może
zezwolić poszczególnym członkom jako też wierzycielom spółdzielni na przeglądanie
tych ksiąg i dokumentów.
C.
Upadłość.
Art. 85.
Ogłoszenie upadłości spółdzielni następuje w razie jej niewypłacalności.
Art. 86.
Jeżeli według bilansu, zestawionego przez zarząd, strata przewyższa sumą wpłaconych
udziałów, funduszu zasobowego i wszystkich funduszów specjalnych, zarząd winien niezwłocznie
zwołać walne zgromadzenie, na którego porządku obrad zamieści sprawę dalszego istnienia
spółdzielni.
Jeżeli walne zgromadzenie uzna istnienie wyżej określonej przewyżki strat, a nie uchwali
pokrycia jej sposobem, określonym w art. 58 ust. 2, wówczas o ile chodzi o spółdzielnię
z odpowiedzialnością udziałami, uważa się, że istnieje stan niewypłacalności.
O ile chodzi o spółdzielnię z odpowiedzialnością ograniczoną, wówczas uważa się że
stan niewypłacalności w przypadku, określonym w ustępie poprzednim, istnieje dopiero
wtedy, gdy przewyżka strat przenosi 1/6 kwoty łącznej odpowiedzialności dodatkowej wszystkich członków, albo 1/6część wszystkich zobowiązań spółdzielni.
Przy spółdzielni z odpowiedzialnością nieograniczoną uważa się, że stan niewypłacalności
w przypadku ust. 2 istnieje dopiero wówczas, gdy przewyżka strat przenosi1/5 część wszystkich zobowiązań spółdzielni.
W przypadkach ust. 2 do 4 uważa się, że istnieje stan niewypłacalności także wtedy,
gdy wprawdzie uchwalono pokrycie strat w sposób, określony art. 58 ust. 2, ale w ciągu
roku obrachunkowego, następującego po uchwale, strata nie została jeszcze pokryta.
W toku likwidacji stan niewypłacalności przyjąć należy zawsze, skoro według zatwierdzonego
bilansu strata przewyższa sumę wpłaconych udziałów, funduszu zasobowego i innych funduszów
specjalnych.
Art. 87.
Postępowanie upadłościowe przeprowadzone będzie według obowiązujących przepisów o
upadłości, o ile ustawa niniejsza nie stanowi inaczej.
Art. 88.
Zgłoszenie imieniem spółdzielni wniosku o ogłoszenie upadłości należy do zarządu,
względnie likwidatorów.
Zarząd, względnie likwidatorowie winni to uczynić niezwłocznie, skoro zachodzi stan
niewypłacalności.
Art. 89.
Wniosek o ogłoszenie upadłości ma prawo zgłosić także każdy członek zarządu, względnie
likwidator. W tym przypadku sąd przesłucha pozostałych członków zarządu, względnie
likwidatorów i w razie niezgodności zdań przychyli się do wniosku jedynie wówczas,
gdy go dostatecznie uzasadniono.
Art. 90.
Ogłoszenie upadłości spółdzielni z odpowiedzialnością dodatkową nastąpić może nawet
mimo istnienia jednego tylko wierzyciela osobistego i nawet w braku środków na pokrycie
kosztów postępowania upadłościowego.
Art. 91.
Ogłoszenie upadłości zgłosi zarządca upadłości do rejestru i zawiadomi o niem niezwłocznie
Radę Spółdzielczą.
Art. 92.
Przepisy o organach spółdzielni stosują się także podczas postępowania upadłościowego,
o ile z przepisów o upadłości nie wynika co innego.
Art. 93.
Po ogłoszeniu upadłości członkowie spółdzielni winni na żądanie zarządcy upadłości
niezwłocznie uiścić niewpłaconą jeszcze część
Skoro tylko w toku postępowania upadłościowego okaże się, że majątek spółdzielni nie
wystarcza na pokrycie tak niespornych, jak i spornych roszczeń wierzycieli oraz przypuszczalnych
kosztów postępowania upadłościowego, zarządca upadłości sporządzi niezwłocznie obrachunek
dopłat, które członkowie spółdzielni, w granicach przyjętej odpowiedzialności dodatkowej
i w stosunku do zadeklarowanych udziałów, mają wnieść na pokrycie niedoboru.
Przy obrachunku tych dopłat należy uwzględnić dokonane poprzednio na zasadzie art.
27 ust. 3 lub 58 ust. 2 dopłaty w ten sposób, że doliczy się je do niedoboru, a następnie
z kwot, przypadających na poszczególnych członków, potrąci się dopłaty, przez nich
dokonane.
Art. 94.
Obrachunek dopłat należy tak zestawić, by wystarczyły na pokrycie niedoboru, chociażby
nie uiścili dopłat ci członkowie, których niemożność zapłacenia daje się przewidzieć.
Art. 95.
Obrachunek przedstawia zarządca sądowi, który ogłosił upadłość, do zatwierdzenia.
Art. 96.
Do podania, przy którem obrachunek przedstawiono, dołączyć należy statut spółdzielni,
bilans i wyciąg z rejestru członków z danemi, które dotyczą członków, ponoszących
jeszcze odpowiedzialność.
Art. 97.
Termin rozprawy do zatwierdzenia obrachunku winien być wyznaczony nie później, niż
w trzy miesiące od daty złożenia podania. Na termin ten wzywa się zarząd względnie
likwidatorów oraz członków, w obrachunku wymienionych, według ich miejsca zamieszkania
(art. 30); prócz tego o terminie sąd ogłasza w piśmie, przeznaczonem do ogłoszeń spółdzielni.
Art. 98.
Przed terminem, o którym mowa w art. 97, każdy zainteresowany ma prawo przeglądać
obrachunek.
Art. 99.
Aż do zamknięcia rozprawy, o której mowa w art. 97. osoby, wymienione w obrachunku,
mają prawo zgłosić sprzeciw.
Sąd po wysłuchaniu zarządu, względnie likwidatorów spółdzielni, tudzież zarządcy upadłości,
rozpatruje sprzeciwy, przeprowadza potrzebne dowody i zatwierdza obrachunek po dokonaniu
niezbędnych poprawek, które może uskutecznić sam, lub których uskutecznienie polecić
może zarządcy upadłości. O zatwierdzeniu obrachunku ogłosi sąd w piśmie, przeznaczonem
do ogłoszeń spółdzielni, wzywając członków do uiszczenia dopłat w terminie 14 dni
od ogłoszenia.
Obrachunek zatwierdzony wolno zainteresowanym przeglądać.
Art. 100.
Po upływie terminu, wyznaczonego w ogłoszeniu, zarządca masy przystąpi niezwłocznie
do ściągnięcia niezapłaconych kwot w drodze, prawem przewidzianej.
Członkowie, zobowiązani do dopłat, mogą obowiązkowi temu uczynić zadość przez potrącenie
swych roszczeń do spółdzielni w takiej tylko części, jaka przypadłaby im z dokonanego
na podstawie obrachunku rozdziału sum, przeznaczonych na pokrycie wierzytelności.
Art. 101.
Każdy członek spółdzielni, w obrachunku wymieniony, jeśli ogłosił sprzeciw lub w terminie,
w art. 99 oznaczonym, nie był w możności tego uczynić, ma prawo w ciągu miesiąca od
ogłoszenia o zatwierdzeniu obrachunku odwołać się od decyzji sądu do instancji wyższej.
Orzeczenie prawomocne wywiera skutek zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść wszystkich
członków spółdzielni, wymienionych w obrachunku.
Art. 102.
Skoro majątek masy został już całkowicie spieniężony, a uzyskana stąd suma wraz z
suma ściągniętych dopłat nie Dokrywa niezachodzi obawa, że zalegające jeszcze dopłaty
bądź nie dadzą się wyegzekwować, bądź nawet w razie wyegzekwowania nie starczą na
pokrycie niedoboru.
Dopłaty, przypadające od członków, co do których postępowanie poprzednie wykazało
niemożność uiszczenia zapłaty, rozkłada się na pozostałych. Pozatem przy obrachunku
tym stosują się art. 93 - 101.
Koszty postępowania upadłościowego nie mogą być ściągane drogą dalszych dopłat o tyle,
o ileby przekraczały sumę, zamieszczoną na ten cel w obrachunku dodatkowym.
Art. 103.
Jeżeli po sześciu miesiącach od ogłoszenia o zatwierdzeniu dodatkowego obrachunku
niedobór nie został jeszcze całkowicie pokryty, zarządca upadłości może drogą procesu
dochodzić całej brakującej kwoty na poszczególnych członkach spółdzielni, jako dłużnikach
solidarnych, w granicach odpowiedzialności każdego z nich.
Art. 104.
Sumę, pozostałą po zaspokojeniu roszczeń wierzycieli i pokryciu kosztów postępowania
upadłościowego, zwraca się członkom w stosunku do uskutecznionych przez nich dopłat.
Art. 105.
Upadłość spółdzielni nie może być zakończona układem, o ile się nań nie zgodzili wszyscy
wierzyciele upadłej spółdzielni.
Art. 106.
Dalsze prowadzenie spółdzielni jest niedopuszczalne, chociażby postępowanie upadłościowe
ukończone zostało układem.
Po ukończeniu upadłości zarządca zgłosi do sądu rejestrowego wniosek o wykreślenie
firmy.
Dział III.
Rada Spółdzielcza.
Art. 107.
Celem spółdziałania z Rządem w zakresie spraw spółdzielczych, utworzona będzie państwowa
Rada Spółdzielcza przy Ministerstwie Skarbu.
Członków Rady Spółdzielczej powołuje na przeciąg dwóch lat Minister Skarbu z pośród
osób, przedstawionych mu przez związki rewizyjne, z uwzględnieniem możliwie wszystkich
działów ruchu spółdzielczego. Oprócz tego w skład jej wchodzą delegaci Ministerstwa
Skarbu, Spraw Wewnętrznych, Sprawiedliwości, Rolnictwa i Dóbr Państwowych, Przemysłu
i Handlu, Pracy i Opieki Społecznej tudzież Robót Publicznych, po jednym od każdego
Ministerstwa. Liczba członków, powołanych z pośród osób, przedstawionych przez związki,
winna stanowić co najmniej 2/8ogółu członków Rady Spółdzielczej.
Przewodniczącego Rady Spółdzielczej wyznacza Minister Skarbu z pośród urzędników swego
Ministerstwa. Przewodniczący jest zarazem wykonawcą uchwał Rady przy pomocy osobnego
biura, poddanego jego kierownictwu.
Szczegółowe przepisy o organizacji Rady Spółdzielcze wyda Minister Skarbu w porozumieniu
z Ministrem Sprawiedliwości.
Art. 108.
Do kompetencji Rady Spółdzielczej należy:
1)
rozpatrywanie projektów, dotyczących ustawodawstwa spółdzielczego;
2)
wydawanie instrukcji, przez ustawę niniejszą przewidzianych;
3)
przyznawanie związkom prawa rewizji i pozbawianie ich tego prawa;
4)
czuwanie nad należytem wykonywaniem obowiązku rewizji przez
5)
troszczenie się o poddawanie rewizji spółdzielni niezwiązkowych;
6)
wszczynanie spraw o rozwiązanie spółdzielni na zasadzie art. 65, 75 L. 3 i 126;
7)
układanie planu użycia wszelkich funduszów, przeznaczonych na cele ruchu spółdzielczego
przez ustawę niniejszą lub Państwo;
8)
utrzymywanie ogólnych wykazów co do ruchu spółdzielczego dla celów statystycznych
tego ruchu;
9)
rozpoznawanie spraw, związanych z rozwojem ruchu spółdzielczego i podejmowanie inicjatywy
w tym względzie.
Art. 109.
Do prawomocności uchwał Rady Spółdzielczej potrzeba obecności nie mniej niż połowy
ogólnej liczby członków.
Uchwały zapadają zwykłą większością głosów. Uchwały w sprawie pozbawienia związku
praw rewizyjnych (art. 68 ust. 2) wymagają większości przynajmniej 8/4 głosów obecnych.
W razie równości głosów rozstrzyga głos przewodniczącego.
Dział IV.
Kary.
Art. 110.
Sąd rejestrowy ma prawo zmuszać karami porządkowemi od 20 do 1000 marek p.:
1)
członków zarządu względnie likwidatorów (art. 79 ust. 1) do dokonania zgłoszeń do
rejestru oraz do uskutecznienia ogłoszeń (art. 55 ust. 2, 59 ust. 2);
2)
członków zarządu względnie likwidatorów do przestrzegania przepisów ustawy niniejszej
w przedmiocie prowadzenia rejestru członków oraz księgi protokułów;
3)
członków zarządu względnie likwidatorów (art. 79 ust. 1) do zezwolenia na przeglądanie
i przepisywanie pewnych dokumentów osobom, według ustawy niniejszej do tego uprawnionym
(art. 30 ust. 2, 49 ust. 4, 55 ust. 2);
4)
członków organów, mających zwoływać walne zgromadzenia, do zastosowania się do przepisów
ustawowych w tym względzie.
W wypadkach, objętych ust. 1, sąd bądź może wezwać członków wymienionych organów do
dopełnienia ciążących na nich obowiązków z zagrożeniem kary, bądź wymierzyć karę za
uchybienie bez uprzedniego zagrożenia.
Od orzeczenia można odwołać się do wyższej instancji.
Kara może być powtarzana i nie stoi na przeszkodzie wymiarowi kary na podstawie przepisów
karnych.
Kary wpływają do Skarbu Państwa i winny być użyte na cele ruchu spółdzielczego stosownie
do uchwały Rady Spółdzielczej.
Art. 111.
Na wniosek związku rewizyjnego lub Rady Spółdzielczej może sąd rejestrowy wymierzyć
taką samą karę członkom zarządu, względnie likwidatorom, którzy nie dopełnili obowiązku
zawiadomienia względem związku rewizyjnego lub Rady Spółdzielczej (art. 45 ust. 5,
69, 70 i 76 ust. 1), albo obowiązku przesłania im odpisu lub wykazu (art. 49 ust.
4, 59 ust. 1, 69 i 70).
Na wniosek związku rewizyjnego, Rady Spółdzielczej lub wyznaczonego przez nie rewidenta
może sąd rejestrowy wymierzyć taką samą karę:
1)
członkom zarządu lub likwidatorom, którzy nie zastosowali się do przepisów ustawy
niniejszej o prowadzeniu ksiąg i rachunwych względnie bilansów i sprawozdań, tudzież
o rozdziale pieniędzy w toku likwidacji, albo nie zastosowali się do instrukcji Rady
Spółdzielczej w przedmiotach, określonych w art. 17 ust. 3 i 55 ust. 1, albo też przy
rewizji nie uczynili zadość przepisom art. 62 ust. 2;
2)
organom, przyjmującym członków, jeżeli przyjmowały deklaracje wbrew przepisom art.
16 - 19, oraz organom, uprawnionym do zwoływania walnych zgromadzeń, jeżeli nie uczyniły
zadość przepisowi art. 63 ust. 2.
Przepisy art. 110 ust. 3 - 5 mają tutaj odpowiednie zastosowanie.
Art. 112.
Karze do 2000 marek p. ulegają:
1)
członkowie zarządu, jeżeli udzielają pożyczek osobom, którym ustawa lub statut pożyczek
udzielać nie pozwala, lub też mimo upomnienia ze strony rady nadzorczej zawierają
umowy z nieczłonkami wbrew zakazowi statutu;
2)
osoby, dokonywujące sprzedaży w spółdzielni, jeżeli świadomie mimo zakazu statutu
sprzedają nieczłonkom;
3)
członkowie spółdzielni, która według statutu sprzedawać może towary tylko członkom,
jeżeli przyczyniają się świadomie do tego, by nabywanie w spółdzielni umożliwić nieczłonkom
lub też towary dla siebie nabyte, zarobkowo w niezmienionym stanie odprzedają nieczłonkom.
Art. 113.
Karze aresztu do sześciu tygodni lub karze grzywny do 3000 marek p., według uznania
sądu, ulegają:
1)
członkowie zarządu, których czynności zmierzają do innych celów, niż wymienione w
art. 1 i określone w statucie, lub którzy korzystają z kredytu, mimo, iż statut udzielanie
im kredytu wykluczył (art. 36 ust. 3);
2)
członkowie zarządu, rady nadzorczej i likwidatorowie, jeżeli z ich winy spółdzielnia
była dłużej, niż trzy miesiące, bez zdolnej do wydawania uchwał rady nadzorczej;
3)
członek zarządu względnie likwidator, który nie zgłosił upadłości, mimo iż był do
tego zobowiązany.
Art. 114.1 orzeczenie
Takiej samej karze ulega, kto, prowadząc przedsiębiorstwo, oznacza je jako spółdzielcze
lub używa innego równoznacznego wyrażenia, mimo tego, iż organizacja przedsiębiorstwa
nie opiera się na ustawie niniejszej.
Art. 115.
Karze aresztu do sześciu miesięcy lub karze grzywny do 10.000 marek p., według uznania
sądu, ulega:
1)
kto przez świadomie fałszywe przedstawienie stosunków, określonych w art. 43 ust.
2 i 3, uzyskuje powołanie do zarządu względnie rady nadzorczej, albo innym osobom
uzyskanie powołania umożliwia;
2)
kto przyjął lub kazał sobie przyrzec wynagrodzenie za to, że na walnem zgromadzeniu
będzie głosował w pewien oznaczony sposób;
3)
członek zarządu, rady nadzorczej lub likwidator, który działa rozmyślnie na szkodę
spółdzielni;
4)
członek zarządu, rady nadzorczej lub likwidator, który na walnem zgromadzeniu, w rejestrze
członków, w zamknięciu rachunkowem lub w sprawozdaniu z czynności poda świadomie fałszywą
wiadomość lub rozmyślnie prawdziwy stan rzeczy zatai, jeżeli to postępowanie może
wprowadzić w błąd co do stanu interesów
5)
w b. zaborze pruskim w miejsce aresztu ponad 6 tygodni orzec należy więzienie (§ 16
K. K.).
Art. 116.
Kary, oznaczone w art. 112 - 115, wymierzają sądy według zasad postępowania karnego.
Przepisy art. 112 - 115 stosuje się tylko wówczas, gdy przewinienie nie podlega surowszej
karze według ogólnych ustaw karnych.
Co do grzywien obowiązuje postanowienie art. 110 ust. 5.
W b. zaborze austrjackim przestępstwa, przewidziane w art. 111 - 115, są przekroczeniami;
ograniczenia prawa odwołania, przewidziane w § 464 p. 2 (283) procedury karnej nie
stosują się.
Dział V.
Przepisy przejściowe.
Art. 117.
Wszelkie zrzeszenia o zmiennym kapitale lub składzie osobowym, istniejące prawnie
przed wejściem w życie ustawy niniejszej czy to na podstawie dotychczas obowiązujących
ustaw o stowarzyszeniach zarobkowych i gospodarczych, czy to na podstawie ustaw o
towarzystwach drobnego i wzajemnego kredytu oraz wszelkich statutów normalnych, czy
na jakiejkolwiek innej podstawie, a które dążą wyłącznie do celów, w art. 1 wymienionych,
winny statuty swe uzgodnić z przepisami ustawy niniejszej w ciągu dwóch lat od daty
wejścia jej w życie i zgłosić je do zarejestrowania w myśl art. 5. Od chwili zarejestrowania
działalność ich podlega wyłącznie przepisom ustawy niniejszej.
Zmiany statutu, potrzebne do osiągnięcia tej zgodności, może walne zgromadzenie uchwalić
zwykłą większością głosów obecnych bez względu na odmienne przepisy dotychczasowych
ustaw lub statutów.
Zmiany statutu, podania o zgłoszenia i wpisy do rejestru, mające na celu uzgodnienie
z ustawą niniejszą, są wolne od stempli i należytości.
Art. 118.
Ażdo uzgodnienia swych statutów z przepisami ustawy niniejszej względnie do upływu
zakreślonego w tym celu terminu dwuletniego spółdzielnie, wymienione w art. 117 ust.
1, uważane będą za prawnie istniejące.
Aż do tego czasu działalność ich podlega prawu poprzednio obowiązującemu, o ile artykuły
następne nie wprowadzają wyjątków.
Art. 119.
W spółdzielniach, w których istniała dotąd bezpośrednia odpowiedzialność członków
wobec wierzycieli, przestaje ona istnieć z chwilą wejścia ustawy niniejszej w życie.
Art. 120.
Rejestr członków prowadzić należy zgodnie z przepisami ustawy niniejszej. Sposób przemiany
rejestru, prowadzonego dotąd przez sądy, określi Minister Sprawiedliwości w porozumieniu
z Ministrem Skarbu oraz z Ministrem b. Dzielnicy Pruskiej.
Przepis art. 10 stosuje się do wszelkich ogłoszeń spółdzielni, przez prawo dotychczas
obowiązujące nakazanych.
Art. 121.
Walne zgromadzenie, celem wyboru potrzebnych organów lub celem uchwalenia rozwiązania,
zwołać mogą ze skutkiem prawnym członkowie ostatniego zarządu, choćby ich pełnomocnictwa
w myśl statutu już wygasły.
Art. 122.
Rewizja spółdzielni, wymienionych w art. 117 ust. 1, poIstniejące już związki, których
celem jest dokonywanie rewizji, winny w ciągu sześciu miesięcy od daty wejścia w życie
ustawy niniejszej uzyskać od Rady Spółdzielczej potwierdzenie prawa rewizji, a to
pod rygorem utraty tego prawa.
Art. 123.
W okresie przejściowym rozwiązanie spółdzielni, wymienionych w art. 117 ust. 1, nastąpić
może przedewszystkiem z przyczyn, przewidzianych przez prawo dotychczas obowiązujące.
Oprócz tego może Rada Spółdzielcza wszcząć sprawę o rozwiązanie w myśl art. 75 L.
3 z powodu całkowitego zaprzestania działalności spółdzielni. Nadto może nastąpić
otwarcie upadłości na zasadzie ustawy niniejszej, choćby prawo dotychczas obowiązujące
upadłości spółdzielni nie przewidywało.
O ile w powyższym okresie nastąpi rozwiązanie lub ogłoszenie upadłości, likwidację
względnie postępowanie upadłościowe przeprowadzić należy podług postanowień ustawy
niniejszej.
Art. 124.
Zarząd spółdzielni, o której mowa w art. 117 ust. 1, winien w ciągu sześciu miesięcy
od daty wejścia w życie ustawy niniejszej złożyć Radzie Spółdzielczej odpis statutu
spółdzielni i uzupełniających go dokumentów.
W ciągu tegoż czasu winien zarząd przesłać Radzie Spółdzielczej sprawozdanie, względnie
bilans za rok obrachunkowy, poprzedzający wejście ustawy niniejszej w życie.
Obowiązki powyższe odpadają w razie wcześniejszego rozwiązania spółdzielni.
Przepisy ustawy niniejszej o zawiadamianiu związku lub Rady Spółdzielczej oraz o przesyłaniu
im odpisów lub wykazów stosują się także do spółdzielni, wymienionych w art. 117 ust.
1.
Przekroczenie przepisów, zawartych w ust. 1 i 2 artykułu niniejszego, podlega karze
porządkowej, przewidzianej w art. 111 ust. 1.
Art. 125.
Postanowienia działu IV nie stosują się do czynności i zaniedbań, które nastąpiły
przed wejściem w życie ustawy niniejszej.
Art. 126.
Skoro w ciągu dwóch lat nie nastąpiło uzgodnienie statutu z przepisami ustawy niniejszej,
każdy interesowany oraz związek, do którego spółdzielnia należy, względnie Rada Spółdzielcza,
może wszcząć sprawę o rozwiązanie spółdzielni.
Art. 127.
Drogą rozporządzenia można dla pewnych oznaczonych terytorjów przedłużyć odpowiedzialność
członków, którzy wystąpili lub zgłosili swe wystąpienie ze spółdzielni po dniu 1 sierpnia
1914 roku, aż do upływu dwóch lat po wejściu w życie ustawy niniejszej.
Art. 128.
Aż do wprowadzenia jednolitego prawa egzekucyjnego zatwierdzenia obrachunku dopłat
przez sąd w myśl art. 99 i 102 należy w zakresie mocy obowiązującej ustaw rosyjskich
połączyć z uznaniem tego obrachunku za natychmiastowo wykonalny, a w zakresie mocy
obowiązującej prawa niemieckiego - z udzieleniem klauzuli egzekucyjnej. W zakresie
mocy obowiązkowej prawa austrjackiego zatwierdzony sądownie obrachunek dopłat stanowić
będzie tytuł egzekucyjny.
Art. 129.
Aż do wprowadzenia jednolitej organizacji sądownictwa karnego przez sądy, wymienione
w art. 116 ust. 1, rozumieć należy w zakresie mocy obowiązującej prawa austrjackiego
sądy powiatowe, w zakresie mocy obowiązującej prawa niemieckiego - sądy ławnicze,
w zakresie zaś mocy obowiązującej prawa rosyjskiego - sądy pokoju.
Dział VI.
Wejście w życie i wykonanie ustawy.
Art. 130.
Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1921 r.
Przepisy działu III wchodzą w życie z dniem ogłoszenia ustawy.
Od tej chwili spółdzielnie i związki tychże tworzyć się mogą tylko na zasadzie ustawy
niniejszej.
Wszelkie przepisy prawa prywatnego, odnoszące się do spółdzielni i ich związków, tracą
z chwilą powyższą moc obowiązującą, o ile ustawa niniejsza nie zawiera wyjątków.
W szczególności tracą moc obowiązującą:
a)
ustawy austrjackie z 9 kwietnia 1873 Dz. u. p. L. 70 i z 10 czerwca 1903 Dz. u. p.
L. 133;
b)
ustawa niemiecka z 1 maja 1889 r. w brzmieniu ust. z 20 maja 1898 (Zbiór Praw Rzeszy
z r. 1893, strona 3/0, 810 i nast);
c)
rosyjska Ustawa Kredytowa (Zbiór Praw T. XI Cz. II Rozdział 10 art. 37 - 49 i 86 -
11426), tudzież wszelkie statuty normalne;
d)
dekret Naczelnika Państwa z dnia 8 lutego 1919 (Dziennik Praw z r. 1919 № 17 poz.
223).
Art. 131.
Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrowi Skarbu w porozumieniu z Ministrem
Sprawiedliwości.