Treść orzeczenia
POSTANOWIENIE*
z dnia 27 listopada 2002 r.
Sygn. akt Tw 25/02
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Jerzy Ciemniewski – przewodniczący
Marian Zdyb – sprawozdawca
Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie z 4 lipca 2002 r. o odmowie nadania dalszego biegu wnioskowi Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej, postanawia: nie uwzględnić zażalenia.
Uzasadnienie
21 marca 2002 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej, o stwierdzenie niezgodności art. 4a ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.) z art. 2, art. 20 w zw. z art. 65 ust. 4, art. 32 ust. 1 i 2 in fine Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz zmianie niektórych ustaw i ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 45) z art. 2 oraz art. 88 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2002 r. wezwano do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych wniosku poprzez doręczenie 5 egzemplarzy aktualnego wyciągu z rejestru sądowego i aktualnego statutu organizacji, doręczenie 3 kopii uchwały Rady Naczelnej Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Zakładów Opieki Zdrowotnej o wystąpieniu z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego oraz o wskazanie, zgodnie z § 27 statutu organizacji, umocowanego przedstawiciela do reprezentowania wnioskodawcy przed Trybunałem Konstytucyjnym.
21 czerwca 2002 r. uzupełniono braki przesyłając brakujące dokumenty m.in. wypis z Rejestru Stowarzyszeń, w którym zarejestrowano Wielkopolski Związek Pracodawców Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej.
Postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z 4 lipca 2002 r. odmówiono nadania dalszego biegu wnioskowi, uzasadniając swą odmowę brakiem czynnej legitymacji procesowej stowarzyszenia do występowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w trybie abstrakcyjnej kontroli norm.
19 lipca 2002 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynęło zażalenie na postanowienie z 4 lipca 2002 r. z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie biegu sprawie przez przyjęcie do dalszego rozpoznania wniosku Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Rozpoznając zażalenie Trybunał Konstytucyjny koncentruje się na badaniu zarzutów podniesionych w zażaleniu i do tego ogranicza rozpoznanie tego środka odwoławczego. Zobowiązany jest na podstawie art. 36 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) do badania legitymacji podmiotów określonych w art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji domagających się wszczęcia abstrakcyjnej kontroli norm. Tylko wnikliwa kontrola każdego wniosku casu ad casum już w stadium rozpoznania wstępnego, prowadzić może do ujednolicania praktyki orzeczniczej w tych sprawach, zapobiegając zarówno bezpodstawnemu nadawaniu biegu wnioskom nieuprawnionych podmiotów, jak też bezpodstawnej odmowie nadania biegu takim wnioskom.
Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że w “każdym stadium postępowania (a tym bardziej w trakcie wstępnego rozpoznania – przyp. TK) należy badać, czy zachodzą ujemne przesłanki postępowania, w tym brak legitymacji wnioskodawcy, których zaistnienie skutkuje obligatoryjnym umorzeniem postępowania” (S.J. Jaworski, Uprawnienia podmiotów legitymowanych warunkowo do wszczynania postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Wybrane problemy) [w:] Trybunał Konstytucyjny. Księga XV-lecia, Warszawa 2001, s. 132 i n.).
Nie ma podstaw do odrzucenia poglądu wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, w świetle którego “celem (...) kontroli wstępnej, jest zbadanie wniosku od strony formalnej i ustalenie, czy spełnione są przesłanki, umożliwiające m.in. stwierdzenie czynnej legitymacji procesowej wnioskodawcy, a co za tym idzie określenie go mianem uprawnionego podmiotu w myśl art. 191 ust.1 Konstytucji oraz w myśl art. 31 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym”. Na podmiotach, którym Konstytucja przyznała szczególną legitymację do występowania z wnioskami do Trybunału Konstytucyjnego o dokonanie abstrakcyjnej kontroli norm ciąży obowiązek wykazania, że taką legitymację rzeczywiście posiadają w konkretnej sprawie. Obowiązek ten zrealizowany musi być przez wnioskodawcę już w momencie składania wniosku. Legitymację procesową wnioskodawca musi posiadać na każdym etapie postępowania przed Trybunałem, również w trakcie kontroli wstępnej, realizowanej w trybie art. 36 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.
Na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia swojej legitymacji do złożenia wniosku o dokonanie abstrakcyjnej kontroli norm przez Trybunał Konstytucyjny już w momencie składania wniosku, a z pewnością nie później, niż do momentu wydania postanowienia w sprawie odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi. Trybunał w tymże postanowieniu stwierdza brak legitymacji w chwili wydania tego postanowienia. Nie jest natomiast możliwa konwalidacja wniosku poprzez wykazanie legitymacji do jego złożenia po wydaniu postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu wnioskowi. Rozpatrując zażalenie Trybunał nie bada bowiem ponownie wniosku od strony spełnienia wymogów formalnych, a jedynie stwierdza, czy zaszły rzeczywiste przesłanki odmowy nadania biegu wnioskowi w momencie wydawania postanowienia.
Z akt sprawy wynika, że Ogólnopolski Związek Pracodawców Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej nie wykazał w sposób jednoznaczny posiadania legitymacji procesowej w zakresie składania wniosków do Trybunału Konstytucyjnego o dokonanie abstrakcyjnej kontroli norm. Nie uczynił tego w momencie składania wniosku, ani wykonując zarządzenie sędziego Trybunału. Doręczony przez Ogólnopolski Związek Pracodawców Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej do akt sprawy wraz z zażaleniem na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu wnioskowi “aktualny wypis z rejestru związków pracodawców”, nadal nie pozwala na uznanie legitymacji do występowania z takim wnioskiem przez Ogólnopolski Związek Pracodawców Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej. Co prawda nazwa organizacji uwidoczniona w dołączonym obecnie wypisie z rejestru odpowiada już nazwie, jaką posługuje się wnioskodawca, nadal jednak nie usunięte zostały podstawowe w tym zakresie wątpliwości. Uwagi odnoszą się także do kwestii formalnych dotyczących np. adresu występującej z wnioskiem organizacji (Ogólnopolski Związek Pracodawców Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej posługuje się adresem: ul. Krysiewicza 7/8, 61-825 Poznań, a w rejestrze uwidoczniono siedzibę: Poznań, przy Al. Wielkopolskiej 21/25). Nadmienić należy, że rozbieżności te były m.in. powodem zwrotu wysyłanych przez Biuro Trybunału Konstytucyjnego pism do wnioskodawcy.
Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że Ogólnopolski Związek Pracodawców Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej ani w momencie składania wniosku, ani wydania postanowienia o odmowie nadania jemu biegu, nie wykazał, że posiada legitymację procesową do występowania z wnioskiem o dokonanie kontroli zgodności z Konstytucją ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz zmianie niektórych ustaw.
Z tych względów Trybunał Konstytucyjny uznając, że zażalenie nie podważyło zasadności stanowiska zajętego w zaskarżonym postanowieniu, orzekł jak w sentencji.