Treść orzeczenia
Postanowienie
z dnia 23 stycznia 2002 r.
Sygn. Ts 62/01
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Jerzy Stępień – przewodniczący
Teresa Dębowska-Romanowska – sprawozdawca
Marek Mazurkiewicz
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), zażalenia z 3 grudnia 2001 r. na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 20 listopada 2001 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Heleny Kowalskiej, Edwarda Kowalskiego, Marii Datkiewicz i Tadeusza Datkiewicza postanawia : nie uwzględnić zażalenia.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej zakwestionowano zgodność z Konstytucją przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Art. 291 kodeksu cywilnego zarzucono niezgodność z art. 64 Konstytucji RP, zaś art. 293 1 kodeksu cywilnego – z art. 2, art. 7, art. 21 i art. 64 Konstytucji RP.
Uzasadniając postawione zarzuty skarżący skoncentrowali się na wykazaniu braku podstaw do orzekania w ich sprawie na podstawie kwestionowanych przepisów kodeksu cywilnego. Wadliwe zastosowanie art. 291 i art. 293 1 kodeksu cywilnego doprowadziło zdaniem skarżących do naruszenia ich konstytucyjnych praw.
Wezwani zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego do uzupełnienia braków formalnych skargi, skarżący ponownie wskazali na problem nieuprawnionego zastosowania przez sądy orzekające w sprawie art. 291 kodeksu cywilnego.
Postanowieniem z 20 listopada 2001 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący nie dopełnili przesłanki wskazania sposobu, w jaki – ich zdaniem – kwestionowane przepisy naruszają przysługujące im konstytucyjne wolności, prawa lub obowiązki. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego skarga niniejsza zmierza wyłącznie do zakwestionowania sposobu zastosowania zaskarżonych przepisów przez sądy orzekające w sprawie skarżących. Ta zaś sfera pozostaje poza zakresem tego rodzaju postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Zażalenie na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego wniósł 3 grudnia 2001 r. pełnomocnik skarżących. Zarzucił zaskarżonemu postanowieniu, że nie uwzględnia rzeczywistego naruszenia praw skarżących spowodowanego wadliwym zastosowaniem przez sądy kwestionowanych przepisów kodeksu cywilnego. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik jednoznacznie stwierdza, że nie kwestionuje niezgodności z Konstytucją art. 291 i art. 293 1 kodeksu cywilnego, ale zarzuca wadliwe ich zastosowanie powodujące naruszenie wolności i praw skarżących.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, zaś zarzuty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.
Trybunał Konstytucyjny podziela w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Zarówno z treści skargi konstytucyjnej, jak i zażalenia na postanowienie odmawiające nadania skardze dalszego biegu wynika jednoznacznie, że skarżący kwestionują sposób zastosowania zaskarżonych przepisów przez sądy orzekające w ich sprawie. Nie formułują natomiast żadnych zarzutów świadczących o niekonstytucyjności art. 291 i art. 293 1 kodeksu cywilnego.
Wskazane już w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia cele realizowane przez skargę konstytucyjną, tj. eliminacja z porządku prawnego niekonstytucyjnych przepisów i ochrona konstytucyjnych wolności i praw muszą być rozumiane w ścisłym funkcjonalnym związku. Nie jest więc możliwe sprowadzenie przedmiotu postępowania inicjowanego skargą wyłącznie do problemu przestrzegania konstytucyjnie chronionych wolności i praw skarżących. Zaistnienie naruszenia tych praw w rzeczy samej stanowi warunek konieczny (ale niewystarczający) do zainicjowania postępowania w sprawie skargi konstytucyjnej, jego przedmiotem staje się jednak wówczas problem zgodności z Konstytucją norm prawnych, na podstawie których wydane zostało ostateczne orzeczenie w sprawie skarżących. W sprawie niniejszej, skarżący sprowadzają ten przedmiot wyłącznie do sfery zastosowania kwestionowanych przepisów. Ta zaś – uwzględniając przyjęty w prawie polskim model skargi konstytucyjnej – pozostaje poza zakresem postępowania prowadzonego przez Trybunał Konstytucyjny. W zaskarżonym postanowieniu słusznie więc przyjęto, że w sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi, tj. wskazanie sposobu, w jaki kwestionowane przepisy kodeksu cywilnego naruszają konstytucyjnie chronione wolności, prawa lub obowiązki skarżących.
Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, należało nie uwzględnić zażalenia wniesionego na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania niniejszej skardze konstytucyjnej dalszego biegu.