descriptionTreść orzeczenia

Postanowienie

z dnia 27 października 2009 r.

Sygn. akt Ts 58/09

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Marek Mazurkiewicz,

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej z 25 lutego 2009 r. zarzucono, że art. 1302 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w związku z art. 13, art. 19 ust. 4 i art. 21 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, ze zm.) w zakresie, w jakim obliguje sąd do odrzucenia zarzutów od nakazu zapłaty wniesionych przez adwokata lub radcę prawnego w przypadku niezaokrąglenia w górę (do pełnego złotego) opłaty stosunkowej, jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 oraz art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

W ocenie skarżącego zaskarżony przepis stanowi nieproporcjonalne ograniczenie praw konstytucyjnych wskazanych w art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji.

Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. W dniu 1 sierpnia 2007 r. skarżący złożył zarzuty od wydanego przez Sąd Okręgowy w Krakowie – Wydział I Cywilny nakazu zapłaty z 13 lipca 2007 r. Postanowieniem z 3 września 2007 r. Sąd Okręgowy w Krakowie –Wydział I Cywilny odrzucił wniesione przez skarżącego zarzuty jako nienależycie opłacone (sygn. akt I NC 137/07). Zażalenie na powyższe postanowienie Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny oddalił postanowieniem z 7 stycznia 2008 r. (sygn. akt A Cz 1311/07). Postanowienie tegoż sądu zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 25 listopada 2008 r.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

Przesłanką odmowy nadania dalszego biegu wniesionej skardze konstytucyjnej jest zbędność orzekania. Kwestionowane przez skarżącego regulacje ustawowe były już bowiem przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego w kontekście wskazanych w skardze konstytucyjnej wzorców kontroli.

Wyrokiem z 17 listopada 2008 r. w sprawie o sygnaturze SK 33/07 (OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 154), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 1302 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje, że sąd odrzuca nieopłaconą apelację wniesioną przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, bez uprzedniego wezwania do uiszczenia należnej opłaty, jest zgodny z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji.

W kwestii konstytucyjności art. 1302 § 3 k.p.c. Trybunał wypowiadał się również w wyrokach z: 28 maja 2009 r., P 87/08 (OTK ZU nr 5/A/2009, poz. 72) oraz 14 września 2009 r., SK 47/07 (OTK ZU nr 8/A/2009, poz. 122).

We wskazanych wyrokach Trybunał Konstytucyjny, odwołując się do poglądów wyrażonych we wcześniejszych orzeczeniach, stwierdził między innymi, że nie można mówić o nadmiernym rygoryzmie, jeżeli strona postępowania zastąpiona jest w postępowaniu przed sądem powszechnym przez adwokata, radcę prawnego czy rzecznika patentowego. Z samej bowiem istoty zastępstwa procesowego wypełnianego przez profesjonalnego pełnomocnika wynika uprawnione założenie, że pełnomocnik ten będzie działał fachowo, zgodnie ze swoją najlepszą wiedzą oraz należytą starannością. Dopuszczalność stosowania surowszego rygoru w odniesieniu do pism procesowych, obarczonych brakami formalnymi, wnoszonych przez pełnomocników procesowych będących profesjonalistami została potwierdzona w orzecznictwie Trybunału (por. wyroki TK z: 12 września 2006 r., SK 21/05, OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 103; 20 grudnia 2007 r., P 39/06, OTK ZU nr 11/A/2007, poz. 161).

Istotnego novum, uzasadniającego nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu, nie może stanowić wskazanie przez skarżącego naruszenia zasady proporcjonalności wynikającej z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przepis ten, co prawda nie stanowił wzorca kontroli we wskazanych wyżej rozstrzygnięciach, niemniej należy podkreślić, że w wyroku SK 33/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż kwestionowany przez skarżącego art. 1302 § 3 k.p.c. nie stanowi nadmiernego, czyli nieproporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu: „rygoryzm przewidziany dla pism procesowych wnoszonych przez profesjonalnego pełnomocnika, ustanowiony w art. 1302 § 3 k.p.c., nie może być uznany za nadmierny”.

Artykuł 39 ust. l pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) stanowi, że Trybunał umarza na posiedzeniu niejawnym postępowanie, jeżeli wydanie orzeczenia jest zbędne lub niedopuszczalne. Taki stan rzeczy ma niewątpliwie miejsce, gdy zaskarżony przepis był już przedmiotem kontroli zgodności z Konstytucją w innej sprawie rozpoznawanej przez Trybunał (zob. postanowienia z: 3 października 2001 r., SK 3/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 218; 25 listopada 2002 r., SK 30/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 88 oraz 26 marca 2002 r., P 3/02, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 22). Trybunał Konstytucyjny stoi przy tym na stanowisku, że konieczność uwzględniania określonej w ustawie o TK przesłanki zbędności wydania orzeczenia uwidacznia się na każdym etapie postępowania inicjowanego skargą (por. postanowienie TK z 3 września 2007 r., Ts 94/06, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 76).

Należy również podkreślić, że w trybie skargi konstytucyjnej – co wynika jednoznacznie z art. 79 ust. 1 Konstytucji – nie można badać zgodności kwestionowanych aktów normatywnych z umowami międzynarodowymi (zob. wyrok z 13 stycznia 2004 r., SK 10/03, OTK ZU nr 1/A/2004, poz. 2). Skarga konstytucyjna nie służy bowiem ochronie praw i wolności, które swoje zakorzenienie znajdują w innych aktach normatywnych niż Konstytucja. Wynika stąd oczywisty wniosek, że wzorcem kontroli w skardze stanowiącej przedmiot wstępnego rozpoznania nie może być Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Tym samym, biorąc pod uwagę unormowanie art. 39 ust. 1 pkt 1 oraz art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o TK, należało odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.