Treść orzeczenia
783/II/B/2014
Postanowienie
z dnia 11 maja 2009 r.
Sygn. akt Ts 387/08
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Adam Jamróz,
po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.W. w sprawie zgodności:
1) art. 45 § 1 w zw. z art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
2) art. 45 § 1 w zw. z art. 264 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
postanawia:
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w zakresie art. 45 § 1 w zw. z art. 264 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.).
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 4 grudnia 2008 r. pełnomocnik skarżącej zarzucił art. 45 § 1 w zw. z art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) sprzeczność z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji, zaś art. 45 § 1 w zw. z art. 264 § 1 k.p. sprzeczność z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Skarga konstytucyjna została wniesiona na podstawie następującego stanu faktycznego i prawnego. Pracodawca wypowiedział skarżącej umowę o pracę, w czego konsekwencji skierowała ona sprawę do komisji pojednawczej, a później na drogę sądową, żądając przywrócenia do pracy. W trakcie postępowania sądowego pracodawca zawarł ze skarżącą umowę o pracę na czas określony (10 miesięcy) na ½ etatu, ale pod warunkiem wycofania pozwu, co też skarżąca uczyniła. Po wygaśnięciu tej umowy pracodawca zawarł ze skarżącą jeszcze dwie umowy o pracę na czas określony, na łączny okres 12 miesięcy, krótszy jednak niż na obiecany jej okres konieczny do uzyskania prawa do pełnej emerytury. W związku z powyższym skarżąca wniosła ponownie pozew do sądu pracy, żądając m.in. odszkodowania związanego z niezgodnym z prawem rozwiązaniem umowy o pracę.
Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia, Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 7 lutego 2008 r. (sygn. akt IV2 P 776/06) oddalono powództwo skarżącej, wskazując w uzasadnieniu na wniesienie odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę z przekroczeniem 7-dniowego terminu o blisko 3 lata. Sąd zwrócił uwagę, że w takiej sytuacji tylko szczególnie ważne okoliczności mogłyby pozwolić na przywrócenie tego terminu, które w niniejszej sprawie nie zachodziły. Uzasadniając swoją tezę, Sąd ten wskazał, że nawet gdyby skarżąca została wprowadzona przez pracodawcę w błąd co do swojego dalszego zatrudnienia, to jednak wiążący ją stosunek pracy skończył się z upływem okresu, na jaki był zawarty, tj. w grudniu 2005 r., zaś skarżąca wystąpiła z odwołaniem w listopadzie 2006 r. Wyrokiem z 19 czerwca 2008 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu – Wydział VII Pracy (sygn. akt VII Pa 196/08) oddalił apelację wniesioną od orzeczenia sądu I instancji, wskazując w uzasadnieniu m.in., że skarżąca zrzekła się roszczeń związanych z wypowiedzeniem umowy o pracę oraz że nie przysługuje jej już możliwość dochodzenia roszczenia w trybie art. 415 k.c. ze względu na fakt, iż podstawą prawną dochodzenia roszczeń w wypadku niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę jest wyłącznie art. 45 k.p.
Uprawnienia do wniesienia skargi konstytucyjnej upatruje skarżąca w naruszeniu przysługującej jej ochrony praw majątkowych w zgodzie z zasadami sprawiedliwości społecznej i równości stron stosunku cywilnego (art. 64 ust. 1 w zw. z. art. 2 Konstytucji). Naruszenie wynika z wyłączenia dochodzenia odszkodowania sensu largo innego niż określone w art. 45 k.p., a związanego z bezprawnym wypowiedzeniem jej umowy o pracę na czas nieokreślony. Sytuacja, w której skarżąca zostaje pozbawiona możliwości dochodzenia dalej idących roszczeń odszkodowawczych, oznacza sytuację, w której zostaje ona pozbawiona pełnej ochrony praw majątkowych.
Skarżąca wskazuje także na fakt naruszenia prawa do sądu wynikający z długości terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę: termin ten wynosi 7 dni. Zdaniem skarżącej elementem prawa do sądu jest sprawiedliwość materialna i proceduralna, zaś proceduralny termin 7 dni wywiera skutki materialnoprawne wygaśnięcia prawa do odszkodowania. Termin ten – w ocenie skarżącej – jest nieproporcjonalnie krótki, co uzasadnia charakter roszczenia o przywrócenie do pracy; jednak roszczenie o odszkodowanie ma inny charakter i ustawodawca powinien to uwzględnić, wyznaczając odrębne terminy dla dochodzenia tych roszczeń.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Przedmiotem skargi konstytucyjnej mogą być przepisy, których zastosowanie doprowadziło do naruszenia przysługujących skarżącemu konstytucyjnych praw lub wolności. Dla spełnienia przesłanek skargi źródłem naruszenia praw konstytucyjnych, których ochrony skarżący chce dochodzić w trybie tego środka prawnego, musi być zatem niekonstytucyjna treść przepisu, nie zaś inne czynniki, które zdeterminowały treść rozstrzygnięcia w takim kierunku, że doprowadziło ono do naruszenia tych praw.
W ocenie Trybunału Konstytucyjnego powyższa przesłanka w niniejszej sprawie nie została spełniona. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżąca wniosła odwołanie od wypowiedzenia umowy od pracę, które potem skutecznie cofnęła. Wprawdzie zgodnie z przepisami k.p. cofnięcie pozwu rodzi fikcję jego niewniesienia, jednakże nie można przejść do porządku dziennego nad okolicznością, iż krótki termin do wniesienia odwołania nie uniemożliwił skarżącej faktycznego skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu we wskazanym w skardze aspekcie, z którego dalszej realizacji na pewnym etapie postępowania sądowego dobrowolnie zrezygnowała. Podnieść także należy, że wprawdzie sąd I instancji oddalił powództwo ze względu na przekroczenie zaskarżonego terminu, badając jednak przy tym możliwości jego przywrócenia. Fakt ten wskazuje na odmienny charakter terminu z art. 264 k.p., który – jakkolwiek przypisuje mu się charakter materialnoprawny – podlega przywróceniu w sytuacji, w której jego przekroczenie nie jest zawinione przez osobę składającą odwołanie. Ponadto, należy zwrócić uwagę na ustalenia dokonane przez sąd II instancji, z których wynika, iż skarżąca wycofując pozew, zrzekła się dochodzenia roszczeń w stosunku do strony pozwanej. Ten fakt – w ocenie sądu – uzasadnia twierdzenie, iż skarżącej nie przysługuje już prawo do dochodzenia roszczeń z tytułu niezgodnego z prawem odszkodowania.
Mając powyższe na względzie, należało odmówić skardze konstytucyjnej nadania dalszego biegu w zakresie art. 45 § 1 w zw. z art. 264 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.). W zakresie art. 45 § 1 w zw. z art. 300 zaskarżonej ustawy skarga została przekazana do merytorycznego rozpoznania.