descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt 302/4/B/2009

Postanowienie

z dnia 31 grudnia 2008 r.

Sygn. akt Ts 276/08

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Andrzej Rzepliński

postanawia:

odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 3 września 2008 r. zarzucono, że § 50 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245, ze zm.) oraz § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 268, ze zm.) są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 2, art. 84, art. 92 ust. 1 oraz art. 217 Konstytucji w zakresie, w jakim uniemożliwiają obniżenie podatku należnego oraz zwrot różnicy podatku lub zwrot podatku naliczonego. Zarazem wobec przekroczenia trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej, skarżący wniósł o jego przywrócenie, powołując się na art. 168 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.).

Skarżący w dniu 6 kwietnia 2008 r. złożył wniosek o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu. W rozpoznaniu tego wniosku Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa orzeczeniem z 21 maja 2008 r. (sygn. akt I Co 362/08) postanowił ustanowić dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, którym Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła adw. Jadwigę Templin-Ratajczyk. Wyżej wymieniona stwierdziła brak podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej. Skarżący zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej o ustanowienie drugiego pełnomocnika w osobie adw. Dariusza Wasylkowskiego, który 27 sierpnia 2008 r. został poinformowany o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. Zdaniem skarżącego wniosek o przywrócenie terminu uzasadniony jest faktem, że uchybienie wynika z przyczyn od skarżącego całkowicie niezależnych, jakimi było trwające postępowanie o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi konstytucyjnej, jak również wydanie przez pierwszego pełnomocnika negatywnej opinii w przedmiocie istnienia podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej. Skarżący podnosi, że skoro pismo z ORA wpłynęło do drugiego pełnomocnika 27 sierpnia 2008 r., to tygodniowy termin do dokonania czynności w postaci wniesienia skargi konstytucyjnej od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, tzn. braku pełnomocnika do sporządzenia skargi, został dochowany poprzez złożenie niniejszej skargi konstytucyjnej w dniu 3 września 2008 r.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej jest uzasadniona brakiem podstaw dla przywrócenia terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Problematyka wykładni art. 48 ust. 2 ustawy o TK stanowiła wielokrotnie przedmiot orzeczeń Trybunału prowadzących do ugruntowania wykładni, w myśl której przepis ten przewiduje zawieszenie biegu terminu do złożenia skargi konstytucyjnej w rozumieniu art. 121 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.). Termin ten przewidziany jest bowiem dla skarżącego, a nie dla jego pełnomocnika, niezależnie od tego, czy pochodzi on z wyboru skarżącego, czy też został ustanowiony z urzędu. Na samym skarżącym spoczywa obowiązek zadbania o udzielenie pełnomocnictwa lub złożenie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w czasie pozwalającym na terminowe złożenie skargi konstytucyjnej. Zawieszenie biegu terminu na czas trwania postępowania w sprawie o ustanowienie pełnomocnika z urzędu uzasadnione jest zaś tym, że skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji niemożności uiszczenia kosztów zastępstwa procesowego wynikających z upływu czasu koniecznego do rozpatrzenia jego wniosku przez sąd. Jednak ani względy racjonalne, ani też celowościowe nie przemawiają za wydłużeniem tego terminu na bliżej nieoznaczony czas.

2. Z ustaleń poczynionych przez Trybunał Konstytucyjny wynika, że 7 stycznia 2008 r. doręczono skarżącemu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2007 r. (sygn. akt I FSK 1459/06). Od tej daty zaczął biec trzymiesięczny termin dla sporządzenia i wniesienia skargi do Trybunału Konstytucyjnego. Upływ tego terminu przypada na dzień 7 kwietnia 2008 r., natomiast skarżący złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu dopiero 6 kwietnia 2008 r., a więc dzień przed upływem trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 46 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Od momentu doręczenia pierwszemu pełnomocnikowi uchwały ORA o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu celem sporządzenia skargi konstytucyjnej pozostał jeden dzień na sporządzenie i wniesienie skargi do Trybunału Konstytucyjnego.

3. Pierwszy pełnomocnik pismem z 20 czerwca 2008 r. stwierdził, że nie widzi podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej. W związku z powyższym skarżący wystąpił do sądu o ustanowienie drugiego pełnomocnika w osobie mec. Dariusza Wasylkowskiego, ze względu na fakt, że zna całą historię sprawy, gdyż był pełnomocnikiem skarżącego od momentu wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej do Sądu Administracyjnego. Pismo z Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu wyżej wymienionego adwokata jako pełnomocnika z urzędu do zbadania podstaw wniesienia skargi konstytucyjnej, doręczono mec. Dariuszowi Wasylkowskiemu 27 sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej pełnomocnik skarżącego pisze, że ponieważ pismo z ORA wpłynęło do niego 27 sierpnia 2008 r., to tygodniowy termin (określony w art. 168 w zw. z art. 169 k.p.c.) do dokonania czynności w postaci wniesienia skargi konstytucyjnej od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, tzn. braku pełnomocnika do sporządzenia skargi konstytucyjnej, został dochowany poprzez złożenie niniejszej skargi w dniu 3 września 2008 r.

4. W przekonaniu wnoszącego skargę, od momentu złożenia wniosku o ustanowienie pierwszego pełnomocnika z urzędu (6 kwietnia 2008 r.), do momentu doręczenia drugiemu mecenasowi (adw. Dariuszowi Wasylkowskiemu) pisma z ORA o ustanowieniu go zastępcą procesowym – trzymiesięczny termin dla sporządzenia i wniesienia skargi do Trybunału Konstytucyjnego był zawieszony.

5. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego proponowana przez pełnomocnika skarżącego interpretacja art. 48 ust. 2 zdanie drugie ustawy o TK prowadziłaby do niczym nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej osób, które samodzielnie ustanowiły pełnomocnika do sporządzenia skargi konstytucyjnej w stosunku do tych, które zwróciły się o udzielenie im pomocy prawnej z urzędu. Termin, o którym mowa w art. 46 ust. 1 ustawy o TK ma charakter materialny i – co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie – jego przywrócenie nie jest możliwe (por. postanowienia TK z: 20 marca 2001 r., Ts 130/00, OTK ZU nr 3/2001, poz. 66; 11 lipca 2000 r., Ts 53/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 232; 28 listopada 2000 r., Ts 98/00, OTK ZU nr 6/2001, poz. 180). Sporządzenie skargi konstytucyjnej wymaga niewątpliwie odpowiedniej wiedzy prawniczej, zapoznania się z przedstawionym stanem faktycznym i prawnym, a zatem wymaga określonych ram czasowych. Dlatego też ustawodawca zdecydował się wprowadzić w art. 48 ust. 1 ustawy o TK wymóg sporządzenia skargi przez osobę mającą odpowiednie kwalifikacje, czyli adwokata lub radcę prawnego. Ponadto, trzymiesięczny termin do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej ma na celu zdyscyplinowanie skarżących do możliwie rychłego – od momentu doręczenia ostatecznego orzeczenia – wystąpienia do Sądu Rejonowego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Przyjęcie odmiennego rozumienia analizowanego przepisu mogłoby także prowadzić do nieuzasadnionego uprzywilejowania tych skarżących, którzy bezpodstawnie nadużywaliby możliwości przewidzianej w art. 48 ustawy o TK (por. postanowienie TK z 19 lipca 2007 r., Ts 208/05, OTK ZU nr 4/B/2007, poz. 161).

Ze względu na złożenie niniejszej skargi konstytucyjnej z przekroczeniem trzymiesięcznego terminu, na podstawie art. 46 ust. 1, art. 49 oraz art. 36 ust. 3 ustawy o TK, należało orzec jak w sentencji.