Treść orzeczenia
Sygn. akt 69/1/B/2013
Postanowienie
z dnia 22 lutego 2012 r.
Sygn. akt Ts 227/11
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Teresa Liszcz,
po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Krzysztofa M. w sprawie zgodności: art. 101 ust. 1 i art. 107 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, ze zm.) w związku z art. 9 ust. 2 i art. 15 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144, ze zm.) z art. 2, art. 32 ust. 2, art. 67 ust. 1 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postanawia: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 22 lipca 2011 r., Krzysztof M. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność art. 101 ust. 1 i art. 107 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, ze zm.) w związku z art. 9 ust. 2 i art. 15 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144, ze zm.) w zakresie, w jakim te przepisy umożliwiają organowi rentowemu weryfikację stanu zdrowia osoby korzystającej z ochrony praw nabytych, z art. 2, art. 32 ust. 2, art. 67 ust. 1 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji.
Rozpatrywana skarga konstytucyjna sformułowana została w związku z następującą sprawą. Skarżący od 28 maja 1983 r. pobierał rentę inwalidzką z tytułu wypadku przy pracy. Decyzją z 8 września 2003 r. (znak 15/PP/4758795) Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w Sosnowcu (dalej: ZUS) wstrzymał wypłacanie skarżącemu renty. Z uzasadnienia decyzji wynika, że jej podstawą było wydane zaocznie na podstawie ekspertyzy orzeczniczo-lekarskiej Instytutu Medycyny Pracy orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, w którym nie stwierdzono niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. Wyrokiem z 22 lutego 2005 r. Sąd Okręgowy w Tarnowie (sygn. akt IV U 296/04) oddalił odwołanie od decyzji ZUS. Natomiast Sąd Apelacyjny w Krakowie – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, Wydział III (dalej: Sąd Apelacyjny w Krakowie) wyrokiem z 6 grudnia 2006 r. (sygn. akt III AUa 1898/05) oddalił apelację skarżącego. W dniu 1 października 2009 r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie. Postanowieniem z 26 października 2009 r. (sygn. akt III AUa 2088/09) sąd ten odrzucił skargę o wznowienie postępowania jako nieopartą na ustawowej podstawie. Kolejna skarga o wznowienie postępowania wniesiona przez skarżącego została odrzucona przez Sąd Apelacyjny w Krakowie postanowieniem z 3 lutego 2011 r. (sygn. akt III AUa 1749/10). W orzeczeniu tym wskazano, że skarga nie została oparta na ustawowej podstawie. Dodatkowo sąd podkreślił, że skarżący nie wskazał na jakąkolwiek wadliwość postępowania przeprowadzonego w sprawie o sygn. akt III AUa 1898/05, natomiast po raz kolejny kwestionował merytoryczną słuszność orzeczenia wydanego w tym postępowaniu. Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone skargą kasacyjną do Sądu Najwyższego wniesioną 31 marca 2011 r., która nie została dotąd rozpoznana.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Skierowana do Trybunału Konstytucyjnego skarga konstytucyjna podlega, zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK), wstępnemu rozpoznaniu, którego celem jest zbadanie, czy spełnia stawiane jej przez Konstytucję i ustawę o TK wymogi. W szczególności Trybunał Konstytucyjny ustala, czy zaskarżone przepisy stanowiły podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia (art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK), czy i w jaki sposób doszło do naruszenia wskazanych przez skarżącego konstytucyjnych wolności lub praw (art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK), a także czy skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną i nie uchybił terminowi do wniesienia skargi konstytucyjnej (art. 46 ust. 1 ustawy o TK).
W myśl art. 46 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, w ciągu trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że konieczne jest uprzednie uzyskanie orzeczenia niepodlegającego zaskarżeniu przy użyciu zwykłych środków zaskarżenia, co w postępowaniu cywilnym obejmuje prawomocny wyrok lub postanowienie. Konstytucja i ustawa o TK nie wymagają natomiast skorzystania ze środków o charakterze nadzwyczajnym, których wniesienie uzależnione jest od spełnienia szczególnych wymagań. Przenosząc powyższe rozważania na płaszczyznę postępowania cywilnego, Trybunał Konstytucyjny przypomina, że zarówno skarga kasacyjna, jak i skarga o wznowienie postępowania stanowią nadzwyczajne, przysługujące w szczególnych sytuacjach, środki wzruszania orzeczeń prawomocnych. Wystąpienie ze środkami o charakterze nadzwyczajnym pozostaje poza zakresem wymogu wyczerpania drogi prawnej, a także nie zawiesza biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej (por. postanowienie TK z 16 maja 2007 r., Ts 144/06, OTK ZU nr 3/B/2007, poz. 130).
Jak wynika z dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, termin do wniesienia skargi konstytucyjnej biegnie od daty doręczenia skarżącemu prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji (por. postanowienia TK z 16 maja 2007 r., Ts 99/06 i Ts 105/06, OTK ZU nr 3/B/2007, poz. 119 i 123, a także 23 października 2009 r., Ts 391/08, OTK ZU nr 5/B/2010, poz. 342).
Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że przedmiotem skargi konstytucyjnej skarżący uczynił przepisy ustawy o emeryturach, które były podstawą wydania wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 6 grudnia 2006 r. (sygn. akt III AUa 1898/05). Jednocześnie, jak wynika z treści załączonych do skargi orzeczeń, podstawą kolejnych wydanych w sprawie skarżącego postanowień (tj. postanowień Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 26 października 2009 r., sygn. akt III AUa 2088/09 oraz z 3 lutego 2011 r., sygn. akt III AUa 1749/10) był art. 410 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), którego zgodność z Konstytucją nie została przez skarżącego zakwestionowana.
Wobec powyższego, Trybunał uznał, że ostatecznym rozstrzygnięciem, o którym mowa w art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, w analizowanej sprawie jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 6 grudnia 2006 r. (sygn. akt III AUa 1898/05), który został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 2 lutego 2007 r. (co Trybunał ustalił z urzędu). Od daty jego doręczenia rozpoczął bieg trzymiesięczny termin skierowania do Trybunału skargi konstytucyjnej. W konsekwencji termin ten w niniejszej sprawie ostatecznie upłynął 2 maja 2007 r.
Nie ulega zatem wątpliwości, że skoro rozpoznawana skarga konstytucyjna została wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego 22 lipca 2011 r., to tym samym trzymiesięczny termin – przewidziany w art. 46 ust. 1 ustawy o TK – został wyraźnie przekroczony. Okoliczność ta stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu (art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 ustawy o TK).
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.