descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt 78/1/B/2006

Postanowienie

z dnia 31 stycznia 2006 r.

Sygn. akt Ts 202/05

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Bohdan Zdziennicki,

postanawia:

odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej z 7 listopada 2005 r. wniesiono o stwierdzenie niezgodności art. 277 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365) z art. 2 Konstytucji, oraz niezgodności art. 111 ust. 5, art. 179 ust. 3 i art. 265 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365; dalej: prawo o szkolnictwie wyższym) z art. 2 i art. 30 Konstytucji.

Skarżąca zarzuciła, że przepis art. 277 prawa o szkolnictwie wyższym, przewidujący wejście w życie ustawy w jeden dzień od jej ogłoszenia, narusza zasadę państwa prawnego podważając zaufanie społeczne oraz aprobatę dla stanowionego prawa. Przepis art. 111 ust. 5 prawa o szkolnictwie wyższym przewidujący, że nauczyciele akademiccy zatrudnieni na uczelni zawodowej mogą uczestniczyć w pracach badawczych nie nakłada zaś obowiązku prowadzenia takich prac, co może prowadzić do zakłócenia działalności badawczej prowadzonej przez skarżącą. Brzmienie przepisu art. 179 ust. 3 prawa o szkolnictwie wyższym ze względu na zawiłość i niejasność uniemożliwia, zdaniem skarżącej, jego jednolitą interpretację. Przepisy art. 265 ust. 1 i 2 w zw. z brzmieniem przepisu art. 277 prawa o szkolnictwie wyższym rodzą zdaniem skarżącej wątpliwości co do terminu ich wejścia w życie.

Zarządzeniem z 19 grudnia 2005 r. skarżąca wezwana została do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez wskazanie orzeczenia rozstrzygającego ostatecznie o prawach lub wolnościach skarżącej w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, doręczenie kopii orzeczeń zapadłych w sprawie, w ramach wyczerpania drogi prawnej, oraz podanie daty doręczenia skarżącej ostatecznego orzeczenia w sprawie.

W piśmie uzupełniającym braki skargi konstytucyjnej skarżąca wskazała na brak ostatecznego, a także jakiegokolwiek orzeczenia o prawach lub wolnościach skarżącej wydanych na podstawie zaskarżonych przepisów. Skarżąca uznała ponadto, że w świetle przepisu art. 46 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym i wobec tego, że skarżąca nie miała możliwości skorzystania z jakiejkolwiek drogi prawnej w celu ochrony swych praw, niewskazanie ostatecznego orzeczenia o prawach lub wolnościach skarżącej oraz niedoręczenie kopii orzeczeń zapadłych w sprawie nie może być uznane za braki formalne skargi konstytucyjnej.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony prawnej. Podstawową przesłanką jej wniesienia jest wyczerpanie sądowej drogi dochodzenia swych praw i wolności. Skarga konstytucyjna, co wynika jednoznacznie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przysługuje jedynie w stosunku do zapadłych ostatecznie orzeczeń o wolnościach lub prawach albo obowiązkach konstytucyjnych. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Oznacza to, że przesłanką rozpoznania skargi konstytucyjnej nie może być wskazanie dowolnego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ale tylko takiego, który w konkretnej sprawie stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia.

Zgłoszone przez skarżącą żądanie, zawarte w piśmie oznaczonym jako skarga konstytucyjna, jest w istocie żądaniem dokonania abstrakcyjnej kontroli zaskarżonych przepisów. Prezentowane przez skarżącą stanowisko wskazuje na całkowite niezrozumienie instytucji skargi konstytucyjnej jako środka ochrony praw i wolności, naruszonych w wyniku oparcia ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracyjnego na przepisie niezgodnym z Konstytucją. Zakres, charakter i tryb występowania do Trybunału Konstytucyjnego z żądaniem dokonania abstrakcyjnej kontroli zgodności aktu normatywnego z Konstytucją określają przepisy art. 191-193 Konstytucji, związane z instytucją wniosku bądź pytania prawnego kierowanego do Trybunału Konstytucyjnego. Kontrola abstrakcyjna jest jednak niedopuszczalna w trybie skargi konstytucyjnej.

Wbrew twierdzeniom skarżącej przepis art. 46 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym nie daje żadnych podstaw do występowania w trybie skargi konstytucyjnej z żądaniem zbadania zgodności przepisów z Konstytucją, mimo braku wyczerpania czy wręcz niekorzystania z drogi sądowej. Przepis ten stanowi jedynie rozwinięcie ogólnej normy zawartej w przepisie art. 79 ust. 1 Konstytucji. Ostateczne orzeczenie o wolnościach lub prawach skarżącego, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, to zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym orzeczenie wydane w wyniku wyczerpania toku instancji, a więc po wykorzystaniu przysługujących stronie w toku instancji środków odwoławczych, zaś w razie braku środków odwoławczych prawomocne orzeczenie, od którego nie przysługuje środek odwoławczy. Oczywiście bezzasadne i pozbawione podstawy prawnej jest więc przyjęcie przez skarżącą, że użyty w przepisie art. 46 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym zwrot „o ile droga ta jest przewidziana” odnosi się generalnie do istnienia możliwości wydania jakiegokolwiek orzeczenia w sprawie, podczas gdy w rzeczywistości wskazuje on jedynie na konieczność wyczerpania istniejących środków odwoławczych. Wskazuje na to także jednoznacznie brzmienie dalszej części wskazanego przepisu art. 46 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, zgodnie z którym skarga konstytucyjna może być wniesiona „w ciągu 3 miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia”.

W tym stanie rzeczy należało odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.