Treść orzeczenia
Postanowienie
z dnia 17 lipca 2003 r.
Sygn. akt Ts 157/02
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Janusz Niemcewicz – przewodniczący
Mirosław Wyrzykowski – sprawozdawca
Marian Grzybowski,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 kwietnia 2003 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Ireny Sidorowicz, postanawia: nie uwzględnić zażalenia.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej Ireny Sidorowicz złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 29 października 2002 r. (data nadania w urzędzie pocztowym Wałbrzych 1) zarzucono, iż art. 392 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 48, poz. 554) jest niezgodny z art. 77 ust. 2, art. 78, art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżąca wskazała, iż wyrokiem z 21 marca 2000 r. (sygn. akt X IC 152/98) Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił jej powództwo o wymianę samochodu na wolny od wad. Na orzeczenie to skarżąca złożyła apelację. W dniu 14 czerwca 2000 r. Sąd Okręgowy wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych apelacji, które to wezwanie nie zostało wszakże skarżącej doręczone, lecz pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia. Ostatecznie postanowieniem z 15 grudnia 2000 r. (sygn. akt X IC 152/98) Sąd Okręgowy we Wrocławiu odrzucił apelację skarżącej, zaś Sąd Apelacyjny we Wrocławiu postanowieniem z 23 stycznia 2001 r. oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu.
W dniu 20 marca 2001 r. skarżąca wniosła do Sądu Okręgowego we Wrocławiu skargę o wznowienie postępowania w sprawie o sygnaturze akt X IC 152/98. Postanowieniem z 6 maja 2002 r. (sygn. akt X IC 188/01) Sąd Okręgowy we Wrocławiu odrzucił skargę o wznowienie postępowania, stwierdzając, iż nie opiera się ona na ustawowych przesłankach. Postanowieniem z 11 lipca 2002 r. (sygn. akt I ACz 1172/02) Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu odrzucające skargę o wznowienie.
Zdaniem skarżącej została ona pozbawiona możliwości ochrony swoich praw, bowiem nie ma możliwości zaskarżania postanowień sądu drugiej instancji oddalających zażalenia na postanowienia sądu pierwszej instancji w przypadku odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, co uniemożliwia skorygowanie błędów popełnionych przez sąd drugiej instancji lub też ujawnienie nieważności postępowania.
Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 30 kwietnia 2003 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej stwierdzając, iż zakwestionowana w skardze konstytucyjnej regulacja prawna nie stanowiła podstawy normatywnej wydania postanowień przyjętych za podstawę wystąpienia ze skargą konstytucyjną. W szczególności Trybunał wskazał, iż podstawą oddalenia przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu apelacji było uznanie, iż nie doszło do naruszenia wymogów wynikających z art. 139 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, który to przepis określa instytucję tzw. doręczenia zastępczego. W żadnym zakresie rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego nie było determinowane treścią art. 392 kodeksu postępowania cywilnego. Treść tego przepisu nie miała także znaczenia dla postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 11 lipca 2002 r., który uzasadniając swoje rozstrzygnięcie powołał się na art. 403 § 1 pkt 2, art. 401 § 1, art. 4011 oraz art. 407 w związku z art. 410 § 1 kodeksu postępowania cywilnego.
Na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego skarżąca wniosła zażalenie, w którym zarzuciła błędne przyjęcie przez Trybunał Konstytucyjny, jakoby rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu nie było determinowane treścią art. 392 k.p.c., skoro ostatecznym orzeczeniem w tej sprawie było postanowienie o odrzuceniu kasacji wydane przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu.
Skarżąca ponadto stwierdziła, iż nie miała prawnej możliwości weryfikacji poglądów Sądu Okręgowego we Wrocławiu i Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu w sprawie dotyczącej nieprawidłowego doręczenia korespondencji sądowej. Zdaniem skarżącej, rozpoznania apelacji pod względem formalno-prawnym przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu nie można uznać za wykorzystanie konstytucyjnego prawa do dwuinstancyjnego postępowania przed sądem powszechnym.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Za pozbawiony uzasadnienia należy uznać zarzut skarżącej, jakoby Trybunał Konstytucyjny w sposób dowolny ustalił orzeczenia stanowiące podstawę wystąpienia ze skargą konstytucyjną. Zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) Trybunał Konstytucyjny rozpoznaje skargę konstytucyjną wyłącznie w granicach określonych przez samego skarżącego, co dotyczy także podstaw tej skargi.
Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej m.in. poprzez wskazanie, które z wymienionych w treści skargi rozstrzygnięć sądowych, traktuje za ostateczne orzeczenie odnoszące się do praw lub wolności konstytucyjnych skarżącej w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji RP, przyjmując je za podstawę wystąpienia ze skargą do Trybunału Konstytucyjnego.
W piśmie z 26 grudnia 2002 r., stanowiącym odpowiedź na to wezwanie wyraźnie stwierdzono, iż za takie orzeczenia należy uznać postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 23 stycznia 2001 r. (sygn. akt I ACz 87/01) oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 11 lipca 2002 r. (sygn. akt I ACz 1172/02).
Brak jest natomiast jakiejkolwiek wzmianki o postanowieniu Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, dotyczącym odrzucenia kasacji skarżącej. W nadesłanych do Trybunału Konstytucyjnego załącznikach do skargi konstytucyjnej nie ma nawet kopii takiego postanowienia. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny nie mógł przyjąć, iż to właśnie postanowienie stanowić ma podstawę do wystąpienia ze skargą konstytucyjną. Zasadnie więc ocenił przesłanki dopuszczalności merytorycznego rozpoznania zarzutu niezgodności z Konstytucją RP art. 392 kodeksu postępowania cywilnego wyłącznie w perspektywie orzeczeń sądowych, wskazanych przez skarżącą w piśmie z 26 grudnia 2002 r.
Badając podstawę prawną tych orzeczeń Trybunał Konstytucyjny doszedł do wniosku, iż nie były one w sensie normatywnym determinowane treścią zakwestionowanej w skardze konstytucyjnej regulacji prawnej, co stanowiło powód odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca nie ustosunkowała się do tego ustalenia. Podniesione natomiast przez skarżącą argumenty dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego nie miały znaczenia dla powyższej kwestii i w związku z tym nie wymagają osobnego rozważenia.
W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji.